Τρίτη, 17 Δεκεμβρίου 2019

Θέλουν να μετακινήσουν τα αρχαία - Ξεφτιλιζόμαστε διεθνώς


του Αργύρης Μπακιρτζής

Γεννήθηκα στο ρωσικό μαιευτήριο. Τότε μέναμε στη Μακεδονικής Αμύνης 7. Λίγο παρακάτω ένα στενό, η Καρμπολά οδηγεί στα παλιατζίδικα. Αλλάξαμε πέντε σπίτια. Όλα ανάμεσα στον Άγιο Δημήτριο, τα παλιατζίδικα και το Διοικητήριο.
Στην πλατεία παίζαμε μπάλα και πετροπόλεμο. Εκεί κοντά ήταν και τα λουτρά ΟΛΥΜΠΙΑ. Θυμάμαι, μωρό ακόμη, στο χαμάμ, τα γυμνά σώματα των γυναικών μες στους αχνούς. Αυτή ήταν η γειτονιά μου.
Για μπάνιο παίρναμε το πλοίο και πηγαίναμε στο Μπαξέ Τσιφλίκι. Η γιαγιά έμενε στον μπαξέ, κοντά στον Παλιό Σταθμό, δίπλα στις γραμμές. Ο θείος μου μας ανέβαζε στο κάρο, ένα σωρό πιτσιρικάδες και μας πήγαινε για μπάνιο κάτω απ’ του Χατζή Μπαξέ. Έμπαινε και το άλογο.
Σχολείο πήγα δημοτικό στο 56ο, στο συγκρότημα του 4ου με τα πιο ζωηρά παιδιά της πόλης και γυμνάσιο στο Πειραματικό κι αυτό κοντά στη γειτονιά. Μετά Πανεπιστήμιο. Στη συνέχεια έρχομαι και φεύγω. Φαντάρος, εξωτερικό, Καβάλα για δουλειά, Θάσος. Το πατρικό όμως Αγίου Δημητρίου και Δημητρίου Γούναρη, είναι πάντα η βάση μου. Τώρα μένει ο μικρός μας γιος, που με αντικατέστησε στα παλιατζίδικα, κι εμείς όταν κατεβαίνουμε.
Στη Θεσσαλονίκη ζουν οι περισσότεροι φίλοι μου. Συμμαθητές και συμφοιτητές, οι Χειμερινοί Κολυμβητές. Ο μεσαίος αδελφός μου, η ανεψιά μου Όλγα κι ένα σωρό συγγενείς.
Είναι η πόλη μου. Που όμως σήμερα με πληγώνει. Θέλουν να μετακινήσουν τα σπουδαία ευρήματα του Μετρό. Δηλ. να τα καταστρέψουν. Ξεφτιλιζόμαστε διεθνώς.
Το ΒΒC έγραψε: «Ανίκανοι οι Έλληνες να εκμεταλλευτούν τα αρχαιολογικά ευρήματα του μετρό Θεσσαλονίκης». Και υπάρχουν συμπολίτες που το υποστηρίζουν, κι ο δήμαρχος. Και το κακό είναι ότι πολιτικοποιούν το θέμα για να περάσουν την καταστροφή. Ντροπή. Αυτό κι αν θέλει συλλαλητήριο. Η εκκλησία κωφεύει κι ας είναι βυζαντινά τα ευρήματα.
Όταν γκρέμισαν την εκκλησία της Παναγίας του 16ου αι. στην Καβάλα το 1960, στην ερώτησή μου, λίγα χρόνια μετά, πώς το επέτρεψαν, μου είπαν «μα ήταν τουρκική». Επειδή κτίστηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Φυσικά τα έργα του Παρθένη εξαφανίστηκαν.
Δυστυχώς, αυτοί είμαστε: φωνάζουμε χωρίς να ξέρουμε, ξέρουμε και αδιαφορούμε.

Πηγή: parallaxi

Δευτέρα, 16 Δεκεμβρίου 2019

Οι αληθινοί έρωτες δεν πεθαίνουν ποτέ...



"It's the beautiful minds of this world that win over beautiful faces. They win hearts by winning minds."
Τι συμβαίνει όμως όταν ένα υπέροχο μυαλό συνδυάζεται με ένα υπέροχα αγγελικό πρόσωπο;
Ίσως τότε βλέπουμε κατά πρόσωπο την ομορφιά της αιωνιότητας...

Κυριακή, 8 Δεκεμβρίου 2019

Ο Μπουνιουέλ στο Λαβύρινθο με τις Χελώνες


Δεν είμαι θαυμαστής των ταινιών του Λουίς Μπουνιούελ αν κι έχω δει αρκετές από τις ταινίες της πλούσιας φιλμογραφίας του. Παρόλα αυτά δε γινόταν να μην απολαύσω το animation που αναφερόταν σε μία ιδιαίτερα δύσκολη δημιουργική περίοδο του Ισπανού σουρεαλιστή, το οποίο είναι βασισμένο στο κόμικς του Φερμίν Σολίς. Η ανυπομονησία μου ήταν τόσο μεγάλη που επέλεξα να το δω την πρώτη μέρα που βγήκε στις σκοτεινές αίθουσες. Και για μια ακόμη φορά, ο αγαπημένος κινηματογράφος Μικρόκοσμος, μου πρόσφερε μια αναπάντεχη συγκινητική βραδιά. 
To animation ξεκινάει με έναν ενδιαφέρον διάλογο μεταξύ καλλιτεχνών σε ένα μπιστρό του Παρισιού. Καθώς προβάλλονται οι συντελεστές της ταινίας, ακούμε έναν εξαιρετικό αντίλογο μεταξύ διαφόρων δημιουργών για τον ρόλο της Τέχνης στην κοινωνία και στις ιστορικές εξελίξεις. Πολλές απόψεις με βρίσκαν σύμφωνο κι αρκετές σκέψεις που αναπτύχθηκαν μου θύμισαν τις συζητήσεις που κάνω κατά καιρούς σχετικά με τους σημερινούς δημιουργούς και την κενότητα των έργων τους. 
Πατώντας πάνω σ' αυτό το διάλογο, η ιστορία μας ταξιδεύει την περίοδο που ο Λουίς Μπουνιουέλ βρισκόταν σε ένα δημιουργικό αδιέξοδο. Οι πρώτες του ταινίες δεν είχαν τύχει την αποδοχή του κόσμου που εκείνος ευελπιστούσε ενώ παράλληλα η εκκλησία θεωρώντας τον αιρετικό και κομμουνιστή, του δημιουργούσε εμπόδια στις συνεργασίες του με διάφορους παραγωγούς. Παράλληλα είχε δημιουργηθεί μια κόντρα μεταξύ του Λουίς Μπουνιουέλ και του Σαλβαντόρ Νταλί. Ήταν εύστοχη η αντίδρασή του Ισπανού σκηνοθέτη στη κουβέντα που είχε με κάποιους θεατές, οι οποίοι του είπαν πως μέσα στο έργο του βρήκαν πολλά στοιχεία του Νταλί. Η εσωτερική ένταση που προκαλούσε αυτή η σύγκριση, εκφράστηκε εκπληκτικά μέσω ενός εφιάλτη, όπου περιφερόμενος ο Μπουνιουέλ σε μια πόλη που όλοι τον αγνοούσαν, συνάντησε τους πελώριους ελέφαντες από το διάσημο πίνακα "Οι Πειρασμοί του Αγίου Αντωνίου" του Νταλί. 
Η δημιουργική στασιμότητα του Μπουνιουέλ τερματίζει κάτω από κάποιες ευνοϊκές συγκυρίες, οι οποίες τον βοηθούν να κινηματογραφήσει ένα ντοκιμαντέρ για την δύσκολη ζωή των κατοίκων στη περιοχή Λας Ούρδες. Έχοντας ετοιμάσει ένα σενάριο, προσπαθεί να αποτυπώσει τα βάρβαρα έθιμα των περιοχών αυτών παράλληλα με τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης τόσο των κατοίκων όσο και των υπόλοιπων ζωντανών που βρίσκονται εκεί. Για να πετύχει το απόλυτο πλάνο φτάνει σε απάνθρωπες πράξεις, όπως η θανάτωση δύο αγριοκάτσικων κι ο βασανιστικός θάνατος ενός μουλαριού από τσιμπήματα μελισσών. Εν μέρει, αντί να δει κατάματα το πραγματικό δράμα που βιώνουν οι άνθρωποι εκεί, προσπαθεί να πρωτοτυπήσει έχοντας ως απώτερο σκοπό στο να προκαλέσει εντυπώσεις παρά να περάσει κάτι ουσιώδες στο κοινό. 
Όμως, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων θα βρεθεί αντιμέτωπος με την εκκεντρική του φύση, η οποία θα γίνει αφορμή για διάφορες αψιμαχίες με τους συνεργάτες του ενώ ένας άσχημος κι άδικος θάνατος θα τον ταρακουνήσει δείχνοντάς του πως στη συγκεκριμένη περίπτωση οφείλει να βάλει στο πλάνο την πραγματικότητα που βλέπει μπροστά του κι όχι όλα όσα προσπαθεί να πλάσει μες στο μυαλό του. Έτσι κατάφερε να δημιουργήσει το ντοκιμαντέρ "Γη Χωρίς Ψωμί", το οποίο ειλικρινά δεν γνώριζα την ύπαρξή του αλλά μου 'δωσε το ερέθισμα να το αναζητήσω.



Οι δημιουργοί του animation έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στον άγνωστο ψυχικό κόσμο του δημιουργού με απέραντη ειλικρίνεια κι ευθύτητα κάτι που ανέβασε αρκετά τη συγκεκριμένη ταινία στα μάτια μου. Με ένα πέπλο μυστηρίου μας περιγράφεται η σχέση του σουρεαλιστή με τον πατέρα του. Η μορφή του επιβλητική, αυστηρή και λιγομίλητη, μας παρουσιάζεται μέσα από τις παιδικές μνήμες του Μπουνιουέλ αλλά περισσότερο μέσα από τα όνειρά του. Εκεί διαπιστώνουμε πως ο σπουδαίος Ισπανός σουρεαλιστής κουβαλούσε ως κρίμα την μη ικανοποίηση των προσδοκιών που είχε ο πατέρας του γι' αυτόν. Συνταρακτική η στιγμή που τον βλέπει σε ένα λιβάδι και του λέει επίφοβα πως έγινε σκηνοθέτης, εκλιπαρώντας την εκτίμησή του. 
Επίσης βρήκα άκρως συγκινητική την αγανάκτηση των κατοίκων απέναντι στα τερτίπια του Μπουνιουέλ. Χωρίς να προκαλέσουν καβγά ή να τον κατηγορήσουν, του είπαν απλώς πως περίμεναν να τους δώσει λίγη παραπάνω σημασία στη δύσκολη ζωή τους κι όχι να αποζητά το τέλειο κάδρο που απλώς θα ικανοποιούσε το καλλιτεχνικό του κύρος. Αυτή η στιγμή με χτύπησε σαν ηλεκτροσόκ. Ήθελα να σηκωθώ και να χειροκροτήσω προς την μεγάλη οθόνη κι αυτό διότι ένα animation κατάφερε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων εξηγώντας τους λόγους που οφείλουμε να δείξουμε την αποστροφή μας και την αδιαφορία μας στη δήθεν κατεύθυνση που έχει πάρει ο καλλιτεχνικός κόσμος τις τελευταίες δεκαετίες (συμπτωματικά η ταινία προβλήθηκε την περίοδο που έγινε είδηση πως κάποιος εικαστικός πούλησε ένα έργο του για 120.000 ευρώ το οποίο δεν ήταν άλλο από μία κολλημένη μπανάνα σε έναν τοίχο). 
Συνάμα ήταν εντυπωσιακή η μεταστροφή του δημιουργού. Εκεί που έδειχνε ένα άκρως κυνικό πρόσωπο ζητώντας να του αποκεφαλίσουν έναν κόκορα, να γκρεμοτσακίσουν δύο αγριοκάτσικα και να "δολοφονήσουν" έναν γαϊδαράκο μόνο και μόνο για να πετύχει το τέλειο πλάνο, υποδηλώνοντας το κακομαθημένο του παρελθόν ως πλουσιόπαιδο που ήθελε απλώς να εντυπωσιάζει, τελικά έσκυψε πάνω από τον ανθρώπινο πόνο προσφέροντας ένα συνταρακτικό ντοκιμαντέρ. Συγκινητική η αναπαράσταση της κηδείας ενός βρέφους και της μεταφοράς της σωρούς του μέσα από ένα ποτάμι, κάτι που μου θύμισε αρκετά την τέταρτη ιστορία του αξεπέραστου αριστουργήματος "Χάος" των αδελφών Ταβιάνι. 
Αυτό που επίσης με εντυπωσίασε από την ταινία ήταν τα πολύ όμορφα σχέδια που βασιζόντουσαν σε γήινα χρώματα και λιτές γραμμές. Μόνο τα όνειρα αποκτούσαν ένα πιο μουντό και ψυχρό χρώμα. Όπως επίσης βρήκα εκπληκτική την ιδέα να μπλέκουν τα πλάνα του ντοκιμαντέρ με τα σχέδια που παρουσίαζαν τις στιγμές των γυρισμάτων. Ήταν τρομερό το πόσο πολύ είχαν πετύχει τις μορφές των πραγματικών προσώπων. 
Τέλος, ομολογώ πως η μουσική του Arturo Cardelus είναι ότι πιο ονειρικό και ταξιδιάρικο έχω ακούσει τα τελευταία χρόνια στις σκοτεινές αίθουσες. Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να την απολαύσει εδώ.
Ο "Μπουνιουέλ στο Λαβύρινθο με τις Χελώνες" είναι ένα animation ώριμο, ειλικρινές, αυστηρό, γλυκόπικρο και ουσιώδες. Είναι ένας ύμνος για την Τέχνη που έχει στραμμένη την προσοχή της στον άνθρωπο κι όχι στον ναρκισσισμό του κάθε καλλιτέχνη. Είναι ένα διαμάντι που κλέβει τις εντυπώσεις κι επάξια εισέρχεται στις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Σπεύσατε. 

Βαθμολογία: 9/10

Παρασκευή, 6 Δεκεμβρίου 2019

Εκτιμώ βαθύτατα ένα παιδί που εξεγείρεται...




Τον Ιανουάριο του 1990 ήμαστε καλεσμένοι κάποιο βράδυ στο σπίτι του Δημήτρη Χορν, στην οδό Βασιλέως Γεωργίου. Παρόντες άλλοι δέκα φίλοι του, προερχόμενοι κυρίως από καλλιτεχνικούς χώρους. Στη διάρκεια του δείπνου, κύριο θέμα συζήτησης ήταν η δίκη του αστυνομικού Αθανάσιου Μελίστα, που είχε πυροβολήσει και σκοτώσει τον δεκαπεντάχρονο Μιχάλη Καλτεζά, κατά τη διάρκεια επεισοδίων στα Εξάρχεια.
Το Εφετείο, δικάζοντας σε δεύτερο βαθμό, τον είχε αθωώσει καθώς είχε δεχθεί ότι τελούσε σε κατάσταση άμυνας, δεδομένου ότι ο νεαρός είχε πετάξει εναντίον του βόμβα μολότωφ.
Οι συνδαιτυμόνες του Χορν επαινούσαν την απόφαση του δικαστηρίου και πρόσθεταν ότι λογικά και σωστά ένας αστυνομικός πυροβολεί όταν κινδυνεύει να καεί ο ίδιος από τις μολότωφ.
Το δείπνο συνεχιζόταν όπως και η συζήτηση˙χτύπησε το κουδούνι και μπήκε καθυστερημένος, ως συνήθως, ο Μάνος Χατζιδάκις. Παρακολούθησε για λίγο τα λεγόμενα. Και πήρε το λόγο, με έντονο ύφος:
«Θεωρώ τραγικό λάθος την αθώωση του αστυνομικού. Και πολύ κακό μήνυμα, που στέλνουμε στα νέα αυτά παιδιά, το υγιέστερο κομμάτι της κοινωνίας μας, που δεν έχει ακόμη διαφθαρεί, όπως εμείς. Όταν έχω να κρίνω ανάμεσα σ’ ένα παιδί 15 χρόνων, που πετάει μολότωφ, κι έναν τριαντάρη εκπαιδευμένο αστυνομικό, που κρατάει πιστόλι, εγώ είμαι με το μέρος του παιδιού και όχι του αστυνομικού. Εκτιμώ βαθύτατα ένα παιδί που εξεγείρεται και βγαίνει στους δρόμους για να διαμαρτυρηθεί, έστω κι αν υπερβάλλει, έστω και αν κρατάει μολότωφ. Και δεν εκτιμώ καθόλου έναν αστυνομικό που το πυροβολεί. Ό,τι και άν έχει γίνει, όπως και αν έχουν τα πράγματα, θεωρώ τραγικό λάθος την αθώωση του αστυνομικού. Και πολύ κακό μήνυμα, που στέλνουμε στα νέα αυτά παιδιά, το υγιέστερο κομμάτι της κοινωνίας μας, που δεν έχει ακόμη διαφθαρεί, όπως εμείς.»
Σώπασαν όλοι. Κανείς δεν απάντησε. Και ο Χορν άλλαξε αμέσως θέμα συζήτησης. Λίγο αργότερα ο Μάνος Χατζιδάκις έφυγε, δείχνοντας με τον τρόπο του ότι δεν τον ενδιέφερε ιδιαιτέρως η συγκεκριμένη παρέα και οι συζητήσεις της.

Απόσπασμα από το βιβλίο «Η Αθέατη Όψη» του Πάνου Λουκάκου.