Τρίτη, 25 Ιουλίου 2017

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Le Feu Follet (1963)


Ένα υπέροχο συναίσθημα με κυριεύει κάθε φορά που ανακαλύπτω ταινίες οι οποίες εξακολουθούν να με συγκλονίζουν με την απλότητα, την ειλικρίνεια και την ποιητική τους έκφραση. Κι όταν συναντώ στο διάβα μου ένα απ' αυτά τα αριστουργήματα νιώθω πλήρης, μέχρι να ξεφυτρώσει κάποιο άλλο για να μου υπενθυμίσει την υποσυνείδητη ανάγκη για κάλυψη της εσωτερικής μου κενότητας, η οποία δε παύει να μένει μισογεμάτη ζητώντας συνεχώς πνευματική τροφή, σκέψη, προβληματισμούς και διαλόγους. Μία πνευματική αποκάλυψη υπήρξε για μένα "Η Φλόγα που Τρεμοσβήνει" του Λουί Μαλ με τον συγκλονιστικό στο ρόλο του Μορίς Ρονέ.
Η ιστορία βασίζεται στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Πιέρ Ντριέ Λα Ροσέλ και μας εισάγει στον κόσμο ενός πρώην αλκοολικού, ο οποίος μετά από μία προσπάθεια απεξάρτησης, αρχίζει την αναζήτηση του νοήματος της ύπαρξής του. Ασφυκτιά κυριευμένος από μίζερα συναισθήματα, αρχίζει να συνηθίζει στην ιδέα πως η φλόγα για ζωή έχει αρχίσει να τρεμοπαίζει. Στριφογυρνάει στο δωμάτιό του και κάθε φορά το είδωλό του πέφτει σε μία ημερομηνία που είναι γραμμένη στο καθρέφτη. Ποια άραγε να είναι η σημασία αυτής της μέρας;  
Η απάντηση δίνεται από τον ίδιο όταν αποφασίζει να θέσει τέλος στη ζωή του την επομένη. Το τελευταίο του εικοσιτετράωρο προτιμά να το περάσει με φίλους. Μία απέλπιδα προσπάθεια να βρει το χαμένο νόημα της ζωής. Όμως κανενός η απάντηση κι ο τρόπος ζωής δεν τον ικανοποιεί. Ο πρώτος φίλος που συναντά, αναζητά φιλοσοφικές απαντήσεις μέσα από αρχαίους πολιτισμούς και θρησκείες, ζώντας παράλληλα σε ένα στάσιμο αστικό περιβάλλον. Έχει παραδοθεί σε ένα μοντέλο επιβίωσης που δεν τον εκφράζει κι αναζητά διεξόδους σε θεωρίες. Το πάθος του για ζωή περιορίζεται στη μελέτη κι όχι στην πράξη. Είναι όμως κι ο μόνος που συνειδητοποιεί το αδιέξοδο του ήρωα και προσπαθεί να εμψυχώσει. Του διευκρινίζει την επικινδυνότητα της χρόνιας εφηβείας και του αναλύει την γοητεία της ενηλικίωσης. Του εξηγεί με όμορφο τρόπο πως η προσκόλληση στα παιδικάτα μας είναι απλώς ένας τρόπος για να αποφύγουμε το θάνατο που έρχεται. Όμως καμία απάντηση δεν αρκεί για να τον συγκινήσει ή να του αλλάξει τη γνώμη. 
Έπειτα συναντιέται με μία φίλη από τα παλιά, με την οποία πιθανότατα να έίχε υπάρξει μία ερωτική έλξη. Ο κόσμος της έχει βαθιά πληγωθεί από τις άσχημες εμπειρίες και τις κακές επιλογές της. Κουτσουρεμένη κι ετοιμόρροπη αναζητά διέξοδο στο χώρο της τέχνης. Δυστυχώς όμως ο χώρος αυτός είναι κυριευμένος από ανόητους που νιώθουν επαναστάτες κι ανώτερα όντα. Με λάθος συναναστροφές έχει βρεθεί σε άλλο αδιέξοδο στο οποίο έχει πλέον παραδοθεί. Τα ναρκωτικά είναι απλά μία εφήμερη διέξοδος στη καθημερινή της στασιμότητα. Ανίκανη να βοηθήσει τον φίλο της, τον αφήνει να φύγει άπραγος. 
Και τέλος, μια παρέα φλύαρων νάρκισσων η οποία δυσχεραίνει την κατάσταση του ήρωα. Τύποι με ύφος, προσπαθούν να το παίξουν ανώτεροι μειώνοντας με κάθε τρόπο όσους έχουν απέναντί τους. Κι όσοι απ' αυτούς νοιάζονται ειλικρινά, δεν έχουν τον τρόπο να το δείξουν. Κι όταν το πνίξιμο φτάνει ως το λαιμό, το ποτό γίνεται πάλι σωσίβιο, ωθώντας τον ήρωα σε μία ύστατη βουτιά στο αλκοόλ, λίγο πριν την μοιραία πράξη...


Αυτό που σε κερδίζει πρώτα απ' όλα στον ήρωα είναι η παιδικότητα στο βλέμμα του. Μόνος του μέσα σε ένα δωμάτιο παρατηρεί κάθε λεπτομέρεια και χάνεται σ' αυτήν, ζητώντας τη σωτηρία που δε βρήκε στους ανθρώπους. Όλη την ώρα πασχίζει να βρει την αγάπη που έχει στερηθεί, κάτι το οποίο γίνεται εμφανές στα παρακάτω του λόγια, "έκανα προσπάθειες να αγαπηθώ από τους άλλους μέχρι που αγάπησα". Κι αμέσως έρχονται στο μυαλό του όλες οι ερωτικές του αποτυχίες, οι φίλοι που πήραν ο καθένας το δικό του δρόμο κι έφυγαν από τη ζωή του αλλά κι η αντικοινωνικότητά του που δεν του επιτρέπει να μπει σε νέους κύκλους. Χωρίς να χει κάτι να χάσει, ξεσπάει στους καλλιτέχνες και χλευάζει τους νάρκισσους μπουρζουάδες. 
Αν και στην αρχή ο ήρωας είναι πεπεισμένος πως απεξαρτήθηκε από το ποτό, στην πορεία συνειδητοποιεί πως το μόνο που κατάφερε ήταν να διώξει από τα μάτια του τη θολούρα που του προκαλούσε το αλκοόλ. Κι εκεί είναι που έρχεται αντιμέτωπος με την πραγματικότητα. Γυμνός και μόνος θα αναζητήσει για τελευταία φορά την αγάπη. Η απογοήτευση όμως είναι μεγάλη, σπρώχνοντάς τον όλο και πιο πολύ στην τελική του απόφαση. Τα τελευταία του λόγια, γραμμένα στην οθόνη, είναι η σπαρακτική κραυγή που έβγαλε με το πάτημα της σκανδάλης.

«Αυτοκτονώ επειδή δε με αγαπήσατε, αυτοκτονώ επειδή δε σας αγάπησα. Επειδή οι δεσμοί που μας ένωναν ήταν πολύ χαλαροί, κι αυτοκτονώ για να τους σφίξω. Σας αφήνω με ένα ανεξίτηλο σημάδι.»

Κι αυτά τα λόγια με στοίχειωσαν όλο το βράδυ.




Η ταινία είναι εμφανώς επηρεασμένη από την εποχή της, κυρίως από τις φιλοσοφικές αναζητήσεις των Ζαν Κοκτώ και Ζαν-Πωλ Σαρτρ. Εξαιρετική η σκηνή που δύο ασθενείς παίζοντας μπιλιάρδο αναλύουν με τον δικό τους τρόπο "Το Είναι και το Μηδέν". Όμως τα υπαρξιακά ζητήματα κάνουν την εμφάνισή τους σε όλους τους διαλόγους. Βαθυστόχαστες συζητήσεις που καθηλώνουν τον θεατή, προκαλώντας του μία εσωτερική δίνη που αργεί να ηρεμήσει γι' αρκετές μέρες. 
Επίσης ένα μεγάλο κομμάτι της μαγείας στη ταινία, στηρίζεται στις εκπληκτικές ερμηνείες όλων των ηθοποιών, με τον Μορίς Ρονέ να προσφέρει μία αξεπέραστη ερμηνεία. Η Ζαν Μορό πάντα γοητευτική κι αινιγματική, γεμίζει την οθόνη. Το θλιμμένο της πρόσωπο έχει κερδίσει την κινηματογραφική αιωνιότητα. Κάθε φορά που έβλεπα τους δυο ηθοποιούς στο ίδιο πλάνο, μου ερχόταν στο μυαλό μία άλλη εκπληκτική ταινία του ίδιου δημιουργού, το "Ασανσέρ για δολοφόνους" όπου εκεί το μοιραίο ζευγάρι δε κατάφερε ποτέ να συναντηθεί. 
Όλα τα παραπάνω έδεσαν όμορφα με την μαγευτική μουσική του Ερίκ Σατί, η οποία εμφανίζεται κι εξαφανίζεται απότομα, δίνοντας έναν απροσδιόριστο παλμό στην εξέλιξη της ιστορίας. Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που έδεσαν σεμία nouvelle vague ταινία οι νοσταλγικές μελωδίες του σπουδαίου αυτού Γάλλου συνθέτη.
Η Φλόγα που Τρεμοσβήνει με κράτησε για ώρες καθηλωμένο στη θέση μου, να σκέφτομαι όλους τους προβληματισμούς και τα αδιέξοδα του ήρωα, συνειδητοποιώντας πως από τότε οι άνθρωποι κι οι αναζητήσεις τους, δεν έχουν μεταβληθεί καθόλου. Μία επιβεβαίωση πως τα αιώνια ερωτήματα για τη ζωή και το θάνατο, θα παραμείνουν για πάντα αναπάντητα. 
Ένα από τα σημαντικότερα κι ομορφότερα αριστουργήματα που έχω δει στη ζωή μου.

Βαθμολογία: 10/10

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου