Σάββατο, 30 Ιουνίου 2018

Η πρωσική αύρα του Γκντανσκ



Το αεροδρόμιο του Γκντανσκ βρίσκεται στη μέση των τριών παράλιων πόλεων που αποτελούν το γνωστό πολωνικόTricity (Γκντανσκ, Σοπότ, Γκντίνια). Τα βόρεια εδάφη της Πολωνίας με υποδέχτηκαν μέσα σε ένα απέραντο πράσινο. Ο προαστιακός που θα με πήγαινε στη πόλη, με πέρασε μέσα από ηλιόλουστα πάρκα με μικρές λίμνες και καθαρούς περιπάτους αλλά κι από πυκνά δάση. Η σταδιακή μεταβολή του φυσικού περιβάλλοντος σε αστικό τοπίο ήταν ήπια κάτι που βοήθησε να αποδεχτώ ευκολότερα το γκρίζο χρώμα των σοσιαλιστικών κτιρίων που με υποδέχονταν στα προάστια της πόλης. Όμως η πραγματική ομορφιά του Γκντανσκ ξεκίνησε μόλις περάσαμε έξω από τα διάσημα ναυπηγεία της.
Πρώτο κτίριο που αντίκρισα κι έμεινα άναυδος ήταν ο σιδηροδρομικός σταθμός. Παρ' όλο που βρίσκεται σε μία περίοδο αναβάθμισης με την προσθήκη νέων πλατφορμών, το κτίριο εξακολουθεί να διατηρεί την παρελθοντική του αίγλη. Η εικόνα που έχουμε σήμερα προέρχεται από το 1900 όταν στη θέση ενός παλιότερου σταθμού (που είχε χτιστεί το 1852), θεμελιώθηκε ο κομψός σταθμός που συνέδεε την πόλη με την Βαρσοβία. Ωστόσο δε γλίτωσε κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Καταστράφηκε από μεγάλη πυρκαγιά αλλά ξαναχτίστηκε από τους Σοβιετικούς. Είναι ευτύχημα που διατήρησαν την αρχική του μορφή καθώς ο σταθμός έχει ένα "δίδυμο" αδελφό στη Γαλλία. Αναφέρομαι στο σταθμό του Κολμάρ της Αλσατίας. Ανατρέχοντας στις μνήμες μου, θυμήθηκα τον πύργο του σταθμού του Κολμάρ όταν πήγαινα από Στρασβούργο Βασιλεία. Και πράγματι αυτοί οι δυο σταθμοί μοιάζουν πολύ.
Ο σιδηροδρομικός σταθμός από την παλιά πόλη δεν είναι μακριά κι η βόλτα μέχρι το ιστορικό κέντρο είναι ευχάριστη και γεμάτη κομψά κτίρια και καθαρά πάρκα. Η έκπληξη όμως με περίμενε μόλις περάσαμε την Χρυσή Πύλη. Παρ' όλο που είμασταν φορτωμένοι με βαλίτσες, σταθήκαμε για λίγα λεπτά αποσβολωμένοι καθώς ερχόμασταν πρώτη φορά σ' επαφή με την παλιά πόλη. Εκπληκτικά κτίρια στη σειρά με πολύχρωμες προσόψεις και πρωτότυπες διακοσμήσεις είτε ζωγραφιστές είτε ανάγλυφες, μας πρόσφεραν έναν περίπατο καλαίσθητο κι ενδιαφέρον. Δεν βλέπαμε την ώρα να αφήσουμε τα πράγματα στο διαμέρισμα και να επιστρέψουμε στην πόλη για να την απολαύσουμε με μεγαλύτερη άνεση.
Η πρωσική αύρα της πόλης έχει διατηρηθεί από την Χρυσή Πύλη ως την Πράσινη Πύλη κι από τον Ιερό Ναό της Παναγιάς μέχρι το θέατρο του Σαίξπηρ. Μέσα σ' αυτή τη ζώνη βρίσκονται τα πιο όμορφα κτίρια κι οι πιο γραφικοί δρόμοι. Διέσχισα όλα τα σημεία πολλές φορές κατά τη διάρκεια των τριών ημερών που έμεινα εκεί διότι η μορφή τους άλλαζε με τη πάροδο της μέρας. Το πρωί επικρατεί ένας γλυκός τονισμός στις πολύχρωμες όψεις, το μεσημέρι που ο ήλιος είναι κάθετος, ζωντανεύουν τα διακοσμητικά στοιχεία των προσόψεων ενώ το σούρουπο το ιστορικό κέντρο ντύνεται με ένα ερυθρό πέπλο το οποίο μετατρέπεται σε έντονο κόκκινο όταν ανάβουν τα φώτα της πόλης.
Ένα ιδιαίτερο στοιχείο της πόλης είναι οι λίθινες υδρορροές που καταλήγουν σε κεφάλι δράκου όταν βρίσκονται στο δρόμο ή σε σχήμα ψαριού όταν κρέμονται από τις οροφές. Σχεδόν σε κάθε σπίτι συναντούσα ακριβώς το ίδιο μοτίβο κεφαλής. Αυτό που διέφερε ήταν το υπερυψωμένο ισόγειο μπαλκόνι κι οι σκάλες που ένωναν το δρόμο με την κύρια είσοδο του κτιρίου. Εκεί λογικά έμπαινε η προσωπική πινελιά των ιδιωτών. Διαφορετικές γλυπτές παραστάσεις, διαφορετικά μοτίβα αλλά και διαφορετικά σκαλοπάτια, δημιουργούσαν μία παιχνιδιάρικη ανάμειξη ιδιωτικής και δημόσιας πρωτοβουλίας.
Περνώντας από κάθε σπίτι, κυρίως στα νεώτερα, προσπαθούσα να φανταστώ την προσωπικότητα του κάθε ιδιοκτήτη από τα διακοσμητικά στοιχεία των προσόψεων. Κάπου συνάντησα ένα κολλάζ με την όψη λιονταριών ενώ σε ένα άλλο υπήρχε μία μακρόστενη ταινία που έδειχνε σκυλιά να τρέχουν. Πιο κάτω ένα κτίριο είχε πινελιές που θύμιζαν αρκετά Μιρό. Στην κεντρική πλατεία της πόλης, οι όψεις έχουν μία παρελθοντική αύρα. Εκεί τα διακοσμητικά στοιχεία συσχετίζονται με τον τρόπο ζωής των αρχών του περασμένου αιώνα. Χορευτές, μουσικοί, γυναίκες με παραδοσιακές φορεσιές, κιτς έγχρωμες προτομές και ιστορικά γεγονότα αλλά και ιστορικά πρόσωπα όπως αυτό του Κοπέρνικου. Φιγούρες όλων των εποχών κι όλων των εθνών που πέρασαν από κει να χορεύουν έναν παγανιστικό χορό γύρω από το άγαλμα του Ποσειδώνα, ο οποίος θεωρείται ο "προστάτης" της πόλης.
Το άγαλμα του αρχαίου θεού έχει μία εντυπωσιακή κίνηση κι η μυική του δύναμη τονίζεται με τις απότομες κινήσεις των χεριών, τη βαριά πατημασιά των ποδιών αλλά και με τον τρόπο που στρέφει το κεφάλι του προς τους περαστικούς. Πίσω απ' αυτόν ισορροπεί ένα μικρότερο γλυπτό του Ερμή, ο οποίος πέρα από το μέγεθος δεν έχει σε κάτι άλλο να ζηλέψει από τον θεό της θάλασσας.
Ένα απόγευμα ανηφόρισα προς τον λόφο που ορθώνεται πίσω από το σιδηροδρομικό σταθμό. Ο δρόμος με οδήγησε από το παλιό κτίριο του πλημμελειοδικείου στα μονοπάτια που σκαρφάλωναν προς την καταπράσινη πλαγιά. Πολλά σημεία του παλαιού κτιρίου ήταν γαζωμένα από σφαίρες δίνοντας του μία ιδιαίτερη γοητεία. Καθόμουν και παρατηρούσα την ορμή που είχε χτυπηθεί το κτίριο. Όσο πιο κοντά πήγαινε το βλέμμα μου στα παράθυρα των πάνω ορόφων τόσο πιο πολλές ήταν οι τρύπες. Πάνω στο λόφο κι έχοντας το ηλιοβασίλεμα πλάι, απόλαυσα τις εναλλαγές των χρωμάτων στις στέγες των σπιτιών του Γκντανσκ ενώ τα ογκώδη καμπαναριά κι οι ψηλοί πύργοι πρόσφεραν μία ξεχωριστή κόκκινη απόχρωση.
Λίγο πριν νυχτώσει επέστρεψα στο ιστορικό κέντρο. Πλέον ήταν μία κατακόκκινη πόλη, η οποία αποκτούσε πολυχρωμία μόνο στο κεντρικό δρόμο που ένωνε τις δυο πύλες. Περνώντας τη Χρυσή Πύλη, κοντοστάθηκα σε μία φωτογραφία που είχε κρεμαστεί στον έναν εσωτερικό τοίχο. Έδειχνε μία πανοραμική όψη της πόλης το 1945 ενώ πιο χαμηλά υπήρχε μία μικρή συλλογή φωτογραφιών με τα γνωστότερα σημεία της πόλης. Όλα τελείως ισοπεδωμένα. Ο πύργος του μουσείου Ιστορίας ήταν εξαφανισμένος και το χρυσό ρολόι ήταν σωριασμένο δίπλα σε έναν σκεπτικό στρατιώτη. Ο μεγάλος γερανός του ποταμιού καμένος κι ολόκληρες συνοικίες εξαφανισμένες. Δε μπορούσα να το πιστέψω πως τα περισσότερα στολίδια της πόλης που θαύμαζα όλες αυτές τις μέρες για λίγα χρόνια είχαν γίνει σκόνη και παράλληλα θαύμασα το κουράγιο των κατοίκων να τα ξαναχτίσουν όπως ήταν. Κάτι που δε συνέβη στην Αθήνα μετά το πόλεμο.
Το Γκντανσκ είναι μία μικρή πόλη που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη μου. Είναι μία ευχάριστη έκπληξη στα μέχρι τώρα ταξίδια μου διότι ενώ απουσιάζει από τη λίστα των πιο γνωστών προορισμών, προσφέρει περισσότερη συγκίνηση από άλλα μέρη που έχουν μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα. Είναι μία πόλη που αξίζει να την περπατάς διότι σε γυρίζει στον 18ο αι.
Θα μπορούσα να πω πως η πόλη είναι το κρυφό διαμάντι της Πολωνίας αλλά επειδή θεωρείται η πατρίδα του κεχριμπαριού, θα την χαρακτηρίσω ως το πιο κομψό κεχριμπάρι της Βαλτικής. 

Παρασκευή, 29 Ιουνίου 2018

Η νέα διαχωριστική γραμμή στην Ευρώπη




Παρά το γεγονός ότι οι προσφυγικές ροές είναι σαφώς πιο περιορισμένες σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, αυτή τη στιγμή το προσφυγικό διχάζει την Ευρώπη και μπορεί να προκαλέσει ουσιώδεις μεταβολές στον πολιτικό της χάρτη.
Στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συγκρούονται δύο γραμμές: η μία επιδιώκει κοινή ευρωπαϊκή λύση στο προσφυγικό. Ή άλλη ζητά να τεθούν εκτός Σένγκεν οι χώρες που υποδέχονται τις προσφυγικές ροές, καθώς και να δημιουργηθούν στρατόπεδα κράτησης στην Αφρική. Αυτές οι δύο προτάσεις, που υποστηρίζονται κυρίως από την Αυστρία, την ομάδα των τεσσάρων χωρών του Βίσεγκραντ και τους Χριστιανοκοινωνιστές της Βαυαρίας, απομακρύνουν την Ευρωπαϊκή Ένωση τόσο από το ευρωπαϊκό κεκτημένο στην περίπτωση της κατάργησης της Σένγκεν, όσο και από το διεθνές δίκαιο στην περίπτωση στρατοπέδων στην Αφρική, όπως και αν ονομαστούν αυτά.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή ακριβώς η ομάδα κρατάει, μέσω των Βαυαρών, στα χέρια της τη Μέρκελ, η οποία στο προσφυγικό υπήρξε πάντοτε διαλλακτική. Τυχόν αναταράξεις στο πολιτικό σκηνικό της Γερμανίας μπορούν να ανατρέψουν πλήρως τους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς όχι μόνο στο προσφυγικό, αλλά και γενικότερα, ισχυροποιώντας τους ακραίους ρατσιστές και αντιευρωπαϊστές της Εναλλακτικής για τη Γερμανία.
Έτσι το προσφυγικό λειτουργεί σαν καταλύτης για τη διαμόρφωση μιας νέας διαχωριστικής γραμμής στην Ευρώπη: οι λαϊκιστές θα πιέσουν προς τον απομονωτισμό και τις πολλές ταχύτητες κατρακυλώντας ολοένα και περισσότερο προς το πολιτικό πρότυπο του Τραμπ. Απέναντί τους πρέπει να σταθούν οι προοδευτικές δυνάμεις που θέλουν μια κοινή πορεία προς μια Ευρώπη ανθρώπινη, δημοκρατική και κοινωνική. Και η Αριστερά οφείλει να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Πηγή: Αυγή

Πέμπτη, 28 Ιουνίου 2018

Όταν θα είμαστε όλοι ένοχοι, τότε θα έχουμε δημοκρατία




Ετοιμαζόμουν γι’ άλλο κείμενο σήμερα το πρωί καθώς παρακολουθούσα από το ραδιόφωνο τις τελευταίες εξελίξεις στη δίκη της Ηριάννας και του Περικλή. Από τη πρώτη στιγμή με κυρίευσε ένας μεγάλος θυμός απέναντι στην Εισαγγελέα Έδρας η οποία επέμενε πως οι δυο νέοι είναι ένοχοι και πρέπει να καταδικαστούν με 13 χρόνια, επιμένοντας στην κατηγορία πως είναι μέλη των Πυρήνων της Φωτιάς.
Γυρνώντας όμως σπίτι συγκλονίστηκα με την τελική απόφαση. Ο θυμός αντικαταστάθηκε από έντονα συναισθήματα συγκίνησης στο άκουσμα της ομόφωνης αθώωσης της Ηριάννας και του Περικλή από τον πρόεδρο του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών. Επιτέλους ακούστηκαν από επίσημα χείλη όλα αυτά που συζητούσαμε σε όλες τις συγκεντρώσεις συμπαράστασης των δυο νέων. Η μοναδική κατάθεση δε θεωρείται αξιόπιστη, η άρση του τηλεφωνικού απορρήτου δεν έδειξε κάτι, το αποτύπωμα ήταν σε κινητό αντικείμενο και το DNA είναι αμφισβητούμενο. Αλλά το κυριότερο απ’ όλα, πως οι κοινωνικές συναναστροφές δεν ποινικοποιούνται, κάτι που θυμίζει έντονα το αίσθημα φόβου της μετεμφυλιακής περιόδου.
Όταν όμως ο ενθουσιασμός κόπασε, επανήλθε ο χρόνιος προβληματισμός μου. Πόσο ασφαλείς μπορούμε να νιώθουμε με τον τρομονόμο 187Α από τη στιγμή που δυο νέοι βρέθηκαν για τόσους μήνες φυλακή, βάση μιας σειράς αβάσιμων στοιχείων; Πόσο σοβαρούς μπορούμε να θεωρήσουμε ορισμένους εισαγγελείς, ειδικά όταν διαβάσουμε τους διαλόγους της συγκεκριμένης εισαγγελέως με τους δυο νέους και τους συνηγόρους τους; Πως μπορούμε να αποδεχτούμε το αίσθημα της δικαιοσύνης όταν δυο νέοι έχασαν τόσους μήνες από τη ζωή τους τη στιγμή που ένας δολοφόνος μαχαιροβγάλτης κι ένας άλλος χρυσαυγίτης που προέτρεψε σε πραξικόπημα από το βήμα της βουλής παραμένουν ελεύθεροι; Πόση ακόμη οργή να ανεχτούμε όταν η ελληνική δικαιοσύνη κάνει τα στραβά μάτια σε αρκετά σκάνδαλα κι εγκλήματα όπως η Energa, το ΚΕΕΛΠΝΟ κι οι δυο ορφανοί τόνοι κοκαΐνης; Για πόσο καιρό ακόμα θα περιμένουμε την ολοκλήρωση της δίκης της Χρυσής Αυγής;
Προς το παρόν, εξοργισμένοι από την αρρωστημένη ελληνική δικαιοσύνη, είδαμε επιτέλους μια μικρή αχτίδα φωτός. Η Ηριάννα κι ο Περικλής θα κοιμηθούν ξανά σπίτι τους. Θα δουν φίλους, συγγενείς, τον ουρανό και την πόλη τους. Θα ανασάνουν πάλι ελεύθεροι. Δυστυχώς κανείς δε μπορεί να τους επιστρέψει το χρόνο που έχασαν τόσο άδικα. Η περιπέτειά τους όμως ένωσε ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας με ανθρώπους όλων σχεδόν των πολιτικών αποχρώσεων κι εξέθεσε την μισανθρωπία αρκετών ακροδεξιών πολιτικών και δημοσιογράφων. Και το αξιοσημείωτο της όλης υπόθεσης είναι πως ενώ δεν έχουμε δει τα πρόσωπά τους, τους νιώθουμε οικείους.
Η σημερινή απόφαση μπορεί να είναι ότι πιο όμορφο έχουμε ακούσει τα τελευταία χρόνια αλλά αυτό δε σημαίνει πως άλλαξε κάτι. Μπορούμε όμως να ελπίζουμε πως είναι μία αρχή…

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 27 Ιουνίου 2018

Η σταθερότητα της κομμουνιστικής πρακτικής




του Αριστείδη Μπαλτά

H κομμουνιστική προοπτική δεν είναι άλλη από την προοπτική εγκαθίδρυσης της καθολικής δικαιοσύνης, η προοπτική κατά την οποία θα τείνουν να συγκλίνουν η κατά δίκαιον ισότητα μεταξύ όλων με τη μη αναγώγιμη ιδιαιτερότητα και τη συνεπαγόμενη ελευθερία του καθενός.
Ας αρχίσουμε λοιπόν από μια ερώτηση που εύλογα μπορεί να θεωρηθεί πρώτη. Είναι η έννοια του κομμουνισμού απλώς αποκύημα ευφάνταστης και γενναιόδωρης διανοητικής σύλληψης ή έχει, ούτως ειπείν, υλική υπόσταση; Υπάρχει κάποια χειροπιαστή εγγραφή της έννοιας στο κοινωνικό γίγνεσθαι; Μπορούμε να συναντήσουμε γνωρίσματα του κομμουνισμού, κάτι σαν προοπτική του κομμουνισμού ή σαν τάση προς τον κομμουνισμό, κατά τις καθημερινές συναλλαγές μας; 
Προσπαθώντας να απαντήσω ισχυρίζομαι χωρίς περιστροφές και, εκτιμώ, προς έκπληξη αρκετών, ότι η κομμουνιστική προοπτική αποτελεί μια εγγενή τάση όλων ανεξαιρέτως των ταξικών κοινωνιών, τάση που, επιπλέον και παρά τα φαινόμενα, μας είναι πολύ οικεία. Αν οι αξίες που μόλις αναφέραμε είναι όντως άρρηκτα συνδεδεμένες με την έννοια του κομμουνισμού, τότε εστίες κομμουνιστικών σχέσεων λειτουργούσαν και λειτουργούν λίγο πολύ παντού στις κοινωνίες μας. Φτάνει να ορίσουμε ως κομμουνιστικές τις σχέσεις όπου κυριαρχούν, κατά τα παραπάνω, οι αξίες της αλληλεγγύης, της συναδέλφωσης, της μέριμνας για το κοινό καλό και της ισότητας απέναντι σε αυτή την μέριμνα, όπως αυτές αναδεικνύονται και πραγματώνονται σε συγκεκριμένες στάσεις και συμπεριφορές στο πλαίσιο της μιας ή της άλλης πρακτικής. Σε κάθε τέτοιο πλαίσιο, οι εν λόγω στάσεις και συμπεριφορές διέπονται έμπρακτα από την αξία τόσο της ελευθερίας (κανείς δεν μπορεί να επιβάλει σε κανέναν να είναι αλληλέγγυος με τους άλλους) όσο και της δικαιοσύνης (αφού όλοι είναι ίσοι απέναντι στην κοινή μέριμνα), ενώ η τάση για τη γενίκευσή τους προβάλλει μια κοινωνική οργάνωση ισότητας, γενικής ελευθερίας και καθολικής δικαιοσύνης. Η εγγενής σε κάθε κοινωνία τάση προς τον κομμουνισμό δεν είναι άρα τίποτε άλλο από την τάση που αναγεννά διαρκώς σχέσεις τέτοιου τύπου. Κατά συνέπεια, η πολιτική προοπτική του κομμουνισμού δεν είναι παρά η επιζητούμενη προοπτική όπου αυτού του τύπου οι σχέσεις θα επεκταθούν και θα εμπεδωθούν στην κλίμακα ολόκληρης της κοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα οι αντίστοιχες αξίες θα έρχονται να ηγεμονεύσουν στην ίδια κλίμακα. Και όπου, βέβαια, αυτή η προοπτική καλείται να αντιμάχεται μέχρι τέλους την τάση που επιδιώκει να αναπαράγει διαρκώς σχέσεις εκμετάλλευσης και σχέσεις καταπίεσης, σχέσεις ανισότητας και σχέσεις αδικίας.
Αν η εθελοντική από κοινού συμμετοχή σε μια πρακτική που εμπνέει -και εμπνέει γιατί τείνει να υπερβαίνει στενά συμφέροντα αποσκοπώντας σε κάτι ευρύτερο και ευρύτερα επιθυμητό- εγκαλεί τέτοιες σχέσεις και τέτοιες αξίες σε πλείστους κοινωνικούς χώρους και επίπεδα, είναι, νομίζω, φανερό ότι αυτές εμφανίζονται με μεγαλύτερη πυκνότητα και καθαρότητα στους χώρους εκείνων που δεν κατέχουν τίποτε. Γιατί, αν, κατά τη γνωστή ρήση, δεν έχουμε παρά τις αλυσίδες μας, τότε η ισότητα είναι δεδομένη, η αλληλεγγύη περίπου υποχρεωτική (αφού, κατά τον Σπινόζα, τίποτε δεν είναι πολυτιμότερο σε έναν άνθρωπο από έναν άλλο άνθρωπο), η απελευθέρωση από τα αντίστοιχα δεσμά αίτημα σκληρά υλικό και η επικράτηση της καθολικής δικαιοσύνης το αιτούμενο που τα συμπυκνώνει όλα, αφού υπονοεί, εκτός των άλλων, ότι η πραγματοποίησή του θα επιτρέπει στον καθένα να ξεδιπλώνει ελεύθερα την ιδιαιτερότητά του.
Θα υποστήριζα με τον Ντεριντά ότι η έννοια (και η αξία) της καθολικής (ή «άπειρης» όπως τη χαρακτηρίζει1) δικαιοσύνης συνιστά εν προκειμένω την έννοια (και αξία) κλειδί. Αν το δίκαιο παραπέμπει στην ισότητα -όλοι οφείλουμε να είμαστε ίσοι ενώπιον του δικαίου- η καθολική δικαιοσύνη λαμβάνει υπόψη τη διαφορά. Δηλαδή λαμβάνει υπόψη όχι μόνον ότι το δίκαιο μπορεί να μεταβάλλεται ώστε να προσαρμόζεται σε νέες συνθήκες, όχι μόνον ότι αυτό οφείλει να διευρύνεται διαρκώς ώστε να περιλαμβάνει νέα δικαιώματα και άρα νέα πεδία ελευθερίας, όχι μόνον ότι η τυπική εφαρμογή του μπορεί να αποβαίνει κάποιες φορές άδικη, αλλά κυρίως ότι η ίδια η έννοια (και αξία) της ισότητας υποστέλλει, αν δεν διαγράφει, τη μη αναγώγιμη ιδιαιτερότητα του καθενός και άρα τη συνεπαγόμενη ελευθερία του. Αυτό σημαίνει ότι ισότητα και ελευθερία βρίσκονται μόνιμα σε ένταση και ότι η, βεβαίως δίκαιη, άρση της έντασης δεν μπορεί παρά να εγκαλεί κάθε φορά τη διακινδύνευση μιας δύσκολης απόφασης. Από την άλλη μεριά, η έννοια της καθολικής δικαιοσύνης, όπως παραπέμπει πραγματολογικά στο λεγόμενο κοινό περί δικαίου αίσθημα, συγκροτεί τον όρο που καλείται, ακριβώς, να άρει την εν λόγω ένταση μέσω της αντίστοιχης δίκαιης απόφασης. Έπεται πως η κομμουνιστική προοπτική δεν είναι άλλη από την προοπτική εγκαθίδρυσης της καθολικής δικαιοσύνης, η προοπτική κατά την οποία θα τείνουν να συγκλίνουν η κατά δίκαιον ισότητα μεταξύ όλων με τη μη αναγώγιμη ιδιαιτερότητα και τη συνεπαγόμενη ελευθερία του καθενός. Την προοπτική εγκαθίδρυσης της καθολικής ή άπειρης δικαιοσύνης ο Ντεριντά την αποκαλεί προοπτική της «ελευσόμενης δημοκρατίας». Ιδού έτσι ένα πρόσθετο, θεωρητικά επεξεργασμένο, όνομα του κομμουνισμού, έστω κι αν εκείνος δεν μνημονεύεται ρητά.
Αν όντως η έννοια και η αξία της καθολικής δικαιοσύνης παραπέμπουν πραγματολογικά στο κοινό περί δικαίου αίσθημα, τότε όλοι διαθέτουμε την εμπειρική βάση που μας επιτρέπει και να κατανοούμε κατ’ αρχάς την έννοια και να ενστερνιζόμαστε κατ’ αρχάς την αξία. Όλοι, από μικρά παιδιά, έχουμε κάποτε υποστεί την αίσθηση της κατάφωρης αδικίας, μιας αδικίας που κανένας «κανόνας δικαίου» των γονέων ή της πολιτείας δεν είναι ικανός να απαλύνει. Το περί δικαίου αίσθημα που δεν δεσμεύεται ρητά από κανόνες είναι κοινό ακριβώς επειδή διαθέτουμε αυτή την κοινή εμπειρία. Με άλλα λόγια, όλοι μοιραζόμαστε την εμπειρική βάση της έννοιας και τα βασικά χαρακτηριστικά της αξίας της καθολικής δικαιοσύνης και άρα όλοι μοιραζόμαστε έτσι ή αλλιώς το αίτημα για την πραγμάτωσή της. Και αυτό σημαίνει πως η προοπτική της καθολικής ή άπειρης δικαιοσύνης ή, ισοδύναμα, η εγγενής σε κάθε ταξική κοινωνία τάση προς τον κομμουνισμό συνιστά κάποιο είδος ανθρωπολογικής σταθεράς.
Αλλά μπορούμε να προχωρήσουμε περισσότερο. Όπως πιστοποιούν τα τεκμήρια που παρέχει η ανθρώπινη ιστορία, όλα, λίγο πολύ, τα κοινωνικά κινήματα που ξεδίπλωσαν μια δυναμική με την ανάλογη εμβέλεια συμπύκνωσαν τις εστίες των αντίστοιχων κάθε εποχή κομμουνιστικών σχέσεων σε ένα πολιτικό πρόγραμμα το οποίο, κατά τα εκάστοτε διαφορετικά κοινωνικά και ιστορικά συμφραζόμενα, διεκδικούσε ξανά και ξανά το ίδιο απαράλλακτο αίτημα που επικαλείται ισότητα και γενική ελευθερία, το ίδιο απαράλλακτο αίτημα για καθολική δικαιοσύνη. Παρά τις μεγάλες εν προκειμένω ιστορικές διαφορές, μπορούμε έτσι να ισχυριστούμε ότι οι σκλάβοι του Σπάρτακου, οι χωρικοί του Μύντσερ, οι επαναστάτες της Παρισινής κομμούνας, οι εργάτες, οι αγρότες και οι στρατιώτες των Σοβιέτ, οι χωρικοί της Κίνας, της Κούβας και του Βιετνάμ, οι αντάρτες του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και του Δημοκρατικού Στρατού, οι εξεγερμένοι του 1968, εκείνοι που στήριξαν μέχρι τέλους την κυβέρνηση του Αλιέντε, υπήρξαν και πολιτεύτηκαν ως κομμουνιστές, δηλαδή διεκδίκησαν έμπρακτα την κομμουνιστική προοπτική. Η τάση προς τον κομμουνισμό αναδεικνύεται έτσι και ως ιστορική σταθερά.

Απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίο του Αριστείδη Μπαλτά Ονόματα του Κομμουνισμού

 1 Ο Ντεριντά χαρακτηρίζει τη δικαιοσύνη «άπειρη» εννοώντας τον χαρακτηρισμό τόσο κατά το πλάτος (σε όλα τα πράγματα ανεξαιρέτως, έμψυχα και άψυχα, του παρόντος, του παρελθόντος και του μέλλοντος, οφείλει να αποδίδεται δικαιοσύνη) όσο και κατά το βάθος (όσα πεπερασμένα βήματα και αν πραγματοποιηθούν προς την κατεύθυνσή της, η δικαιοσύνη, ως άπειρη, παραμένει στο βάθος του ορίζοντα). Προτιμώ εν προκειμένω τον όρο «καθολική δικαιοσύνη» θέλοντας να υπογραμμίσω ότι η επίτευξή της συνιστά πολιτικά επιδιωκόμενο στόχο κατά την ούτως ή άλλως πεπερασμένη ανθρώπινη ζωή, υπονοώντας ταυτόχρονα ότι η απειρία της θα τείνει αδιάκοπα προς την βελτίωση της οσοδήποτε άρτιας κοινωνικής οργάνωσης.

Πηγή: Ενθέματα

Τρίτη, 26 Ιουνίου 2018

Σε κίνδυνο το έργο της ψηφιοποίησης των κινητών αρχαιολογικών μνημείων, απειλή απόλυσης για τους 58 εργαζόμενους




Την απειλή της απόλυσης και του οριστικού τερματισμού του έργου της Ψηφιοποίησης των Κινητών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, που υλοποιείται από τη Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, αντιμετωπίζουν για ακόμη μια φορά οι 58 εργαζόμενοι αρχαιολόγοι, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση τους.
Γι' αυτό το λόγο, ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων (Σ.ΕΚ.Α.) προκηρύσσει 24ωρες επαναλαμβανόμενες απεργίες από αύριο, Τρίτη 26-06-2018 και μέχρι να διασφαλιστεί η συνέχιση της εργασίας για το σύνολο του προσωπικού. Στο κάλεσμά του, ο ΣΕΚΑ καλεί τους αρχαιολόγους να δώσουν βροντερό παρών έξω από το κτήριο του ΥΠΠΟΑ (Μπουμπουλίνας 20-22) στην παράσταση διαμαρτυρίας που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη, 26 Ιουνίου, στις 12:00.

Τι αναφέρει η ανακοίνωση των εργαζομένων στο έργο της ψηφιοποίησης κινητών μνημείων

Την απειλή της απόλυσης και του οριστικού τερματισμού του έργου της Ψηφιοποίησης των Κινητών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, που υλοποιείται από τη Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, αντιμετωπίζουν για ακόμη μια φορά οι 58 εργαζόμενοι αρχαιολόγοι.
Η σύμβασή τους λήγει στις 30 Ιουνίου και παρότι έγιναν εγκαίρως αυτή τη φορά οι απαραίτητες ενέργειες για την παράταση των συμβάσεων του συνόλου του προσωπικού από το Υπουργείο Πολιτισμού και είχε μέχρι προσφάτως επιβεβαιωθεί η συναίνεση του Υπουργείου Ανάπτυξης και Οικονομίας, η Διαχειριστική Αρχή του τελευταίου απέρριψε το αίτημα προκρίνοντας την παραμονή ελάχιστων εργαζόμενων για περιορισμένο χρονικό διάστημα και την εσπευσμένη ολοκλήρωση του έργου, χωρίς καμία προειδοποίηση ή προγραμματισμό.
Η ενέργεια αυτή θέτει σε κίνδυνο το ίδιο το έργο και την επιτυχή του έκβαση, καθώς δε θα είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί η επιτυχής, έγκυρη και ποιοτική μεταφορά των καταγραφών των κινητών μνημείων από την Ενδιάμεση Βάση Δεδομένων στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) -600.000 κινητά μνημεία θα μεταπέσουν στο ΟΠΣ εκ των οποίων τα 243.000 καταγράφηκαν πρωτογενώς και ψηφιοποιήθηκαν τα τρία τελευταία χρόνια-, το οποίο θα επιτρέψει τη διάχυση του πληροφοριακού και επιστημονικού έργου στο ευρύ ή και εξειδικευμένο κοινό.
Οι συμβασιούχοι αρχαιολόγοι που εργάζονται στο έργο από το Δεκέμβριο του 2012 με σταδιακές προσλήψεις, βάσει κριτηρίων ΑΣΕΠ, συνεχίζουν με ολιγόμηνες παρατάσεις, στην πλειοψηφία τους μηνιαίες, το σημαντικό έργο της ψηφιοποίησης και της τεκμηρίωσης χιλιάδων κινητών μνημείων, επιτρέποντας με τον τρόπο αυτό τη διάσωση και την προβολή τους σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Έχοντας ήδη παράξει σημαντικό έργο στον τομέα του πολιτισμού καταγράφοντας και ψηφιοποιώντας συστηματικά το πολιτιστικό απόθεμα της χώρας σε πανελλαδικό επίπεδο (, τα τελευταία δύο χρόνια οι υψηλά εξειδικευμένοι αρχαιολόγοι της Ψηφιοποίησης βιώνουν την επανειλημμένη ασφυκτική πίεση των λήξεων των συμβάσεων τους.
Με δεδομένο τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό των ακατάγραφων μνημείων που συσσωρεύεται σε αποθήκες και Μουσεία της χώρας και την αποδεδειγμένη πίεση των υποστελεχωμένων Εφορειών Αρχαιοτήτων να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες σε καταγραφές, ώστε να αποτρέψουν τον ορατό κίνδυνο της αρχαιοκαπηλίας, το έργο της τεκμηρίωσης και ψηφιοποίησης έχει αποδειχτεί το σημαντικότερο εργαλείο για τη συστηματική καταγραφή των κινητών ευρημάτων με κοινό κώδικα σε εθνικό επίπεδο με σκοπό τη διασφάλιση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Οι εργαζόμενοι της Ψηφιοποίησης, συμμετέχοντας ενεργά σε αυτό το κομβικής σημασίας έργο και καλύπτοντας πάγιες και διαρκείς ανάγκες στον τομέα του πολιτισμού, ζητούν από την πολιτική ηγεσία και τα άμεσα εμπλεκόμενα και συναρμόδια Υπουργεία να εγκύψουν στο πρόβλημα με ευαισθησία και υπευθυνότητα. Ζητούν να εξασφαλιστεί η συνέχιση ενός τόσο καίριου για το μέλλον και τη διεθνή προβολή της χώρας έργου και να ανανεωθούν άμεσα οι συμβάσεις εργασίας του συνόλου των εργαζομένων στο έργο της Ψηφιοποίησης. Το δικαίωμα στη σταθερή και μόνιμη εργασία είναι αναντίρρητο και αναφαίρετο για όλους.

Η ανακοίνωση του Συλλόγου Έκτακτων Αρχαιολόγων: 24ωρες επαναλαμβανόμενες απεργίες από τις 26-06-2018 για τους εργαζόμενους στο έργο της ψηφιοποίησης της ΔΔΕΑΜ

Ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων (Σ.ΕΚ.Α.) καλύπτοντας τους εργαζόμενους συναδέλφους στο έργο της ψηφιοποίησης της ΔΔΕΑΜ, προκηρύσσει 24ωρες επαναλαμβανόμενες απεργίες από τις 26-06-2018 και μέχρι να διασφαλιστεί η συνέχιση της εργασίας για το σύνολο του προσωπικού. 
Καλούμε τους συναδέλφους στο έργο αυτό να δώσουν βροντερό παρών έξω από το κτήριο του ΥΠΠΟΑ (Μπουμπουλίνας 20-22) στην παράσταση διαμαρτυρίας που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη, 26 Ιουνίου, στις 12:00.
Ο ΣΕΚΑ στέκεται στο πλευρό των συναδέλφων στην ψηφιοποίηση και διεκδικεί
 · Καμία απόλυση εργαζομένου
 · Απρόσκοπτη συνέχιση της εργασίας για το σύνολο του προσωπικού
 · Να αναλάβει το ΥΠΠΟΑ τις ευθύνες του και να μη γίνονται οι εργαζόμενοι μπαλάκι ανάμεσα στα υπουργεία
 · Άμεσα μαζικές προσλήψεις όλων των ειδικοτήτων στο ΥΠΠΟΑ για την αντιμετώπιση της γιγαντωμένης υποστελέχωσής του
 · Μόνιμη και σταθερή εργασία για όλους

Δευτέρα, 25 Ιουνίου 2018

Η εθνική μας ηλιθιότητα




του Περικλή Κοροβέση

Με τη συμφωνία των Πρεσπών έκλεισε μια εικοσιπενταετής περίοδος εξευτελισμού και ταπείνωσης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής σχετικά με το θέμα της γείτονος χώρας, που τώρα πια λέγεται Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας. Δεν έχω υπόψη μου κανένα ιστορικό προηγούμενο που μια χώρα να έχει επιδείξει τέτοια ηλιθιότητα από το σύνολο του πολιτικού της κόσμου.
Να θυμίσουμε πως στα μακεδονικά συλλαλητήρια συμμετείχαν από τη Χρυσή Αυγή μέχρι τον Συνασπισμό, πλην, προς τιμήν του, του ΚΚΕ. Αλλά από ό,τι φαίνεται άλλαξε γραμμή και το 2018 εντάχθηκε στις γραμμές των μακεδονομάχων. Ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση, φυσικός κληρονόμος του ΣΥΝ, αποποιήθηκε τη βαριά κληρονομιά του μακεδονομάχου και μαζί με λίγους άλλους συνετούς πολιτικούς, μας έβγαλε από το διεθνές ρεζιλίκι κερδίζοντας διεθνή εύσημα. Και καλά έκανε. Η υποτέλεια καμιά φορά έχει και τα καλά της, όπως έχει και τις επιτυχίες της.
Το φαινόμενο Τσίπρα είναι πολλαπλώς διδακτικό για τη δύναμη και την προσαρμοστικότητα του καπιταλιστικού συστήματος, που ξέρει να ανανεώνεται όταν βρίσκει πρόθυμους υπηρέτες. Για έξι μήνες ο Τσίπρας διαπραγματευόταν τη θέση του για να πείσει την εξωχώρια πραγματική εξουσία (Ε.Ε., ΗΠΑ, διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί) πως η κυβέρνησή του είναι η μόνη πολιτική δύναμη, που μπορεί να διαχειριστεί υπεύθυνα και σοβαρά τα συμφέροντά της. Και τα κατάφερε. Πήρε άριστα. Με την κρίση των άλλων κομμάτων, αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση Τσίπρα φαίνεται να είναι η πιο φερέγγυα πολιτική δύναμη του συστήματος.
Και από δεξιά Σοσιαλδημοκρατία γίνεται άχρωμο ακραίο Κέντρο. Τώρα που έληξε το Μακεδονικό ας θυμηθούμε μερικά πράγματα, για να γελάσουμε και μετά να δούμε τις σοβαρότατες συνέπειες του χειρισμού του προβλήματος που ίσως μας κάνει να κλάψουμε. Κατ’ αρχήν το εθνικό μας σύνθημα «Η Μακεδονία είναι ελληνική».
Αν αυτό ίσχυε, τότε σήμαινε κήρυξη πολέμου στις χώρες που έχουν κατακτήσει ελληνικό έδαφος. Δηλαδή τη Βουλγαρία, τη Β. Μακεδονία και την Αλβανία. Το βασίλειο των αρχαίων Μακεδόνων βρισκόταν σε αυτή τη γεωγραφική περιοχή. Και είναι γνωστό ότι εκεί που σταματάει η Ιστορία αρχίζει η Γεωγραφία. Στην ουσία έχουμε τέσσερις Μακεδονίες που ανήκουν σε τέσσερις διαφορετικές κυρίαρχες χώρες. Το άλλο ιδιοφυές σύνθημα: «Καμία σύνθετη ονομασία με τη λέξη Μακεδονία».
Από την εποχή που ο Τίτο βάφτισε το νοτιότερο κρατίδιο της Ομοσπονδίας, Μακεδονία, έχουν περάσει περισσότερες από εφτά δεκαετίες, δηλαδή περίπου τρεις γενιές. Εκτός από κάποιους υπέργηρους, που ίσως θυμούνται πως η χώρα τους δεν λεγόταν πάντα έτσι, όλοι οι υπόλοιποι έχουν γεννηθεί Μακεδόνες. Και όταν έχει καθιερωθεί κάτι, έχουμε τη δικτατορία της γλώσσας που καθιερώνει κάτι και δεν αλλάζει. (Ας θυμηθούμε πόσες φορές πήγαμε να αλλάξουμε ονόματα δρόμων ή τοποθεσιών και στάθηκε αδύνατον. Λέμε Παναγή Τσαλδάρη την Πειραιώς, που είναι το επίσημο όνομά της;)
Η Ελλάδα μέχρι την ανεξαρτησία της Β. Μακεδονίας δεν είχε κανένα πρόβλημα με το όνομα. Αλλά μετά την ανεξαρτησία του ομόσπονδου κρατιδίου είχε. Γιατί; Ηταν η χρυσή ευκαιρία να επανακάμψει ο εθνικισμός, τόσο διάχυτος στην κοινωνία, που στο φάντασμα της ανύπαρκτης απειλής της ελληνικής Μακεδονίας από τους βόρειους γείτονες συσπείρωσε κόμματα και λαϊκές μάζες, για να δουλέψουν σε τελική ανάλυση για τη Χρυσή Αυγή, την οποία από περιθωριακή ναζιστική οργάνωση την ανέδειξαν σε τρίτο κόμμα. Στην ουσία ο πνευματικός πατέρας του Μακεδονικού είναι η Χρυσή Αυγή με συγκεκριμένη πολιτική προοπτική. Ναζιστικό πραξικόπημα όπως επισήμως εκφράστηκε στη Βουλή.
Και κάτι που είναι σοκαριστικό: το πνευματικό επίπεδο των νεο-μακεδονομάχων, που θεωρούν την άγνοια εθνική αρετή και την κάνουν φλάμπουρο. Και η τηλεόραση βρίσκει «φυσικούς εθνικούς survivors». Το βασίλειο της αρχαίας Μακεδονίας δεν προσέφερε τίποτα παραπάνω από τις άλλες περίπου χίλιες ελληνικές πολιτείες. Επιπλέον ήταν ολιγαρχικό. Τον πνευματικό πλούτο της αρχαίας κληρονομιάς τον οφείλουμε κυρίως στις δημοκρατικές πολιτείες που είχαν θεμέλιο την ελευθερία.
Ο Αλέξανδρος ο Γ΄, ο επονομαζόμενος Μέγας, δεν έκανε τίποτα για την πατρίδα του (έφυγε πολύ μικρός και δεν ξαναγύρισε ούτε για να δει τη μάνα του). Αλλά δημιούργησε έναν από τους μεγαλύτερους πολιτισμούς στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Με αυτόν αρχίζουν οι Ελληνιστικοί Χρόνοι, που διαρκούν περίπου τρεις αιώνες, μέχρι την εμφάνιση των Ρωμαίων. Αυτή η περίοδος μελετάται από όλο τον κόσμο, εκτός από τους Ελληνες.
Ηταν τέτοια η δύναμη αυτού του πολιτισμού, που το πιο σκληρό καρύδι αυτού του αρχαίου κόσμου, οι Εβραίοι, συσπειρωμένοι γύρω από τη θρησκεία και τη γλώσσα τους, κινδύνεψαν να εξελληνιστούν [όλα τα ιερά βιβλία των Εβραίων μεταφράστηκαν και διαδόθηκαν από ελληνομαθείς Εβραίους, όπως και η Παλαιά Διαθήκη (Μετάφραση των εβδομήκοντα)]. Αν δεν υπήρχε η ηρωική αντίσταση των Μακκαβαίων, οι Εβραίοι θα είχαν εξελληνιστεί, αλλά δεν θα είχαν εκχριστιανιστεί.
Η Χρυσή Αυγή δεν κερδίζει κόσμο μόνο με τις ιδέες της και τις πράξεις της. Τροφοδοτείται και από τον εθνικισμό που υπάρχει στα άλλα κόμματα του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου. Από όσους άκουσα στη Βουλή να συνηγορούν για το «καμιά λύση με σύνθετη ονομασία που θα έχει τη λέξη Μακεδονία», σκέφτηκα ότι τους λείπει ένα επιχείρημα που είναι τρέχον στη Χρυσή Αυγή.
Ενα μαχαίρι για κάθε Φύσσα που θα μιλάει στο όνομα της λογικής, της ανθρωπιάς και της πατρίδας. Ο εθνικισμός στην ουσία είναι ανθελληνισμός. Ολοι οι εγκληματίες Ελληνες δωσίλογοι ήταν Ελληναράδες.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Κυριακή, 24 Ιουνίου 2018

Αύξηση επισκεπτών και άνοιγμα στην Κίνα




της Βασιλικής Τζεβελέκου

Γύρω στις δώδεκα το μεσημέρι, χθες, πολλές εκατοντάδες επισκέπτες έχουν κατακλύσει τον χώρο εισόδου του Μουσείου Ακρόπολης, του πιο οργανωμένου δημόσιου μουσειακού οργανισμού της χώρας με τη μεγαλύτερη προσέλευση κοινού.
Η ροή εισόδου πραγματοποιείται χωρίς την παραμικρή αργοπορία, οι μεμονωμένοι επισκέπτες και τα οργανωμένα γκρουπ τσεκάρουν ηλεκτρονικά τα εισιτήριά τους -το μόνο που διαθέτει σύστημα ηλεκτρονικού εισιτηρίου- και κατευθύνονται προς τις αίθουσες με τα αριστουργήματα από τον Ιερό Βράχο. Η εικόνα των διεθνών επισκεπτών που «στενάζουν», κατά τους θερινούς μήνες, για την είσοδό τους σε άλλα σπουδαία μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, έρχεται συνειρμικά στο μυαλό μαζί με την απορία, πότε θα λειτουργήσει επιτέλους το ηλεκτρονικό στους πρώτους 11 χώρους;
Χθες ήταν ημέρα γιορτής καθώς το Μουσείο Ακρόπολης συμπλήρωσε εννέα χρόνια επιτυχημένης λειτουργίας. Για το 2017 ο συνολικός αριθμός των επισκεπτών είναι 1.666.286, σχεδόν 200.000 περισσότεροι από πέρυσι (1.475.022). Τη μερίδα του λέοντος κρατούν οι αγγλόφωνοι (309.461) που αυξήθηκαν κατά πολύ και είναι σχεδόν ισάριθμοι με τους Ελληνες (295.696). Ακολουθούν οι γαλλόφωνοι (97.082) ενώ σημαντικά αυξήθηκε ο αριθμός των Κινέζων (23.150).
«Αυτό δείχνει τη σημασία των σημαντικών συνεργασιών που πραγματοποιούμε με μεγάλα μουσεία της Κίνας», είπε ο αρχαιολόγος και πρόεδρος Δημήτρης Παντερμαλής και υπογράμμισε: «Τα δύο σημαντικά γεγονότα της χρονιάς είναι ότι ξεκίνησαν επιτέλους οι εργασίες για να γίνει επισκέψιμη η ανασκαφή που θα δημιουργήσει το πέμπτο επίπεδο του Μουσείου και θα του προσδώσει μοναδικότητα».
Επανέλαβε τη δέσμευση ότι του χρόνου τέτοια εποχή, μαζί με τα πανηγυρικά δεκάχρονα γενέθλια, η ανάδειξη της ανασκαφής -κάτω από το επίπεδο του κτιρίου- και των κινητών ευρημάτων της σε εκθεσιακό χώρο θα είναι προσβάσιμη στο κοινό. «Θα προσφέρει στους επισκέπτες τη θέαση των αυθεντικών ερειπίων της αρχαίας Αθήνας και μια πλούσια επιλογή από ευρήματα της καθημερινής ζωής σε άμεση γειτνίαση με τους χώρους από όπου προέρχονται».
Εξήγησε ότι η περιήγηση των επισκεπτών θα γίνεται σε ενιαίο επίπεδο, μια μεγάλη εξέδρα που θα πλαισιώνεται από πασαρέλες καθώς πρόθεση είναι να μην υπάρχουν σκαλάκια και ράμπες.
Αλλο μεγάλο έργο που ξεκίνησε το 2018 είναι το «Ψηφιακό Μουσείο», η υλοποίηση της ψηφιοποίησης των εκθεμάτων για ευρεία χρήση στο διαδίκτυο. Περισσότερες από 25 εφαρμογές θα προβάλλουν ψηφιακά την ιστορία της Ακρόπολης, σημαντικά εκθέματα, διαδραστικό κατάλογο, παιδικά προγράμματα κ.ά., ώστε «μέσα στο 2019 το αυθεντικό Μουσείο της Ακρόπολης να διαθέτει παράλληλα και το ψηφιακό», είπε ο κ. Παντερμαλής και ανέφερε: «Συνεχίζουμε να ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες των επισκεπτών, να είμαστε ένα ανοιχτό Μουσείο που αλλάζει και βελτιώνεται».
Αναφέρθηκε αναλυτικά στις μεγάλες περιοδικές εκθέσεις του 2017 (συνεχίζεται έως τέλος Ιουνίου η «Ελευσίνα - Τα μεγάλα μυστήρια») και στις μελλοντικές συνεργασίες με τα δύο μεγάλα Μουσεία της Κίνας, της Σανγκάης και των Ανακτόρων της Απαγορευμένης Πόλης του Πεκίνου. Ετσι, τον Σεπτέμβριο θα δούμε την έκθεση «Απαγορευμένη Πόλη: τα Ιδιωτικά Διαμερίσματα του Αυτοκράτορα Qianlong» (εγκαίνια 14/9/18) με 154 έργα. «Για πρώτη φορά, τρία βασιλικά διαμερίσματα θα μεταφερθούν ως προς τον εξοπλισμό και την οργάνωσή τους.
Θα στηθούν στο Μουσείο της Ακρόπολης με τρόπο που να αντανακλά τη λαμπρή περίοδο της Κίνας του 18ου αιώνα και του αυτοκράτορα Τσιανλόγκ, ο οποίος ήταν σπουδαίος ηγεμόνας. Συνδύαζε τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις και την προσπάθεια ενοποίησης της κινεζικής αυτοκρατορίας, με καλλιτεχνικές προσεγγίσεις» είπε ο Δημήτρης Παντερμαλής και μας ενημέρωσε πως ο αυτοκράτορας ήταν ζωγράφος, ποιητής, με περισσότερα από 10.000 ποιήματα στο ενεργητικό του, και συλλέκτης της αρχαίας καλλιτεχνικής παραγωγής της χώρας του.
Τέλος, απαντώντας στην ερώτηση για τα οικονομικά του Μουσείου Ακρόπολης είπε: «Ισα βάρκα - ίσα νερά είναι τα έσοδα και τα έξοδα. Η μισθοδοσία των εργαζομένων, περίπου 300 άτομα, καλύπτεται κατά 95% από τα έσοδά μας». Μοντέλο που, εκ του αποτελέσματος, κρίνεται πετυχημένο στα 9χρονα της λειτουργίας του Μουσείου της Ακρόπολης.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2018

Οι κόκκινες εκκλησίες του Γκντανσκ




Η Πολωνία είναι ένας άγνωστος ακόμη προορισμός που αξίζει πραγματικά να ανακαλυφθεί από τους πάντα περίεργους ταξιδευτές. Ωστόσο μέσα στον οργασμό της ανοικοδόμησής της, θα είναι θαύμα αν καταφέρει να διατηρήσει την αυθεντικότητά της, διότι από κει πηγάζει η μοναδική της γοητεία. Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προσφέρουν μια μοναδικότητα σ' αυτής της χώρας είναι οι εκκλησίες της, οι οποίες είναι χτισμένες με τούβλα, κάτι που προσφέρει μια ερυθρή απόχρωση στις όψεις των όμορφων ναών της αλλά και στη γενική εικόνα των πόλεων. Πρώτη φορά τις αντίκρισα μέσα από τις ταινίες του πολωνικού κινηματογράφου αλλά πρώτη φορά της συνάντησα στην Κρακοβία. Με την επίσκεψή μου στο Γκντανσκ επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά αυτή η αρχιτεκτονική τάση.
Στις εξορμήσεις μου στην παλιά πόλη του Γκντανσκ, είχα δυο σημεία αναφοράς που με καθοδηγούσαν. Το μεγάλο τους ύψος τα βοηθούσε να διακρίνονται πάνω από τις στέγες των υπολοίπων κτιρίων, απ' όποιο σημείο κι αν βρισκόμουν. Αναφέρομαι στον πύργο του Ιερού Ναού της Παναγιάς και στον πύργο με το ρολόι του Ιστορικού Μουσείου της πόλης (00:07). Αυτό δε σημαίνει πως οι υπόλοιποι ναοί υστερούσαν σε ύψος κι όγκο. Αρκετοί απ' αυτούς ξεχώριζαν πραγματικά σε ομορφιά και μέγεθος και κάποιοι για τα απομεινάρια της ιστορίας που έχουν αποτυπωθεί πάνω τους (00:28).
Η Αγιά Αικατερίνη (00:34) είναι η παλαιότερη εκκλησία της πόλης, η οποία χτίστηκε το 1220 και λειτούργησε ως προτεσταντική εκκλησία από το 1545 μέχρι το 1945. Αυτό που την κάνει ξεχωριστή είναι πως παγκοσμίως πρώτη λειτούργησε παλμικό ρολόι. Ο ναός υπέστη μεγάλη καταστροφή στην οροφή του έπειτα από πυρκαγιά που ξέσπασε τον Μάιο του 2006. Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να αποκατασταθούν οι ζημιές. Σήμερα ένα σημείο του ναού έχει μετατραπεί σε μουσείο αφιερωμένο στις προσπάθειες των πυροσβεστών να σώσουν το κτίσμα. Βίντεο και φωτογραφίες μαρτυρούν το μέγεθος της καταστροφής ενώ παράλληλα εκτίθενται οι στολές και τα εργαλεία που χρησιμοποίησαν οι πυροσβέστες κατά τη διάρκεια της κατάσβεσης. Αυτό όμως που θα μου μείνει από τον συγκεκριμένο ναό είναι η μελωδία του καμπαναριού που ακουγόταν ανά μία ώρα, κάτι το οποίο είχε ξεκινήσει από το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Ιερός Ναός της Παναγιάς (01:04-03:00) είναι ένας επιβλητικός όγκος στην καρδιά της παλιάς πόλης. Ο ναός έχει χωρητικότητα 25.000 πιστών κάτι που τον καθιστά ως έναν από τους μεγαλύτερους της Ευρώπης. Εξωτερικά επικρατεί το έντονο κόκκινο χρώμα του τούβλου ενώ εσωτερικά δεσπόζει ένα λευκό παγωμένο χρώμα. Ο ναός βρίσκεται σε περίοδο αναστήλωσης μ' αποτέλεσμα πολλά σημεία του να είναι καλυμμένα με πανιά και σκαλωσιές. Όμως μία επίσκεψη στο εσωτερικό του όχι μόνο σε εντυπωσιάζει με το βάθος και το ύψος του ναού αλλά σου παρέχει και μία εκπληκτική θέα από την κορυφή του πύργου. Η ανάβαση των 400 σκαλοπατιών είναι μαρτυρική. Ειδικά τα πρώτα διακόσια που ήταν στριφογυριστά και στενά, μου προκάλεσαν μία επώδυνη κόπωση στα πόδια, αναγκάζοντάς με σε πολλά σημεία να σταματήσω για να πάρω λίγες ανάσες. Μόνο που μετά από κάθε στάση, η ανάβαση γινόταν όλο και πιο δύσκολη.
Φτάνοντας στην οροφή του ναού, έριξα μια ματιά στο εργοτάξιο. Στάθηκα στα κάγκελα για να παρατηρήσω με προσοχή το εσωτερικό των τοιχωμάτων ενός ναού. Όταν έφτασα πια στην κορυφή, ένα δροσερό αεράκι αντάμειψε τον άθλο μου. Στάθηκα αρκετή ώρα εκεί κι απόλαυσα την πόλη. Τα ναυπηγεία στο βάθος αναπτύσσονταν μέχρι τη θάλασσα, το μουσείο μνήμης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου έδειχνε τόσο μικρό ενώ το ποτάμι που διέσχιζε την παλιά πόλη φαινόταν σαν ρυάκι. Οι ναοί γύρω από τον Ιερό Ναό της Παναγίας έχαναν σε εκτόπισμα και ύψος. Από κάτω οι δρόμοι ήταν γεμάτοι με κόσμο που απολάμβανε τα ζεστά χάδια του ήλιου με περιπάτους, ψώνια και καφέ. Υπήρχαν όμως κι άλλοι λόγοι που έμεινα αρκετή ώρα εκεί ψηλά. Από την μια ήθελα να προετοιμαστώ για την κάθοδο κι από την άλλη είχα την περιέργεια να δω τα εξαντλημένα πρόσωπα όσων κατάφερναν να φτάσουν στην κορυφή. Σχεδόν όλοι εμφανίζονταν από τα τελευταία σκαλιά αναψοκοκκινισμένοι με έντονη δύσπνοια και κόμπους ιδρώτα στο μέτωπό τους. Μα όλοι τους χαμογελαστοί που τα κατάφεραν.
Την νύχτα η πόλη αλλάζει τελείως όψη παρ' όλο που παραμένει φωτεινή (02:44-03:38). Οι προσόψεις των κτιρίων φωταγωγούνται κρατώντας τη ζωντάνια του Γκντανσκ όλο το εικοσιτετράωρο. Οι ναοί όμως αποκτούν ένα πορφυρό χρώμα και μετατρέπονται σε διάσπαρτες εστίες φωτιάς σ' όλες τις γειτονιές της πόλης. Στις νυχτερινές μου περιπλανήσεις απολάμβανα το κρυφτό που έπαιζα με τον Ιερό Ναό της Παναγίας, ο οποίος μου αποκαλυπτόταν πίσω από κάθε στενό. Η επιβλητική του όψη αποκτούσε μια αιθέρια μορφή και το δέος μετατρεπόταν σε οικειότητα.
Αυτό όμως που θα θελα περισσότερο να μοιραστώ σ' αυτήν την ανάρτηση είναι τα υπέροχα ηλιοβασιλέματα που απόλαυσα από το μπαλκόνι του διαμερίσματός μου. Το σούρουπο αποκτούσε μια μυσταγωγική αύρα καθώς οι τρούλοι της Αγίας Τριάδος και των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου έπαιζαν όμορφα με τα χρώματα του ουρανού και τα σχήματα των σύννεφων (03:06-03:26). Εκείνες τις ώρες γυρνούσα στο διαμέρισμα για να απολαύσω αυτές τις τόσο εντυπωσιακές εικόνες που δυστυχώς δε κατάφερα να τις αποτυπώσω όπως θα θελα με τη φωτογραφική μου μηχανή. 

Πέμπτη, 21 Ιουνίου 2018

Ευρώπη φρούριο με Ιταλό φύλακα




Η 20η Ιουνίου έχει χαρακτηριστεί ως η παγκόσμια μέρα των προσφύγων. Αυτή τη φορά όμως όχι μόνο δεν μνημονεύτηκε αλλά πέρασε σχεδόν απαρατήρητη λόγω μουντιάλ αλλά κι εξαιτίας των απανωτών σοκ που έχουμε υποστεί με τα έκτροπα που συμβαίνουν κι από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού.
Από την μία ο επικίνδυνος Αμερικανός πρόεδρος χωρίζει γονείς από παιδία. Οι εικόνες που μας έρχονται με το κλάμα και τις κραυγές των τρομαγμένων παιδιών τα οποία βρίσκονται κλεισμένα σε ένα κλουβί, θα στοιχειώνουν για πάντα την σκοτεινή περίοδο που διανύουμε. Όμως κι από την ευρωπαϊκή πλευρά τα πράγματα δεν είναι καλύτερα. Η Ιταλία έκλεισε τα λιμάνια της σε ένα διασωστικό πλοίο που κουβαλούσε 629 ψυχές, το οποίο αναγκάστηκε να δέσει στην Βαλένθια ενώ ο φασίστας υπουργός εσωτερικών Ματέο Σαλβίνι ξεκινάει απογραφή των Ρομά για να απελάσει όσους δεν έχουν ιταλική υπηκοότητα, συμπληρώνοντας με μία εριστική για την χώρα του αγάπη πως «δυστυχώς τους Ιταλούς Ρομά θα αναγκαστεί να τους κρατήσει εκεί».
Την ίδια στιγμή η Γερμανίδα καγκελάριος δεχόμενη πιέσεις από τον ομοσπονδιακό υπουργό εσωτερικών Χόρστ Ζέεχοφερ, ετοιμάζεται να πάρει μία πολύ σκληρή στάση για το μεταναστευτικό στην ερχόμενη σύνοδο κορυφής. Μία στάση που θα ακολουθήσουν Αυστρία και λοιποί γερμανικοί δορυφόροι.
Αν τα βάλουμε κάτω θα δούμε πως πλέον η Ευρώπη έχει ολοκληρώσει την φάση που μετατρεπόταν σε φρούριο και μπαίνει σε μία νέα περίοδο πολύ πιο εθνικιστική και ξενοφοβική, με την λίστα των εθνικιστικών χωρών να μεγαλώνει. Η είσοδος της Ιταλίας σ’ αυτήν την ομάδα είναι ένα ισχυρό ηθικό πλήγμα για τους Ευρωπαίους ανθρωπιστές κι αριστεριστές.
Ένα πλήγμα που δείχνει θανάσιμο αν αναλογιστούμε πως τα τελευταία μέτωπα που έχουν απομείνει είναι η απομονωμένη Πορτογαλία, η υποτονική Ισπανία που πατάει σε ένα τεντωμένο σκοινί κι η Γαλλία με έναν Μακρόν να τσακώνεται με μαθητές επειδή τον αποκάλεσαν «Μανού». Σ’ αυτό το χάος που δε λέει να καταλαγιάσει, μεγάλα θύματα παραμένουν οι σύγχρονοι της γης οι κολασμένοι που πέρσι ξεπέρασαν τα 68,5 εκατομμύρια παγκοσμίως.
Σ’ αυτούς θέλω να αφιερώσω τους παρακάτω στίχους του ποιητή Γιάννη Ρίτσου:

«Εμείς, που μας τα πήραν όλα,
Εμείς που δεν έχουμε τίποτα να φυλάξουμε
Εμείς θα φυλάξουμε την αγάπη μας
Εμείς σαν παγωμένοι φρουροί μες τη νύχτα
Θα φυλάξουμε τον κόσμο».

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 20 Ιουνίου 2018

Ξεπέρασαν τα 68 εκατομμύρια οι πρόσφυγες το 2017




Οι πόλεμοι, άλλες μορφές βίας και οι διώξεις οδήγησαν το 2017 τον αριθμό των αναγκαστικά εκτοπισμένων παγκοσμίως σε νέα ύψη για πέμπτη συνεχή χρονιά, με βασικότερες αιτίες την κρίση στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τον πόλεμο στο Νότιο Σουδάν και τη φυγή εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων Rohingya από τη Μυανμάρ στο Μπανγκλαντές. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι αυτές που πλήττονται περισσότερο.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) παρουσιάζει την ετήσια έκθεσή της Παγκόσμιες Τάσεις (Global Trends), σύμφωνα με την οποία 68,5 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν εκτοπιστεί συνολικά έως τα τέλη του 2017. Ανάμεσά τους, 16,2 εκατομμύρια εκτοπίστηκαν μόνο μέσα στο 2017, είτε για πρώτη φορά ή επανειλημμένα – γεγονός που καταδεικνύει ότι ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων βρίσκεται σε κίνηση και ισοδυναμεί με 44.500 εκτοπισμένους ανθρώπους την ημέρα ή με έναν εκτοπισμένο κάθε δύο δευτερόλεπτα.
Οι πρόσφυγες που έχουν εγκαταλείψει την πατρίδα τους λόγω συρράξεων και διώξεων αντιστοιχούν σε 25,4 από τα 68,5 εκατομμύρια. Πρόκειται για 2,9 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους από το 2016, που αποτελεί τη μεγαλύτερη αύξηση που έχει παρατηρήσει ποτέ η Υ.Α. μέσα σε μία μόνο χρονιά. Στο μεταξύ, οι αιτούντες άσυλο, που περίμεναν ακόμη την απάντηση στο αίτημα ασύλου τους έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017, αυξήθηκαν κατά 300.000 περίπου, φτάνοντας τα 3,1 εκατομμύρια. Οι εκτοπισμένοι μέσα στην ίδια τους τη χώρα έφτασαν τα 40 εκατομμύρια επί του συνόλου, ελάχιστα λιγότεροι από τα 40,3 εκατομμύρια το 2016.
Συνοπτικά, το 2017 υπήρχαν στον κόσμο τόσοι αναγκαστικά εκτοπισμένοι όσοι σχεδόν ο πληθυσμός της Ταϊλάνδης. Σε όλες τις χώρες, ένας στους 110 ανθρώπους είναι εκτοπισμένος.
«Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή, όπου η επιτυχία διαχείρισης του αναγκαστικού εκτοπισμού σε παγκόσμιο επίπεδο απαιτεί μια νέα και πολύ πιο συνεκτική προσέγγιση ώστε οι χώρες και οι κοινότητες να μη μένουν μόνες να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο αυτό», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Filippo Grandi. «Όμως έχουμε ακόμα λόγο να ελπίζουμε. Δεκατέσσερις χώρες πρωτοπορούν ήδη με ένα νέο σχέδιο ανταπόκρισης σε προσφυγικές καταστάσεις και σε λίγους μήνες θα είναι έτοιμο για υιοθέτηση από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ένα νέο Παγκόσμιο Σύμφωνο για τους Πρόσφυγες. Σήμερα, παραμονή της Παγκόσμιας Ημέρας Προσφύγων, το μήνυμά μου απέναντι στα κράτη μέλη είναι να στηρίξουν τη δράση αυτή. Κανείς δε γίνεται πρόσφυγας από επιλογή, αλλά εμείς οι υπόλοιποι μπορούμε να επιλέξουμε τον τρόπο που θα βοηθήσουμε.»
Η έκθεση Παγκόσμιες Τάσεις της Υ.Α. δημοσιεύεται κάθε χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο, μία ημέρα πριν από την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) και παρακολουθεί το φαινόμενο του αναγκαστικού εκτοπισμού μέσα από στοιχεία που συλλέγει η Υ.Α., οι κυβερνήσεις και άλλοι εταίροι. Δεν εξετάζει το παγκόσμιο περιβάλλον ασύλου, το οποίο η Υ.Α. παρουσιάζει ξεχωριστά και που το 2017 συνέχισε να χαρακτηρίζεται από περιστατικά άτυπων αναγκαστικών επιστροφών, πολιτικοποίησης και χρησιμοποίησης των προσφύγων ως αποδιοπομπαίων τράγων, με πρόσφυγες να φυλακίζονται ή να τους αρνείται η δυνατότητα εργασίας και με αρκετές χώρες να αντιτίθενται ακόμα και στη χρήση του όρου «πρόσφυγας».
Παρ’ όλα αυτά, η έκθεση Παγκόσμιες Τάσεις περιέχει πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία, καταδεικνύοντας, για παράδειγμα, πώς μερικές φορές υπάρχει απόσταση μεταξύ της πραγματικότητας του αναγκαστικού εκτοπισμού και αυτού που εμείς αντιλαμβανόμαστε.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η αντίληψη ότι οι εκτοπισμένοι του κόσμου βρίσκονται κυρίως σε χώρες του παγκόσμιου βορρά. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ισχύει το αντίθετο. Το 85% των προσφύγων βρίσκονται σε αναπτυσσόμενες χώρες, εκ των οποίων πολλές είναι απελπιστικά φτωχές και λαμβάνουν ελάχιστη στήριξη για να παρέχουν βοήθεια σε αυτούς τους πληθυσμούς. Τέσσερις στους πέντε πρόσφυγες παραμένουν σε χώρες που βρίσκονται δίπλα στη δική τους.
Ο εκτοπισμός μεγάλης κλίμακας διασχίζοντας σύνορα είναι επίσης λιγότερο συνήθης από αυτό που υποδηλώνουν τα 68 εκατομμύρια εκτοπισμένων παγκοσμίως. Σχεδόν τα δύο τρίτα όσων αναγκάστηκαν να τραπούν σε φυγή είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι που δεν έφυγαν από τη χώρα τους. Από τους 25,4 εκατομμύρια πρόσφυγες, λίγο περισσότεροι από το 1/5 είναι Παλαιστίνιοι και εμπίπτουν στην εντολή της UNRWA. Από τους υπόλοιπους, για τους οποίους η Υ.Α. έχει την ευθύνη, τα 2/3 προέρχονται μόλις από πέντε χώρες: τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Νότιο Σουδάν, τη Μυανμάρ και τη Σομαλία. Εάν μπει ένα τέλος στις συρράξεις σε οποιαδήποτε από τις χώρες αυτές, είναι πολύ πιθανό να επηρεαστεί σημαντικά η ευρύτερη εικόνα του φαινομένου του παγκόσμιου εκτοπισμού.
Δύο ακόμα στοιχεία από την έκθεση Παγκόσμιες Τάσεις είναι ότι η πλειοψηφία των προσφύγων διαμένουν σε αστικές περιοχές (58%) και όχι σε καταυλισμούς ή σε αγροτικές περιοχές, καθώς και ότι ο εκτοπισμένος πληθυσμός παγκοσμίως είναι νεαρής ηλικίας – το 53% είναι παιδιά, από τα οποία πολλά είναι ασυνόδευτα ή χωρισμένα από την οικογένειά τους.
Όπως είναι μικρός ο αριθμός των χωρών προέλευσης μεγάλου αριθμού εκτοπισμένων ανθρώπων, έτσι είναι συγκριτικά και ο αριθμός των χωρών που υποδέχονται μεγάλους αριθμούς: η Τουρκία παραμένει η πρώτη χώρα στον κόσμο στην υποδοχή προσφύγων σε απόλυτους αριθμούς, με πληθυσμό 3,5 εκατ. πρόσφυγες, κυρίως Σύριους.
Εν τω μεταξύ, ο Λίβανος φιλοξενεί τον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων σε σχέση με τον εθνικό του πληθυσμό. Συνολικά, το 63% του συνόλου των προσφύγων που εμπίπτουν στην εντολή της Υ.Α. βρίσκονται σε μόλις 10 χώρες.
Δυστυχώς, οι λύσεις για τα παραπάνω εξακολουθούν να είναι ελάχιστες. Οι πόλεμοι και οι συρράξεις συνεχίζουν να αποτελούν τις βασικότερες αιτίες εκτοπισμού ενώ υπάρχει ελάχιστη ορατή πρόοδος για ειρήνευση. Περίπου πέντε εκατομμύρια άνθρωποι κατάφεραν να επιστρέψουν στις εστίες τους το 2017, με τη μεγάλη πλειοψηφία να επιστρέφει έπειτα από εσωτερικό εκτοπισμό. Ανάμεσά τους βρίσκονται άνθρωποι που επέστρεψαν κατόπιν πίεσης ή σε εύθραυστες συνθήκες. Λόγω μείωσης στον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων επανεγκατάστασης, ο αριθμός των προσφύγων που επανεγκαταστάθηκαν μειώθηκε περισσότερο από 40%, σε περίπου 100.000 ανθρώπους.

Σκίτσο: Βαγγέλης Χερουβείμ
Πηγή: news247

Τρίτη, 19 Ιουνίου 2018

Αντίδοτα στον φανατισμό




του Θανάση Γιαλκέτση

Ο Αμος Oζ δεν είναι μόνον ένας από τους σημαντικότερους Ισραηλινούς συγγραφείς. Είναι ταυτόχρονα ένας δημόσιος διανοούμενος, που αγωνίζεται εναντίον της ισραηλινής κατοχής παλαιστινιακών εδαφών και υπέρ της ειρήνης και της αναγνώρισης των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων.
Πρόσφατα κυκλοφόρησε και στη γλώσσα μας το τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Αγαπητοί ζηλωτές» (εκδόσεις Καστανιώτη).
Για το βιβλίο αυτό μιλάει ο Αμος Οζ στην ακόλουθη συνέντευξή του, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα La Repubblica.

Πιστεύετε ότι ένας φανατικός θα ενδιαφερθεί να διαβάσει τις τρεις επιστολές που του απευθύνατε; 

Οι επιστολές δεν απευθύνονται στους φανατικούς, αλλά σε όλους εμάς. Σε όλους μας υπάρχει ένας πυρήνας φανατισμού. Ολοι μας είμαστε λίγο ώς πολύ φανατικοί, επειδή στις σχέσεις μας με τους συνεργάτες μας ή με τα παιδιά μας όλοι λέμε: οφείλεις να είσαι όπως είμαι εγώ.
Θέλουμε να αναμορφώσουμε τους άλλους από ένα είδος αλτρουισμού, για το καλό τους.
Η επιθυμία να αναμορφώσουμε τον άλλον είναι ο πρώτος βαθμός του φανατισμού.

Είναι ωστόσο μια ευγενής επιθυμία. Θέλουμε να γίνουν καλύτερα τα πρόσωπα που αγαπάμε. Τι νόημα θα είχε να το κάνουμε αν όχι για να αλλάξουμε την κοινωνία; 

Ο αληθινός φανατικός δεν ενδιαφέρεται για τα συγκεκριμένα πρόσωπα ούτε για την καθημερινή κοινωνική ζωή. Το δικό του ενδιαφέρον είναι για μια πίστη και μιαν ιδέα. Νομίζει ότι δρα για το καλό του άλλου, αλλά στην πραγματικότητα θέλει έναν κόσμο στον οποίο όλοι θα του μοιάζουν, όλοι θα είναι ίδιοι, και επομένως δεν θα υπάρχει πλέον ο άλλος.
Μια σαφής ένδειξη με την οποία αναγνωρίζουμε ένα φανατικό είναι η έλλειψη της αίσθησης του χιούμορ.
Προσθέτω τα λόγια του Τσόρτσιλ: O φανατικός δεν αλλάζει ποτέ γνώμη ούτε επιτρέπει να αλλάξει το θέμα της συζήτησης.

Συνήθως όταν μιλάμε για τον φανατισμό έχουμε στον νου μας τους φονταμενταλιστές θρησκευόμενους ή τους πολιτικούς που θέλουν ένα ολοκληρωτικό καθεστώς. Από αυτά που εσείς λέτε μπορούμε όμως να συμπεράνουμε ότι υπάρχει και ένας κοσμικός φανατισμός που δεν θέλει δικτατορίες… 

Προφανώς. Ο φανατισμός π.χ. ορισμένων οικολογικών τάσεων ή ρευμάτων του κινήματος εναντίον της παγκοσμιοποίησης ή ακόμη και ο ποδοσφαιρικός φανατισμός.

Θα υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που θέλει ένα ολοκληρωτικό ή φονταμενταλιστικό καθεστώς και σε ένα φανατικό οπαδό της Φιορεντίνα, για παράδειγμα. 

Η διαφορά είναι πολύ μικρή αν αυτός ο φανατικός οπαδός εύχεται τον θάνατο των οπαδών άλλων ομάδων, επειδή μόνον η Φιορεντίνα αξίζει μια παθιασμένη υποστήριξη.

Λέτε ότι ο φανατισμός προμηνύει τον συμβολικό θάνατο; 

Ναι. Δεν πειράζει να ουρλιάζει κανείς στο γήπεδο, δεδομένου ότι όποιος υψώνει τη φωνή δεν είναι υποχρεωτικά φανατικός.
Ο φανατισμός δεν μετριέται από τον τόνο της φωνής, αλλά από τη διαθεσιμότητα να ακούμε και να ανεχόμαστε άλλες φωνές. Η άρνηση της ακρόασης του άλλου ισοδυναμεί με συμβολική θανάτωση.

Πώς θεραπεύεται ένας φανατικός; 

Εχω ήδη πει ότι δεν έχω ποτέ συναντήσει ένα φανατικό προικισμένο με την αίσθηση του χιούμορ. Και αν θα μπορούσα να συγκεντρώσω την αίσθηση του χιούμορ σε ένα εμβόλιο, θα είχα κερδίσει το Νόμπελ Ιατρικής.
Μιλώντας πιο σοβαρά, είμαι πεισμένος ότι η λογοτεχνία, η καλή λογοτεχνία, είναι ένα αντίδοτο στον φανατισμό. Η λογοτεχνία είναι ξαδέρφη του κουτσομπολιού. Το κουτσομπολιό με τη σειρά του είναι το αποτέλεσμα της θέλησής μας να κοιτάμε μέσα από τα παράθυρα των άλλων, για να μάθουμε τι τρώνε, πως ζουν.
Η λογοτεχνία όμως κάνει ένα πρόσθετο βήμα: δεν θέλει μόνο να βλέπει το παράθυρο των άλλων, αλλά εξετάζει και αυτό που μπορεί να βλέπουν από αυτό το παράθυρο εκείνοι που είναι μέσα στο σπίτι. Η λογοτεχνία δηλαδή μας δίνει τη δυνατότητα να βλέπουμε τον κόσμο με το βλέμμα των άλλων.
Ενα πρόσωπο ικανό να βλέπει τον εαυτό του ή το σύμπαν με τα μάτια των άλλων δεν μπορεί να είναι φανατικό, επειδή ένα τέτοιο πρόσωπο γνωρίζει ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι να βλέπουμε και να ερμηνεύουμε την πραγματικότητα.
Ενας άνδρας ή μια γυναίκα που διαβάζει λογοτεχνία γνωρίζει ότι δεν υπάρχει μια μόνο γλώσσα. Ο Τζον Ντον έγραψε ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί. Εγώ λέω ότι είμαστε όλοι μια χερσόνησος. Για τη σκέψη ολοκληρωτικού τύπου είμαστε μόνο ένα μόριο κάποιου μεγαλύτερου πράγματος (μιας ηπείρου), για τη νεοφιλελεύθερη σκέψη είμαστε ένα αρχιπέλαγος νησιών χωρίς δεσμούς μεταξύ τους.
Εγώ υποστηρίζω μια μέση οδό: εν μέρει συνδεόμαστε με κάτι μεγάλο και συλλογικό, αλλά μπροστά στον έρωτα και στον θάνατο είμαστε μόνοι, εκτεθειμένοι αποκλειστικά στη σιωπή του ωκεανού και του βουνού.

Γιατί αισθανθήκατε την ανάγκη να γράψετε αυτό το βιβλίο; 

Το αφιέρωσα στα τέσσερα εγγόνια μου. Καθώς έχω φτάσει στην ηλικία των 78 ετών, έχω μόνο τον λόγο μου. Δεν έχω ένα κόμμα, δεν είμαι καθοδηγητής ούτε δάσκαλος.
Ηθελα να πω: ο παππούς σας επί εξήντα χρόνια ήταν στην πρώτη γραμμή, στη δημόσια ζωή. Τώρα ο παππούς είναι γέρος. Βρίσκεται στα μετόπισθεν. Αν θέλετε να παλέψετε, ο παππούς θα σας δώσει τα εφόδια, θα σας δώσει συμβουλές για το πώς να σκεφτόσαστε. Αυτό κάνω.
Προσθέτω: ο καπιταλισμός μάς κάνει όλους παιδαριώδεις, μας λέει ότι η ευτυχία έγκειται στο να αγοράζουμε ένα ορισμένο προϊόν.
Παιδαριώδεις μας κάνει όμως και η πολιτική, η οποία μαζί με τα ΜΜΕ αποτελεί ήδη μέρος της βιομηχανίας της διασκέδασης. Εγώ θα ήθελα να ξαναγίνουμε ενήλικες, δηλαδή υπεύθυνοι για τις πράξεις μας.
Οταν ο Ιησούς λέει: «Αφες αυτοίς· ου γαρ οίδασι τι ποιούσι», κάνει λάθος.

Λέτε ότι υπάρχει ένα στοιχείο κακού σε όλους μας και ότι μας αρέσει να προκαλούμε το κακό;
Ναι. Το δέντρο από το οποίο ο Αδάμ και η Εύα έφαγαν τον απαγορευμένο καρπό ήταν το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού. Η θεωρία της Χάνα Αρεντ, σύμφωνα με την οποία το κακό είναι μια σειρά γραφειοκρατικών διαδικασιών, δεν με πείθει. Ο δολοφόνος γνωρίζει ότι παραβιάζει ένα ταμπού.

Αναφέρετε μιαν ιστορία του Ταλμούδ, στην οποία ο Θεός παρεμβαίνει σε μια διαμάχη μεταξύ ραβίνων. Και όταν ένας από αυτούς του λέει: «Κύριε, αυτή είναι μια δική μας ανθρώπινη υπόθεση και Συ δεν πρέπει να ανακατεύεσαι», ο Θεός καταλήγει να του δίνει δίκιο. Είναι μια παραβολή για την ελευθερία επιλογής ιδιαίτερα προσφιλής στους κοσμικούς εβραίους, κυρίως στους υπαρξιστές. Ωστόσο, γιατί οι κοσμικοί εβραίοι να προσφεύγουν σε ένα κείμενο της εβραϊκής παράδοσης; Γιατί να επηρεάζονται τόσο από το πολιτισμικό τους υπόβαθρο;

Το ορθό ερώτημα δεν είναι πόσο επηρεαζόμαστε από το υπόβαθρό μας, αλλά σε ποιο βαθμό είμαστε ικανοί να απελευθερωνόμαστε από αυτό το υπόβαθρο. Αυτό είναι το αληθινό ερώτημα για την ελευθερία μας.
Και σε ό,τι αφορά την αυτονομία μας σε σχέση με τον Θεό: όποιος από μας απευθύνεται σε Αυτόν, ακόμη και για να τον καταραστεί, στο βάθος φέρνει μέσα του ένα στοιχείο πίστης.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 18 Ιουνίου 2018

Τραμπ, Κιμ και... Λένιν




του Γιώργου Τσιάρα

Ενώ εμείς εδώ στα ξεπεσμένα Βαλκάνια, που ούτε για πυριτιδαποθήκη δεν κάνουμε πια, καταπίνουμε αμάσητα τα μνημόνια και τα μεσομακροπρόθεσμα προκειμένου να πλακωνόμαστε ακόμη για γεωγραφικούς προσδιορισμούς και (αληθινές ή κατασκευασμένες) εθνότητες, γλώσσες και διαλέκτους, ο κόσμος γύρω μας αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς, με καταλύτη ένα μάτσο εκλεγμένους ακροδεξιούς, με αρχηγό έναν ηλικιωμένο Αμερικάνο με πορτοκαλί μαλλιά.
Ο εν λόγω ακροδεξιός τύπος, που λέτε, μέσα στους τελευταίους δύο μήνες με μια σειρά μονομερών αποφάσεων έχει καταφέρει να τινάξει στον αέρα συμμαχίες δεκαετιών και να κάνει τον ήδη βαθιά αντιφατικό, απάνθρωπο και άδικο κόσμο μας ακόμη πιο εύφλεκτο και χαοτικό απ' ό,τι ήταν.
Αυτή η «τριπλέτα» τραμπικών αποφάσεων της άνοιξης του 2018 θα μείνει στην Ιστορία σαν αποκορύφωμα ηγεμονικού παραλογισμού.
Το ξέσκισμα της συμφωνίας του Ομπάμα με το Ιράν και η επαναφορά των κυρώσεων στην Τεχεράνη ήταν η εκρηκτική αρχή, και η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ, η αντάξια συνέχεια.
Αλλά ο εμπορικός πόλεμος και οι «ταρίφες» δισεκατομμυρίων, στο όνομα του προστατευτισμού, που παίρνει σβάρνα και την Ευρώπη και ανοίγει μέτωπα εκεί που δεν υπάρχουν, είναι η πιο χαρακτηριστική χαοτική κίνηση του Τραμπ.
Το φιάσκο του G7 στον Καναδά, το περασμένο Σαββατοκύριακο, και οι βαριές αλληλοκατηγορίες μεταξύ ιστορικών συμμάχων, που επιβεβαίωσαν το βαθύ ρήγμα, δεν έχει προηγούμενο στην πρόσφατη διπλωματική Ιστορία.
Ομως, με ή χωρίς Τραμπ, το παιχνίδι του ιμπεριαλισμού και των ανταγωνισμών του παραμένει το ίδιο, έστω κι αν στο τιμόνι του ασύλου κάθονται πλέον οι πιο απρόβλεπτοι και επικίνδυνοι τρόφιμοι. 
Φεύγοντας από τον Καναδά για τη Σιγκαπούρη, όπου συναντήθηκε με τον Βορειοκορεάτη Κιμ, τον εγγονό του ορίτζιναλ, ο Τραμπ και η συνοδεία του έκαναν ένα «πιτ-στοπ» ανεφοδιασμού στην Κρήτη. Για όσους αγαπούν την Ιστορία, ο συμβολισμός είναι έκδηλος. Μια αόρατη γραμμή συνδέει την Ελλάδα –και φυσικά τη Μακεδονία, τη δικιά μας και των βόρειων γειτόνων μας- και την Κορέα, Βόρεια και Νότια.
Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν τελείωσε το 1945, όπως μας μάθανε: συνεχίστηκε (και, τολμώ να πω, ακόμη συνεχίζεται) με τοπικές αντιπαραθέσεις «δι' αντιπροσώπων» μεταξύ των Δυνατών.
Το πρώτο μέτωπο του νέου πολέμου, που σήμερα τον λέμε Ψυχρό, ήταν στην Αθήνα των Δεκεμβριανών και κατόπιν στα βουνά μας. Ο Στάλιν, βέβαια, είχε υπογράψει το χαρτάκι της μοιρασιάς με τον Τσόρτσιλ στη Μόσχα και το σεφέρι του Μόσκοβου δεν εμφανίστηκε ποτέ για να σώσει τους εξεγερμένους Ελληνες κομμουνιστές, στον εκ των προτέρων καταδικασμένο «εμφύλιό» μας.
Αν δεν υπήρχε το χαρτάκι και τα πράγματα είχαν εξελιχτεί διαφορετικά, μπορεί η πρώτη διχοτομημένη χερσόνησος του μεταπολεμικού χάρτη να ήταν η ελληνική και ο διαχωρισμός Βόρεια και Νότια να πήγαινε, αντί για την Κορέα, στην Ελλάδα, κι όχι μόνο στη Μακεδονία της...
Το βέβαιο είναι πως μετά την ύστατη μάχη του Δ.Σ. και των εθνικοφρόνων Αμερικανο-τσολιάδων στα μακεδονικά βουνά, το '49, οι ισχυροί αναζήτησαν αμέσως την επόμενη πίστα.
Το σοκ της επικράτησης του Μάο στην Κίνα ήταν τόσο αιφνίδιο, που οι Δυτικοί δεν πρόλαβαν –ή δεν τόλμησαν- να αντιδράσουν. Ετσι, το ψυχροπολεμικό θέατρο του πολέμου μετατοπίστηκε στην Κορέα, όπου η αντικομμουνιστική επέμβαση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους (με τον μανδύα του νεοσύστατου ΟΗΕ) και η δραματική αντεπίθεση της Κίνας έφεραν τον κόσμο ένα «κλικ» πριν από το πυρηνικό ολοκαύτωμα.
Από την εκεχειρία του 1953 ώς την «ιστορική» συνάντηση Τραμπ-Κιμ σήμερα, τίποτε δεν άλλαξε επί της ουσίας: ο πόλεμος απλά «πάγωσε», ένα ενιαίο έθνος κόπηκε στη μέση, σε μια ανείπωτη τραγωδία διαρκείας, και τα δύο κράτη που προέκυψαν εξελίχθηκαν νομοτελειακά σε προτεκτοράτα των «σπονσόρων» τους.
Διάβαζα χθες ένα άρθρο στο αγαπημένο μου Counterpunch, που θύμιζε πως το πρόβλημα στην Κορέα (και σε τόσα ακόμη μέρη του κόσμου μας) δεν είναι η υποτιθέμενη αποπυρηνικοποίηση, αλλά η... αποαποικιοποίηση: η πεινασμένη, απομονωμένη Βόρεια Κορέα με το δυσανάλογα ισχυρό οπλοστάσιό της παραμένει απαραίτητη στις ΗΠΑ, γιατί χάρη στην επίκλησή της οι ΗΠΑ μπορούν να διατηρούν επ' άπειρον τα αεροπλανοφόρα και τις βάσεις τους στη Νοτιοανατολική Ασία, «μέσα στα ρουθούνια» της ανερχόμενης ανταγωνιστικής δύναμης, της Κίνας.
Γι' αυτό και τις κατά καιρούς «ειρηνευτικές πρωτοβουλίες» των Αμερικανών προέδρων (κυρίως του Κλίντον και λιγότερο του Ομπάμα) για την Κορέα τις έφαγε γρήγορα η μαρμάγκα, όπως τρώει τώρα την πραγματικά ιστορική συμφωνία του Ομπάμα με το Ιράν.
Η «βαθιά» αμερικανική αυτοκρατορία δεν θέλει την ειρήνευση, την αποστρατιωτικοποίηση και την εθνική συμφιλίωση στην Κορέα, γιατί ο στρατηγικός της στόχος είναι η συνεχής στρατιωτική (και φυσικά πολιτική, μέσω των «πελατειακών» της κυβερνήσεων) παρουσία και ηγεμονία, και φυσικά η πώληση όπλων και άλλων βιομηχανικών προϊόντων στους... ιθαγενείς.
Οπως έγραφε πριν από έναν αιώνα ο Λένιν στο πάντα επίκαιρο «Ιμπεριαλισμός, το Ανώτατο Στάδιο του Καπιταλισμού», οι ισχυρές καπιταλιστικές χώρες παράγουν πλεονάσματα αγαθών, αλλά αντί να τα προσφέρουν στους δικούς τους φτωχούς –κάτι που θα έβαζε σε κίνδυνο την κερδοφορία και την εξουσία των ελίτ- διεξάγουν μακρινούς ιμπεριαλιστικούς πολέμους για να εξασφαλίσουν τις πρώτες ύλες και να δημιουργήσουν ελεγχόμενες αγορές στις αποικίες, με ακόμη υψηλότερα κέρδη.
Αυτή είναι η πραγματική διαστροφή του καπιταλισμού – το ότι για να επιζήσει είναι αναγκασμένος να λοξοκοιτά συνεχώς πέρα από τα σύνορα του έθνους-κράτους, ακόμη και του αυτοκρατορικού σαν τις ΗΠΑ.
Κι αυτή η συνεχής διαδικασία προκαλεί ανταγωνισμούς, συγκρούσεις και πολέμους. Γι' αυτό έγραψε ο Λένιν ότι ο ιμπεριαλισμός είναι αλληλένδετος με τον καπιταλισμό και αποτελεί το ανώτατο στάδιό του.
Το λάθος του, βέβαια, είναι ότι πίστευε πως η Επανάσταση ήταν αναπόφευκτη και θα τα γκρέμιζε όλα αυτά – κάτι που τελικά δεν συνέβη ούτε στη Ρωσία, που όχι μόνον επί Στάλιν, αλλά και τώρα επί Πούτιν λειτουργεί με κλασική συμπεριφορά αυτοκρατορικής υπερδύναμης, τουλάχιστον εκεί που την παίρνει...
Οπως άλλωστε και η Γερμανία, που έχει αντικαταστήσει τα Πάντσερ με τα σπρεντ και προελαύνει στην Ευρώπη σπέρνοντας όπου περνά ακροδεξιούς σπόρους και εκτρέφοντας τέρατα σαν τον Σαλβίνι, τον Ορμπαν, τον Στράχε και τη Λεπέν. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία, από άλλο δρομο-λόγιο...

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Σάββατο, 16 Ιουνίου 2018

Από τον ποταμό Μοτλάβα στα ναυπηγεία




Όταν βρέθηκα πριν από τρία χρόνια στην Μπρατισλάβα, πέρασα έξω από μια γκαλερί που είχε αφιέρωμα στο κίνημα της Αλληλεγγύης. Τότε δε γνώριζα τίποτα για το συγκεκριμένο γεγονός. Παρακολουθώντας τις φωτογραφίες, εντυπωσιάστηκα με το πάθος και την ένταση των ανθρώπων καθώς πρωτοστατούσαν για τα εργατικά τους δικαιώματα. Αρχικά νόμιζα πως το κίνημα αυτό είχε απλωθεί σ' ολόκληρη την Πολωνία. Με τον καιρό έμαθα πως κυριάρχησε στα ναυπηγεία του Γκντανσκ. Πριν επισκεφθώ την πόλη, παρακολούθησα και την ταινία του Αντρέι Βάιντα για τον Λεχ Βαλέσα κι έτσι απέκτησα μία καλύτερη εικόνα για τις μέρες αυτές που συντάραξαν την Πολωνία κι ανάγκασαν τις υπόλοιπες χώρες να στραφούν σ' αυτήν την μικρή πόλη.
Έχοντας λοιπόν συνδυάσει το Γκντανσκ με το κίνημα αλληλεγγύη, σκέφτηκα να ξεκινήσω τις βόλτες μου από την υδάτινη πλευρά της πόλης, η οποία δεν είναι άλλη από τον ποταμό που ενώνει την Βαλτική θάλασσα με το εσωτερικό της χώρας, έχοντας ως είσοδό του το Γκντανσκ.
Η ιδιαίτερη φύση της πόλης με ώθησε να επιλέξω ένα διαμέρισμα που κοιτούσε προς τον ποταμό. Ήταν ονειρικό να ξυπνάς το πρωί και να πίνεις τον καφέ σου στο μπαλκόνι με θέα το ποτάμι με τους υπέροχους κύκνους και τις θορυβώδεις πάπιες. Το ξενοδοχείο άνηκε σε ένα συγκρότημα διαμερισμάτων, χτισμένα σε ένα από τα νησιά που σχηματίζονται στο ποτάμι. Στη θέση παλιών εργοστασίων που είχαν ισοπεδωθεί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κάτοικοι σήμερα στήνουν ξανά την πόλη τους καθώς νιώθουν πως σύντομα θα μετατραπεί σε ένα διάσημο τουριστικό κέντρο. Ακριβώς απέναντι από το μπαλκόνι μου στεκόταν το κουφάρι ενός παλιού εργοστασίου, προσφέροντας έναν αντιφατικό τονισμό σε σχέση με τους υπέροχους τρούλους της απέναντι όχθης (00:05-00:20).
Στη διαδρομή όμως προς την παλιά πόλη, η συνοικία ζωντανεύει. Πολύχρωμα μπαράκια ξεπετάγονται στα γύρω τετράγωνα και υπαίθριες καντίνες προσφέρουν υπέροχες λιχουδιές. Εκεί βρίσκεται και η "προκυμαία" της πόλης (00:36-03:00). Μία συστοιχία παλιών και κομψών κτιρίων που ξεκινάει από την εντυπωσιακή "Πράσινη Πύλη", με τα βλέμματα να επικεντρώνονται στον τεράστιο μαύρο γερανό που θεωρείται σύμβολο της πόλης και συσχετίζεται με την ναυτική της ιστορία. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο.
O πρώτος γερανός χτίστηκε το 1367 ενώ η σημερινή όψη υπολογίζεται γύρω στο 1442-44 και θεωρείται ο μεγαλύτερος στο είδος του κατά τη περίοδο του Μεσαίωνα. Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο γερανός καταστράφηκε καθώς το ξύλινο  τμήμα του κάηκε ολοσχερώς. Όταν ανοικοδομήθηκε ξανά η πόλη, ανακαινίστηκε και σήμερα λειτουργεί ως Ναυτικό Μουσείο. Στάθηκα αρκετή ώρα από κάτω του και προσπαθούσα να καταλάβω πως λειτουργούσε. Χοντρά σκοινιά, τεράστιοι τροχοί και μασίφ γάντζοι αιωρούνταν απειλητικά πάνω από το κεφάλι μου. Έφυγα χωρίς να μάθω τίποτα. Όχι πως το 'ψαξα και πολύ καθώς την προσοχή μου τραβούσαν ένα σωρό άλλα αξιοθέατα.
Ένα απ' αυτά είναι το πλοίο Σόλντεκ (02:27-02:51) που ξαποσταίνει ακριβώς απέναντι από τον γερανό. Είναι το πρώτο πλοίο που κατασκευάστηκε εξολοκλήρου στην Πολωνία (ήταν μία σειρά 29 πλοίων αυτού του τύπου που κατασκευάστηκαν εκεί) και πήρε το όνομά του από τον εργάτη των ναυπηγείων Stanisław Sołdek. Σήμερα λειτουργεί κι αυτό ως ένα κομμάτι του Ναυτικού Μουσείου της πόλης.
Κατεβαίνοντας πιο χαμηλά, αρχίζουμε να συναντάμε πιο σύγχρονα κτίρια τα οποία όμως δε διαφέρουν πολύ από το παλιό ύφος της πόλης. Μετά το εθνικό ωδείο, του οποίου οι είσοδος θυμίζει πολύ εμπρόσθιο κατάρτι ιστιοφόρου με τα πανιά φουσκωμένα, συναντάμε μια γέφυρα που ενώνει τις δυο πλευρές. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της γέφυρας (03:02-03:10) είναι πως σηκωνόταν όρθια κάποιες στιγμές της μέρας για να περάσουν τα σκάφη. Ήταν εντυπωσιακή η στιγμή της καθόδου της γέφυρας αλλά και του κόσμου που περίμενε υπομονετικά κι από τις δυο πλευρές για να τη διασχίσει. Ένα καθημερινό ζωντανό πανηγύρι που προσωπικά μου έφτιαχνε πολύ τη διάθεση όποτε το συναντούσα.
Λίγο πιο κάτω ορθώνεται το μοντέρνο φουτουριστικό μουσείο για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (03:20-04:06). Η γυάλινη κορυφή του φαίνεται από αρκετά σημεία της πόλης, σαν ένα κεφάλι που ξεχωρίζει μέσα από το πλήθος και σου γνέφει να πας κοντά του. Αυτό που σ' εντυπωσιάζει από το συγκεκριμένο κτίριο είναι η μοντέρνα αρχιτεκτονική του και το έντονο χρώμα του. Το κεραμιδί προσπαθεί να φανερώσει μία ξεθωριασμένη ένταση που προσπαθεί όμως να μείνει αναλλοίωτη στο χρόνο. Το φουτουριστικό του ύφος με τους διακριτικούς μηχανισμούς εξαερισμούς του περιμετρικά του χώρου, δίνει την αίσθηση πως το κτίριο λειτουργεί ως ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ της παλιάς πόλης και του βιομηχανικού τοπίου που ακολουθεί καθώς στο βάθος ξεχωρίζουν οι μεγάλοι γερανοί του ναυπηγείου.
Περπατώντας προς τους τεράστιους μεταλλικούς γίγαντες, έκανα πρώτα μία στάση στο κέντρο της Αλληλεγγύης (04:07-05:25). Ένα κίνημα αρκετά περίεργο τόσο για τη χρονική στιγμή όσο και για τη Δύση που έκανε τα πάντα για να το αγκαλιάσει. Δεν είναι τυχαίο πως μέχρι σήμερα, στην θρυλική σιδερένια πόρτα που είχαν κλειδαμπαρωθεί τότε οι εργάτες, σήμερα δεσπόζουν δυο μεγάλες φωτογραφίες του Πάπα Ιωάννη Παύλου. Σε κείνο το σημείο έχει στηθεί μία εντυπωσιακή πλατεία με ένα πανύψηλου τσιμεντένιο μνημείο. Στη κορυφή του κρέμονται τρεις μεγάλες άγκυρες ενώ στη βάση του υπάρχουν μεταλλικά ανάγλυφα που παρουσιάζουν το κίνημα. Ένα τείχος χωρίζει το κέντρο Αλληλεγγύης με την πλατεία. Πάνω σ' αυτό υπάρχουν άπειρες επιγραφές άλλων σωματείων κι οργανώσεων που είχαν στηρίξει τους απεργούς. Πέρασα την πύλη και περιπλανήθηκα περιμετρικά του κέντρου. Ένας τεράστιος όγκος από τσιμέντο και σκουριασμένες μεταλλικές πλάκες. Το εσωτερικό του παραμένει το ίδιο εντυπωσιακό με ένα όμορφο υπαίθριο γεμάτο γλυπτά και φωτογραφίες του Λεχ Βαλέσα. Και τι δε θα δινα να τον συναντούσα έστω για λίγο, να αναγνωρίσω από μακριά το χοντρό του μουστάκι και τα πονηρά του μάτια. Να τον προσεγγίσω για να τον ρωτήσω αν είναι πλέον ικανοποιημένος με την πορεία της Πολωνίας. Είμαι βέβαιος πως θα αναγνώριζα μία δυσαρέσκεια στο βλέμμα του καθώς σε μια τελευταία του συνέντευξη δήλωσε την απογοήτευσή του για την ακροδεξιά ροπή της χώρας του.
Η περιπλάνηση ολοκληρώθηκε με μία απογευματινή επίσκεψη στα θρυλικά ναυπηγεία (05:26-06:16). Αφού διέσχισα άδειους δρόμους κι ερειπωμένες εγκαταστάσεις, βρέθηκα σε μία μεγάλη γέφυρα, όπου μου επιτρεπόταν να φτάσω μέχρι τα μισά. Σε κείνο το σημείο το ποτάμι ανοιγόταν καθώς φτάναμε κοντά στο δέλτα. Το νησί απέναντι φανέρωνε ένα δάσος από γερανός και δέντρα. Ένα άκρως αντιφατικό τοπίο που προκαλούσε ποικίλα συναισθήματα. Για μένα ήταν ένας ακόμη ιδιαίτερος τόπος καθώς εδώ είχα ξεμπαρκάρει κάποτε ο πατέρας μου μετά από ένα υπερατλαντικό του ταξίδι. Ο ίδιος μου έλεγε πόσο πολύ του είχε αρέσει η πόλη από το λίγο που έκατσε και βόλταρε, πριν πάρει το αεροπλάνο για Ελλάδα.
Ο ήλιος άρχισε να χαμηλώνει προς τη μεριά του Σόποτ και της Γκντίνια, τις άλλες δυο πόλεις της περιοχής. Ο ορίζοντας ρόδισε δίνοντας το σύνθημα για τις βραδινές περιπλανήσεις στην πόλη (06:17-07:17). Πήρα τον ίδιο δρόμο με τον οποίον έφτασα στα ναυπηγεία. Τα φώτα της πόλης είχαν ανάψει και τα μνημεία είχαν πάρει μία γιορτινή όψη. Η αρυτίδωτη επιφάνεια του ποταμού λειτουργούσε σαν καθρέφτης, προσφέροντας δύο ανεστραμμένες εικόνες του Γκντανσκ. Παρέες μαζεύονταν δίπλα στο ποτάμι και με άφθονη μπύρα απολάμβαναν τα πρώτα θερινά βράδια με γέλια και μουσικές ενώ στο ιστιοφόρο που ήταν δεμένο δίπλα στο μεγάλο γερανό, είχε ζωντανή μουσική με γνωστά ροκ κομμάτια, κάτι που μαγνήτιζε τους περαστικούς. Στέκονταν για λίγο, άκουγαν τη γλυκιά φωνή της τραγουδίστριας και της πρόσφεραν ένα ζεστό χειροκρότημα πριν συνεχίσουν τη νυχτερινή τους βόλτα προς το κέντρο της παλιάς πόλης.
Με αυτόν τον τρόπο η γλυκιά αύρα του Γκντανσκ έκλεινε τις ημερήσιες εξορμήσεις μου. 

Παρασκευή, 15 Ιουνίου 2018

Η άλλη Ελλάδα




του Παντελή Μπουκάλα

Τα θέλουμε όλα. Ενώ δεν είναι όλα δικά μας. Και στο βάθος του μυαλού μας, εκεί όπου καταχωνιάζουμε τις άβολες αλήθειες, το ξέρουμε πως δεν είναι όλα δικά μας. Κανένας λαός στο πέρασμα της ιστορίας, με τις αλλεπάλληλες ανακατατάξεις και τα αναποδογυρίσματά της, δεν είχε πάντα δίκιο. Κανένα έθνος δεν υπήρξε απολύτως αγαθό και ενάρετο. Κανένα κράτος δεν θεμελιώθηκε δίχως να αδικήσει τους γείτονές του ή να μειώσει ακόμα περισσότερο (γλωσσικά, θρησκευτικά, ηθικά) τις μειονότητες που βρέθηκαν να ζουν μέσα από τα σύνορά του, έπειτα από πολέμους, συμφωνίες ειρήνης, ανταλλαγές πληθυσμών κτλ.
Ακουγα τη Δευτέρα στο Ηρώδειο, στη συναυλία με τίτλο «Τα μυστικά της Εγνατίας» που ετοίμασαν ο Νίκος Κυπουργός, η Ελένη Κουνάδη, ο Νίκος Χατζόπουλος, ο Λεωνίδας Εμπειρίκος και η Μιράντα Τερζοπούλου, μία από τις μικρές ιστορίες που συνέδεαν τις εμφανίσεις των μουσικών και των χορωδών: Μια φωνή ιστορούσε ότι σε κάποια χωριά της Δυτικής Μακεδονίας, πολύ μετά τον Εμφύλιο, οι γυναίκες που μοιρολογούσαν δικό τους άνθρωπο αναγκάζονταν να κρύβουν τα χείλη τους με το μαντίλι. Σκέπαζαν το στόμα τους για να μην πολυακούνε το μοιρολόι τους οι ενεδρεύοντες φύλακες της νομιμότητας, οι χωροφύλακες και οι μπιστικοί τους. Θρηνούσαν βλέπετε σε απαγορευμένη γλώσσα, αν έχουν τα μοιρολόγια –αν έχει ο θάνατος– γλώσσα ανεπίτρεπτη και γλώσσα απαγορευμένη. Σκεπάζονταν όμως και για να μην τις αναγνωρίζουν. Γιατί θα ’μπαιναν στο κακό μάτι της εξουσίας. Η απόβλητη γλώσσα τους ήταν τα «ντόπικα» ή «μακεδόνικα», που παριστάνουμε πως δεν τα είχαμε ποτέ ακουστά, πως δεν υπήρχαν. Κι ας αναγνώριζε την ύπαρξή τους ο εθνικώς ορθότατος Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας στη Βουλή, το 1959. Κι ας μιλούσε ήδη το 1924 ο Στράτης Μυριβήλης, στη «Ζωή εν τάφω», για τους κατοίκους του «μακεδονίτικου χωριού» Βελούσινα, που αυτοπροσδιορίζονταν ως «Μακεντόν ορτοντόξ» και μιλούσαν «ένα σλαβικό παρακλάδι με πολλά τούρκικα και ρωμέικα στοιχεία». Τι κι αν το ’γραψε ο Λέσβιος συγγραφέας; Ο κ. Αδωνις Γεωργιάδης ξέρει καλύτερα. Γι’ αυτό και βροντοφωνάζει ότι «ουδέποτε ο Μυριβήλης ή όποιο άλλο κείμενο της εποχής μέχρι το 1945 μιλούσε για Μακεδόνες». Ισως έχει διαβάσει τη «Ζωή εν τάφω» σε (αυτο)λογοκριμένη εκδοχή.
Ντράπηκα –και δεν ήμουν ο μόνος– ακούγοντας για τα απαγορευμένα μοιρολόγια. Οπως ντράπηκα ακούγοντας άλλη φωνή, Πομάκου, να μιλάει για την μπάρα που χώριζε Ελληνες όπως αυτός, από την «καθαρή» Ελλάδα έως και τη δεκαετία του 1990...

Πηγή: Καθημερινή

Πέμπτη, 14 Ιουνίου 2018

Η Χάρτα των Βαλκανίων




Νιώθω τυχερός που έχω επισκεφθεί τις περισσότερες χώρες των Βαλκανίων. Από τα περάσματά μου σε πόλεις και χωριά αισθάνθηκα από τους ντόπιους την ίδια αγάπη που έχουμε κι εμείς για τον τόπο μας, τα έθιμά μας και την ιστορία μας. Παράλληλα απόλαυσα την ίδια ζεστασιά και φιλοξενία και πουθενά δεν ένιωσα πως κινδυνεύω. Κι όμως η όμορφη αυτή αίσθηση τραμπαλίζεται επικίνδυνα σε ένα τεντωμένο σχοινί, έχοντας από κάτω της το χάος του εθνικισμού. Ενός εθνικισμού που εξακολουθεί να θρέφεται από «Μεγάλες Ιδέες».
Οι χώρες των Βαλκανίων, δημιουργήματα των Μεγάλων Δυνάμεων που είχαν σκοπό τον διαμελισμό της Οθωμανικής κι αργότερα της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, γεννήθηκαν έχοντας ήδη μέσα τους το καρκίνωμα του μεγαλοϊδεατισμού. Ως τότε οι λαοί των Βαλκανίων συνυπήρχαν αρμονικά κάτω από την κυριαρχία των Οθωμανών. Βρίσκουμε Έλληνες σε όλες τις παραδουνάβιες ηγεμονίες και Σλάβους μέχρι την Πελοπόννησο. Η ειρηνική συνύπαρξη λαών και θρησκειών έχει γραφτεί σε αρκετά βιβλία αρχών του περασμένου αιώνα ενώ μέχρι σήμερα παραμένουν έντονα τα απομεινάρια της σε μέρη που υπήρξαν σταυροδρόμι πολυπολιτισμικότητας όπως το Σαράγεβο και το Μόσταρ.
Κι όμως η δημιουργία των τεχνητών κρατών εξαφάνισε αυτό το ιδιαίτερο κοινωνικό και πολιτισμικό μοντέλο. Χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν, εκκλησίες λεηλατήθηκαν, τζαμιά πυρπολήθηκαν, πόλεις βομβαρδίστηκαν, ολόκληρα μνημεία ισοπεδώθηκαν και άσβεστα μίση δηλητηρίασαν για πάντα τους λαούς. Το όραμα της Χάρτας του Ρήγα Φεραίου που οραματιζόταν ένα ενιαίο βαλκανικό κράτος έσβησε μια για πάντα.
Έκτοτε επικράτησαν οι Μεγάλες Ιδέες κι οι αλυτρωτισμοί. Ο Γιουγκοσλαβικός πόλεμος προκλήθηκε από Κροατία και Σερβία που επιθυμούσαν την ύπαρξη των μεγάλων τους κρατών μετά τον θάνατο του Τίτο. Οι Ρουμάνοι με τους Ούγγρους τσακώνονται για εδαφικές διαφορές κι εθνικές μειονότητες. Οι Σκοπιανοί αναζητούν μία εθνική ταυτότητα έχοντας να αντιμετωπίσουν τις επεκτατικές βλέψεις Αλβανών και Βουλγάρων. Στους Αλβανούς έχει ανοίξει η όρεξη για την Μεγάλη Αλβανία μετά την ίδρυση του Κοσσυφοπεδίου και την εθνική κρίση των Σκοπίων ενώ η Ελλάδα ζει με την αίσθηση του αδικημένου και με το όνειρο της επιστροφής στις λησμονημένες πατρίδες.
Δυστυχώς οι Μεγάλες Ιδέες φέρνουν Μεγάλες Διχόνοιες και Μεγάλο Πόνο. Μετά από κάθε καταστροφή ή μη αναστρέψιμη απόφαση ρίσκου, συλλογιέμαι το όραμα του Ρήγα Φεραίου και φέρνω στο μυαλό μου έναν ουτοπικό βαλκανικό παράδεισο.
Σίγουρα αρκετοί θα χαρακτηρίσουν τη σκέψη μου αυτή αλαφροΐσκιωτη κι εξωπραγματική. Πολύ πιθανόν. Όμως θα με ικανοποιούσε βαθύτατα η σκέψη πως κάποιοι ίσως προβληματιστούν. Κι όσοι καταφέρουν να πιάσουν έστω για λίγο το όραμα του Ρήγα Φεραίου, θα καταλάβουν πόσο αυθαίρετη είναι η χάραξη των συνόρων. Ένα κατασκεύασμα που εγκλωβίζει τους ανθρώπους, την ελευθερία τους και τις ιδέες τους. Ένα εμπόδιο που χωρίζει τους λαούς.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018

O Τζον Μέιναρντ Κέινς είναι πάλι παρών




της Θεοδώρα Σταθούλια

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είναι στα αρχικά του στάδια, όταν ο Αγγλος σύμβουλος του υπουργείου Οικονομικών της Μεγάλης Βρετανίας οικονομολόγος Κέινς εργάζεται με τους Αμερικανούς συναδέλφους του για την πολιτική πάνω στον περιορισμό των αιτιών που στη δεκαετία του '30 προκάλεσαν ανεξέλεγκτες συγκρούσεις ανάμεσα στα κράτη κυρίως λόγω των δασμών που χρησιμοποιήθηκαν από αυτά για να επιλύσουν οικονομικά προβλήματα.
Για τον Κέινς οι οικονομικές κρίσεις προέρχονται από τα εμπορικά πλεονάσματα και οι χώρες που τα παράγουν είναι υπεύθυνες και όχι οι χρεωμένες με ελλείμματα στα ισοζύγια πληρωμών. Ετσι από το 1942 προτείνει τη δημιουργία ενός Διεθνούς Οργανισμού Εκκαθάρισης, μιας διεθνούς τράπεζας. Αυτός ο οργανισμός θα εξέδιδε το δικό του νόμισμα για να ανταλλάσσεται με τα εθνικά νομίσματα με σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες και να γίνει η μονάδα λογιστικής μεταξύ των κρατών για να μπορεί να μετρηθεί το εμπορικό έλλειμμα ή το πλεόνασμα μιας χώρας.
Για τον Κέινς αυτός ο οργανισμός με έναν αριθμό πρωτοβουλιών, κινήτρων και αποφάσεων θα μηδένιζε τα κίνητρα για πλεονασματικούς λογαριασμούς αφού, όπου καταγράφονταν, θα κατάσχονταν. Αν υπολογίσουμε τους όρους παραγωγής αυτής της ιδέας στην καθολικότητά της με όρους «Γερμανικής ιδεολογίας» (Μαρξ), που σημαίνει ότι στην ιστορική συγκυρία ο συναγωνισμός στο παγκόσμιο εμπόριο ανταποκρίνεται στην ανάγκη το ιδιαίτερο συμφέρον των κυρίαρχων τάξεων να ταυτιστεί με το καθολικό συμφέρον, τότε πράγματι η ιδέα αυτή θα μπορούσε να έχει καταλυτικό ρόλο στο μεταπολεμικό τοπίο.
Η πρόταση αυτή υιοθετήθηκε από τη βρετανική αντιπροσωπεία στη διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς (Bretton Woods) του 1944, βρήκε όμως πολέμιους τους Αμερικανούς που στο τέλος του πολέμου θέλησαν να παγιώσουν τη διεθνή κυριαρχία τους.
Σχεδιάζουν τη δημιουργία ενός διεθνούς νομισματικού οργανισμού, τον οποίο κατά τη διάρκεια του χρηματοοικονομικού συνεδρίου των Ηνωμένων Εθνών του Μπρέτον Γουντς της Πολιτείας του Νιου Χάμσαϊρ των Ηνωμένων Πολιτειών θα επιβάλουν, με ηττημένη την ιδέα του Κέινς και λόγω της μετριοπαθούς στάσης της Γαλλίας και του Καναδά1. Οι Αμερικανοί θα προχωρήσουν στον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας μέσω της δημιουργίας του ΔΝΤ, της Παγκόσμιας Τράπεζας, ως ομίλου πολλών οικονομικών θεσμών, και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Σήμερα η όξυνση της κρίσης μεταξύ του Τραμπ και των G6, Ε.Ε. και Καναδά φέρνει στην επιφάνεια αυτό το σύστημα, δηλαδή «αυτά που αφήσαμε να κοιμούνται» εξαντλώντας την πολεμική μας σε συνθηματολογική συστράτευση. Βλέποντας μόνο τη διατήρηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας για τις χώρες που εντάχθηκαν στο ΔΝΤ από το 1945 με την αξία των νομισμάτων τους σε όρους δολαρίου ΗΠΑ και, στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, την αξία του δολαρίου σε χρυσό, «σε τιμές που θα μπορούσαν να προσαρμοστούν μόνο για να διορθώσουν μια "θεμελιώδη ανισορροπία" στο ισοζύγιο πληρωμών και μόνο με τη συμφωνία του ΔΝΤ»2, γνωστό και ως το σύστημα του «Bretton Woods» μέχρι το 1971.
Τότε η Αμερική ανέστειλε τη μετατρεψιμότητα του δολαρίου σε χρυσό και είναι αξιοπερίεργο πώς ένα φως στο παράθυρο φαντάζει για τους αριστερούς για χρόνια ως «συνθήκη» που θα πρέπει να γίνει απόλυτα σεβαστή.
Ακόμα και σήμερα που είμαστε αντιμέτωποι με την απόλυτα εχθρική στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο σύνολο των διεθνών θεσμών κυριαρχίας που οι ίδιοι επέβαλαν το 1944 δεν υπάρχει παρά μια απλουστευτική υπογράμμιση του εμπορικού πολέμου μέσω των δασμών και όχι ως ακύρωση κάθε μορφής πολυμερισμού (multilateralism) στις διεθνείς συνθήκες, αυτό που θέλει η Ε.Ε. με τους κανόνες να είναι ακόμα στα χέρια του ΠΟΕ.
Η εχθρική πολιτική της νέας πολιτικής διακυβέρνησης των ΗΠΑ προς αυτό το ίδιο το μοντέλο του «Bretton Woods» και τον ρόλο στο ΔΝΤ ως δανειστή εκφράστηκε με τον πιο ηχηρό τρόπο με την υποψηφιότητα του οικονομολόγου Ανταμ Λέρικ για τη θέση του υπευθύνου των διεθνών οικονομικών.
Πριν από λίγες μέρες η υποψηφιότητα αποσύρθηκε, διότι έναν χρόνο μετά την υποβολή της ο Τραμπ δεν πέτυχε την έγκρισή της από τη Γερουσία. Η υποψηφιότητα Λέρικ συμπυκνώνει την πιο καθαρή επίθεση στο σύστημα του ΔΝΤ.
Ο Λέρικ έχει διατυπώσει την αντιπαλότητα στο πάλαι ποτέ κραταιό δανειακό μοντέλο του ΔΝΤ. Με αφορμή την αναδιάρθρωση των χρεών του Τρίτου Κόσμου, βλέπει τις χώρες αυτές να ξεφεύγουν από τον έλεγχο του Ταμείου και τις χρηματοπιστωτικές αγορές να εντάσσουν πάλι τις χρεοκοπημένες χώρες στο παιχνίδι τους και την Κίνα, το Ιράν κ.λπ. να λειτουργούν ως δεξαμενή κεφαλαίων χωρίς την αμερικανική επιτήρηση.
Αυτός είναι ο πόλεμος σήμερα με αφορμή τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ. Ακουμπά την καρδιά της επαναφοράς της αμερικανικής κυριαρχίας που χάθηκε μέσα από την ανάδυση άλλων παγκόσμιων παικτών και νέων συσχετισμών. O Τζον Μέιναρντ Κέινς είναι πάλι παρών, για να υπενθυμίζει ότι τώρα η μάχη μπορεί να κερδηθεί. Θα είναι μια αρχή. Ενα νέο «Bretton Woods». 

(1) http://web-docs.stern.nyu.edu/old_web/economics/docs/Financial%20History...
(2) https://www.imf.org/external/about/histcoop.htm

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 11 Ιουνίου 2018

Ανθρώπινη αλυσίδα υπέρ απόσχισης της Χώρας των Βάσκων




Ένας πονοκέφαλος ήρθε να προστεθεί την Κυριακή στον νέο πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, καθώς δεκάδες χιλιάδες πολίτες από τη Χώρα των Βάσκων δημιούργησαν μια ανθρώπινη αλυσίδα μήκους 200 χλμ.
Οι διαδηλωτές, που ζητούν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτητοποίηση μιας από τις πλουσιότερες περιφέρειες της Ισπανίας, ένωσαν με τα χέρια τους και τα μαντίλια τους τρεις από τις μεγαλύτερες πόλεις της Χώρας των Βάσκων, το Σαν Σεμπαστιάν, το Μπιλμπάο και τη Βιτόρια.Επίσης, φορούσαν μαντίλια στα οποία ήταν γραμμένο το σλόγκαν: «Όλα είναι στο χέρι μας».
Σύμφωνα με τους διοργανωτές της εκδλήλωσης, την ανθρώπινη αλυσίδα σχημάτισαν περίπου 175.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ήταν ακτιβιστές και πολιτικοί που στηρίζουν τον αγώνα για ανεξαρτησία της Χώρας των Βάσκων, αλλά και της Καταλονίας. Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία από την αστυνομία.
Η εκδήλωση υπέρ της ανεξαρτητοποίησης της Χώρας των Βάσκων πραγματοποιήθηκε μόλις ένα μήνα μετά την επίσημη ανακοίνωση ότι διαλύεται η ΕΤΑ, η στρατιωτική οργάνωση η οποία επί χρόνια με σειρά τρομοκρατικών ενεργειών διεκδικούσε την απόσχιση της αυτόνομης περιφέρειας.
Η προσπάθεια για διεξαγωγή δημοψηφίσματος για απόσχιση της Χώρας των Βάσκων δεν αναμένεται να είναι εύκολη, με δεδομένο ότι η απόπειρα της Καταλονίας να αποσχιστεί μετά το δημοψήφισμα «καταπνίγηκε» από την κυβέρνηση Ραχόι με μια σειρά από διοικητικά και αστυνομικά μέτρα, ενώ οι ηγέτες των κομμάτων που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία διώκονται.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Κυριακή, 10 Ιουνίου 2018

«Ideology as usual»




του Χρήστου Σίμου

«Όλα όσα ζήσαμε τα τελευταία χρόνια και όλα όσα περνάει η Ευρώπη έχουν εκ των πραγμάτων θέσει νέα πολιτικά διλήμματα, μακριά από τα ξεθωριασμένα σύνορα Αριστεράς - Δεξιάς», ισχυρίστηκε ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκος Μητσοτάκης, στην ομιλία του στους τομεάρχες του κόμματος του (5 Ιουνίου 2018). Και πρόσθεσε: «Τα μετέφεραν στο όριο που χωρίζει την πρόοδο από την καθυστέρηση, τη δημοκρατία από τον αυταρχισμό, την ικανότητα από την ανεπάρκεια και τελικά την αλήθεια από το ψέμα, την ειλικρίνεια από τον λαϊκισμό. Ασφαλώς και πολιτική δεν γίνεται χωρίς ιδεολογία. Όμως όλο και περισσότεροι πολίτες προκρίνουν την ενότητα, το μέτρο και το αποτέλεσμα απέναντι στα ψεύτικα, στα κούφια λόγια του λαϊκισμού».
Οι παραπάνω γραμμές παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, όχι λόγω της δήθεν καινοτομίας τους, αλλά γιατί συμπυκνώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται ο επικεφαλής της Ν.Δ. την πολιτική. Η δήθεν υπέρβαση της διαίρεσης «Αριστερά-Δεξιά» δεν είναι καθόλου φρέσκο φρούτο. Είναι πολύ γνωστά αυτά ήδη από το 1994, όταν ο Άγγλος κοινωνιολόγος Άντονυ Γκίντενς, ο οποίος διετέλεσε σύμβουλος του Τόνυ Μπλερ, εξέδωσε το βιβλίο με τίτλο Πέραν της Αριστεράς και της Δεξιάς. Ένα βιβλίο που αποτέλεσε οδηγό για τη μετεξέλιξη του αγγλικού Εργατικού Κόμματος στους Νέους Εργατικούς και τη συναφή πολιτική και ιδεολογική στροφή προς τη «λογική της αγοράς». Είναι η περίοδος που ακολουθεί την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, κατά την οποία η ρητορική περί του «τέλους της Ιστορίας», του «τέλους της ιδεολογίας» και όλων των συναφών είχε σαφώς το πάνω χέρι. Η επικράτηση της ιδεολογίας του νεοφιλελευθερισμού εμφανίστηκε, όχι τυχαία, ως η επικράτηση της «πραγματικότητας». Από το 1917 ώς το 1989, η ανθρωπότητα είχε πέσει στην «πλάνη της ιδεολογίας», συνεπώς.
Τα γνωρίσαμε από πρώτο χέρι, άλλωστε, και στην Ελλάδα, κατά τη διακυβέρνηση Σημίτη από το 1996 ώς το 2004 με κεντρικό σύνθημα τον «εκσυγχρονισμό». Κατά την οκταετία αυτή μάθαμε πως οι ισχυροί της χώρας αυτής είναι, βεβαίως, οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι συνδικαλιστές, αλλά όχι λόγου χάρη οι εφοπλιστές ή οι τραπεζίτες, και πως το χρηματιστήριο είναι ένας θεσμός από τον οποίο όλοι μπορούν να κερδίσουν.
Ακόμα πιο ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει η απόφανση του Κυρ. Μητσοτάκη πως «πολιτική δεν γίνεται χωρίς ιδεολογία». Και το ενδιαφέρον είναι πως, ενώ η ιδεολογία εμφανίζεται ως πλάνη, ταυτόχρονα είναι και απαραίτητη. Ας δεχτούμε, λοιπόν, ακολουθώντας το παραπάνω σκεπτικό, πως η ιδεολογία δεν είναι κάτι άλλο πέρα από ένα εργαλείο για την άσκηση πολιτικής. Όπως, λόγου χάρη, ο μηχανικός διαθέτει την εργαλειοθήκη με τα κατσαβίδια, τα τρυπάνια κι όλα τα υπόλοιπα εργαλεία του, έτσι κι ο πολιτικός διαθέτει το εργαλείο της ιδεολογίας. Σε τι χρησιμεύει στον Κυρ. Μητσοτάκη το συγκεκριμένο... εργαλείο;
Για ποιον λόγο λοιπόν ο επικεφαλής της Ν.Δ. χρειάζεται την ιδεολογία για να μιλήσει για την εισαγωγή των ιδιωτών στην κοινωνική ασφάλιση; Με ποιο κριτήριο θεωρεί ως «ξεπερασμένες» τις συλλογικές συμβάσεις; Γιατί πρέπει να καταφύγει στην ιδεολογία για να υποστηρίξει πως δεν είναι δυνατόν να ισχύει το δικαίωμα μονομερούς προσφυγής στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας; Δεν είναι... πραγματικά και προοδευτικά όλα αυτά;
Σε τι χρησιμεύει η ιδεολογία στον Κυρ. Μητσοτάκη όταν κάνει λόγο για την ανάγκη ιδιωτικοποίησης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ); Δεν είναι... αυτονόητο ότι πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί, όσο αυτονόητη είναι, παραδείγματος χάρη, η ανατολή του ηλίου από την ανατολή;
Κι αν η ιδιωτικοποίηση του ΓΛΚ κρίνεται ως απαραίτητη, για ποιον λόγο να μην ιδιωτικοποιηθεί και το ίδιο το γραφείο του πρωθυπουργού; Για ποιον λόγο χρειάζεται να είναι κάποιος εκλεγμένος; Δεν θα γίνεται καλύτερα η... δουλειά;

Πηγή: Αυγή

Σάββατο, 9 Ιουνίου 2018

Σόποτ, η κοσμοπολίτικη ριβιέρα της Βαλτικής




Το πρόσφατο ταξίδι μου στην Κρακοβία ήταν ονειρικό. Η πολύχρωμη πόλη της Πολωνίας ήταν ένα ταξιδιωτικό μου απωθημένο από τα φοιτητικά μου χρόνια. Η δεκάχρονη αναμονή αποδείχτηκε μεγάλη αν και τελικά άξιζε να επισκεφθώ αρκετά μέρη πριν για να συνειδητοποιήσω πως η Πολωνία είναι ένας από τις ομορφότερες χώρες της Ευρώπης. Ίσως κι ο καλύτερος μη αναγνωρισμένος μέχρι στιγμής προορισμός. Λίγους μήνες μετά αποφάσισα να την επισκεφθώ για δεύτερη φορά επιλέγοντας το βόρειο κομμάτι της.
Καθώς το αεροπλάνο προσγειωνόταν στο αεροδρόμιο του Γκντανσκ, έξω από το παράθυρο παρατηρούσα ενθουσιασμένος την καταπράσινη γη της πολωνικής υπαίθρου και το βαθύ μπλε της Βαλτικής θάλασσας. Πρώτη φορά την αντίκριζα κι αυτό μ' έκανε να την παρατηρώ γι' αρκετή ώρα μέχρι την προσγείωση. Έχοντας εντυπωθεί έντονα στο μυαλό μου αυτό το σκούρο μπλε της θάλασσας, αποφάσισα να ξεκινήσω τα φωτογραφικά μου βίντεο από την κοσμοπολίτικη ριβιέρα της Βαλτικής.
Το "Σόποτ" σημαίνει ρεύμα ή άνοιξη ή περιγράφει τον ήχο που αφήνει πίσω του το τρεχούμενο νερό και στην Ευρώπη το συναντάμε σε τρεις χώρες, στην Πολωνία, στη Σερβία και στη Βουλγαρία. Πρώτη φορά αναφέρεται με την ονομασία Sopoth το 1283 αλλά με τον εκγερμανισμό της πόλης μετονομάστηκε σε Zoppot κι από κει έφτασε στη σημερινή του ονομασία όταν κι η πόλη πέρασε στην Πολωνία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η ιστορία της πόλης ξεκινάει από ένα οχυρό που φρουρούσε το εμπόριο που αναπτυσσόταν ανάμεσα στον ποταμό Βίστουλα και τις παραθαλάσσιες βαλτικές πόλεις. Με την πάροδο του χρόνου όμως άρχισε να φθίνει η αναγκαιότητα του οχυρού και η πόλη μετατράπηκε σε ένα απλό ψαροχώρι μέχρι που εγκαταλείφθηκε. Όμως έναν αιώνα αργότερα, άρχισε πάλι η επιστροφή του κόσμου. Δημιουργήθηκαν πρώτα δύο χωριά (σημερινά προάστια της πόλης) κι έπειτα ήρθε κι η ονομασία Σόποτ. Τόσο η πόλη όσο και τα γύρω χωριά, πέρασαν στην ιδιοκτησία ενός τοπικού μοναστηριού, κι όλα μαζί έγιναν κομμάτι του Βασιλείου της Πολωνίας μετά την Δεύτερη Ειρήνη του Θορν το 1466. Από τον 16ο αι. άρχισε η αριστοκρατική περίοδος του Σόποτ. Η πόλη γέμισε με spa κι αρχοντικά εξοχικά των αριστοκρατών του Γκντανσκ. Το 1733 κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Γκντανσκ από ρωσικά στρατεύματα, το Σόποτ λεηλατήθηκε κι ισοπεδώθηκε. Τότε ξεκίνησε η δεύτερη περίοδος ερημοποίησης της πόλης μέχρι που άρχισαν κάποιες πλούσιες οικογένειες να αγοράζουν και να ξαναχτίζουν τα ερείπια.
Η πόλη έγινε κομμάτι του Βασιλείου της Πρωσίας. Ολόκληρη η περιουσία της εκκλησίας πέρασε στο κράτος και πωλήθηκε στον έμπορο Danzig Carl Christoph Wegner. Ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας άνοιξε τα πρώτα λουτρά και επαναλειτούργησε τα spa προσπαθώντας να προσελκύσει πάλι κόσμο. Στην πορεία ξεπήδησαν θέατρα, σανατόρια, πάρκα και στήθηκε η ξύλινη αποβάθρα στην παραλία. Η σύνδεση της πόλης με το σιδηροδρομικό δίκτυο βοήθησε στην εκτόξευση του αριθμού των επισκεπτών ενώ άρχισαν να έρχονται αριστοκράτες από Βαρσοβία και Βερολίνο. Αρχές του 19ου αι. ανοίγει και το πρώτο καζίνο το οποίο βοήθησε αρκετά την οικονομία της πόλης. Το 1928, η ξύλινη προβλήματα επεκτείνετε κι άλλο προς τη θάλασσα φτάνοντας σε μήκος τα 512 μέτρα, κάτι που την καθιστά μέχρι σήμερα ως την μεγαλύτερη προβλήτα της Ευρώπης.
Η οικονομική άνοδος της πόλης μειώθηκε όταν άρχισαν οι εντάσεις στα γερμανοπολωνικά σύνορα. Οι επισκέπτες περιορίστηκαν κι οι Γερμανοί κάτοικοι της πόλης έκαψαν την συναγωγή. Μετά την έναρξη του πολέμου, η πόλη περνάει στην ναζιστική Γερμανία. Πολωνοί κι Εβραίοι συνελήφθησαν κι εκδιώχθηκαν κι η οικονομική δύναμη της πόλης κατέρρευσε. Όταν ο σοβιετικός στρατός κατέλαβε το Σόποτ το 1945, βρήκε τα περισσότερα κτίρια κατεστραμμένα. Η πόλη επανήλθε στην Πολωνία μετά τη Συμφωνία του Πότσνταμ κι οι τελευταίοι Γερμανοί κάτοικοι εκδιώχθηκαν βιαίως από τα σπίτια τους, τα οποία παραχωρήθηκαν σε Πολωνούς.
Το Σόποτ ανέκαμψε  αμέσως αλλά πήρε μία άλλη πορεία, πιο καλλιτεχνική. Απέκτησε Σχολή Μουσικής, Σχολή Ναυτιλιακού Εμπορίου, μια βιβλιοθήκη και μια γκαλερί τέχνης. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας της πόλης του Jan Kapusta, η πόλη άρχισε ένα ετήσιο Φεστιβάλ Τεχνών το 1948.  Το 1956 πραγματοποιήθηκε το πρώτο πολωνικό φεστιβάλ τζαζ (μέχρι τότε απαγορεύτηκε η τζαζ από τις κομμουνιστικές αρχές). Αυτός ήταν ο πρόδρομος του συνεχιζόμενου ετήσιου Jazz Jamboree στη Βαρσοβία. Το 1961 εγκαινιάστηκε το Διεθνές Φεστιβάλ Τραγουδιού του Σόποτ, αν και διεξήχθη στο Γκντανσκ για τα τρία πρώτα χρόνια, μετακόμισε στο μόνιμο χώρο του στην Όπερα του Σόποτ το 1964. Το 1963 ο κεντρικός δρόμος της πόλης μετατράπηκε σε πεζόδρομο. Τα νέα συγκροτήματα λουτρών, σανατορίων και ξενοδοχείων άνοιξαν το 1972 και το 1975. Μέχρι το 1977, η πόλη είχε περίπου 54.500 κατοίκους, το υψηλότερο στην ιστορία του. Το 1979 και το ιστορικό κέντρο της πόλης κηρύχθηκε εθνικό κέντρο πολιτιστικής κληρονομιάς από την κυβέρνηση της Πολωνίας.
Το Σόποτ βρίσκεται σήμερα σε περίοδο έντονης ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ενός αριθμού ξενοδοχείων πέντε αστέρων και θέρετρων spa στην προκυμαία. Ο κύριος πεζόδρομος, Monte Cassino, έχει επίσης επεκταθεί με την εκτροπή της κυκλοφορίας κάτω από αυτό, που σημαίνει ότι ολόκληρος ο δρόμος είναι τώρα πεζόδρομος. Η παραθαλάσσια αυτή πόλη μαζί με τη Βαρσοβία, διαθέτει τις υψηλότερες τιμές των ακινήτων στην Πολωνία.
Αυτή η χλιδή είναι εμφανής από τη στιγμή που κατεβαίνεις από το τραίνο. Ο σιδηροδρομικός σταθμός βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του κεντρικού πεζοδρόμου κάτι που προσφέρει την δυνατότητα στον κάθε επισκέπτη να δει ολόκληρη σχεδόν την πόλη. Οι δρόμοι είναι πεντακάθαροι, τα σπίτια στέκουν με φωτεινά κι ευχάριστα χρώματα και τα μαγαζιά είναι γεμάτα κόσμο που απολαμβάνει τον ζεστό μαγιάτικο ήλιο.
Στον κεντρικό πεζόδρομο βρίσκεται και το "Κλεμμένο Σπίτι" το οποίο είναι ένα δείγμα σουρεαλιστικής αρχιτεκτονικής, παρόμοιας με το σπίτι που χορεύει στην Πράγα. Από 'κει ξεκινάει η μεγάλη πλατεία με τα ξενοδοχεία, τα καζίνο και τον κομψό φάρο. Όλα δείχνουν σαν μία τεράστια γαμήλια τούρτα. Μία αισθητική που δεν με ελκύει ιδιαίτερα.
Επισκέφθηκα την πόλη Κυριακή μεσημέρι. Ο προαστιακός άδειασε τελείως κι όλοι μας ξεχυθήκαμε στους δρόμους της πόλης. Δεν μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η κοσμοσυρροή καθώς η μέρα ήταν υπέροχη. Αυτό όμως που δε περίμενα να αντικρίσω, ήταν η πολυκοσμία στην αχανής παραλία του Tricity (Γκντανσκ, Σοποτ και Γκντίνια). Μία ατελείωτη παραλία που στα ανατολικά καταλήγει στο λιμάνι του Γκντανσκ του οποίου οι γερανοί αχνοφαίνονταν στον ορίζοντα κι από την άλλη σταματούσε σε μία καταπράσινη πλαγιά που ακουμπούσε πάνω στη θάλασσα. Βγάλαμε τα παπούτσια μας και περπατήσαμε στη βρεγμένη άμμο. Το νερό ήταν παγωμένο αλλά αυτό δε πτοούσε τους Πολωνούς να απολαύσουν τα πρώτα τους καλοκαιρινά μπάνια.
Περπατήσαμε γι' αρκετή ώρα μέχρι την ξύλινη προβλήτα. Εκατοντάδες επισκέπτες βόλταραν πάνω σ' αυτήν κι αφήνονταν στο δροσερό αεράκι της Βαλτικής θάλασσας. Κάποιοι άλλοι τάιζαν τους κύκνους που κολυμπούσαν μαζί με τους παραθεριστές ενώ άλλοι επέλεγαν να κάνουν τη βόλτα τους με ένα πειρατικό καράβι.
Ξαποστάσαμε στη σκιά ενός δέντρου παρατηρώντας τους ανθρώπους γύρω μας. Μπορεί οι Πολωνοί να μην έχουν τα εξωτικά τυρκουάζ νερά της Ελλάδος αλλά τους έβλεπες ικανοποιημένους να αρκούνται με τα δικά τους. Που και που ακούγαμε κάποιους να μιλούν ελληνικά κι αυτό μας προκαλούσε εντύπωση.
Από εκεί περπατήσαμε στα τεράστια παραθαλάσσια πάρκα της πόλης. Ηρεμία και χαλάρωση. Ο ήλιος έπαιζε με τις πυκνές φυλλωσιές και το έντονο πράσινο ξεκούραζε το μάτι μας. Οικογένειες έκαναν πικ νικ στο γρασίδι και ηλικιωμένα ζευγάρια διάβαζαν στα διάσπαρτα παγκάκια. Η βόλτα στα πάρκα τους ήταν μία εξαιρετική αφορμή για όμορφες συζητήσεις.
Το απόγευμα πήραμε τον προαστιακό για να επιστρέψουμε στο Γκντανσκ. Μπορεί το Σόποτ σαν πόλη να μη μ' εντυπωσίασε ιδιαίτερα αλλά μου άφησε όμορφα συναισθήματα κι αυτό χάρης στην αχανής παραλία και στα υπέροχα πάρκα του.