Τρίτη, 21 Αυγούστου 2018

Η ανολοκλήρωτη Ανοιξη της Πράγας




του Θανάση Γιαλκέτση

Πριν από 50 χρόνια, τη νύχτα της 20ής προς την 21η Αυγούστου του 1968, εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες από χώρες που ανήκαν στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας (από την ΕΣΣΔ, την Ανατολική Γερμανία, την Πολωνία, τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία) εισέβαλαν στην Τσεχοσλοβακία, για να καταστείλουν την «Ανοιξη της Πράγας».
Οι κομμουνιστές ηγέτες των χωρών αυτών φοβούνταν ότι το πολιτικό πείραμα εκδημοκρατισμού και οι μεταρρυθμίσεις που γίνονταν στην Τσεχοσλοβακία θα μπορούσαν να «μολύνουν» και τις δικές τους κοινωνίες, κλονίζοντας το μονοπώλιο της απόλυτης και αυταρχικής εξουσίας τους. Η απόπειρα οικοδόμησης ενός «σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο» καταδικάστηκε ως «αντεπανάσταση» και η εισβολή ξένων στρατών στην Τσεχοσλοβακία βαφτίστηκε «αδελφική βοήθεια».
Η «Ανοιξη της Πράγας» αποτέλεσε την κορύφωση μιας μακράς διαδικασίας, η αφετηρία της οποίας τοποθετείται στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Στην Τσεχοσλοβακία, η «αποσταλινοποίηση» περιορίστηκε στην απελευθέρωση και αποκατάσταση των θυμάτων των σταλινικών δικών, χωρίς να συνοδευτεί από αλλαγή της σταλινικής ηγετικής ομάδας ή αμφισβήτηση του ολικού και ασφυκτικού ελέγχου που αυτή συνέχιζε να ασκεί στη δημόσια ζωή. Στη δεκαετία του 1960, η κριτική διανόηση άρχισε πρώτη να θέτει «ενοχλητικά» ερωτήματα στον δημόσιο διάλογο, να ερευνά το παρελθόν και να θίγει θέματα-ταμπού, ασκώντας διαρκή πίεση στην εξουσία.
Το 4ο Συνέδριο της Ενωσης συγγραφέων, που έγινε στην Πράγα τον Ιούνιο του 1967, μετατράπηκε σε ανοιχτή σύγκρουση των διανοουμένων με το καθεστώς Νοβότνι. Με τις ομιλίες τους, οι Μίλαν Κούντερα, Πάβελ Κόχουτ, Κάρελ Κόσικ, Αντονίν Λίεμ, Ιβάν Κλίμα, Βάτσλαβ Χάβελ και άλλοι, κατήγγειλαν το καθεστώς της προληπτικής λογοκρισίας και υπερασπίστηκαν τις αξίες της πνευματικής ελευθερίας.
Πιο τολμηρός και αιχμηρός απ’ όλους, ο Λούντβικ Βάκουλικ καυτηρίασε τον γενικευμένο κομφορμισμό και τη δουλοπρέπεια που επικρατούσαν στην τσεχοσλοβακική κοινωνία, επιτρέποντας την άνοδο στην κοινωνική και πολιτική ιεραρχία μόνον σε μέτρια και δουλικά πειθήνια πρόσωπα ή σε καιροσκόπους και τυχοδιώκτες χωρίς ηθικούς φραγμούς.
«Κατά βάθος», είπε ο Βάκουλικ, «μια χούφτα άνθρωποι θέλουν να αποφασίζουν για τα πάντα, για το τι πρέπει να κάνουμε, να σκεφτόμαστε, να αισθανόμαστε… Δεν ταυτίζω αυτή την εξουσία με την έννοια σοσιαλισμός, όπως η ίδια θέλει να ταυτίζεται μαζί του. Και η τύχη τους δεν χρειάζεται να είναι ταυτόσημη».
Η αντίδραση της κομματικής ηγεσίας σε αυτήν την εξέγερση της κριτικής διανόησης εκδηλώθηκε αμέσως, με δημόσια καταδίκη του Συνεδρίου ως έκφρασης των αντισοσιαλιστικών δυνάμεων και πρόκλησης οργανωμένης από τον ξένο ιμπεριαλισμό.
Η καταδίκη αυτή συνοδεύτηκε από διαγραφές, διοικητικά μέτρα και επίταση του λογοκριτικού ελέγχου. Ωστόσο, λίγους μήνες αργότερα, η ηγετική ομάδα του Αντονίν Νοβότνι βρέθηκε αντιμέτωπη με μια ισχυρή αντιπολίτευση στο εσωτερικό του ίδιου του κόμματος. Στις 5 Ιανουαρίου 1968, η Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος εξέλεξε νέο γενικό γραμματέα τον Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ, που ανήκε στη μεταρρυθμιστική πτέρυγα του κόμματος. Τον Απρίλιο του 1968, εγκρίθηκε το νέο «Πρόγραμμα δράσης», που μπορεί να θεωρηθεί το μανιφέστο του «σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο». Επρόκειτο για ένα ιδιαίτερα μετριοπαθές κείμενο, που δήλωνε πίστη στον μαρξισμό-λενινισμό, στους δεσμούς ενότητας και συνεργασίας με τη Σοβιετική Ενωση, στον καθοδηγητικό ρόλο του κόμματος.
Ταυτόχρονα, ωστόσο, εξέφραζε τη βούληση της νέας ηγεσίας να αποκαταστήσει τη σοσιαλιστική δημοκρατία, που είχε καταπνιγεί στο παρελθόν. Και ο τρόπος με τον οποίο περιέγραφε τη λειτουργία του κόμματος, τον ρόλο του στην κοινωνία, τις αναγκαίες πολιτικο-θεσμικές αλλαγές, διέφερε ουσιαστικά από την προηγούμενη μορφή εξουσίας, από εκείνο δηλαδή τον ολικό, συγκεντρωτικό-γραφειοκρατικό έλεγχο, που απέβλεπε στην καθυπόταξη της κοινωνίας. Η πιο μεγάλη ρήξη με το παρελθόν ήταν η κατάργηση της λογοκρισίας και η απελευθέρωση της διανοητικής δραστηριότητας και της πνευματικής δημιουργίας από την κομματική κηδεμονία.
Η ελεύθερη πολιτική συζήτηση που άρχισε συνέβαλε στην αφύπνιση και την κινητοποίηση της κοινωνίας. Ενα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού υποστήριζε με ενθουσιασμό το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, ενώ ακούγονταν και φωνές που αμφισβητούσαν το πολιτικό μονοπώλιο του Κομμουνιστικού Κόμματος. Στις 27 Ιουνίου, δημοσιεύτηκε ένα μανιφέστο με τίτλο «Δυο χιλιάδες λέξεις», που το είχε συντάξει ο Λούντβικ Βάκουλικ. Αυτός ζητούσε να επανιδρυθούν πολιτικά κόμματα, να συγκροτηθούν επιτροπές πολιτών για να υπερασπιστούν τις μεταρρυθμίσεις και να αναλάβουν πρωτοβουλίες για έναν πιο ριζικό εκδημοκρατισμό, για αλλαγές έξω από τον έλεγχο του κόμματος.
Από τις ζωηρές συζητήσεις εκείνης της περιόδου ξεχωρίζει η αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο γνωστούς μαρξιστές φιλοσόφους, τον Κάρελ Κόσικ και τον Ιβάν Σβίτακ.
Σε μια σειρά άρθρων του με τίτλο «Η τωρινή μας κρίση», ο Κόσικ, που ήταν μέλος της Κ.Ε. του Κομμουνιστικού Κόμματος και θεωρητικός της νέας πορείας, αφού σημείωνε ότι επί Νοβότνι ο τσεχοσλοβακικός σοσιαλισμός είχε εκφυλιστεί σε ένα είδος «γραφειοκρατικής δικτατορίας», πρότεινε τη θεμελίωση ενός δημοκρατικού σοσιαλιστικού συστήματος, που θα δίνει κεντρικό ρόλο στους εργαζομένους, με τη δημιουργία οργάνων άμεσης δημοκρατίας, όπως είναι τα εργατικά συμβούλια. Ο Σβίτακ, που είχε αποχωρήσει από το κόμμα στη δεκαετία του 1960, απάντησε στον Κόσικ σε άρθρο του με τίτλο «Η δική σας τωρινή κρίση».
Ο Σβίτακ τόνιζε ότι στην Τσεχοσλοβακία του 1968 είχε απλώς υιοθετηθεί ένα πρόγραμμα εσωτερικού εκδημοκρατισμού του Κομμουνιστικού Κόμματος, το οποίο ωστόσο συνέχιζε να περιθωριοποιεί τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού. Χωρίς να αμφισβητεί τις καλές προθέσεις των μεταρρυθμιστών κομμουνιστών, ο σοσιαλιστής Σβίτακ θεωρούσε ότι το πιο σοβαρό ελάττωμα του προγράμματός τους ήταν το ότι συνέχιζε να αποκλείει την ύπαρξη πολιτικών κομμάτων διαφορετικών από το Κομμουνιστικό, όχι κατ’ ανάγκην αντίθετων σε αυτό, αλλά τουλάχιστον αυτόνομων από αυτό. Η βίαιη συντριβή της «Ανοιξης της Πράγας», τον Αύγουστο του 1968, δεν έθεσε αμέσως τέρμα στις συζητήσεις και τις πολεμικές.
Τον Δεκέμβριο του 1968, ο Κούντερα δημοσίευσε ένα κείμενο, στο οποίο υποστήριζε ότι, παρά την ήττα, η «Ανοιξη της Πράγας» ήταν μια εμπειρία με οικουμενική σημασία, γιατί αντιπροσώπευε την πρώτη απόπειρα να συμφιλιωθεί ο σοσιαλισμός με τη δημοκρατία, να οικοδομηθεί μια κοινωνία νέου τύπου, ανώτερη από τα αντίπαλα συστήματα που υπήρχαν σε Ανατολή και Δύση.
Ο Χάβελ τού απάντησε, τον Φεβρουάριο του 1969, υποστηρίζοντας ότι οι μεγάλες κατακτήσεις της «Ανοιξης της Πράγας» (η κατάργηση της λογοκρισίας, ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων κ.λπ.) δεν ήταν παρά η αποκατάσταση ελευθεριών που υπήρχαν τριάντα χρόνια νωρίτερα στην Τσεχοσλοβακία και που ίσχυαν σε όλες τις άλλες δημοκρατικές χώρες.
Στον νεαρό θεατρικό συγγραφέα, ο λόγος του Κούντερα φαινόταν σαν μια απόπειρα να παρουσιάσει μια καταστροφή σαν ηθική νίκη, σαν μια φυγή από τη σκληρή και δυσάρεστη πραγματικότητα. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, ο Κούντερα εμπόδιζε τους συμπατριώτες του να εκτιμήσουν αντικειμενικά την κατάσταση και να υποβάλουν σε κριτική «τα ιδεολογικά τους δόγματα, τις προκαταλήψεις και τις αυταπάτες τους».
Στην πολεμική παρενέβη και ο Κόσικ, υποστηρίζοντας ότι η «Ανοιξη της Πράγας» δεν αποσκοπούσε σε μιαν απλή επιστροφή στην κανονικότητα των κοινοβουλευτικών δημοκρατιών. Η σημασία της για την παγκόσμια ιστορία προέκυπτε ακριβώς από τον φιλόδοξο στόχο της δημοκρατικής αναγέννησης του σοσιαλισμού.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 20 Αυγούστου 2018

Η «έξοδος» από τα Μνημόνια και τα άλογα του Χόμπσον




του Γιώργου Τσιάρα

Διαβάζοντας όλες αυτές τις μέρες διάφορα δήθεν ψυχοπονιάρικα γερμανικά και βρετανικά δημοσιεύματα (Handelsblatt, Welt, Economist κ.ά.), εν όψει της επικείμενης –και απολύτως πλασματικής– «εξόδου από τα Μνημόνια», για την απρόσμενα μεγάλη αντοχή του ελληνικού λαού στις κακουχίες, που όμως όλα ανεξαιρέτως κατέληγαν στην ανάγκη για «ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων» (διάβαζε: του ξεπουλήματος των τελευταίων δημόσιων «φιλέτων» και της πλήρους κατάργησης των εργασιακών κεκτημένων) και φυσικά σε κλασικές παραινέσεις τύπου «σκάσε και σκάβε», θυμήθηκα την «εκλογή του Χόμπσον».
Ο Τόμας Χόμπσον, που λέτε, ήταν ιδιοκτήτης ενός μεγάλου στάβλου με περίπου 40 άλογα στο Κέμπριτζ της εποχής των Τυδώρ, στα τέλη του 16ου αιώνα: όταν έμπαινες στον στάβλο του για να νοικιάσεις ένα άλογο, ο εν λόγω κύριος σου έδινε την επιλογή να διαλέξεις όποιο ζωντανό ήθελες, αρκεί να ήταν το πιο κοντινό στην κεντρική πόρτα – είτε σου άρεσε είτε όχι.
Η δικαιολογία του σταβλάρχη ήταν απλή: Αν όλοι οι πελάτες διάλεγαν τα καλύτερα άλογα, τότε αυτά πολύ γρήγορα θα «έσκαγαν» από την πολλή χρήση. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που τον ενδιέφερε ήταν ο πλήρης έλεγχος, το... κουμάντο στα άλογά του – αφού μόνον αυτός γνώριζε ποιο άλογο ήταν στον πρώτο θάλαμο κάθε στιγμή.
Κι έτσι έμεινε στα αγγλικά η έκφραση «Hobson’s choice»: μια δήθεν «ελεύθερη» εκλογή, όπου όμως το αποτέλεσμα είναι προαποφασισμένο – take it or leave it, που λένε και στο χωριό, κι όποιος δεν γουστάρει, πάει με τα πόδια... Με άλλα λόγια, η ψευδαίσθηση της επιλογής, είτε πρόκειται για τα άλογα και αργότερα τα αυτοκίνητα (με τυπικό παράδειγμα την περίφημη φράση του Χένρι Φορντ για το θρυλικό Model T: «Ο πελάτης μας μπορεί να το διαλέξει σε όποιο χρώμα θέλει, αρκεί να είναι μαύρο!») είτε πρόκειται για τη μοντέρνα αστική δημοκρατία μας και την «ελεύθερη εκλογή» των πολιτικών ηγετών μας, όπου μ’ έναν μαγικό τρόπο τα πρόσωπα αλλάζουν, αλλά οι κεντρικές –και βαθύτατα άνισες και άδικες– πολιτικές και οικονομικές κατευθύνσεις παραμένουν ανέγγιχτες.
Ενας άλλος Βρετανός, ο Τζον Στιούαρτ Μιλ, ήταν από τους πρώτους που συνέδεσε τα παροιμιώδη άλογα του Χόμπσον με τα ψευτοδιλήμματα της κάλπικης αστικής δημοκρατίας, τονίζοντας –ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα– ότι πραγματική δημοκρατία είναι μόνον «όταν η πλειοψηφία των πολιτών δεν υπόκειται στην εκλογή του Χόμπσον, όπου είτε ψηφίζεις το πρόσωπο που σου υποδεικνύουν οι τοπικοί άρχοντες είτε δεν ψηφίζεις καθόλου»...
Καμιά εξηνταριά χρόνια αργότερα, το 1922, στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, ένας διάσημος δημοσιογράφος και μέλος της αμερικανικής πολιτικής ελίτ, ο Γουόλτερ Λίπμαν, πρωτοπεριέγραψε στο περίφημο βιβλίο του «Public Opinion» την έννοια της «κατευθυνόμενης δημοκρατίας», της Guided democracy: μιας φαινομενικά και τυπικά δημοκρατικής διακυβέρνησης, όπου ο κοσμάκης νομίζει ότι έχει το πάνω χέρι, αλλά που –μέσα από την επιστημονική χρήση της προπαγάνδας και των μέσων μαζικής επικοινωνίας– λειτουργεί σαν ντε φάκτο δικτατορία της άρχουσας τάξης. 

Αντεστραμμένος ολοκληρωτισμός

Σε αυτό το μνημειώδες έργο ταξικής κοινωνικής μηχανικής «πάτησε» και το τρομερό ανιψάκι του Φρόιντ, ο μεγαλοδιαφημιστής Εντουαρντ Μπερνέζ –του οποίου ο Λίπμαν υπήρξε μέντορας και στην αβάσταχτη κληρονομιά του οποίου είχα παλαιότερα αφιερώσει ένα ολόκληρο δρομο-λόγιο– για να γράψει την περίφημη «Προπαγάνδα» του: έναν ενδελεχή οδηγό για τη μαζική ψυχολογία και τις πρακτικές χειραγώγησης της κοινής γνώμης, τα διδάγματα της οποίας εφαρμόζονται πιστά ώς τις μέρες μας, σε όλο τον κόσμο, είτε πρόκειται για καθαρά καταναλωτικές «ελεύθερες επιλογές» –τι αμάξι να αγοράσω;– είτε για πολιτικό μάρκετινγκ – ποιον υποψήφιο να ψηφίσω;
Αν και ο αγαπημένος μου όρος γι’ αυτό το παγκόσμιο πλέον φαινόμενο ανήκει στον σύγχρονο μοντέρνο πολιτικό επιστήμονα και φιλόσοφο Σέλντον Γουόλιν, που το 2003 έγραψε για το σημερινό πολιτικό σύστημα της Αμερικής πως είναι ένας Inverted totalitarianism – ένας «αντεστραμμένος ολοκληρωτισμός» που υπονομεύει εκ των έσω το Σύνταγμα αντικαθιστώντας το «συνταγματικό φαντασιακό» με το «φαντασιακό της ισχύος», στο όνομα της μάχης κατά του κομμουνισμού, της τρομοκρατίας ή κάποιου άλλου βολικού «εχθρού»...
Παίρνοντας τη σκυτάλη από τον Γουόλιν, οι Κρις Χέτζις και Τζόε Σάκο εξήγησαν το 2012 ότι οι ΗΠΑ κυβερνιούνται πια από ένα πλέγμα διεφθαρμένων επιχειρήσεων που έχουν ανατρέψει στην πράξη τη δημοκρατία, ιδιωτικοποιώντας και ξεζουμίζοντας για το κέρδος τους κάθε φυσικό πόρο και χρησιμοποιώντας τον ακραίο καταναλωτισμό, τη λαϊκίστικη προπαγάνδα και την εξατομίκευση ως μοχλούς για την «οικειοθελή» παράδοση των ατομικών ελευθεριών από τους πολίτες.
Το μόνο που χρειάζεται, για να δουλέψει ο μηχανισμός της συστηματικής προπαγάνδας, είναι αυτό που ο Γουόλιν αποκαλεί «justifying mission» – μια κεντρική δικαιολογία. Κι αν στην Αμερική είναι ο μύθος της υπερδύναμης-«ηγέτιδος του ελεύθερου κόσμου», που εξάγει τη «δημοκρατία» της –δηλαδή την κυριαρχία των ελίτ της– με τα όπλα, στην Ελλάδα ο κεντρικός μύθος, αλλά και το βασικό προεκλογικό χαρτί όλων ανεξαιρέτως των κυβερνώντων της τελευταίας επταετίας είναι η «έξοδος από τα Μνημόνια» και η «ανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας»...
Στην πραγματικότητα, βέβαια, οι μόνοι Ελληνες που έχουν πετύχει την έξοδο από τα Μνημόνια είναι το μισό εκατομμύριο συμπολίτες μας που έχουν ήδη μεταναστεύσει σε αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης. Τι κι αν το ΑΕΠ της «ισχυροτέρας των Βαλκανίων» έχει υποχωρήσει σχεδόν 25% σε λιγότερο από μία δεκαετία, σε μια εκστρατεία προαποφασισμένης μαζικής φτωχοποίησης εν καιρώ ειρήνης, πρωτοφανή στην παγκόσμια οικονομική ιστορία – την ώρα που η ηγεμονική Γερμανία πανηγυρίζει για το 16ο σερί τρίμηνο συνεχούς οικονομικής ανάπτυξης;
Οι επίγονοι του Λίπμαν και του Μπερνέζ, τα τρισέγγονα του σταβλάρχη από το Κέμπριτζ, ετοιμάζουν κιόλας τις θημωνιές του φρέσκου σανού, για να μας βοηθήσουν να αποφασίσουμε σωστά στις επόμενες «ελεύθερες» εκλογές μας...

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Πέμπτη, 16 Αυγούστου 2018

Ασταθείς ταυτότητες




του Θανάση Γιαλκέτση

Ο Ιταλός φιλόσοφος Ρέμο Μποντέι έχει διδάξει σε πολλά πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής (Κέμπριτζ, Οτάβα, Νέα Υόρκη, Τορόντο κ.α.). Σήμερα διδάσκει στο UCLA του Λος Αντζελες. Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα συνέντευξης που έδωσε στην εφημερίδα Il Giornale.

● Η ευτυχία είναι κάτι που μπορεί να κατακτηθεί, κάτι σταθερό ή κάτι που μας διαφεύγει;

Η ευτυχία δεν μπορεί να επιτευχθεί κατά παραγγελία. Δεν μπορούμε να πούμε: «να είσαι ευτυχισμένος», όπως λέμε «να είσαι αυθόρμητος». Ο Τσέχοφ μάς θυμίζει ότι η ευτυχία είναι μια ανταμοιβή που δίνεται σε όποιον δεν την αναζητάει. Το να την επιδιώκουμε με επιμονή μπορεί να επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Μερικές φορές μπορεί να τύχει να την κατακτήσουμε και να απογοητευτούμε. Η ευτυχία δεν μοιάζει με έναν μόνιμο γαλάζιο ουρανό. Μπορεί να παραβληθεί μάλλον με την καμπύλη ενός γραφήματος, με κορυφώσεις, στασιμότητες και πτώσεις. Οι υψηλότερες κορυφές δεν είναι πάντοτε μέσα στις δυνατότητές μας. Σημασία έχει να καταφέρνουμε μιαν ικανοποιητική μέση πορεία. Θεωρώ εξάλλου ότι ο στόχος πρέπει να είναι η σύζευξη της ιδιωτικής ευτυχίας με τη δημόσια. Ακόμη και οι Στωικοί (αλλά όχι μόνον αυτοί) σκέφτονταν έτσι.

● Σύμφωνα με τον Επίκτητο, για να είμαστε ευτυχισμένοι πρέπει να δίνουμε σημασία μόνο σε αυτό που εξαρτάται από εμάς, δεδομένου ότι σε αυτό που εξαρτάται από τους άλλους δεν έχουμε κανέναν έλεγχο. Συμφωνείτε και με αυτό;

Νομίζω ότι είναι ένας ορθός συλλογισμός. Το στωικό ιδεώδες ήταν διπλό: Πρώτα απ’ όλα να σμιλεύουμε τους εαυτούς μας, σχεδόν μια αισθητική της ηθικής (Σενέκας, Μάρκος Αυρήλιος). Δεύτερον, να εναρμονιζόμαστε με τον ρυθμό της φύσης, του σύμπαντος. Παρατηρώντας τον κόσμο, ακόμη και τις πιο δυσάρεστες όψεις του, κατανοούμε το αναπόφευκτο όσων συμβαίνουν, την ύπαρξή μας βυθισμένη στην ασθένεια, στον θάνατο. Από τη στιγμή που θα το κατανοήσουμε αυτό, θα γίνει πιο εύκολο να υπομείνουμε κάθε συμβάν με ψυχική ηρεμία.

● Και η αθανασία; Επιβιώνει ακόμη αυτή η προσδοκία; Και ποιες μορφές παίρνει; Υπάρχει τρόπος με τον οποίο μπορούμε να γίνουμε αθάνατοι; Στο «Συμπόσιο» ο Πλάτων υποδεικνύει δύο δρόμους: Αν είναι κάποιος καλλιτέχνης, γίνεται αθάνατος με τα έργα του. Διαφορετικά μέσω των απογόνων του.

Από τον Πλάτωνα κι έπειτα, η θεραπεία ενάντια στον θάνατο ήταν η φιλοσοφία. Αν η απορία είναι έλλειψη διεξόδων, η φιλοσοφία είναι «ευφορία», καλή διέξοδος, δηλαδή προσπάθεια εξεύρεσης λύσεων στα υπαρξιακά προβλήματα. Η αθανασία έγινε αντιληπτή όχι μόνον ως νίκη πάνω στον θάνατο, αλλά και ως εξύψωση από τον κόσμο των αισθήσεων προς εκείνο των ιδεών. Το τωρινό πρόβλημα είναι ότι, ακόμη και μεταξύ εκείνων που πρεσβεύουν μια θρησκευτική πίστη, έχει μειωθεί η πίστη στην αθανασία της ψυχής, μια ιδέα προικισμένη με μεγάλη δύναμη, που στο παρελθόν ωθούσε τους ανθρώπους να ζουν με βάση αυτό που τους περίμενε μετά τον θάνατο. Σήμερα όμως η ιδέα της αθανασίας είναι νεφελώδης και έχει αντικατασταθεί από εκείνη της μακροζωίας.

● Στο παρελθόν το θέμα της αθανασίας αφορούσε την ψυχή. Από τη στιγμή όμως που η ψυχή γίνεται η συνείδηση, ο νους, ο εγκέφαλος, όλα αυτά τα πράγματα που χάνονται με την κατάπτωση του σώματος, ο λόγος περί αθανασίας της ψυχής καταλήγει στο μηδέν.

Το 1694, ο Λοκ, ένθερμος αγγλικανός –που είχε επίγνωση του γεγονότος ότι, αφού κάθε γνώση πηγάζει από τις αισθήσεις, δεν υπάρχει τρόπος να αποδείξουμε την αθανασία της ψυχής– επινοεί την έκφραση «προσωπική ταυτότητα», ένα είδος νήματος βασιζόμενου στη μνήμη, που εν μέρει το αφήνουμε πίσω μας (το παρελθόν) και εν μέρει ξετυλίγεται μπροστά μας (το μέλλον), στο οποίο συμπυκνώνονται φροντίδες, προσδοκίες. Αυτό το νήμα μπορεί να κοπεί σε οποιοδήποτε σημείο και σε κάθε στιγμή. Και όταν αυτό συμβαίνει (όταν για παράδειγμα μας πλήττει η ασθένεια Αλτσχάιμερ), η συνείδηση, νοούμενη ως επίγνωση του εαυτού (και όχι πλέον ως ψυχή), χάνεται ξαφνικά. Και από εκείνη τη στιγμή δεν υπάρχει πλέον ένας πυρήνας ταυτότητας στον οποίο να αναγνωριζόμαστε. Στην ουσία δεν μας απομένει τίποτα. Σχετικά με την προσωπική ταυτότητα ο Χιουμ μιλάει για μια πολιτεία συνειδήσεων. Για τον Καντ, το «εγώ σκέφτομαι», που συνοδεύει τις αναπαραστάσεις μας, είναι αναπόδεικτο. Για τον Νίτσε, είμαστε μια συνομοσπονδία ψυχών. Το «εγώ» του Καρτέσιου δεν είναι παρά ένα προϊόν της φαντασίας. Για τον Λεβί-Στρος δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα παραχαϊδεμένο παιδί. Ολη αυτή η περιφρόνηση απέναντι στο «εγώ» είχε ένα στόχο: να καταδείξει τη μικρότητα του ανθρώπου θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ιδέα της ατομικής ευθύνης. Ο Πιραντέλο ασχολήθηκε σε βάθος με το θέμα της ταυτότητας, παράγοντας πάνω από εξήντα έργα βασιζόμενα στο σχίσμα της προσωπικότητας, με σκοπό να καταδείξει ότι, αν είμαστε πολλαπλοί, μειώνεται κάθε προσωπική ευθύνη.

● Η Μαντάμ ντε Σταλ ισχυριζόταν ότι δεν δοκιμάζουμε τίποτα που να μη μας φαίνεται ότι το έχουμε ήδη διαβάσει κάπου (ή το έχουμε δει σε κάποια ταινία, θα πρόσθετα). Τα συναισθήματά μας επομένως είναι μόνον αντίγραφα συναισθημάτων, κλώνοι συγκινήσεων;

Σήμερα ζούμε έναν αριθμό ζωών απείρως ανώτερο από το παρελθόν, μέσω της λογοτεχνίας, του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, των ταξιδιών, των σχέσεων, του διαδικτύου. Ενημερωνόμαστε λεπτό προς λεπτό γι’ αυτά που συμβαίνουν στους άλλους. Δεν μας αρκεί πλέον ο εαυτός μας. Η ταυτότητά μας έχει γίνει ασταθής. Εχουμε άπειρα υποδείγματα από τα οποία μπορούμε να εμπνεόμαστε. Μπορούμε να φανταστούμε ότι είμαστε όποιοι θέλουμε και μέσα όπως το διαδίκτυο μας βοηθούν σε αυτό. Προσοχή όμως να μη γίνουμε άνθρωποι-χαμαιλέοντες, όπως ο Ζέλιγκ. Ο Πιραντέλο λέει ότι οι άλλοι μάς βλέπουν με τρόπο διαφορετικό σε σχέση με την ιδέα που εμείς έχουμε για τους εαυτούς μας, η οποία είναι ένας συνδυασμός αυτού που ζούμε και αυτού που φανταζόμαστε. Ωστόσο, για τον Πιραντέλο η λύση στον πολλαπλασιασμό των ταυτοτήτων είναι να κατορθώσουμε να μην είμαστε πλέον κανένας, να μεταβληθούμε σε πέτρα. Μπορεί όμως η απώλεια της συνείδησής μας, της ταυτότητάς μας, να αντιπροσωπεύει μια διέξοδο; Μπροστά στη σκληρότητα του κόσμου χρειάζεται να αντιδράσουμε, να είμαστε μαχητικοί, να μην αφήνουμε τα πράγματα να συμβαίνουν και να μας παρασύρουν. Χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο, όπως έλεγαν οι αρχαίοι, με θάρρος και διορατικότητα.

● Σήμερα ο κόσμος είναι αληθινά πιο πολύπλοκος;

Είναι διαφορετικά πολύπλοκος. Πάντα ήταν πολύπλοκος, αλλά στο παρελθόν παράδοση, θρησκεία και ιδεολογίες μάς τον πρόσφεραν με μορφή απλοποιημένη, διαδίδοντας απατηλές βεβαιότητες. Η πολυπλοκότητα του κόσμου είναι τέτοια ώστε συχνά, όσο περισσότερο προσπαθούμε να την κατανοήσουμε, τόσο λιγότερο κατορθώνουμε να την αντιληφθούμε. Είναι απερίσκεπτο να μιλάμε για πράγματα που δεν γνωρίζουμε, μολονότι διαρκώς οδηγούμαστε να το κάνουμε, συχνά χωρίς σύνεση. Θα έπρεπε, αντίθετα, να εκφραζόμαστε πάντα υποθετικά. Αλλά και να ξέρουμε, όταν χρειάζεται, να παίρνουμε ρίσκα, να εκτιθέμεθα, προκειμένου να αποφεύγουμε να μετατρεπόμαστε σε πιόνια ενός παιχνιδιού που μας υπερβαίνει. […]

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Τρίτη, 14 Αυγούστου 2018

«Το πάρτι τελείωσε» για την Τουρκία;




Η Τουρκία είναι αντιμέτωπη με μια κρίση παρόμοια με αυτήν που έπληξε την Ινδονησία και άλλες χώρες της Ασίας στα τέλη της δεκαετίας του 1990, εκτιμά σε άρθρο του στους New York Times ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν, υπογραμμίζοντας πως “το πάρτι τελείωσε”.
Σύμφωνα με τον Πολ Κρούγκμαν, το σενάριο των συγκεκριμένων κρίσεων είναι το εξής: “Ξεκινάς με μια χώρα, που για οποιοδήποτε λόγο, έγινε η αγαπημένη των ξένων δανειστών και βίωσε μια μεγάλη εισροή ξένων κεφαλαίων για αρκετά χρόνια. Το κρίσιμο είναι πως το χρέος που προκύπτει με τον τρόπο αυτό αποτιμάται σε ξένο νόμισμα, όχι σε εγχώριο (που είναι και ο λόγος που οι ΗΠΑ, οι οποίες δέχτηκαν και αυτές μεγάλες εισροές στο παρελθόν, δεν είναι εξίσου ευάλωτες, καθώς δανείζονται σε δολάρια).
Σε κάποιο σημείο ωστόσο το πάρτι τελειώνει. Δεν έχει τόση σημασία τι προκαλεί την απότομη διακοπή στον ξένο δανεισμό: μπορεί να είναι γεγονότα στο εσωτερικό, όπως το να τοποθετείς το γαμπρό σου ως υπεύθυνο για την οικονομική πολιτική, μπορεί να είναι μια αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων, μπορεί να είναι μια κρίση σε μια άλλη χώρα που οι δανειστές θεωρούν πως είναι παρόμοια με τη δική σου. Όποιο και αν είναι το σοκ, το κρίσιμο είναι ότι το ξένο χρέος έχει καταστήσει την οικονομία σου ευάλωτη σε ένα σπιράλ θανάτου. Η απώλεια εμπιστοσύνης προκαλεί πτώση στο νόμισμα σου. Αυτό κάνει πιο δύσκολο να αποπληρώσεις τα χρέη σε ξένο νόμισμα. Αυτό πλήττει την πραγματική οικονομία και μειώνει ακόμα περισσότερο την εμπιστοσύνη, οδηγώντας σε περαιτέρω πτώση το νόμισμα σου και ούτω καθεξής. Το αποτέλεσμα είναι ότι το ξένο χρέος εκτινάσσεται ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η Ινδονησία μπήκε στην οικονομική κρίση της δεκαετίας του 1990 με ξένο χρέος λιγότερο από 60% του ΑΕΠ, περίπου όσο και της Τουρκίας φέτος. Ως το 1998 η βουτιά της ρουπίας είχε στείλει το χρέος αυτό σχεδόν στο 170% του ΑΕΠ”.
Το ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι αν η Τουρκία μπορεί να αποφύγει αυτή την κατάρρευση και να μειώσει το κόστος της κρίσης; Σύμφωνα με τον Κρούγκμαν υπάρχουν ακόμα περιθώρια, αλλά είναι πολύ στενά. Αυτό που χρειάζεται είναι ένας συνδυασμός βραχυπρόθεσμης ανορθοδοξίας και αξιόπιστων δεσμεύσεων για επιστροφή στην ορθοδοξία μακροπρόθεσμα.
Τα βήματα που πρέπει να γίνουν κατά τον ίδιο είναι τα εξής: να διακοπεί η εκρηκτική άνοδος του λόγου του χρέους με κάποια προσωρινά capital controls και την αποκήρυξης ενός μέρους του χρέους σε ξένο νόμισμα. Εν τω μεταξύ, πρέπει να υπάρξουν μέτρα για ένα δημοσιονομικά βιώσιμο καθεστώς μόλις λήξει η κρίση. Αν όλα πάνε καλά, η εμπιστοσύνη θα επιστρέψει σταδιακά και τα capital controls θα αρθούν. Όπως επισημαίνει, “κάτι παρόμοιο έκανε η Μαλαισία το 1998 και η Νότια Κορέα την ίδια εποχή. Μια δεκαετία αργότερα, η Ισλανδία τα κατάφερε επίσης αρκετά καλά με ένα συνδυασμό capital controls και αποκήρυξης χρέους”.
Όμως ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φαίνεται πως ακολουθεί μια τελείως διαφορετική κατεύθυνση. Μέχρι τώρα έχει αφήσει την οικονομική πολιτική εκτός πλαισίου και επιχειρεί να διαχειριστεί την κρίση με επικοινωνιακούς όρους, αποδίδοντας την κρίση σε εξωτερικούς εχθρούς. “Μπορεί αυτοί να έχουν το δολάριο, αλλά εμείς έχουμε τον Θεό μας”, δήλωσε κάνοντας λόγο για έναν "οικονομικό πόλεμο", ενώ ισχυρίστηκε ότι η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικά προβλήματα ή προβλήματα με το τραπεζικό σύστημα, αλλά «πρόκειται για μια τεχνητή κρίση".
Είναι δεδομένο πως η σύγκρουση με τις ΗΠΑ έχει επιφέρει σημαντικά πλήγματα στην Τουρκία, όμως είναι επίσης αλήθεια πως η Τουρκία αντιμετωπίζει σημαντικά δημοσιονομικά προβλήματα και πως ο ίδιος ο Ερντογάν έχει σημαντική ευθύνη για την οικονομική κατάρρευση. Υπενθυμίζεται πως οι υποβαθμίσεις της τουρκικής οικονομίας είναι διαδοχικές το τελευταίο διάστημα και οι αποδόσεις των δεκαετιών ομολόγων ξεπέρασαν το 15%, καθιστώντας απαγορευτικό το δανεισμό της χώρας από τις αγορές. Η πτώση της λίρας, η διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, του δημοσιονομικού ελλείμματος αλλά και η σημαντική αύξηση του εξωτερικού χρέους, που είχε καταγραφεί πολύ πριν τις εκλογές, έχουν προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στους επενδυτές, που εγκαταλείπουν σταδιακά την τουρκική οικονομία. Η μεγάλη εξάρτηση της τουρκικής οικονομίας από τους ξένους επενδυτές σε συνδυασμό με τις πολιτικές του Ερντογάν οδήγησαν αναπόφευκτα την Τουρκία σε ένα καταστροφικό οικονομικό αδιέξοδο.
Όπως υπογραμμίζει σε άρθρο του στο Politico ο Τούρκος αναλυτής Aykan Erdemir, πρώην βουλευτής και επικεφαλής του “Ιδρύματος για την Προάσπιση των Δημοκρατιών”, ενός think Tank που ειδικεύεται σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, οι αναδυόμενες αγορές όπως η Τουρκία γνώρισαν μεγάλη άνθηση, καθώς απέκτησαν πρόσβαση σε φτηνά κεφάλαια, και ιδιαίτερα ο ιδιωτικός τους τομέας.
Όμως αυτά κάποτε τελειώνουν και ο Ερντογάν, αν και έβλεπε την επικείμενη οικονομική κρίση, τα τελευταία δύο χρόνια αντί να επικεντρωθεί στις αναγκαίες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, επέλεξε να χρησιμοποιήσει τις διευρυμένες εξουσίες του για να τιμωρήσει τους εχθρούς του και να συγκρουστεί με τους Δυτικούς πρώην συμμάχους του. Μάλιστα το τελευταίο διάστημα έχει επιδοθεί και στην “διπλωματία των ομήρων”. Περισσότερα από 50 άτομα, υπήκοοι δυτικών χωρών, έχουν φυλακιστεί με ανυπόστατες κατηγορίες για τρομοκρατία. Ο Ερντογάν επιδίωξε με αυτή την παρωχημένη τακτική να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από χώρες της Δύσης με αντάλαγμα την απελεύθερωση των κρατουμένων. Πρόκειται για μια στρατηγική που έχει οδηγήσει σε διεθνή απομόνωση την Τουρκία, προκαλώντας και την χειρότερη κρίση με τις ΗΠΑ από το εμπάργκο του 1978.
Πρόκειται για έναν καταστροφικό φαύλο κύκλο για την Τουρκία. Όσο ο Ερντογάν απομονώνεται τόσο αυξάνει την επιθετική ρητορική του, και τόσο οι αντιδράσεις μεγαλώνουν και τα αντίποινα σοβαρεύουν. Και όσο οι διπλωματικές κρίσεις πληθαίνουν, τόσο ενισχύεται και η κρίση στην τουρκική οικονομία, η οποία είναι άμεσα εξαρτημένη από το ξένο κεφάλαιο. Κάθε κίνηση από την Άγκυρα φαίνεται πως οδηγεί σε νέα λάθη.
Ο Aykan Erdemir εκτιμά πως ενδεχομένως η Τουρκική οικονομία έχει φτάσει σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή. Υπενθυμίζει δε πως πρόκειται για μια κρίση αντίστοιχου μεγέθους με αυτή που έφερε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην εξουσία το 2001. Ακόμη και αν ο Τούρκος πρόεδρος πραγματοποιούσε μια στροφή και πραγματοποιήσει φιλικό άνοιγμα προς την Ουάσινγκτον είναι πλέον αμφίβολο αν μπορεί να αντιστρέψει την κατάσταση, καθώς η ζημιά σε οικονομικό και διπλωματικό επίπεδο μοιάζει στην παρούσα φάση ανεπανόρθωτη. Εξάλλου και ο ίδιος φαίνεται, βάσει δηλώσεών του, πως δεν έχει καμία τέτοια πρόθεση.
Αντίθετα κάνει λόγο για εναλλακτικές, για “αναζήτηση νέων φίλων και συμμάχων”, προφανώς αναφερόμενος στη Ρωσία και την Κίνα. Η σημερινή κρίση αποτελεί το τελευταίο - και ενδεχομένως καταληκτικό – επεισόδιο της αλλοπρόσαλλης πολιτικής του Ερντογάν. Το αν θα καταφέρει να βρει την αναγκαία πλέον υποστήριξη από τις “εναλλακτικές” που επικαλείται σύντομα θα φανεί. Το σίγουρο είναι πως τέτοιες κινήσεις, ιδιαίτερα στον τομέα της οικονομίας, απαιτούν χρόνο, κάτι που η Τουρκία δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή.

Πηγή: tvxs.gr

Παρασκευή, 10 Αυγούστου 2018

Φυγή...



Κάθε φορά που προγραμματίζω κάποια επίσκεψη στον τόπο μου, ένα σκίρτημα ξυπνάει μέσα μου και φουντώνει όσο ζυγώνουν οι μέρες της φυγής.
Συναισθήματα από τα παιδικά μου χρόνια, πρόσωπα που μου φέρνουν μνήμες του παρελθόντος και τοπία που μου προκαλούν ένα γλυκό πόνο στην καρδιά κάφε φορα που τ' αντικρίζω. 
Ο τόπος μου αρχίζει να με πονάει όλο και περισσότερο. Το μόνο φάρμακο αυτού του νόστου είναι η επιστροφή. Μετά από χρόνια έχω συνειδητοποιήσει πως αυτή είναι η μοναδική λύση.
Δύσκολο να υλοποιηθεί όμως. Η επαγγελματική ανασφάλεια, η ατολμεία να παρθούν ριζικές αποφάσεις, ο φόβος προς κάτι καινούργιο.
Δε ξέρω πόσο ακόμη θα καθυστερώ αυτήν την οριστική φυγή. Ξέρω όμως πως μέχρι τότε η αγκαλιά της θάλασσας πάντα θα περιμένει να χαθώ μέσα τους. Στο μοναδικό καταφύγιο όπου σκοτούρες, άγχη και στεναχώριες μένουν πίσω. 
Σ' αυτήν την αγκαλιά τρέχω να κρυφτώ.

Πέμπτη, 9 Αυγούστου 2018

Βροντερό «όχι» γονέων στην γκετοποίηση των προσφυγόπουλων




Ογδόντα τρεις γονείς της Χίου εκφράζουν δημοσίως την αντίθεσή τους στην γκετοποίηση των προσφυγόπουλων που παραμένουν στο νησί και υποστηρίζουν το δικαίωμά τους στην εκπαίδευση, υπερασπιζόμενοι «βασικά κοινωνικά αγαθά και ανθρωπιστικές αξίες».
Με αφορμή την μεγάλη και έντονη συζήτηση για την δημιουργία και λειτουργία των δομών υποδοχής και εκπαίδευσης προσφύγων (ΔΥΕΠ) στη Χίο, καθώς και τις αντιδράσεις που έχουν εκδηλωθεί από μερίδα γονέων και κηδεμόνων, οι 83 γονείς που υπογράφουν το κείμενο καλούν κι άλλους γονείς να επιλέξουν αυτή την αντίληψη.
Σε ό,τι δε αφορά τις εξελίξεις στην Ένωση Γονέων και Κηδεμόνων νομού Χίου, όπου ως γνωστόν εξ αφορμής αυτού του θέματος παραιτήθηκε σχεδόν σύσσωμο το διοικητικό της συμβούλιο, τονίζουν ότι «είναι σημαντικό να ακολουθηθούν όλες οι νόμιμες και διαφανείς διαδικασίες, ώστε να αναδειχθεί ένα νέο Δ.Σ. που να υποστηρίζει τα δικαιώματα όλων των παιδιών».

Τα σχολεία πρέπει να είναι ανοικτά για όλα τα παιδιά

Ακολουθούν το κείμενο και τα ονόματα των γονέων που υπογράφουν:

Αναγνωρίζουμε ότι ζούμε σε χρόνια έντονων πολιτικών και γεωστρατηγικών αλλαγών και βιώνουμε καταστάσεις που δημιουργούν από δύσκολες έως άθλιες συνθήκες διαβίωσης για χιλιάδες ανθρώπους που εξαιτίας του πολέμου ή άλλων προβλημάτων εγκαταλείπουν τις πατρίδες τους κι εγκλωβίζονται στη χώρα μας και στο νησί μας. Το τελευταίο δημιουργεί επιπλέον προβλήματα στους μόνιμους κατοίκους και ειδικά των κοντινότερων στους προσφυγικούς καταυλισμούς περιοχών με αναμφισβήτητα πολλές αρνητικές συνέπειες.
Στηρίζουμε το αίτημα των προσφύγων / μεταναστών να μεταβούν στις χώρες επιλογής τους κι όχι να εγκλωβίζονται στο νησί μας και γενικότερα στη χώρα. Χρειάζεται πλέον όλες οι διαδικασίες καταγραφής και ταυτοποίησης να γίνονται στην ηπειρωτική χώρα. Δεν αντέχουν τα νησιά επιπλέον εγκλωβισμό ως αποτέλεσμα της συμφωνίας της Ε.Ε. με την Τουρκία. Για όσους βρίσκονται εδώ, πρέπει άμεσα να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, ώστε όσοι δικαιούνται το άσυλο να το πάρουν και να κατευθυνθούν στον προορισμό τους.
Ωστόσο, θεωρούμε απαράδεκτες τις συνθήκες διαβίωσης στη ΒΙΑΛ, ενώ είναι απαραίτητη η αξιοπρεπής κάλυψη των βασικών αναγκών (σίτισης, ένδυσης, υγειονομικής περίθαλψης κ.λπ.) των διαμενόντων κι ιδιαίτερα των παιδιών.
Θεωρούμε απαραίτητη την προστασία των κατοίκων των Καμποχώρων και όποιων άλλων χώρων γειτνιάζουν με καταυλισμούς και την αποκατάσταση των όποιων προβλημάτων έχουν προκληθεί.
Ως γονείς χρειάζεται να υπερασπιζόμαστε πάντα την ειρήνη ανάμεσα στους ανθρώπους και τους λαούς. Θέλουμε όλα τα παιδιά να μεγαλώνουν σ΄ έναν ειρηνικό κόσμο.
Εκτός από την ειρήνη και η εκπαίδευση αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις (σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, σύμβαση για το καθεστώς των προσφύγων), καθώς και από την εθνική νομοθεσία. Κάθε παιδί που βρίσκεται στη χώρα έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση.
Στηρίζουμε την εκπαίδευση των προσφυγόπουλων χωρίς διακρίσεις, παρέχοντας ευκαιρίες σε όλους τους μαθητές, με αποκλειστική ευθύνη του κράτους και όχι των ΜΚΟ. Τα σχολεία πρέπει να είναι ανοιχτά για όλα τα παιδιά. Ο αποκλεισμός και η γκετοποίηση ατόμων ή ομάδων είναι που δημιουργεί και θα δημιουργήσει ακόμα περισσότερα προβλήματα στο μέλλον.
Χρειάζεται συλλογικά να διεκδικήσουμε από το κράτος τη διασφάλιση της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου για όλους τους μαθητές με υλικοτεχνική υποδομή, προσωπικό με σταθερές σχέσεις εργασίας (εκπαιδευτικό και βοηθητικό), παιδαγωγικό υλικό κ.λπ. Να στηρίζουμε τα αιτήματα των συλλόγων των εκπαιδευτικών και να συνεργαζόμαστε μαζί τους για ένα καλύτερο σχολείο. 

Αντωνόγλου Δημήτρης, Αριστείδου Βαγγέλης, Αρμενάκη Δέσποινα, Αρμενάκης Δημήτρης, Βάντα Σοφία Σάντος-Μελαχροινούδη, Βίλλου Έφη, Βούλγαρης Γιάννης, Βούλγαρης Κώστας, Βουχάρα Μαρία, Γατανάς Μιχάλης, Γκαρμάτη Ευτυχία ,Δημητρακόπουλος Παναγιώτης, Δηράκη Βάσω, Ελευθερίου Μαρία, Ζαφείρη Βάσια, Ζύμαρη Βασιλεία, Ηλιαδάκης Σταμάτης, Ηλιόπουλος Κωνσταντίνος, Θεοδωρόπουλος Ηλία, Καβάδα Κική, Κάκαρης Γιώργος, Καλαγκιά Μαρία, Καλιπόζη Ζηνοβία, Καλλίτση Αργυρώ, Καμπεράκη Μαρία, Καραγιάννη Αγλαΐα, Καραμανής Στέλιος, Καραμουσλή Άννα, Καραμουσλής Γιώργος, Καρίβαλη Μαριάννα, Κάρκαλου Αλέκα, Καστερνούδης Μιχάλης, Κατολέων Περικλής, Καυκάλα Χρυσάνθη, Κοτσάτου Ελένη, Κουγιούλη Δέσποινα, Κούρτης Ιωάννης, Κουτσοδόντης Τάσος, Κρεατσούλας Μιχάλης, Κριμιζή Πόλυ, Κωνσταντινούδη Γιασεμή, Λουκάς Γιάννης, Μανωλάκη Σαραντινή, Μαραγκός Αντώνης, Μαρίνη Ευγενία, Μαρτζούκου Στέλλα-Μαρία, Μενεξέ Ελένη, Μισαηλίδου Άννα, Μισετζής Γιώργος, Μουτάφη Μαρία, Μπαχά Αγγελική, Μπαχά Τώνια, Μπελούκας Τάκης, Μπιτσιμλί Καχραμάν, Μπογιατζής Νικος, Μπουκέας Γιώργος, Νικολάου Λεμονιά, Παγούδης Γιώργος, Παναγιωτάκης Αλέξανδρος, Παπαδόπουλος Γιάννης, Παπαδόπουλος Νίκος, Πέτροβα Βάσω, Πιτσικούλη Άννα, Σκαπινάκη Δέσποινα, Σκαπινάκης Πολύκαρπος, Σταυρινούδης Σταύρος, Στρατάκη Αργυρώ, Συρρή Ασπασία, Σφυράκη Γωγώ, Τάζογλου Σοφία, Τάνου Σαπφώ, Τέττερη Ζηνοβία, Τσόλας Κοσμάς, Φλεβαράκης Λεωνίδας, Φραγκάκη Γεωργία, Φραγκάκη Μαρία, Φρεζούλη Ερμιόνη, Φύλλα Ηλιάνα, Χαιρέτη Κατερίνα, Χαλιορή Ιουλία, Χαρίτος Στέλιος, Ψαρούδης Γιώργος, Ψούνη Ιουλία.

Πηγή: Αστραπάρης

Πλήγμα στην Ευρώπη οι κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν




Γράφει ο Κώστας Ράπτης

Μετά τις κυρώσεις τι; Το ερώτημα αυτό απασχολεί τις διεθνείς πρωτεύουσες μετά την ενεργοποίηση από τα μεσάνυχτα της Δευτέρας αμερικανικών κυρώσεων εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, σε λογική συνέχεια της ελέω Ντόναλντ Τραμπ απόσυρσης των ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Μιλώντας προς δημοσιογράφους στην πτήση της επιστροφής του από περιοδεία σε τρεις χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Μάικ Πομπέο τόνισε ότι οι νέες αυτές κυρώσεις “θα υλοποιηθούν αποφασιστικά” και θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι την επίτευξη της αλλαγής συμπεριφοράς του Ιράν.
“Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο να κινηθούμε προς τα εμπρός” είπε χαρακτηριστικά ο Πομπέο, αφήνοντας θεωρητικά ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής εκτόνωσης των εντάσεων. “Αλλά αυτό” πρόσθεσε “θα απαιτήσει μία τεράστια αλλαγή από μέρους του ιρανικού καθεστώτος. Θα πρέπει να συμπεριφέρονται ως μία κανονική χώρα. Είναι τόσο απλό”. 
Το ποιες ακριβώς είναι αυτές οι αλλαγές στις οποίες αποβλέπει η Ουάσινγκτον δεν μπορεί εύκολα να προσδιοριστεί.
Πρόσφατες διαρροές στον αυστραλιανό τύπο εμφάνιζαν την αμερικανική πλευρά διατεθειμένη να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν και να ζητά μάλιστα για τον σκοπό αυτό από την Καμπέρα τη συνδρομή της. Ωστόσο, ο κατεξοχήν αρμόδιος Τζέιμς Μάτις, υπουργός Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών διέψευσε τα δημοσιεύματα ενώ και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, κατά την ιδιόμορφη διαπραγματευτική τακτική του, εμφανίστηκε προ ημερών διατεθειμένος να συνομιλήσει με την Τεχεράνη. Από την πλευρά τους πάντως οι Ιρανοί ιθύνοντες έσπευσαν να απαντήσουν με απειλές κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχονται όλες οι εξαγωγές πετρελαίου του Περσικού Κόλπου.
Και αν μεν για τα σενάρια στρατιωτικής επέμβασης ισχύει, λόγω του όγκου και της γεωμορφολογίας του Ιράν, η διαπίστωση του άλλοτε αρχηγού της Μοσάντ Μέιρ Νταγκάν ότι πρόκειται για τη “μεγαλύτερη ανοησία” που έχει ακούσει, τούτο καθόλου δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ παραιτούνται από την ιδέα της απομόνωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Άλλωστε, η κλιμάκωση των πιέσεων κάθε άλλο παρά αποκλείει το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής συνδιαλλαγής, με τους όρους βέβαια που φαντάζεται ο Τραμπ.
Η μερική αναδίπλωση της Αμερικής από το μέτωπο της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, σε συνδυασμό με το σχέδιο επίλυσης της ισραηλινο-παλαιστινιακής διαμάχης το οποίο επεξεργάζεται ο προεδρικός γαμπρός Τζέραντ Κούσνερ, προϋποθέτει ότι το κενό δεν θα καλυφθεί από την προβολή της ιρανικής ισχύος, όπως ήδη συμβαίνει εν μέρει στο Ιράκ και τη Συρία.
Από την άλλη πλευρά η ενδεχόμενη επιδίωξη μιας “αλλαγής καθεστώτος” στην Τεχεράνη, μέσω μιας εσωτερικής κατάρρευσης την οποία θα προκαλούσε η όξυνση των εσωτερικών αντιθέσεων του Ιράν, δεν φαντάζει ρεαλιστική και πάντως μοιάζει να υποτιμά τον βαθμό συνοχής της ιρανικής κοινωνίας και πολιτείας.
Ήδη το Ιράν σφίγγει το ζωνάρι επιβάλλοντας, ενόψει των κυρώσεων που ενεργοποιούνται σήμερα, περιορισμούς στην εξαγωγή συναλλάγματος, ενώ παράλληλα προέβη σε μιαν αγορά της τελευταίας στιγμής με την προμήθεια τεσσάρων επιβατικών αεροσκαφών.
Τα βλέμματα βέβαια στρέφονται πολύ περισσότερο στον επόμενο γύρο κυρώσεων που θα ενεργοποιηθεί στις 4 Νοεμβρίου και θα αφορά τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου που αποτελούν την καρδιά της ιρανικής οικονομίας. Ωστόσο, και αυτών των κυρώσεων η σημασία θα πρέπει να σχετικοποιηθεί, αφότου η Κίνα (προορισμός του 35% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου) ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να τερματίσει τις συναλλαγές της με την ισλαμική Δημοκρατία.
Πολύ περισσότερο από ό,τι διακυβεύεται διμερώς μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν η επαναφορά των κυρώσεων αποτελεί ένα στοίχημα για τον βαθμό ελέγχου που μπορεί να ασκήσει η Ουάσιγκτον στο διεθνές εμπόριο.
Και σε αυτό το επίπεδο όμως τα πράγματα είναι πλέον πολύ πιο σύνθετα, καθώς αποτελεί ανοιχτό ερώτημα κατά πόσον η αμερικανική πλευρά δύναται ή επιθυμεί να προβεί λ.χ. σε τιμωρητικά μέτρα εναντίον των κινεζικών εταιρειών που συναλλάσσονται με την Ισλαμική Δημοκρατία. Πόσω μάλλον πού ο ενεργειακός κλάδος των ΗΠΑ προσβλέπει σε μεγαλύτερη διείσδυση στην κινεζική αγορά. 
Αντίστοιχα, δύσκολα θα εξασφαλισθεί η συμμόρφωση της Ινδίας στις αμερικανικές επιλογές, δεδομένων των προνομιακών τιμών και των διευκολύνσεων πληρωμής που έχουν συμφωνηθεί στις εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου στον έτερο ασιατικό γίγαντα. Με αυτή την έννοια η απομόνωση της Τεχεράνης ποτέ δεν θα είναι πλήρης.
Δημοσιεύματα μάλιστα φέρουν τον Τραμπ έτοιμο να μετατρέψει αυτή την αδυναμία του σε όπλο, διαπραγματευόμενος με τους Κινέζους και τους Ινδούς τη χορήγηση επίσημης εξαίρεσης (waiver) από τις κυρώσεις εις βάρος του Ιράν, έναντι ανταλλαγμάτων (λ.χ. σε πρώτη φάση τη συγκράτηση στα σημερινά επίπεδα των ινδικών και κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου που διόλου τυχαία αυξάνονται ραγδαία το τελευταίο διάστημα). Αλλά και η Ρωσία δεν έχει λόγους να δυσαρεστείται από την αύξηση της τιμής του πετρελαίου που μοιραία θα επιφέρει η στοχοποίηση της ιρανικής παραγωγής.
Σε κάθε περίπτωση, ο χαμένος της ιστορίας είναι δίχως άλλο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, οι οποίοι δεν διαθέτουν ουσιαστική μόχλευση στις εξελίξεις. Όσο και αν οι πολιτικές ηγεσίες της Ε.Ε. διακηρύσσουν την αφοσίωσή τους στη συμφωνία του 2015, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να εγκαταλείπουν την ιρανική αγορά, μη αποτολμώντας την αναμέτρηση με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών.
Η “ευρασιατική συσπείρωση” δυνάμεων όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν συντονίζεται με την διαμόρφωση μιας όλο και πιο ετεροβαρούς διατλαντικής σχέσης.

Πηγή: capital.gr

Τετάρτη, 8 Αυγούστου 2018

Η Ουγγαρία του Όρμπαν δυσανασχετεί ακόμα και με μια έκθεση έργων της «κομμουνίστριας» Φρίντα Κάλο




Η κριτική εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διαμάχης για τον πολιτισμό και την πολιτιστική πολιτική μετά την εκλογή για τρίτη συνεχόμενη θητεία του εθνικιστή πρωθυπουργού Βίκτορ Ορμπάν τον Απρίλιο.
Υποστηρικτές του Ορμπάν και δημοσιογράφοι φιλικοί προς την κυβέρνηση έχουν υποστηρίξει τις περασμένες εβδομάδες πως, μετά την εξασφάλιση άλλης μιας θητείας από τον Ορμπάν, είναι τώρα η ώρα για μια στροφή στον πολιτισμό προς την κατεύθυνση συντηρητικών αξιών προκειμένου να τερματιστεί αυτό που αποκαλούν κυριαρχία αριστερών-φιλελεύθερων καλλιτεχνών.
Η δεξιά εφημερίδα Magyar Idok, σε άρθρο που δημοσίευσε στις 14 Ιουλίου με τίτλο «Πώς ο κομμουνισμός προωθείται χρησιμοποιώντας κρατικό χρήμα», ισχυρίζεται πως η έκθεση της Κάλο, όπως και άλλες γκαλερί, καλλιτέχνες και εκθέσεις, προωθούν τον κομμουνισμό.
«Δεν θα το πιστέψετε, όμως ο Τρότσκι εμφανίστηκε και πάλι στη Βουδαπέστη, αυτή τη φορά από το κρεβάτι της Φρίντα Κάλο», γράφει η εφημερίδα, αναφερόμενη στη σχέση της ζωγράφου με τον Λέον Τρότσκι, σημαντικής φυσιογνωμίας της επανάστασης των Μπολσεβίκων στη Ρωσία, κατά τη διάρκεια της εξορίας του, αργότερα, στο Μεξικό, όπου και δολοφονήθηκε το 1940.
Η Κάλο συνδεόταν με το κομμουνιστικό Κόμμα του Μεξικού και είχε διακοσμήσει το «κεφάλι» του κρεβατιού της με εικόνες των Μαρξ, Ένγκελς, Λένιν, Στάλιν και Μάο, σύμφωνα με το Μουσείο Φρίντα Κάλο του Μεξικού.
Η έκθεση της Κάλο, το διεθνές μιούζικαλ Μπίλι Έλιοτ και μια σειρά από παραστάσεις σε γκαλερί έχουν δεχθεί πυρά σε αλλεπάλληλα άρθρα της εφημερίδας.
Η εφημερίδα πρόσθεσε πως «δεν υπάρχει αισθητικό πρόβλημα» με την έκθεση της «Μεξικανής κομμουνίστριας ζωγράφου», την οποία επισκέπτονται έως και 3.000 άνθρωποι καθημερινά.
Η Εθνική Πινακοθήκη αρνήθηκε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο. Η Κάλο έγινε μία από τις πιο διάσημες ζωγράφους του 20ού αιώνα τις δεκαετίες που ακολούθησαν τον θάνατό της και η δουλειά της προσελκύει τεράστιο ενδιαφέρον.
Η έκθεση έργων της στη Βουδαπέστη συμπίπτει με μια έκθεση της Κάλο στο μουσείο Βικτόρια και Άλμπερτ του Λονδίνο που επικεντρώνεται στην ιστορία της ζωής της μέσω προσωπικών τεχνουργημάτων.

Νέα εποχή

Εντείνοντας τη διαμάχη για την πολιτιστική πολιτική, ο Ορμπάν δήλωσε στις 28 Ιουλίου πως επίκεινται μεγάλες αλλαγές στον τομέα αυτόν και πως η τρίτη εκλογική νίκη του «δεν είναι τίποτα λιγότερο από μια εντολή για την οικοδόμηση μιας νέας εποχής».
«Μια εποχή καθορίζεται από πολιτιστικές τάσεις, συλλογικές πεποιθήσεις και κοινωνικά έθιμα. Αυτή είναι τώρα η αποστολή που βρίσκεται ενώπιόν μας: πρέπει να ενσωματώσουμε το πολιτικό σύστημα σε μια πολιτιστική εποχή», ανέφερε ο Ορμπάν ενώπιον εκατοντάδων υποστηρικτών του σε μια ομιλία-ορόσημο.
Εκπρόσωπος της κυβέρνησης αρνήθηκε να σχολιάσει όταν ρωτήθηκε για τις επικείμενες αλλαγές. 
Αφότου εξελέγη για πρώτη φορά ο Ορμπάν το 2010, το κυβερνών κόμμα Fidesz αναθεώρησε το Σύνταγμα της Ουγγαρίας, απέκτησε τον έλεγχο των κρατικών μμε, και επιχειρηματίες που πρόσκεινται στον Ορμπάν και στο Fidesz έχουν δημιουργήσει αυτοκρατορίες.
Ο Ορμπάν προκάλεσε με επιτυχία δυτικά φιλελεύθερα «ταμπού» κερδίζοντας τις εκλογές του 2018 με μια ισχυρή αντιμεταναστευτική εκστρατεία με επίκεντρο τη σημασία της εθνικής υπερηφάνειας και ενότητας, και μια «ισχυρή Ουγγαρία»
Μια ομάδα περίπου 60 καλλιτεχνών και ιστορικών Τέχνης υπέγραψαν ένα μανιφέστο στο οποίο καταγγέλλουν τη δημοσίευση από τη Magyar Idok του καταλόγου των «κομμουνιστών» καλλιτεχνών λέγοντας ότι οι κατηγορίες είναι ανυπόστατες.
Τον Ιούνιο, η Magyar Idok είχε δημοσιεύσει επίσης ένα άρθρο ενός φιλοξενούμενου σχολιαστή ο οποίος κατηγορούσε το μιούζικαλ «Μπίλι Έλιοτ» που παίζεται στην Κρατική Όπερα της Βουδαπέστης ότι προωθεί την ομοφυλοφιλία ανάμεσα στο νεαρό ακροατήριό της. Ο «Μπίλι Έλιοτ» βρίσκεται στο πρόγραμμα για δύο χρόνια, και μέχρι τώρα το έχουν παρακολουθήσει περισσότεροι από 100.000 θεατές.
Η Κρατική Όπερα ακύρωσε 15 από τις 44 παραστάσεις που είχε προγραμματίσει για τον Ιούνιο και τον Ιούλιο.
Ανέφερε σε μια ανακοίνωση στον ιστότοπό της πως οι παραστάσεις δεν ακυρώθηκαν λόγω της αμφισβήτησης στον Τύπο, σημείωνε όμως ότι το κοινό είχε χάσει το ενδιαφέρον του να δει την παράσταση μετά τα δημοσιεύματα αυτά.

«Να οικοδομηθεί μια συντηρητική κουλτούρα»

Ο Τάμας Φριτς, ένας δεξιός πολιτικός αναλυτής που έχει βοηθήσει στη διοργάνωση μαζικών συλλαλητηρίων υπέρ του Ορμπάν, είπε πως σκοπός ήταν «όχι να καταστραφεί η φιλελεύθερη κουλτούρα» αλλά να προσαρμοστεί το σύστημα ώστε να αντανακλά τη δεξιά συντηρητική πολιτική κυριαρχία, διατηρώντας παράλληλα τις αξίες των φιλελεύθερων τεχνών.
«Η αυτονομία μεμονωμένων θεσμών θα πρέπει να διατηρηθεί, αλλά νομίζω πως η κυβέρνηση… έχει το δικαίωμα να ευνοήσει και να υποστηρίξει σθεναρά και συνειδητά τη συντηρητική σκέψη, τους καλλιτέχνες, τα πολιτιστικά έργα», είπε ο Φριτς.
Ένας τρόπος θα ήταν να διοχετευθούν περισσότερα χρήματα σε ιστορικές ταινίες που θα προβάλλουν τα μεγάλα κεφάλαια της ουγγρικής Ιστορίας, είπε.
«Θα πρέπει να οικοδομηθεί μια συντηρητική κουλτούρα από μόνη της…. η οποία θα δείχνει την ιστορική δύναμη του ουγγρικού έθνους», είπε.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τρίτη, 7 Αυγούστου 2018

Μια «μικρή Δήλος» έρχεται στο φως




της Βασιλικής Τζεβελέκου

Σπουδαία ευρήματα, όπως το νέο κτίριο με τα δύο δωμάτια, γραπτή κεραμική που χρονολογείται στο α΄ μισό/μέσα του 6ου αι. π.Χ., θραύσματα από κεφάλι αρχαϊκού κούρου και από τον αστράγαλο ποδιού κούρου, θραύσματα δύο πίθων με ανάγλυφη διακόσμηση, το ένα με παράσταση πολεμιστή και το άλλο με παράσταση χορού, πληθώρα κεραμικής αρχαϊκών και κλασικών χρόνων διαφόρων τύπων αγγείων (λεκάνες, φιάλες, σκύφοι, λύχνοι, αμφορείς), θραύσματα «μηλιακών» αμφορέων και μελαμβαφών κυλίκων ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια των ανασκαφικών ερευνών στο ιερό του Απόλλωνα στη θέση Μάντρα στο ακατοίκητο νησί Δεσποτικό, δυτικά της Αντιπάρου.
Στη «μικρή Δήλο», όπως έχει χαρακτηρίσει ο Μανώλης Κορρές το Δεσποτικό «όσον αφορά τους ναούς του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος, τα μάρμαρα και το στιλ», λειτουργούσε από τον 7ο αι. π.Χ. μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια το αρχαϊκό ιερό αφιερωμένο στον Απόλλωνα, με πανελλήνια ακτινοβολία. Η συστηματική ανασκαφή ξεκίνησε το 1997 υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου της ΕΦΑ Κυκλάδων, Γιάννου Κουράγιου, ο οποίος εξακολουθεί να τη διευθύνει και έχει φέρει στο φως πλήθος σπουδαίων ευρημάτων. Η φετινή έρευνα (28/5-6/7) επικεντρώθηκε στις περιοχές γύρω από το τέμενος, τα κτίρια Ζ & Ρ και «τα αποτελέσματά της ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικά για την τοπογραφία και οργάνωση του αρχαϊκού ιερού», σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού.
Μέχρι το 2017 είχαν έρθει στο φως δώδεκα χώροι συνολικής έκτασης 180 τ.μ., ενώ φέτος αποκαλύφθηκε ένας ακόμη (διαστάσεων 12x3 μ.) με δάπεδο από μεγάλου μεγέθους σχιστόπλακες που πιθανότατα χρησίμευε για αυλή. Σημαντικά ήταν τα αποτελέσματα από τη διερεύνηση των διαφορετικών φάσεων κατασκευής του συγκροτήματος. Κάτω από τα δυτικότερα δωμάτιά του ήρθε στο φως ένα πρωιμότερο δίχωρο κτίσμα που με βάση τα ευρήματα χρονολογείται στο α΄ μισό του 6ου αι. π.Χ. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν -στην αρχική θέση τους- τετράπλευρη εσχάρα και μαγειρικό αγγείο. Επίσης έγινε σαφές ότι και σε αυτή την περιοχή του ιερού είχαν λειτουργήσει κτίρια πριν από την ανέγερση του αρχαϊκού ναού στα μέσα του 6ου α.π.Χ.
Απρόσμενη ήταν η εξέλιξη της έρευνας στην περιοχή βόρεια της Βόρειας Στοάς και του Κτιρίου Ε, αφού σε απόσταση μόλις 2 μ. από αυτό αποκαλύφθηκε ένα νέο κτίριο (το Τ με διαστάσεις: 7,80x7,45 μ.). Αποτελείται από δύο δωμάτια με ανεξάρτητες εισόδους και δύο αίθριους χώρους μπροστά από κάθε δωμάτιο. Κατά την ανασκαφή του κτιρίου ήρθαν στο φως πολλά μεταλλικά αντικείμενα και γραπτή κεραμική από το α΄ μισό/μέσα του 6ου αι. π.Χ.
Ανάμεσα στα πλούσια και ποικίλα φετινά ευρήματα είναι κεραμική αρχαϊκών και κλασικών χρόνων από διαφόρων τύπων αγγεία (λεκάνες, φιάλες, σκύφοι, λύχνοι, αμφορείς), περισσότεροι από 15 μελαμβαφείς λύχνοι και 15 θραύσματα αγγείων με εγχάρακτες επιγραφές, θραύσματα «μηλιακών» αμφορέων και μελαμβαφών κυλίκων, θραύσματα ερυθρόμορφων κρατήρων, καθημερινής χρήσης (αγγεία, αλατοδοχεία, φιάλες κ.ά.) και πολλά μεταλλικά αντικείμενα (χάλκινη λόγχη, αγκίστρια κ.ά.). Ξεχωρίζουν θραύσμα κεφαλιού αρχαϊκού κούρου, θραύσμα από τον αστράγαλο ποδιού κούρου και θραύσματα δύο πίθων με ανάγλυφη διακόσμηση.
Παράλληλα συνεχίστηκαν οι εργασίες αναστήλωσης και συντήρησης. Διήρκεσαν 4 εβδομάδες και πραγματοποιήθηκαν με απόλυτη επιτυχία, αφού μετά την τοποθέτηση και του τρίτου κίονα του ναού και του επιστυλίου πάνω από αυτόν, το μνημείο έχει αποκτήσει ξανά την τρίτη διάστασή του και ο επισκέπτης μπορεί να αντιληφθεί το μέγεθος και το μεγαλείο του ακόμα και από την απέναντι ακτή της Αντιπάρου. Οι ανασκαφικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν με τις ευγενικές χορηγίες των Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, των Ιδρυμάτων Α.Γ. Λεβέντη, Π.&A. Κανελλοπούλου και Ι. Λάτση και του ΔΙΚΕΜΕΣ/CYA. Συμμετείχαν, εκτός από τα μέλη της επιστημονικής ομάδας, πολλοί φοιτητές και αρχαιολόγοι από πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Το «μυστήριο» του Δεσποτικού ξεδιπλώθηκε από τα τέλη του 19ου αι. από τον Αγγλο περιηγητή Theodore Bent που έφερε στο φως θεμέλια αρχαίου ναού κοντά στη θέση Μάντρα. Αργότερα ο αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας ανέσκαψε δύο πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία της 3ης χιλιετίας π.Χ., ενώ ακολούθησαν κι άλλες αποστολές μέχρι το 1997, οπότε ξεκίνησε η συστηματική ανασκαφή υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Γιάννου Κουράγιου.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 6 Αυγούστου 2018

Η αμφιβολία ως πυξίδα του λόγου




του Θανάση Γιαλκέτση

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα ομιλίας που εκφώνησε τον περασμένο Ιούνιο ο γνωστός Ιταλός συγγραφέας Κλάουντιο Μάγκρις, στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων Milanesiana, που οργανώνει κάθε χρόνο ο δήμος του Μιλάνου.

Αν αρχίσεις να αμφιβάλλεις για τη σύζυγό σου, λέει σε ένα διήγημά του ο Ισαάκ Μπάσεβιτς Σίνγκερ, καταλήγεις να αμφιβάλλεις για τις Ιερές Γραφές. Δεν πρόκειται μόνο για ένα ευφυολόγημα. Το έργο του μεγάλου συγγραφέα, που γνώρισα καλά -μία από τις μεγάλες συναντήσεις της ζωής μου-, είναι μια αναζήτηση της αλήθειας που διαπερνιέται από τη βαθιά αίσθηση της ίσως ανέφικτης γνώσης της, αλλά και του μυστηριώδους χαρακτήρα της. Πολλά από τα πρόσωπα των αφηγημάτων του Σίνγκερ είναι ερευνητές της αλήθειας - συχνά αποτυχημένοι, αλλά στην έσχατη στιγμή αυτής της αποτυχίας είναι, χωρίς να το γνωρίζουν, μπροστά στην αλήθεια.
Αυτήν την ειρωνική προτροπή να μην αμφιβάλλουμε, που διαψεύδεται από τόσους πρωταγωνιστές των διηγημάτων και των μυθιστορημάτων του, πρέπει να την πάρουμε στα σοβαρά.
Πρώτα απ’ όλα, υπάρχει αμφιβολία και αμφιβολία. Προφανώς ο Σίνγκερ δεν έχει καμία σχέση με την αλαζονική αξίωση να γνωρίζουμε και να κατέχουμε την αλήθεια, αξίωση που είναι η μητέρα τόσων δογματισμών, αλλά και μισαλλοδοξιών και διώξεων εκείνων που δεν συμμερίζονται ή αμφισβητούν αυτήν την αλήθεια. Ο Σίνγκερ όμως δεν έχει τίποτα κοινό και με τη ρητορική της αμφιβολίας, που στους καιρούς μας περισσότερο από κάθε άλλη φορά κυριαρχεί με τις πιο κοινότοπες, πομπώδεις και στερεότυπες μορφές της.
Η δημιουργική αμφιβολία δεν είναι στενόμυαλη και υπεροπτική αδιαφορία για την αλήθεια, αδιαφορία που στις μέρες μας φαίνεται υποχρεωτική για να θεωρούμαστε πολιτισμένοι, ανοιχτόμυαλοι, εναρμονισμένοι με το πνεύμα των καιρών.
Υπάρχει μια κοινότοπη εξύμνηση της αμφιβολίας ως σχετικισμού, που γίνεται αντιληπτός όχι ως αναγκαίο συστατικό στην αναζήτηση της αλήθειας και ως διόρθωση της αλαζονείας ότι την έχουμε βρει και την κατέχουμε, αλλά ως αδιαφορία: Εγώ είμαι αντισημίτης, εσύ δεν είσαι, καθένας από τους δυο μας έχει τη δική του γνώμη, που πρέπει να είναι εξίσου σεβαστή. Τρομερή και ανόητη διαστρέβλωση της ανεκτικότητας.
Στην παραβολή των τριών δαχτυλιδιών, που επαναλαμβάνει ο Λέσινγκ στο έργο του «Νάθαν ο σοφός» -ένα αριστούργημα του Διαφωτισμού, της ελευθερίας της συνείδησης και της αυθεντικής ανεκτικότητας-, γίνεται λόγος για τρία δαχτυλίδια που συμβολίζουν τις τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες, τον εβραϊσμό, τον χριστιανισμό και τον ισλαμισμό.
Ενα από τα δαχτυλίδια είναι το αυθεντικό, το πρωτότυπο. Τα άλλα δύο -λέει η παραβολή- είναι τέλειες απομιμήσεις, που δεν μπορούν να διακριθούν από το αληθινό. Δεν είναι επομένως δυνατό να γνωρίζουμε ποια είναι η αλήθεια, την οποία μπορούμε να διαβλέψουμε μόνον έμμεσα, στην ανθρωπιά εκείνου που έχει στο δάχτυλό του το δαχτυλίδι. Εκείνος από τους τρεις που φαίνεται πιο ανθρώπινος, περισσότερο ικανός για αγάπη και κατανόηση προς τους άλλους, πιο ανοιχτός, αυτός είναι που έχει στο δάχτυλό του το αληθινό δαχτυλίδι. Η αδυναμία όμως να γνωρίσουμε την αλήθεια δεν σημαίνει ότι αυτή δεν υπάρχει.
Αυτή, λέει ο Λέσινγκ, ανήκει μόνο στον Θεό, ενώ το καθήκον του ανθρώπου είναι να την αναζητάει, να την προσεγγίζει όσο το δυνατόν περισσότερο. Την αλήθεια δεν μπορούμε να την κοιτάξουμε απευθείας, επειδή είναι αβάσταχτη, εκτυφλωτική, όπως στο ευαγγελικό επεισόδιο της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Ο Κάφκα, που τον βασάνιζε η ιδέα της αλήθειας και της αδυναμίας να τη συλλάβουμε, έλεγε ότι μόνον ο μορφασμός στο κατάπληκτο πρόσωπο που αποτραβιέται από τη θέα του είναι αληθινός.
Μόνο στην πολύχρωμη αντανάκλασή της, λέει ο Γκέτε στον «Φάουστ», κατέχουμε τη ζωή. Σε αυτή τη διαδρομή του νου και της καρδιάς, η αμφιβολία έχει έναν αναγκαίο και θεμελιώδη ρόλο. Οχι η στείρα και αλαζονική αυτοϊκανοποιημένη αμφιβολία ή εκείνη που χάνεται μέσα σε μια ψυχολογική αβεβαιότητα, αλλά η αμφιβολία ως αυτοκριτική συνειδητοποίηση των ορίων μας και των αβεβαιοτήτων μας. Με αυτήν την έννοια, η αμφιβολία είναι το άλας, η ουσία, η κινητήρια δύναμη κάθε έρευνας της σκέψης. Αν αμφιβάλλω, υποστηρίζει ο Καρτέσιος, σκέφτομαι, και αν σκέφτομαι υπάρχω.
Μέσα από τη συστηματική χρήση της αμφιβολίας φτάνουμε σε μια βέβαιη και αναμφισβήτητη πρόδηλη αλήθεια: Η αμφιβολία ως δρόμος προς την αλήθεια.
Η μεθοδική αμφιβολία -σύμφωνα με τον Καρτέσιο, αλλά ήδη και σύμφωνα με τον Αυγουστίνο- είναι μια πυξίδα του λόγου στο ταξίδι του προς την αλήθεια. Είναι επομένως το αντίθετο της απόλυτης αμφιβολίας, του ακραίου σκεπτικισμού που πρέσβευαν αρχαίοι και νεότεροι, ήδη από τον Πύρρωνα, που ήταν σύγχρονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, και από τους μαθητές του, για τους οποίους τα πράγματα είναι ανεξιχνίαστα και δεν μπορεί να διατυπωθεί κανένας ισχυρισμός γι’ αυτά, αλλά μόνον η αφασία, η σιωπή. Οδηγούνται έτσι στην αναστολή κάθε κρίσης και στην αταραξία, στην απαθή αδιαφορία που είναι η μοναδική ευτυχία· στο να είναι «χωρίς γνώμες», χωρίς κλίσεις, χωρίς ανησυχίες.
Η απόλυτη αμφιβολία των ακραίων σκεπτικιστών, ο πυρρωνισμός και άλλες ανάλογες σχολές αποκρούστηκαν ακριβώς από τους φιλοσόφους που υποστήριξαν και ακολούθησαν τη «μεθοδική αμφιβολία», θεωρώντας την αναγκαία για την αναζήτηση της αλήθειας, που με τη σειρά της είναι σταθμός περαιτέρω έρευνας μιας πληρέστερης αλήθειας. Κατά τον Καρτέσιο, η σκέψη κατέχει μια αφετηριακή βεβαιότητα απέναντι στον εαυτό της.
Η μεγάλη μπαρόκ λογοτεχνία μάς βοήθησε να κατανοήσουμε για πάντα ότι η ζωή είναι όνειρο και ότι πρέπει να αμφιβάλλουμε για τα πάντα, αλλά το εγώ που αμφιβάλλει, που ονειρεύεται, που σκέφτεται, γνωρίζει με αυτόν τον τρόπο ότι υπάρχει. Η αναζήτηση της αλήθειας προϋποθέτει ίσως την εγκατάλειψη κάθε αυθόρμητης βεβαιότητας και κάθε γνώσης που μας έχει μεταβιβαστεί, ιδίως κάθε προκατάληψης, αλλά στο τέλος της αυστηρής γνωστικής διαδικασίας η αλήθεια επιβάλλεται στη νόηση του ανθρώπου.
Η ανακάλυψη που κάνει ο άνθρωπος της ίδιας της ύπαρξής του, του εαυτού του ως όντος που αμφιβάλλει και σκέφτεται, κατορθώνει να φτάσει -σύμφωνα με τον Καρτέσιο- στην ιδέα του Θεού και στην απόδειξη της ύπαρξής του. Με αυτήν συνδέονται οι αποδείξεις των θεμελιωδών αληθειών των μαθηματικών γνώσεων. Οπως γνωρίζουμε, ο απόλυτος δυϊσμός του Καρτέσιου ανάμεσα σε res cogitans και res extensa και οι συνακόλουθες θεωρίες του για την ψυχή και το σώμα, τη βιολογία και τη φυσική, την ύλη και τη σκέψη, υποβλήθηκαν σε κριτική, για παράδειγμα από τον Νεύτωνα και τον Λάιμπνιτς.
Ο Καρτέσιος όμως επιβεβαιώνει με έμφαση ότι καμία ανθρώπινη έννοια δεν μπορεί να ξεφύγει από την αμφιβολία, που είναι το αφετηριακό σημείο για να φτάσουμε σε κάθε περαιτέρω αλήθεια. Αιώνες αργότερα, ο Χούσερλ υπογραμμίζει την αναγκαιότητα να αναστείλουμε την εγκυρότητα κάθε θεωρίας και κάθε κρίσης και προκατάληψης.
Ο Χούσερλ υποστηρίζει την αναστολή κάθε συμβατικότητας μέχρι το αισθητά προφανές, που μπορεί να συλληφθεί και να επιβεβαιωθεί μόνο με την καθαρή φαινομενολογική περιγραφή. Σύμφωνα με τον Χούσερλ, η νεότερη επιστήμη είχε καταπνίξει αυτή την αισθητή διαύγεια των πραγμάτων και της ζωής, που ήταν τόσο προσφιλής στον Γκέτε. […]

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Κυριακή, 5 Αυγούστου 2018

Παγκόσμιο φαινόμενο το χάσμα μεταξύ μητροπόλεων και υπαίθρου




του Γκίντεον Ράχμαν

Πολλά βιβλία έχουν γραφτεί για την αμερικανική ενδοχώρα στην προσπάθεια να κατανοηθεί το φαινόμενο Τραμπ. Ίσως να είναι εξίσου χρήσιμο να εξετάσει κανείς τι συμβαίνει στην Ταϊλάνδη ή την Τουρκία. Γιατί η άνοδος του Ντόναλντ Τραμπ στην αμερικανική προεδρία είναι μέρος ενός πολιτικού φαινομένου -ορατού σε όλο τον κόσμο- που έχει φέρει αντιμέτωπες τις «ελίτ των μητροπόλεων» με τους επαρχιώτες λαϊκιστές των μικρών πόλεων και της υπαίθρου.
Στις εκλογές του 2016, ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα της Αμερικής -συχνά με μεγάλη διαφορά-, αλλά τον έστειλε στον Λευκό Οίκο η υπόλοιπη χώρα. Αυτή η χαμηλή επίδοση στη μητροπολιτική Αμερική ακολούθησε το μοτίβο του δημοψηφίσματος για το Brexit νωρίτερα εκείνη τη χρονιά, όταν η εκστρατεία υπέρ της εξόδου από την Ε.Ε. κέρδισε παρότι ηττήθηκε σχεδόν σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Η διαίρεση ανάμεσα στις πόλεις και στην ύπαιθρο αντιπροσώπευε επίσης και ένα εκπαιδευτικό χάσμα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ψηφοφόροι που δεν είχαν πανεπιστημιακή μόρφωση ψήφισαν σε ποσοστό 73% υπέρ της αποχώρησης, ενώ όσοι είχαν πτυχίο πανεπιστημίου ψήφισαν κατά 75% υπέρ της παραμονής. Το αντίστοιχο συνέβη στις ΗΠΑ, όπου ο Τραμπ διακήρυξε κατά την προεκλογική εκστρατεία: «Αγαπάμε όσους έχουν χαμηλή μόρφωση».
Το χάσμα ανάμεσα στη μητροπολιτική ελίτ και τη λαϊκιστική ενδοχώρα είναι φανερό στην πολιτική ζωή της Δύσης. Αυτό που δεν έχει επισημανθεί ιδιαίτερα είναι ότι η ίδια διαίρεση καθορίζει ολοένα περισσότερο την πολιτική και εκτός Δύσης, σε μέρη με πολύ διαφορετική κουλτούρα και επίπεδο ανάπτυξης, όπως η Τουρκία, η Ταϊλάνδη, η Βραζιλία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
Στην Τουρκία, οι κάτοικοι πλούσιων αστικών περιοχών, όπως το Μπεσίκτας στην Κωνσταντινούπολη, απεχθάνονται τον Πρόεδρό τους Ταγίπ Ερντογάν όπως οι κάτοικοι του Μπρούκλιν απεχθάνονται τον Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά η παραδοσιακά κοσμική ελίτ της Τουρκίας έχει ηττηθεί πολλές φορές από τους ψηφοφόρους των μικρών πόλεων που στηρίζουν τον Ερντογάν. Το Ισραήλ έχει μετακινηθεί προς την εθνικιστική Δεξιά, αλλά το Τελ Αβίβ, η πιο κοσμοπολίτικη πόλη της χώρας, παραμένει ένα προπύργιο του κοσμικού φιλελευθερισμού με αριστερό δήμαρχο.
Το ίδιο χάσμα εμφανίζεται στη νοτιοανατολική Ασία. Στις Φιλιππίνες, ο Ροντρίγκο Ντουτέρτε, ένας λαϊκιστής με το στιλ του Τραμπ, κέρδισε την εξουσία απέναντι στη φιλελεύθερη ελίτ της «αυτοκρατορικής Μανίλας». Στην Ταϊλάνδη, την τελευταία δεκαετία η πολιτική ζωή καθορίζεται από μια πικρή και συχνά βίαιη διαίρεση ανάμεσα στην πρωτεύουσα Μπανγκόκ και στον αγροτικό Βορρά.
Ακόμα και οι όροι που χρησιμοποιούνται για να περιγραφούν οι διαιρέσεις είναι παρόμοιες. Στην Τουρκία μιλάνε για «λευκούς» και «μαύρους» Τούρκους. Στην Ταϊλάνδη είναι οι «κόκκινοι» της υπαίθρου έναντι των «κίτρινων» των πόλεων. Στις ΗΠΑ είναι οι «κόκκινες πολιτείες» και οι «μπλε πολιτείες». Ακόμα πιο εμφανής είναι η διαίρεση στην Ευρώπη. Η Ιταλία μετακινήθηκε στις πρόσφατες εκλογές προς τα λαϊκιστικά κόμματα, αλλά το Μιλάνο, η πιο πλούσια πόλη της χώρας, αντιστάθηκε στην τάση και σε μεγάλο βαθμό έμεινε πιστή στο ηττημένο Κέντρο. Στη Γαλλία, το πλούσιο κεντρικό Παρίσι συντάχθηκε πίσω από τις μεταρρυθμίσεις του Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ενώ οι λαϊκιστές κυριαρχούν στις πιο φτωχές περιοχές της χώρας. Καθώς η Ουγγαρία και η Πολωνία διολισθαίνουν προς τον αυταρχισμό, μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις έχουν γίνει στη Βουδαπέστη και τη Βαρσοβία, ενώ τα κυβερνώντα κόμματα, υπό τους Βίκτορ Όρμπαν και Γιάροσλαβ Καζίνσκι, βασίζονται στη στήριξη από τις μικρές πόλεις.
Οπότε, τι είναι αυτό που στρέφει τους κατοίκους των πόλεων εναντίον του υπόλοιπου πληθυσμού; Οι πρωτευουσιάνοι που τάσσονται κατά του Τραμπ, του Brexit, του Ερντογάν και του Όρμπαν τείνουν να είναι πλουσιότεροι και περισσότερο μορφωμένοι από τους πολιτικούς αντιπάλους τους. Στον αντίποδα, το σύνθημα που ενώνει τους οπαδούς του Τραμπ, του Brexit, του Eρντογάν ή του Όρμπαν είναι κάποια εκδοχή της υπόσχεσης να γίνουν οι χώρες τους «μεγάλες ξανά». Οι κάτοικοι των μεγάλων αστικών κέντρων είναι επίσης πιο πιθανό να έχουν ταξιδέψει ή να έχουν σπουδάσει στο εξωτερικό ή να έχουν πρόσφατα μεταναστεύσει. Για παράδειγμα, πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό.
Είναι δελεαστικό να περιγράψει κανείς τις πόλεις ως προπύργια του φιλελευθερισμού και την περιφέρεια ως αντιδραστική. Ίσως να αληθεύει αυτό για τις κοινωνικές αξίες, υπάρχει όμως και στις πόλεις μια τάση δυσαρέσκειας για τη δημοκρατία.
Στην Αίγυπτο, πολλά μέλη της μεσαίας τάξης των πόλεων που είχαν διαδηλώσει υπέρ της δημοκρατίας το 2011 κατέληξαν να στηρίζουν το πραξικόπημα δύο χρόνια αργότερα γιατί φοβήθηκαν ότι η εκλεγμένη κυβέρνηση των Αδελφών Μουσουλμάνων μετέτρεπε τη χώρα σε θεοκρατία. Στην Ταϊλάνδη, το 2014, ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που έβαλε τέλος στην εξουσία των «κόκκινων πουκάμισων» φαίνεται πως υποστηρίχθηκε από τη μεσαία τάξη της Μπανγκόκ. Στη Βραζιλία, προς το παρόν, οι ελεύθεροι επαγγελματίες του Σάο Πάολο και του Ρίο Ντε Τζανέιρο φαίνεται να υποστηρίζουν τη φυλάκιση για διαφθορά του αριστερού πρώην Προέδρου Ιγνάσιο Λούλα Ντα Σίλβα, αν και θα μπορούσε εύκολα να κερδίσει την ξανά την προεδρία αν του επιτρεπόταν να είναι υποψήφιος στις εκλογές που θα γίνουν εντός του 2018.
Οι μητροπολιτικές ελίτ της Δύσης δεν έχουν στραφεί ακόμα κατά της δημοκρατίας, αλλά ορισμένοι μπορεί να έχουν αμφιβολίες. Στη Βρετανία, πολλοί φανατικοί υπέρμαχοι της παραμονής στην Ε.Ε. θέλουν να ανατρέψουν την ψήφο των Βρετανών για την έξοδο. Στις ΗΠΑ, όπως επισημαίνουν οι πολιτικοί επιστήμονες Γιάσα Μουνκ και Ρομπέρτο Φόα, «η τάση της υιοθέτησης μη δημοκρατικών εναλλακτικών είναι ιδιαίτερα ισχυρή μεταξύ των πολιτών που είναι νέοι και πλούσιοι... Το 1995, μόνο το 6% των πλούσιων νεαρών Αμερικανών πίστευαν ότι θα ήταν καλό να αναλάβει την εξουσία ο στρατός. Σήμερα, την άποψη αυτή ενστερνίζεται το 35% των πλούσιων νέων Αμερικανών».
Αν κάποιοι ψηφοφόροι των μεγάλων πόλεων αμφιβάλλουν για τη δημοκρατία, οι ψηφοφόροι των μικρών πόλεων έλκονται όλο και περισσότερο από τον εθνικισμό που εκφράζουν Πρόεδροι όπως ο Τραμπ και ο Ερντογάν. Η αναζωπύρωση του εθνικισμού μπορεί να προκαλέσει διεθνείς εντάσεις, αλλά η διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στην ύπαιθρο και στις πόλεις δείχνει πως οι πιο εκρηκτικές πολιτικές πιέσεις ίσως βρίσκονται εντός των χωρών και όχι μεταξύ των χωρών.

Πηγή: Αυγή

Σάββατο, 4 Αυγούστου 2018

«Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα»




Tο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων εντόπισε τον Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, καθηγητή «Οικολογίας των Πυρκαγιών» στο φημισμένο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, μοναδικό στην Ευρώπη καθηγητή στον τομέα αυτό και επικεφαλής του «Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών» (Global Fire Monitoring Center - GFMC) του ΟΗΕ
Πρόκειται για τον κορυφαίο, παγκοσμίως, καθηγητή σε θέματα πυρκαγιών και κλιματικής αλλαγής, έρχεται δε, στην Ελλάδα από το 1985, ως εκ τούτου είναι άριστος γνώστης της ελληνικής πραγματικότητας. Το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων εντόπισε τον Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, καθηγητή «Οικολογίας των Πυρκαγιών» στο φημισμένο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, μοναδικό στην Ευρώπη καθηγητή στον τομέα αυτό και επικεφαλής του «Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών» (Global Fire Monitoring Center - GFMC) του ΟΗΕ.
Η βασική αιτία της φονικής και καταστροφικής πυρκαγιάς στο Μάτι ήταν «η αλλοίωση του φυσικού τοπίου και η αλλαγή χρήσης γης», επισημαίνει στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, προσθέτοντας ότι η αλλαγή συνηθειών έχει οδηγήσει στην εγκατάλειψη της υπαίθρου. Και καταθέτει την πρόταση, «να εκπονηθεί ένα εθνικό, "ολιστικό σχέδιο" για την πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων καταστροφών όπως στο Μάτι».
Για το τι θα πρέπει να κάνουν άμεσα οι Ελληνες o παγκοσμίως κορυφαίος ειδικός λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Όλοι, όχι μόνο οι Ελληνες, πρέπει να προσανατολιστούμε προς τις μεταβολές που φέρνει η κλιματική αλλαγή. Θα είναι επώδυνο, διότι πρέπει να αποχαιρετίσουμε οριστικά συνήθειες του παρελθόντος, ώστε να καταστήσουμε γενικά το περιβάλλον ανθεκτικό απέναντι σε τέτοιες ακραίες καιρικές καταστάσεις. Να αποχαιρετήσουμε λ.χ. τα παλιά πολεοδομικά πρότυπα και να σχεδιάσουμε όλοι μαζί μακροπρόθεσμα. Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα. Είναι πολύ σημαντικό, διότι θα καθορίσει την μελλοντική εξέλιξη του κόσμου. Επιβάλλεται να γίνει έστω και αν πονέσει».
Στο ερώτημα εάν ήταν δυνατή η κατάσβεση δύο ταυτόχρονα εξελισσόμενων πυρκαγιών στη δυτική και ανατολική Αττική απαντά: «Oχι, διότι στο Μάτι η πυρκαγιά εξελίχτηκε εντός λίγων λεπτών», με την πρόσθετη επισήμανση ότι ακόμη και οι Αμερικανοί πυροσβέστες αδυνατούν να αντιμετωπίσουν πυρκαγιές, με ανέμους 120 χιλιομέτρων την ώρα.
Υπογραμμίζει, τέλος, το ρόλο που έπαιξαν η άναρχη δόμηση και οι στενοί, αδιέξοδοι δρόμοι ενώ στο ερώτημα του Πρακτορείου για εάν ήταν δυνατή η εκκένωση στο Μάτι ο καθηγητής Γκόλνταμερ απαντά, επικαλούμενος τη διεθνή εμπειρία και πάλι: «Οχι, σε αυτές τις συνθήκες το τυχόν σχέδιο εκκένωσης δεν θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει», με δεδομένο ότι «η φωτιά επεκτάθηκε πάρα πολύ γρήγορα και με μεγάλη δριμύτητα».
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του καθηγητή Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ στον Αντώνη Πολυχρονάκη για το Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων:

Ερ.: Κύριε καθηγητά, ποιά ήταν η βασική αιτία της καταστροφικής πυρκαγιάς στο Μάτι της Αττικής;
Απ.: Το πλέον συγκρίσιμο παράδειγμα είναι οι περσινές πυρκαγιές της Πορτογαλίας με τους περίπου 100 νεκρούς. Οι βασική αιτία είναι ίδια: η αλλοίωση του φυσικού τοπίου και η αντικατάστασή του με ένα μεταμοντέρνο τοπίο, στο οποίο οι σύγχρονοι άνθρωποι θέλουν δικαιολογημένα να ζουν. Πρόκειται για αυτό το παράδοξο της διαβίωσης στη φύση και του κινδύνου που όμως εγκυμονεί. H αυξανόμενη αστυφιλία και οι συνέπειές της οδηγούν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο έξω από τις πόλεις το καλοκαίρι. Ετσι και στην Αθήνα οι πολίτες θέλουν να αποδράσουν, είναι λαχτάρα αλλά και ανάγκη. Το αποτέλεσμα είναι όμως ότι τα χωριά εξαφανίζονται και μεταβάλλονται σε οικισμούς, ενώ κανείς δεν ασχολείται βέβαια συστηματικά με την γεωργία ή την κτηνοτροφία. Και αυτό έχει πολλές συνέπειες.

Ερ.: Ποιές δηλαδή;

Απ.: Πηγαίνουν εκεί αυτοί που εγώ ονομάζω σύγχρονους νομάδες. Είναι πανευρωπαϊκό φαινόμενο. Παραθερίζουν εκεί, αλλά δεν ασχολούνται συστηματικά με συνήθεις παλαιότερα στα χωριά δραστηριότητες, οι οποίες συνεπάγονταν την συστηματική κατανάλωση της φυτικής βιομάζας από τα ζώα, αιγοπρόβατα ή αγελάδες. Τότε δεν υπήρχαν εύφλεκτα δέντρα και γινόταν χρήση και του πιο μικρού κομματιού ξύλου για τη θέρμανση και το μαγείρεμα. Ετσι η γη ήταν μεν γυμνή, αλλά αφαιρούνταν από τη φωτιά η βάση για να δημιουργηθεί. Οι κάτοικοι εύκολα έβλεπαν μια φωτιά, ειδοποιούσαν ο ένας τον άλλον και την έσβηναν. Ετσι δεν είχαμε πυρκαγιές αν και οι θερμοκρασίες ήταν ίδιες. Η κύρια αιτία των πυρκαγιών είναι η αλλαγή χρήσης της γής από τους επισκέπτες πλέον αυτών των περιοχών. Πρόκειται για μια προβλέψιμη καταστροφή.

Ερ.: Δύο πυρκαγιές ξέσπασαν ταυτόχρονα στην Αττική, στην Κινέτα δυτικά και -η πιο τραγική- στο Μάτι ανατολικά. Ηταν δυνατή η κατάσβεσή τους, ειδικά στο Μάτι;

Απ.: Δύσκολα, αλλά ουσιαστικά όχι, διότι στο Μάτι η πυρκαγιά εξελίχτηκε εντός λίγων λεπτών. Ακόμα και άν υποθέσουμε ότι δεν υπήρχε αλλού φωτιά και όλες οι δυνάμεις πυρόσβεσης ήταν διαθέσιμες, και πάλι το πρώτο διαθέσιμο όχημα της πυροσβεστικής θα έφτανε στην καλύτερη περίπτωση σε 10-15 λεπτά, όταν θα ήταν ήδη πολύ αργά.

Ερ.: Στο Μάτι έπνεαν ισχυροί άνεμοι με ταχύτητα έως 120 χλμ. την ώρα. Είναι δυνατή η κατάσβεση μιας πυρκαγιάς υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες;

Απ.: Ουσιαστικά όχι. Δέστε την Καλιφόρνια, η οποία είναι μια συγκρίσιμη περιοχή, διότι έχει βλάστηση ανάλογη της Μεσογείου. Ακόμα και οι Αμερικανοί, οι οποίοι είναι οι καλύτερα εξοπλισμένοι και οργανωμένοι παγκοσμίως στην αντιμετώπιση εκρηκτικού είδους πυρκαγιών, ούτε καν αυτοί δεν το καταφέρνουν. Την κατάσταση στην Ελλάδα θα πρέπει να την αξιολογήσει κανείς κάνοντας αυτήν την σύγκριση. Κρίνοντας κανείς εντελώς ουδέτερα, και χωρίς να θέλει να κατηγορήσει κάποιον, θα πρέπει απλώς να πει πως τέτοιου είδους καταστάσεις δεν είναι αντιμετωπίσιμες. Να κάνει κανείς κάτι πριν ώστε να καταπολεμήσει τις αιτίες, αυτό ναι μπορεί να γίνει. Στη δεδομένη όμως κατάσταση στο Μάτι, με το συνδυασμό κατοικιών ανάμεσα σε εύφλεκτα δέντρα, με πανικόβλητους οδηγούς αυτοκινήτων οι οποίοι μπλοκάρουν τους δρόμους, οι άνθρωποι παγιδεύτηκαν. Οι παραλληλισμοί με την Πορτογαλία και τους δεκάδες νεκρούς είναι οφθαλμοφανείς.    
Ερ.: Ποιοί άλλοι παράγοντες οδήγησαν σε αυτήν τραγωδία κύριε καθηγητά. Δεν συνέβαλαν η άναρχη δόμηση, οι στενοί, αδιέξοδοι δρόμοι;

Απ.: Σαφώς και συνέβαλαν. Ομως, ακόμα και οι Γερμανοί τουρίστες θέλουν να παραθερίζουν σε μια τέτοια όμορφη περιοχή όπως οι Ελληνες, αλλά στην κουλτούρα μας δεν είναι ενσωματωμένος ο κίνδυνος που ενυπάρχει εκεί. Ακόμα και στην Γερμανία στον πολεοδομικό σχεδιασμό, οι αρχιτέκτονες και μηχανικοί δεν λαμβάνουν υπόψη τον κίνδυνο της πυρκαγιάς. Εντός της οικίας ναι, αλλά όχι έξω. Δεν σχεδιάζουν λαμβάνοντας υπόψη τους δρόμους διαφυγής στην περίπτωση εξωτερικής πυρκαγιάς...

Ερ.: Στην Γερμανία όμως ο κίνδυνος είναι μηδαμινός...

Απ.: Πράγματι, αλλά από τέτοια δραματικά γεγονότα πρέπει να μαθαίνουμε όλοι, διότι δεν υπάρχει γυρισμός, τους νεκρούς δεν μπορούμε να τους φέρουμε πίσω... Πρέπει, επομένως, να αλλάξουμε συνολικά τον τρόπο σκέψης μας, διότι είναι δύσκολο να πεισθούν μόνο οι πολεοδόμοι, οι αρχιτέκτονες, οι μηχανικοί, αφού ολόκληρη η κοινωνία συμμετείχε σε αυτήν την εξέλιξη. Αν αντιληφθούν οι πολίτες τον τεράστιο κίνδυνο που διατρέχουν σε τέτοιες περιπτώσεις τότε και η πολιτικοί θα σκεφτούν τι πρέπει να γίνει στο μέλλον, θα το λάβουν σοβαρά υπόψη. Μέχρι να γίνουν όμως αυτά συνείδηση όλων μας θα αργήσει.

Ερ.: Άρα, τι πρέπει να γίνει;

Απ.: Η παράνομη δόμηση, οι άδειες οικοδόμησης καμένων περιοχών είναι θέματα που αντιμετωπίζονται τοπικά, αλλά πρέπει να υπάρχει έλεγχος, να τηρούνται οι νόμοι. Από την άλλη μεριά στην Γαλλία λαμβάνονται προληπτικά μέτρα σε ανάλογες περιοχές όπως είναι λ.χ. η αποψίλωση σε μια ορισμένη έκταση γύρω από τα σπίτια και η τήρηση ορισμένων προδιαγραφών για τους δρόμους. Έρχομαι στην Ελλάδα από το 1985 και έχουμε συντάξει εν τω μεταξύ και στα ελληνικά κατευθυντήριες γραμμές για τις τοπικές κοινωνίες, για την εκπαίδευση των πολιτών με τον υπ΄αριθμ. ένα ειδικό σε θέματα Προστασίας Δασικών Οικοσυστημάτων και Πυρκαγιών, τον κ. Γαβριήλ Ξανθόπουλο, του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων «ΔΗΜΗΤΡΑ». Η επίδρασή τους όμως δεν είναι ορατή ακόμα στην Ελλάδα, πρέπει να γίνουν σχετικοί νόμοι.

Ερ.: Ηταν δυνατή η εκκένωση στο Μάτι κατά την γνώμη σας;

Απ.: Οχι, σε αυτές τις συνθήκες το τυχόν σχέδιο εκκένωσης δεν θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει. Η φωτιά επεκτάθηκε πάρα πολύ γρήγορα και με μεγάλη δριμύτητα. Θα σας παραπέμψω και πάλι στην Καλιφόρνια. Υπάρχουν και εκεί νεκροί, κάηκαν 800 σπίτια. Και αυτό σε μια χώρα με υποδειγματική οργάνωση, υποδομές, άριστο εξοπλισμό, εκπαιδευμένους πολίτες, μεγάλη εμπειρία και παράδοση στην εκκένωση περιοχών. Όταν συντρέχουν όλοι οι παράγοντες που αναφέραμε, μπορεί να επαναληφθεί η ίδια τραγωδία με τους ίδιους νεκρούς παντού. Το λέω και στην Γερμανία όταν με ρωτούν: αν η εξάπλωση της φωτιάς δεν ήταν τόσο εκρηκτική και ο άνεμος τόσο ισχυρός, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Εάν δεν συνέτρεχαν ταυτόχρονα όλοι οι μη ευνοϊκές παράγοντες και αν πρώτος οδηγός αυτοκινήτου δεν είχε μπλοκάρει το δρόμο, τότε θα μπορούσε να είχε γίνει η εκκένωση.

Ερ.: Υπάρχουν σε τέτοιες ακραίες καταστάσεις αποδοτικά συστήματα / μηχανισμοί έγκαιρης προειδοποίησης, κύριε καθηγητά;

Απ.: Υπάρχουν, και όχι μόνο για τις πυρκαγιές, αλλά χρειάζονται ρεύμα για να λειτουργήσουν. Φυσικά η προειδοποίηση μπορεί να γίνει με τις νέες τεχνολογίες, αλλά πρέπει να γίνεται από ένα σύστημα το οποίο να λειτουργεί και με μπαταρία, επειδή μπορεί να διακοπεί το ρεύμα. Για αυτό και οι παραδοσιακές σειρήνες είναι ακόμα αναγκαίες. Τα συμβατικά σταθερά τηλέφωνα λειτουργούν και με αδύναμο ρεύμα, ακόμα και με διακοπή του ρεύματος, για αυτό δεν πρέπει να καταργηθούν. Το να εστιάζουμε μόνο στις νέες τεχνολογίες δεν είναι σωστό, διότι είναι απόλυτα εξαρτημένες από το ρεύμα και είναι επίσης και ευπαθείς. Για αυτό και ανέφερα το παράδειγμα των χωριών αρχικά, διότι ακόμα και οι καμπάνες λειτουργούν σήμερα αυτόματα...

Ερ.: Μπορούσε η ελληνική κυβέρνηση να αποτρέψει την τραγωδία;

Απ.: Όχι, δεν ήταν αποτρέψιμη υπό τις δεδομένες συνθήκες, στη δημιουργία των οποίων συνέβαλε ολόκληρη η κοινωνία. Αυτό είναι το καθοριστικό. Πρέπει να διαπιστώνονται συλλογικά οι αιτίες και να αντιμετωπίζονται συλλογικά.

Ερ.: Τι πρέπει να γίνει δηλαδή τώρα;

Απ.: Η σημαντικότερη πρότασή μου είναι μου να γίνει ένα στρογγυλό τραπέζι με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων και να εκπονηθεί ένα εθνικό, «ολιστικό σχέδιο» για την πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων καταστροφών όπως στο Μάτι. Ελάχιστες χώρες έχουν, αλλά αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση. Η Ελλάδα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί, να λάβει υπόψη τις αλλαγές στην κοινωνία, το περιβάλλον, τις χρήσεις γης, το κλίμα. Πρέπει να αποφασίσει συλλογικά τι πρέπει να γίνει. Διαθέτει επαρκή αριθμό εξαιρετικών επιστημόνων, όπως τον κ. Γ. Ξανθόπουλο, τον Γιώργο Ευτυχίδη, στέλεχος του Κέντρου Μελετών και Ασφάλειας (ΚΕΜΕΑ), τον Ιωάννη Μητσόπουλο, καθηγητή στο Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης (ΑΤΕΙ), ή τον Γιώργο Μαλλίνη, επίκουρο Καθηγητή στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό όπως εμείς, είμαστε πάντα στη διάθεση σας και δεν θα κοστίσει τίποτα, θα το κάνουμε από αίσθηση ευθύνης.

Ερ.: Έκαναν οι Ελληνες εμπειρογνώμονες ό,τι έπρεπε μέχρι τώρα;

Απ.: Όλοι επεσήμαναν ανέκαθεν στους πολιτικούς τα θέματα. Η κάθε κυβέρνηση είναι φυσικά υπεύθυνη για τη χώρα της. Οι κυβερνήσεις έρχονται και παρέρχονται, αλλά το σχέδιο μένει. Σε ένα κόσμο που αλλάζει ταχύτητα, πρέπει να υπάρχει κάποιος με μνήμη για να σημαίνει συναγερμό. Οι ειδικοί την διαθέτουν, αλλά δεν αποφασίζουν. Πρέπει να συνδεθούν πάρα πολύ στενά με αυτές τις διαδικασίες. Ομως η αυταρέσκεια των πολιτικών, και δεν εννοώ αποκλειστικά την παρούσα κυβέρνηση, οδηγεί στο μην κάνουν αυτό που τους προτείνουν. Χρειάζεται μια εθνική πολιτική. Πρέπει να γίνει κάποτε η αρχή. Το 2013 έγινε ένα σχετικό στρογγυλό τραπέζι με αφορμή τις πυρκαγιές στη Χίο -στο οποίο προσκλήθηκα και εγώ- από το Ίδρυμα «Μαρία Τσάκος». Τώρα πρέπει γίνει το επόμενο...

Ερ.: Άμεσα τι πρέπει να κάνουν οι Έλληνες;

Απ.: Όλοι, όχι μόνο οι Ελληνες, πρέπει να προσανατολιστούμε προς τις μεταβολές που φέρνει η κλιματική αλλαγή. Θα είναι επώδυνο, διότι πρέπει δυστυχώς να αποχαιρετίσουμε οριστικά ορισμένες από τις συνήθειες του παρελθόντος, που έκαναν την ζωή μας πιο ωραία, ώστε να καταστήσουμε γενικά το περιβάλλον ανθεκτικό απέναντι σε τέτοιες ακραίες καιρικές καταστάσεις. Να αποχαιρετήσουμε λ.χ.τα παλιά πολεοδομικά πρότυπα και να σχεδιάσουμε όλοι μαζί μακροπρόθεσμα. Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα. Είναι πολύ σημαντικό, διότι θα καθορίσει την μελλοντική εξέλιξη του κόσμου. Επιβάλλεται να γίνει έστω και αν πονέσει.

Παρασκευή, 3 Αυγούστου 2018

Λίστες κι επιθυμίες άλλων εποχών



Ανατριχίλα προκάλεσε στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη η λίστα εξόντωσης εικοσιπέντε χιλιάδων προσώπων που θεωρούνται εχθροί της άκρα δεξιάς. Η εύρεση της λίστα έγινε μετά από έφοδο της αντιτρομοκρατικής σε χώρο ακροδεξιών εξτρεμιστών στο βόρειο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Πομερανία. Πέρα απ’ αυτή τη λίστα, οι αρχές είναι ενήμερες και για μια ακόμη με δέκα χιλιάδες ονόματα, την οποία είχε στην κατοχή της η νεοναζιστική NSU. Όπως έγινε γνωστό την Τρίτη, η λίστα αυτή περιείχε ονόματα και διευθύνσεις ανθρώπων που οι νεοναζί θα εξόντωναν σε περίπτωση πολιτικής κρίσης όπου θα τους δινόταν η ευκαιρία να δράσουν.
Οι συγκεκριμένες ανησυχητικές αποκαλύψεις, μου θύμισαν τις πρώτες μέρες μετά την δολοφονία του Παύλου Φύσσα, όπου αρκετά πρόσωπα δήλωναν πως ο αντιφασίστας ράπερ ήταν για καιρό στο στόχαστρο των νεοναζί. Οι προβληματισμοί μου εντάθηκαν περισσότερο όταν άκουσα κατά τη διάρκεια της τροπολογίας Σταθάκη για το γκρέμισμα των αυθαιρέτων (μαζί μ’ αυτών της Μακρονήσου) τον «υπαρχηγό» της Χρυσής Αυγής Χρήστο Παππά να απαιτεί να μην πειράξουν την Μακρόνησο διότι «θα χρειαστεί».
Όμως η θρασυδειλία αυτών των προσώπων είναι γνωστή κι απερίγραπτη. Αφού πρώτα ξεστομίζουν τις απειλές μετά φοβισμένοι για τις συνέπειες, τις παίρνουν πίσω προσπαθώντας να μπαλώσουν τις αξιόποινες πράξεις τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο υπαρχηγός της Χρυσής Αυγής δήλωσε πως εννοούσε πως η Μακρόνησος θα χρειαστεί ως ιστορικό μνημείο. Όμως μέσα στην αναμπουμπούλα, ο χαρούμενος λύκος ξεστομίζει κρυφούς πόθους που τον εκθέτουν.
Αλήθεια, ποιους έχουν στόχο οι εγχώριοι νεοναζί; Ποιους θα στείλουν στην Μακρόνησο και ποιοι θα κάνουν κοινωνική εργασία;
Γνωρίζοντας πως οι νεοναζιστικές οργανώσεις στην Ευρώπη λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, είμαι βέβαιος πως θα υπάρχουν αντίστοιχες λίστες κι εδώ. Αυτό όμως που με μπερδεύει είναι το πόσοι τελικά βρίσκονται στη λίστα τους, διότι στις ηχογραφημένες κλήσεις που ακολούθησαν μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, οι χρυσαυγήτες ακούγονται να στοχοποιούν και τους δικούς τους ψηφοφόρους. Συγκεκριμένα στην ομιλία του Σωτήρη Δεβελέκου με έναν άλλον, ο δεύτερος χαρακτηρίζει την μάζα ως π…να που πάει με τους δυνατούς για να δεχτεί την απάντηση «να μας ψηφίζουνε και να τους γ…με, διότι δεν τους έχουμε για τίποτα άλλο και δεν τους θέλουμε για τίποτα άλλο».
Είναι γεγονός πως οι νοσταλγοί της χούντας και των σκοτεινών καιρών των δεκαετιών ’50 κι ’60 όλο και περισσότερο δυσκολεύονται να κρύψουν την επιθυμία τους για νέα καθεστώτα κάτι που φαίνεται από τις απανωτές δηλώσεις Μπαρμπαρούση και Παππά. Η επιθυμία τους είναι τόσο μεγάλη που σίγουρα κάποια στιγμή θα ξεστομίσουν και τη δικιά τους λίστα.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Πέμπτη, 2 Αυγούστου 2018

Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά




Κάθε χρόνο στις 2 Αυγούστου τιμάται η Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά (Τσιγγάνων), με πρωτοβουλία μη κυβερνητικών οργανώσεων, για να υπενθυμίσει στους πολίτες όλου του κόσμου τον αφανισμό που υπέστησαν οι Ρομά (Porrajmos στη γλώσσα τους) στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Αφορμή για τη σημερινή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά είναι η τελευταία εντολή εξολόθρευσής τους, που δόθηκε από τους Γερμανούς ναζιστές στις 2 Αυγούστου 1944. Τη νύχτα της 2ας προς 3η Αυγούστου, 2.897 γυναικόπαιδα Ρομά εκτελέστηκαν στους θαλάμους αερίων του ναζιστικού στρατοπέδου Άουσβιτς-Μπίρκεναου.
Η Μ. Γιαννακάκη, γενική γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αναφέρει για τη σημερινή Ημέρα Μνήμης:
Η 2α Αυγούστου αποτελεί την Ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ρομά και των Σίντι από το ναζιστικό καθεστώς κατά το Β΄ Παγκόσμιο, στο Άουσβιτς. Η πορεία των Ρομά στην Ευρώπη είναι γεμάτη με ιστορίες εθνοκάθαρσης, εξευτελισμού, βασανιστηρίων, απαγωγών παιδιών, καταναγκαστικής εργασίας. Αιώνες οι Ρομά είναι στιγματισμένοι σαν εγκληματίες, κοινωνικά απόβλητοι και αγύρτες. Η πληθυσμιακή αυτή ομάδα (Ρομά, Σίντι και Μανούς) πλήρωσε το μεγαλύτερο φόρο αίματος αναλογικά κατά τη διάρκεια του β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το 25-50% του πληθυσμού των Τσιγγάνων δολοφονήθηκε, δηλαδή πάνω από 220.000 άνθρωποι. Η γενοκτονία τους παραμένει άγνωστη ακόμη και σήμερα στους πολλούς, ίσως επειδή οι Ρομά είναι διεσπαρμένοι και ανοργάνωτοι, χωρίς κρατική οντότητα για να υποστηρίξει την υπόθεσή τους ενώ εξακολουθούν να θεωρούνται από την "πολιτισμένη" Ευρώπη ως άνθρωποι β′ κατηγορίας.
Ένα κεφάλαιο ιστορίας που ακόμη δεν έχει λάβει, πανευρωπαϊκά, τη θέση που του αρμόζει στα σύγχρονα ιστορικά βιβλία, πολλές φορές ούτε ως απλή αναφορά, με τις ανάλογες συνέπειες στην κοινωνία. Μνήμες θαμμένες στην πιο σκοτεινή γωνιά της ανθρώπινης συνείδησης και της ευρωπαϊκής ιστορίας, μια επιλεκτική αμνησία που δεν αίρεται και που διαιωνίζει στερεότυπα, που αφήνει ανερυθρίαστα να αναπαράγονται λόγος και εγκλήματα μίσους κατά των Ρομά. Το έργο της κοινοτοπίας του κακού παίζεται 70 συναπτά έτη, σε βάρος ενός πληθυσμού που μετρά σήμερα πάνω από 8 εκατομμύρια ανθρώπους και που αδυνατεί να διεκδικήσει και να υπερασπιστεί βασικά Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Για την περίπτωση της Ελλάδας δεν έχουμε μια επίσημη διερεύνηση αρχείων της εποχής. Οι όποιες καταγραφές στηρίζονται σε προσωπικές μαρτυρίες. Τσιγγάνοι εκτελέστηκαν μαζί με άλλους Έλληνες πολίτες λόγω των αντιποίνων που εφάρμοζαν οι Γερμανοί κατά του πληθυσμού. Κάτι τέτοιο φαίνεται να συνέβη και στη συνοικία των Κάτω Πετραλώνων της Αθήνας το 1944, όταν μετά από συμπλοκή μεταξύ Γερμανών και ανταρτών σκοτώθηκε ένας Γερμανός στρατιώτης. Οι Γερμανοί συνέλαβαν στην ίδια συνοικία αδιακρίτως 20 Έλληνες πολίτες, τους οποίους εκτέλεσαν.
Μεταξύ αυτών ήσαν και Τσιγγάνοι κάτοικοι της περιοχής. Αυτό μαρτυρεί εξάλλου και η επιτύμβιος πλάκα στο Γ' Νεκροταφείο, όπου αναγράφεται ότι 12 Τσιγγάνοι εκτελέστηκαν μαζί με άλλους Έλληνες λόγω αντιποίνων από τους Γερμανούς κατά την περίοδο της Κατοχής.
Το 2014, με την ευκαιρία των 70 χρόνων από το Ολοκαύτωμα των Ρομά η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για μειονοτικά θέματα Rita Izsák και η Ειδική Σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Πρόληψη των Γενοκτονιών Adama Dieng κάλεσαν τις κυβερνήσεις να διασφαλίσουν το δικαίωμα στη μνήμη για τους Ρομά και να καθιερώσουν τη 2 Αυγούστου ως επίσημη ημέρα μνήμης για τα θύματα. Παράλληλα κάλεσαν τη διεθνή κοινότητα να διασφαλίσει την ένταξη αναφοράς στο μαρτύριο των Ρομά στην εκπαίδευση για το Ολοκαύτωμα και στις εκδηλώσεις για το Ολοκαύτωμα.

Τετάρτη, 1 Αυγούστου 2018

Το Μάτι, τα αυθαίρετα και ο Προυντόν




του Γιάννη Σιώτου

«Ω ανθρώπινο γένος! Πώς είναι δυνατόν να λιμνάζεις…μέσα σ' αυτόν τον βούρκο; Να σε κυβερνούν σημαίνει…να σου φτιάχνουν νόμους, …να σε διατάζουν άνθρωποι που δεν έχουν…ούτε γνώσεις ούτε αρετή, …να σε φορολογούν,…να σου απαγορεύουν,…με το πρόσχημα της κοινής ωφέλειας και στο όνομα του γενικού συμφέροντος να σου αρπάζουν ό,τι έχεις και δεν έχεις…με την παραμικρή αντίσταση…να σου βάζουν πρόστιμα,…να σε καταδιώκουν, να σε δικάζουν, να σε καταδικάζουν,…να σε προδίδουν και σαν μη έφταναν όλα αυτά, να σε περιπαίζουν,… να σε προσβάλλουν, να σε ατιμάζουν».
Στο χωρίο που υπάρχει στο «Idee genarale de la revolution au XIXe siècle» του Προυντόν, κάθε ρήμα είναι ψηφίδα στο ψηφιδωτό της «οικονομίας των αυθαιρέτων».
Το Μάτι κάηκε όχι -μόνο- από τους ανέμους αλλά και από νόμους, με απαγορεύσεις και «φεγγίτες». Νόμους που αδιαφόρησαν για τις ανάγκες των πολλών καθώς συντάχθηκαν για το όφελος αυτών που κυβερνούν και εκείνων που κερδοσκοπούν.
Είναι πολύ εύκολο να δείχνεις προς τα αυθαίρετα. Σίγουρα ένα ακροατήριο που δεν γνωρίζει την ιστορία τους, τις πολιτικές σκοπιμότητες και τις σχέσεις διαπλοκής που εξέθρεψαν, μπορεί, αν όχι να πεισθεί, τουλάχιστον να το αποδεχθεί ως επιχείρημα. Το να εμφανίζονται σαν «κατσαπλιάδες» της οικοδόμησης διευκολύνει τη χρονική διάχυση της πολιτικής ευθύνης και τον επιμερισμό της στα κόμματα εξουσίας των προηγούμενων 93 χρόνων. Πρόσφορο για τη διαχείριση κρίσεων, αλλά ηθικά, ανήθικο και παρελκυστικό.
Η αυθαίρετη δόμηση ξεκίνησε στην Αττική το 1922. Σύμφωνα με τον Μπίρη, η αυθαίρετη δόμηση ξεκίνησε από γειτονιές της Αθήνας: Κυψέλη, Πατήσια, Αγ. Αρτέμιος, Νέος Κόσμος, Πετράλωνα. Παράνομοι καρποί ενός πολιτικού συστήματος που αδυνατούσε να αντιμετωπίσει τις διογκούμενες και πιεστικές ανάγκες στέγασης των προσφύγων.
Με τα χρόνια η αυθαίρετη δόμηση μετακινούνταν προς τα προάστια και μετά στις εσχατιές των μεγάλων πόλεων. Πιθανόν τότε το πολιτικό σύστημα να αντιλήφθηκε τα θέλγητρα και τις κρυφές -οικονομικές και πολιτικές- χάρες της και έτσι τη… σπίτωσε. Νόθο τέκνο της, το οικονομικό θαύμα της δεκαετίας του '60. Καρποί, τα δισ. των φόρων, τα μεροκάματα στα αυθαίρετα και στις υποδομές και πολλοί ακόμη. Η αυθαίρετη δόμηση ωρίμαζε και οι πολιτικοί όχι μόνο δεν τη «λευτέρωσαν», αλλά την «έβγαλαν στο κλαρί» για να απαλλαχθούν από το δημοσιονομικό βάρος της στεγαστικής πολιτικής.
Η βιβλιογραφία δεν προσφέρει πλήρεις ποσοτικές μετρήσεις (κύκλος εργασιών και πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις σε δημοσιονομικό και εθνικολογιστικό επίπεδο) της «οικονομίας των αυθαιρέτων» από το 1922 μέχρι σήμερα. Κάποιοι υπολογισμοί εμφανίζουν ένα ποσό που σε σημερινές τιμές προσεγγίζει το 1 τρισ. ευρώ. Από αυτά, ο κύκλος εργασιών για την αγορά οικοπέδων, την κατασκευή και τον εξοπλισμό κινείται -σε σημερινές αξίες- σε 100-200 δισ. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν και: οι επενδύσεις σε υποδομές, τα φορολογικά έσοδα (κεφαλαίου, εισοδήματος, έμμεση φορολογία, ρυθμίσεων), τα έσοδα των ΔΕΚΟ, οι εισπράξεις και δαπάνες των ΟΤΑ… Σε μια πολλαπλασιαστική προσέγγιση θα πρέπει να συνυπολογιστούν δεκάδες κατηγορίες δαπανών και εσόδων: από τα ένσημα των οικοδόμων μέχρι τη βενζίνη για το πήγαινε-έλα στις «αυθαιρετουπόλεις».
Κάθε «αυθαιρετούπολη» κρύβει ιστορίες πλουτισμού, πολιτικής εκμετάλλευσης, διαπλοκής και διαφθοράς. Ολοι κέρδιζαν από τα αυθαίρετα: οικοπεδούχοι, εργολάβοι, γραφειοκράτες και πολιτικοί. Ποτέ δεν θα μάθουμε πόσες πολιτικές καριέρες, πόσες πολιτικές φαμίλιες, πόσοι επιχειρηματικοί κολοσσοί και πόσοι προϋπολογισμοί οικοδομήθηκαν πάνω σε… αυθαίρετα. Δεν θα το μάθουμε γιατί όλοι -και το κράτος- τηρούσαν «διπλά βιβλία». Οι επενδύσεις στις αυθαίρετες κατασκευές ποτέ δεν καταγράφηκαν στο ΑΕΠ, αλλά οι φόροι βεβαιώνονταν. Η διαπλοκή και η διαφθορά καταγράφονται σε… τσακαλωμένα και θαμμένα σημειωματάρια, αλλά οι ψήφοι έκριναν εκλογικά αποτελέσματα. Τα έσοδα από τις νομιμοποιήσεις περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό, αλλά τα κέρδη των εμπλεκομένων στη βιομηχανία των αυθαιρέτων είναι άγνωστα: 20, 30, 40 δισ. σε σημερινές αξίες; 
Ηταν ένα «κούρσο» από όλο το πολιτικό σύστημα. Δεν είχαν όλοι τον ίδιο βαθμό εμπλοκής ούτε οικονομικά οφέλη. Ομως όλοι συνέβαλαν στο να βρεθούν οι αυθαιρετούχοι σε ομηρία από ένα κράτος που εξακολουθεί να τους καταδικάζει, να τους περιπαίζει, να τους ατιμάζει και να τους προσβάλλει κάθε φορά που μιλά για βοηθήματα αντί να απολογείται με… επανορθώσεις.

ΥΓ.1 Υπάρχουν -και- ιστορίες: νεόπλουτων, «έχω τα μέσα», «αγοράζω τα πάντα», «ξέρεις ποιος είμαι εγώ», αλλά δεν είναι ο κανόνας.
ΥΓ.2 Θα ήταν λειψή η ιστορία των αυθαιρέτων αν αποσυνδεόταν από τον συνδικαλισμό των οικοδόμων, τις κατεδαφίσεις παραγκουπόλεων, τις διεκδικήσεις αστικής γης από αστέγους, αλλά και από τις θέσεις ρυθμίσεων για τα αυθαίρετα.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Τρίτη, 31 Ιουλίου 2018

Νέα μόνιμη έκθεση με εκπλήξεις στο Μουσείο Ακρόπολης




Συνολικά 1.290 αρχαία αντικείμενα που χρονολογούνται από την τελική Νεολιθική Εποχή (περίπου 3000 π.Χ.) ως τον 10ο αιώνα μ.Χ., θα αποτελούν τη μόνιμη έκθεση των κινητών ευρημάτων στη στάθμη -1 του Μουσείου Ακρόπολης, όπως έγινε γνωστό σήμερα στο Συμβούλιο Μουσείων, τα μέλη του οποίου έδωσαν ομόφωνα το «πράσινο φως» στη σχετική μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη.
Η παρουσίασή τους σε μια ειδική προθήκη-«σχισμή» που θα περιτρέχει τους τοίχους του υπογείου για περίπου 35 μέτρα, αλλά και οι εκπλήξεις που θα συναντούν οι επισκέπτες κατά την περιήγησή τους στον χώρο της ανασκαφής, (όπως η προθήκη - προσομοίωση ενός μεταλλικού και διάτρητου πηγαδιού με τα αντικείμενα, όπως ακριβώς βρέθηκαν στο αυθεντικό πηγάδι ή η ημιυπαίθρια «αίθουσα» επιφάνειας 76 τ.μ. όπου θα παρουσιάζονται, μεταξύ άλλων, αγάλματα θεοτήτων, πορτρέτα και προτομές αθλητών, φιλοσόφων και εύπορων αστών), υπόσχονται να δώσουν προστιθέμενη αξία στο περίφημο μουσείο. Κι αυτό γιατί θα αναδεικνύει, πέρα από τα αριστουργήματα της αρχαϊκής και κλασικής περιόδου που εκτίθενται στις αίθουσές του, την καθημερινότητα των κατοίκων της περιοχής που έζησαν σε διάφορες εποχές. Με άλλα λόγια την πραγματική ζωή που συντελέστηκε σε αυτήν, όπως αναφέρει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. 
«Δεν έχουμε μια ανασκαφή την οποία στεγάσαμε. Έχουμε ενσωματώσει μια ανασκαφή στην αρχιτεκτονική του Μουσείου ως έκθεμα. Είναι μια ολίγον ασυνήθιστη αντίληψη, η οποία όμως δεν είναι σχήμα λόγου, αλλά ήταν αναγκαίο να γίνει για να μπορεί η ανασκαφή να δεθεί με το Μουσείο Ακρόπολης», δήλωσε ο πρόεδρός του, Δημήτρης Παντερμαλής, που παραβρέθηκε στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Μουσείων, μαζί με τους συνεργάτες του, αρχαιολόγο Σταματία Ελευθεράτου και αρχιτέκτονα Ελένη Σπάρτση.
«Όταν είχαμε παρουσιάσει το συνολικό εκθεσιακό πρόγραμμα του μουσείου είχαμε πει ότι μπορεί η ανασκαφή να ήταν ένα τεράστιο εμπόδιο για την πρόοδο των εργασιών, στο τέλος όμως απέβη μια ευλογία, διότι το μουσείο στεγάζει κυρίως αριστουργήματα, αλλά η ζωή δεν αποτελείται μόνο από τις μεγάλες στιγμές της αρχαϊκής και της κλασικής Αθήνας. Είναι κι αυτά τα ταπεινά ευρήματα της καθημερινότητας που δίνουν μια ανάγλυφη εικόνα» ανέφερε ο κ. Παντερμαλής. «Με τα 1.290 ευρήματα, δεν βομβαρδίζεις τον επισκέπτη. Tου δίνεις μια εντύπωση. Η αντίληψή μας ήταν να μην δημιουργηθεί μέσα στην ανασκαφή ένας παραδοσιακός εκθεσιακός χώρος, αλλά ένας ανοιχτός εκθεσιακός χώρος, ο οποίος να είναι συμβατός με την ανασκαφή και να επιτρέπει στον επισκέπτη να κάνει αυτή την εναλλαγή. Να βλέπει δηλαδή τα ερείπια και μετά να κάνει τον περίπατο σε αυτή τη ‘σχισμή', που δεν θα είναι μια βιτρίνα από πάνω ως κάτω, αλλά ένα ‘άνοιγμα', στο οποίο μπορεί να ρίχνει “ματιές” που αποκαλύπτουν τι είχε αυτή η ανασκαφή».
«Είναι ένα ωραίο αποτέλεσμα. Έχουμε ένα μουσείο που όλοι καμαρώνουμε και τώρα, συμπληρωμένο με τον χώρο της ανασκαφής, θα μετρήσει ακόμα περισσότερο για το μέλλον», τόνισε από την πλευρά της η γενική γραμματέας του ΥΠΠΟΑ, Μαρία Ανδρεαδάκη - Βλαζάκη, προσθέτοντας ότι «αυτό που φάνηκε ως μειονέκτημα, καταφέρατε να το κάνετε συγκριτικό πλεόνασμα. Κάποιος που θα επισκεφτεί το Μουσείο Ακρόπολης - και ίσως δεν θα του φτάνει μια μέρα - θα βλέπει από ψηλά τους θεούς και τις λατρείες και μετά θα κατεβαίνει στην καθημερινή ζωή. Γιατί δεν καλύπτονται μόνο τα χριστιανικά χρόνια, αλλά τονίζονται επίσης η κλασική αρχαιότητα και ψήγματα της αρχαϊκής και της μυκηναϊκής περιόδου».
Όπως έχει ορίσει και η υπουργική απόφαση που ακολούθησε την ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) τον περασμένο Μάρτιο, και αφορούσε την ανάδειξη και διαμόρφωση της εν λόγω ανασκαφής σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, για την περιήγηση των επισκεπτών θα χρησιμοποιηθούν αρχαίοι δρόμοι (οι οποίοι δεν διατηρούν τα αυθεντικά οδοστρώματά τους), γεγονός που θα ενισχύει τη βιωματική εμπειρία, μεταλλικοί διάδρομοι και μεταλλικές εξέδρες, μέσω των οποίων θα κατευθύνονται στα σημαντικότερα οικοδομήματα και στην έκθεση κινητών ευρημάτων.
Εποπτικό υλικό και κείμενα θα διευκολύνουν την παρακολούθηση της εκθεσιακής αφήγησης, που διακρίνεται σε δύο μεγάλες εκθεσιακές/χρονολογικές ενότητες και ακολούθως σε 21 θεματικές ενότητες. Στην πρώτη εκθεσιακή/χρονολογική ενότητα με τίτλο «Πριν από την ένταξη στην πόλη» παρουσιάζεται η περιοχή από το 3000 π.Χ. περίπου, εποχή που έχουμε τις πρώτες ενδείξεις ανθρώπινης παρουσίας, έως το 480 π.Χ., περίοδο ένταξης της περιοχής στο τειχισμένο τμήμα της πόλης και της πολεοδομικής της οργάνωσης. Η 2η εκθεσιακή/χρονολογική ενότητα ονομάζεται «Από τη ζωή στην πόλη» και δείχνει όψεις της καθημερινής ζωής των κατοίκων που έζησαν στην αρχαία γειτονιά από τα τέλη του 5ου αι. π.Χ., εποχή πολεοδομικής οργάνωσης της αρχαίας Αθήνας, έως και τις αρχές του 13ου αι. μ.Χ., οπότε εγκαταλείφθηκε οριστικά.
Ο κ. Παντερμαλής διευκρίνισε, τέλος, ότι δεν θα υπάρχει διακριτό εισιτήριο για τη στάθμη -1 του Μουσείου, αλλά το πιθανότερο είναι να αυξηθεί λίγο το εισιτήριο (που τώρα είναι 5 ευρώ) ώστε να περιλαμβάνει όλους τους χώρους, συμπεριλαμβανομένης της ανασκαφής. Η οποία, σύμφωνα με δηλώσεις που είχε κάνει ο ίδιος στα όγδοα γενέθλια του Μουσείου Ακρόπολης, αναμένεται να εγκαινιαστεί ως ένας επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος στα αμέσως επόμενα γενέθλια, δηλαδή τον Ιούνιο του 2019.