Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2018

Οι κόκκινες εκκλησίες του Γκντανσκ




Η Πολωνία είναι ένας άγνωστος ακόμη προορισμός που αξίζει πραγματικά να ανακαλυφθεί από τους πάντα περίεργους ταξιδευτές. Ωστόσο μέσα στον οργασμό της ανοικοδόμησής της, θα είναι θαύμα αν καταφέρει να διατηρήσει την αυθεντικότητά της, διότι από κει πηγάζει η μοναδική της γοητεία. Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προσφέρουν μια μοναδικότητα σ' αυτής της χώρας είναι οι εκκλησίες της, οι οποίες είναι χτισμένες με τούβλα, κάτι που προσφέρει μια ερυθρή απόχρωση στις όψεις των όμορφων ναών της αλλά και στη γενική εικόνα των πόλεων. Πρώτη φορά τις αντίκρισα μέσα από τις ταινίες του πολωνικού κινηματογράφου αλλά πρώτη φορά της συνάντησα στην Κρακοβία. Με την επίσκεψή μου στο Γκντανσκ επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά αυτή η αρχιτεκτονική τάση.
Στις εξορμήσεις μου στην παλιά πόλη του Γκντανσκ, είχα δυο σημεία αναφοράς που με καθοδηγούσαν. Το μεγάλο τους ύψος τα βοηθούσε να διακρίνονται πάνω από τις στέγες των υπολοίπων κτιρίων, απ' όποιο σημείο κι αν βρισκόμουν. Αναφέρομαι στον πύργο του Ιερού Ναού της Παναγιάς και στον πύργο με το ρολόι του Ιστορικού Μουσείου της πόλης (00:07). Αυτό δε σημαίνει πως οι υπόλοιποι ναοί υστερούσαν σε ύψος κι όγκο. Αρκετοί απ' αυτούς ξεχώριζαν πραγματικά σε ομορφιά και μέγεθος και κάποιοι για τα απομεινάρια της ιστορίας που έχουν αποτυπωθεί πάνω τους (00:28).
Η Αγιά Αικατερίνη (00:34) είναι η παλαιότερη εκκλησία της πόλης, η οποία χτίστηκε το 1220 και λειτούργησε ως προτεσταντική εκκλησία από το 1545 μέχρι το 1945. Αυτό που την κάνει ξεχωριστή είναι πως παγκοσμίως πρώτη λειτούργησε παλμικό ρολόι. Ο ναός υπέστη μεγάλη καταστροφή στην οροφή του έπειτα από πυρκαγιά που ξέσπασε τον Μάιο του 2006. Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να αποκατασταθούν οι ζημιές. Σήμερα ένα σημείο του ναού έχει μετατραπεί σε μουσείο αφιερωμένο στις προσπάθειες των πυροσβεστών να σώσουν το κτίσμα. Βίντεο και φωτογραφίες μαρτυρούν το μέγεθος της καταστροφής ενώ παράλληλα εκτίθενται οι στολές και τα εργαλεία που χρησιμοποίησαν οι πυροσβέστες κατά τη διάρκεια της κατάσβεσης. Αυτό όμως που θα μου μείνει από τον συγκεκριμένο ναό είναι η μελωδία του καμπαναριού που ακουγόταν ανά μία ώρα, κάτι το οποίο είχε ξεκινήσει από το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Ιερός Ναός της Παναγιάς (01:04-03:00) είναι ένας επιβλητικός όγκος στην καρδιά της παλιάς πόλης. Ο ναός έχει χωρητικότητα 25.000 πιστών κάτι που τον καθιστά ως έναν από τους μεγαλύτερους της Ευρώπης. Εξωτερικά επικρατεί το έντονο κόκκινο χρώμα του τούβλου ενώ εσωτερικά δεσπόζει ένα λευκό παγωμένο χρώμα. Ο ναός βρίσκεται σε περίοδο αναστήλωσης μ' αποτέλεσμα πολλά σημεία του να είναι καλυμμένα με πανιά και σκαλωσιές. Όμως μία επίσκεψη στο εσωτερικό του όχι μόνο σε εντυπωσιάζει με το βάθος και το ύψος του ναού αλλά σου παρέχει και μία εκπληκτική θέα από την κορυφή του πύργου. Η ανάβαση των 400 σκαλοπατιών είναι μαρτυρική. Ειδικά τα πρώτα διακόσια που ήταν στριφογυριστά και στενά, μου προκάλεσαν μία επώδυνη κόπωση στα πόδια, αναγκάζοντάς με σε πολλά σημεία να σταματήσω για να πάρω λίγες ανάσες. Μόνο που μετά από κάθε στάση, η ανάβαση γινόταν όλο και πιο δύσκολη.
Φτάνοντας στην οροφή του ναού, έριξα μια ματιά στο εργοτάξιο. Στάθηκα στα κάγκελα για να παρατηρήσω με προσοχή το εσωτερικό των τοιχωμάτων ενός ναού. Όταν έφτασα πια στην κορυφή, ένα δροσερό αεράκι αντάμειψε τον άθλο μου. Στάθηκα αρκετή ώρα εκεί κι απόλαυσα την πόλη. Τα ναυπηγεία στο βάθος αναπτύσσονταν μέχρι τη θάλασσα, το μουσείο μνήμης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου έδειχνε τόσο μικρό ενώ το ποτάμι που διέσχιζε την παλιά πόλη φαινόταν σαν ρυάκι. Οι ναοί γύρω από τον Ιερό Ναό της Παναγίας έχαναν σε εκτόπισμα και ύψος. Από κάτω οι δρόμοι ήταν γεμάτοι με κόσμο που απολάμβανε τα ζεστά χάδια του ήλιου με περιπάτους, ψώνια και καφέ. Υπήρχαν όμως κι άλλοι λόγοι που έμεινα αρκετή ώρα εκεί ψηλά. Από την μια ήθελα να προετοιμαστώ για την κάθοδο κι από την άλλη είχα την περιέργεια να δω τα εξαντλημένα πρόσωπα όσων κατάφερναν να φτάσουν στην κορυφή. Σχεδόν όλοι εμφανίζονταν από τα τελευταία σκαλιά αναψοκοκκινισμένοι με έντονη δύσπνοια και κόμπους ιδρώτα στο μέτωπό τους. Μα όλοι τους χαμογελαστοί που τα κατάφεραν.
Την νύχτα η πόλη αλλάζει τελείως όψη παρ' όλο που παραμένει φωτεινή (02:44-03:38). Οι προσόψεις των κτιρίων φωταγωγούνται κρατώντας τη ζωντάνια του Γκντανσκ όλο το εικοσιτετράωρο. Οι ναοί όμως αποκτούν ένα πορφυρό χρώμα και μετατρέπονται σε διάσπαρτες εστίες φωτιάς σ' όλες τις γειτονιές της πόλης. Στις νυχτερινές μου περιπλανήσεις απολάμβανα το κρυφτό που έπαιζα με τον Ιερό Ναό της Παναγίας, ο οποίος μου αποκαλυπτόταν πίσω από κάθε στενό. Η επιβλητική του όψη αποκτούσε μια αιθέρια μορφή και το δέος μετατρεπόταν σε οικειότητα.
Αυτό όμως που θα θελα περισσότερο να μοιραστώ σ' αυτήν την ανάρτηση είναι τα υπέροχα ηλιοβασιλέματα που απόλαυσα από το μπαλκόνι του διαμερίσματός μου. Το σούρουπο αποκτούσε μια μυσταγωγική αύρα καθώς οι τρούλοι της Αγίας Τριάδος και των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου έπαιζαν όμορφα με τα χρώματα του ουρανού και τα σχήματα των σύννεφων (03:06-03:26). Εκείνες τις ώρες γυρνούσα στο διαμέρισμα για να απολαύσω αυτές τις τόσο εντυπωσιακές εικόνες που δυστυχώς δε κατάφερα να τις αποτυπώσω όπως θα θελα με τη φωτογραφική μου μηχανή. 

Πέμπτη, 21 Ιουνίου 2018

Ευρώπη φρούριο με Ιταλό φύλακα




Η 20η Ιουνίου έχει χαρακτηριστεί ως η παγκόσμια μέρα των προσφύγων. Αυτή τη φορά όμως όχι μόνο δεν μνημονεύτηκε αλλά πέρασε σχεδόν απαρατήρητη λόγω μουντιάλ αλλά κι εξαιτίας των απανωτών σοκ που έχουμε υποστεί με τα έκτροπα που συμβαίνουν κι από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού.
Από την μία ο επικίνδυνος Αμερικανός πρόεδρος χωρίζει γονείς από παιδία. Οι εικόνες που μας έρχονται με το κλάμα και τις κραυγές των τρομαγμένων παιδιών τα οποία βρίσκονται κλεισμένα σε ένα κλουβί, θα στοιχειώνουν για πάντα την σκοτεινή περίοδο που διανύουμε. Όμως κι από την ευρωπαϊκή πλευρά τα πράγματα δεν είναι καλύτερα. Η Ιταλία έκλεισε τα λιμάνια της σε ένα διασωστικό πλοίο που κουβαλούσε 629 ψυχές, το οποίο αναγκάστηκε να δέσει στην Βαλένθια ενώ ο φασίστας υπουργός εσωτερικών Ματέο Σαλβίνι ξεκινάει απογραφή των Ρομά για να απελάσει όσους δεν έχουν ιταλική υπηκοότητα, συμπληρώνοντας με μία εριστική για την χώρα του αγάπη πως «δυστυχώς τους Ιταλούς Ρομά θα αναγκαστεί να τους κρατήσει εκεί».
Την ίδια στιγμή η Γερμανίδα καγκελάριος δεχόμενη πιέσεις από τον ομοσπονδιακό υπουργό εσωτερικών Χόρστ Ζέεχοφερ, ετοιμάζεται να πάρει μία πολύ σκληρή στάση για το μεταναστευτικό στην ερχόμενη σύνοδο κορυφής. Μία στάση που θα ακολουθήσουν Αυστρία και λοιποί γερμανικοί δορυφόροι.
Αν τα βάλουμε κάτω θα δούμε πως πλέον η Ευρώπη έχει ολοκληρώσει την φάση που μετατρεπόταν σε φρούριο και μπαίνει σε μία νέα περίοδο πολύ πιο εθνικιστική και ξενοφοβική, με την λίστα των εθνικιστικών χωρών να μεγαλώνει. Η είσοδος της Ιταλίας σ’ αυτήν την ομάδα είναι ένα ισχυρό ηθικό πλήγμα για τους Ευρωπαίους ανθρωπιστές κι αριστεριστές.
Ένα πλήγμα που δείχνει θανάσιμο αν αναλογιστούμε πως τα τελευταία μέτωπα που έχουν απομείνει είναι η απομονωμένη Πορτογαλία, η υποτονική Ισπανία που πατάει σε ένα τεντωμένο σκοινί κι η Γαλλία με έναν Μακρόν να τσακώνεται με μαθητές επειδή τον αποκάλεσαν «Μανού». Σ’ αυτό το χάος που δε λέει να καταλαγιάσει, μεγάλα θύματα παραμένουν οι σύγχρονοι της γης οι κολασμένοι που πέρσι ξεπέρασαν τα 68,5 εκατομμύρια παγκοσμίως.
Σ’ αυτούς θέλω να αφιερώσω τους παρακάτω στίχους του ποιητή Γιάννη Ρίτσου:

«Εμείς, που μας τα πήραν όλα,
Εμείς που δεν έχουμε τίποτα να φυλάξουμε
Εμείς θα φυλάξουμε την αγάπη μας
Εμείς σαν παγωμένοι φρουροί μες τη νύχτα
Θα φυλάξουμε τον κόσμο».

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 20 Ιουνίου 2018

Ξεπέρασαν τα 68 εκατομμύρια οι πρόσφυγες το 2017




Οι πόλεμοι, άλλες μορφές βίας και οι διώξεις οδήγησαν το 2017 τον αριθμό των αναγκαστικά εκτοπισμένων παγκοσμίως σε νέα ύψη για πέμπτη συνεχή χρονιά, με βασικότερες αιτίες την κρίση στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τον πόλεμο στο Νότιο Σουδάν και τη φυγή εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων Rohingya από τη Μυανμάρ στο Μπανγκλαντές. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι αυτές που πλήττονται περισσότερο.
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) παρουσιάζει την ετήσια έκθεσή της Παγκόσμιες Τάσεις (Global Trends), σύμφωνα με την οποία 68,5 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν εκτοπιστεί συνολικά έως τα τέλη του 2017. Ανάμεσά τους, 16,2 εκατομμύρια εκτοπίστηκαν μόνο μέσα στο 2017, είτε για πρώτη φορά ή επανειλημμένα – γεγονός που καταδεικνύει ότι ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων βρίσκεται σε κίνηση και ισοδυναμεί με 44.500 εκτοπισμένους ανθρώπους την ημέρα ή με έναν εκτοπισμένο κάθε δύο δευτερόλεπτα.
Οι πρόσφυγες που έχουν εγκαταλείψει την πατρίδα τους λόγω συρράξεων και διώξεων αντιστοιχούν σε 25,4 από τα 68,5 εκατομμύρια. Πρόκειται για 2,9 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους από το 2016, που αποτελεί τη μεγαλύτερη αύξηση που έχει παρατηρήσει ποτέ η Υ.Α. μέσα σε μία μόνο χρονιά. Στο μεταξύ, οι αιτούντες άσυλο, που περίμεναν ακόμη την απάντηση στο αίτημα ασύλου τους έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017, αυξήθηκαν κατά 300.000 περίπου, φτάνοντας τα 3,1 εκατομμύρια. Οι εκτοπισμένοι μέσα στην ίδια τους τη χώρα έφτασαν τα 40 εκατομμύρια επί του συνόλου, ελάχιστα λιγότεροι από τα 40,3 εκατομμύρια το 2016.
Συνοπτικά, το 2017 υπήρχαν στον κόσμο τόσοι αναγκαστικά εκτοπισμένοι όσοι σχεδόν ο πληθυσμός της Ταϊλάνδης. Σε όλες τις χώρες, ένας στους 110 ανθρώπους είναι εκτοπισμένος.
«Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή, όπου η επιτυχία διαχείρισης του αναγκαστικού εκτοπισμού σε παγκόσμιο επίπεδο απαιτεί μια νέα και πολύ πιο συνεκτική προσέγγιση ώστε οι χώρες και οι κοινότητες να μη μένουν μόνες να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο αυτό», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Filippo Grandi. «Όμως έχουμε ακόμα λόγο να ελπίζουμε. Δεκατέσσερις χώρες πρωτοπορούν ήδη με ένα νέο σχέδιο ανταπόκρισης σε προσφυγικές καταστάσεις και σε λίγους μήνες θα είναι έτοιμο για υιοθέτηση από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ένα νέο Παγκόσμιο Σύμφωνο για τους Πρόσφυγες. Σήμερα, παραμονή της Παγκόσμιας Ημέρας Προσφύγων, το μήνυμά μου απέναντι στα κράτη μέλη είναι να στηρίξουν τη δράση αυτή. Κανείς δε γίνεται πρόσφυγας από επιλογή, αλλά εμείς οι υπόλοιποι μπορούμε να επιλέξουμε τον τρόπο που θα βοηθήσουμε.»
Η έκθεση Παγκόσμιες Τάσεις της Υ.Α. δημοσιεύεται κάθε χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο, μία ημέρα πριν από την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) και παρακολουθεί το φαινόμενο του αναγκαστικού εκτοπισμού μέσα από στοιχεία που συλλέγει η Υ.Α., οι κυβερνήσεις και άλλοι εταίροι. Δεν εξετάζει το παγκόσμιο περιβάλλον ασύλου, το οποίο η Υ.Α. παρουσιάζει ξεχωριστά και που το 2017 συνέχισε να χαρακτηρίζεται από περιστατικά άτυπων αναγκαστικών επιστροφών, πολιτικοποίησης και χρησιμοποίησης των προσφύγων ως αποδιοπομπαίων τράγων, με πρόσφυγες να φυλακίζονται ή να τους αρνείται η δυνατότητα εργασίας και με αρκετές χώρες να αντιτίθενται ακόμα και στη χρήση του όρου «πρόσφυγας».
Παρ’ όλα αυτά, η έκθεση Παγκόσμιες Τάσεις περιέχει πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία, καταδεικνύοντας, για παράδειγμα, πώς μερικές φορές υπάρχει απόσταση μεταξύ της πραγματικότητας του αναγκαστικού εκτοπισμού και αυτού που εμείς αντιλαμβανόμαστε.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η αντίληψη ότι οι εκτοπισμένοι του κόσμου βρίσκονται κυρίως σε χώρες του παγκόσμιου βορρά. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ισχύει το αντίθετο. Το 85% των προσφύγων βρίσκονται σε αναπτυσσόμενες χώρες, εκ των οποίων πολλές είναι απελπιστικά φτωχές και λαμβάνουν ελάχιστη στήριξη για να παρέχουν βοήθεια σε αυτούς τους πληθυσμούς. Τέσσερις στους πέντε πρόσφυγες παραμένουν σε χώρες που βρίσκονται δίπλα στη δική τους.
Ο εκτοπισμός μεγάλης κλίμακας διασχίζοντας σύνορα είναι επίσης λιγότερο συνήθης από αυτό που υποδηλώνουν τα 68 εκατομμύρια εκτοπισμένων παγκοσμίως. Σχεδόν τα δύο τρίτα όσων αναγκάστηκαν να τραπούν σε φυγή είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι που δεν έφυγαν από τη χώρα τους. Από τους 25,4 εκατομμύρια πρόσφυγες, λίγο περισσότεροι από το 1/5 είναι Παλαιστίνιοι και εμπίπτουν στην εντολή της UNRWA. Από τους υπόλοιπους, για τους οποίους η Υ.Α. έχει την ευθύνη, τα 2/3 προέρχονται μόλις από πέντε χώρες: τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Νότιο Σουδάν, τη Μυανμάρ και τη Σομαλία. Εάν μπει ένα τέλος στις συρράξεις σε οποιαδήποτε από τις χώρες αυτές, είναι πολύ πιθανό να επηρεαστεί σημαντικά η ευρύτερη εικόνα του φαινομένου του παγκόσμιου εκτοπισμού.
Δύο ακόμα στοιχεία από την έκθεση Παγκόσμιες Τάσεις είναι ότι η πλειοψηφία των προσφύγων διαμένουν σε αστικές περιοχές (58%) και όχι σε καταυλισμούς ή σε αγροτικές περιοχές, καθώς και ότι ο εκτοπισμένος πληθυσμός παγκοσμίως είναι νεαρής ηλικίας – το 53% είναι παιδιά, από τα οποία πολλά είναι ασυνόδευτα ή χωρισμένα από την οικογένειά τους.
Όπως είναι μικρός ο αριθμός των χωρών προέλευσης μεγάλου αριθμού εκτοπισμένων ανθρώπων, έτσι είναι συγκριτικά και ο αριθμός των χωρών που υποδέχονται μεγάλους αριθμούς: η Τουρκία παραμένει η πρώτη χώρα στον κόσμο στην υποδοχή προσφύγων σε απόλυτους αριθμούς, με πληθυσμό 3,5 εκατ. πρόσφυγες, κυρίως Σύριους.
Εν τω μεταξύ, ο Λίβανος φιλοξενεί τον μεγαλύτερο αριθμό προσφύγων σε σχέση με τον εθνικό του πληθυσμό. Συνολικά, το 63% του συνόλου των προσφύγων που εμπίπτουν στην εντολή της Υ.Α. βρίσκονται σε μόλις 10 χώρες.
Δυστυχώς, οι λύσεις για τα παραπάνω εξακολουθούν να είναι ελάχιστες. Οι πόλεμοι και οι συρράξεις συνεχίζουν να αποτελούν τις βασικότερες αιτίες εκτοπισμού ενώ υπάρχει ελάχιστη ορατή πρόοδος για ειρήνευση. Περίπου πέντε εκατομμύρια άνθρωποι κατάφεραν να επιστρέψουν στις εστίες τους το 2017, με τη μεγάλη πλειοψηφία να επιστρέφει έπειτα από εσωτερικό εκτοπισμό. Ανάμεσά τους βρίσκονται άνθρωποι που επέστρεψαν κατόπιν πίεσης ή σε εύθραυστες συνθήκες. Λόγω μείωσης στον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων επανεγκατάστασης, ο αριθμός των προσφύγων που επανεγκαταστάθηκαν μειώθηκε περισσότερο από 40%, σε περίπου 100.000 ανθρώπους.

Σκίτσο: Βαγγέλης Χερουβείμ
Πηγή: news247

Τρίτη, 19 Ιουνίου 2018

Αντίδοτα στον φανατισμό




του Θανάση Γιαλκέτση

Ο Αμος Oζ δεν είναι μόνον ένας από τους σημαντικότερους Ισραηλινούς συγγραφείς. Είναι ταυτόχρονα ένας δημόσιος διανοούμενος, που αγωνίζεται εναντίον της ισραηλινής κατοχής παλαιστινιακών εδαφών και υπέρ της ειρήνης και της αναγνώρισης των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων.
Πρόσφατα κυκλοφόρησε και στη γλώσσα μας το τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Αγαπητοί ζηλωτές» (εκδόσεις Καστανιώτη).
Για το βιβλίο αυτό μιλάει ο Αμος Οζ στην ακόλουθη συνέντευξή του, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα La Repubblica.

Πιστεύετε ότι ένας φανατικός θα ενδιαφερθεί να διαβάσει τις τρεις επιστολές που του απευθύνατε; 

Οι επιστολές δεν απευθύνονται στους φανατικούς, αλλά σε όλους εμάς. Σε όλους μας υπάρχει ένας πυρήνας φανατισμού. Ολοι μας είμαστε λίγο ώς πολύ φανατικοί, επειδή στις σχέσεις μας με τους συνεργάτες μας ή με τα παιδιά μας όλοι λέμε: οφείλεις να είσαι όπως είμαι εγώ.
Θέλουμε να αναμορφώσουμε τους άλλους από ένα είδος αλτρουισμού, για το καλό τους.
Η επιθυμία να αναμορφώσουμε τον άλλον είναι ο πρώτος βαθμός του φανατισμού.

Είναι ωστόσο μια ευγενής επιθυμία. Θέλουμε να γίνουν καλύτερα τα πρόσωπα που αγαπάμε. Τι νόημα θα είχε να το κάνουμε αν όχι για να αλλάξουμε την κοινωνία; 

Ο αληθινός φανατικός δεν ενδιαφέρεται για τα συγκεκριμένα πρόσωπα ούτε για την καθημερινή κοινωνική ζωή. Το δικό του ενδιαφέρον είναι για μια πίστη και μιαν ιδέα. Νομίζει ότι δρα για το καλό του άλλου, αλλά στην πραγματικότητα θέλει έναν κόσμο στον οποίο όλοι θα του μοιάζουν, όλοι θα είναι ίδιοι, και επομένως δεν θα υπάρχει πλέον ο άλλος.
Μια σαφής ένδειξη με την οποία αναγνωρίζουμε ένα φανατικό είναι η έλλειψη της αίσθησης του χιούμορ.
Προσθέτω τα λόγια του Τσόρτσιλ: O φανατικός δεν αλλάζει ποτέ γνώμη ούτε επιτρέπει να αλλάξει το θέμα της συζήτησης.

Συνήθως όταν μιλάμε για τον φανατισμό έχουμε στον νου μας τους φονταμενταλιστές θρησκευόμενους ή τους πολιτικούς που θέλουν ένα ολοκληρωτικό καθεστώς. Από αυτά που εσείς λέτε μπορούμε όμως να συμπεράνουμε ότι υπάρχει και ένας κοσμικός φανατισμός που δεν θέλει δικτατορίες… 

Προφανώς. Ο φανατισμός π.χ. ορισμένων οικολογικών τάσεων ή ρευμάτων του κινήματος εναντίον της παγκοσμιοποίησης ή ακόμη και ο ποδοσφαιρικός φανατισμός.

Θα υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που θέλει ένα ολοκληρωτικό ή φονταμενταλιστικό καθεστώς και σε ένα φανατικό οπαδό της Φιορεντίνα, για παράδειγμα. 

Η διαφορά είναι πολύ μικρή αν αυτός ο φανατικός οπαδός εύχεται τον θάνατο των οπαδών άλλων ομάδων, επειδή μόνον η Φιορεντίνα αξίζει μια παθιασμένη υποστήριξη.

Λέτε ότι ο φανατισμός προμηνύει τον συμβολικό θάνατο; 

Ναι. Δεν πειράζει να ουρλιάζει κανείς στο γήπεδο, δεδομένου ότι όποιος υψώνει τη φωνή δεν είναι υποχρεωτικά φανατικός.
Ο φανατισμός δεν μετριέται από τον τόνο της φωνής, αλλά από τη διαθεσιμότητα να ακούμε και να ανεχόμαστε άλλες φωνές. Η άρνηση της ακρόασης του άλλου ισοδυναμεί με συμβολική θανάτωση.

Πώς θεραπεύεται ένας φανατικός; 

Εχω ήδη πει ότι δεν έχω ποτέ συναντήσει ένα φανατικό προικισμένο με την αίσθηση του χιούμορ. Και αν θα μπορούσα να συγκεντρώσω την αίσθηση του χιούμορ σε ένα εμβόλιο, θα είχα κερδίσει το Νόμπελ Ιατρικής.
Μιλώντας πιο σοβαρά, είμαι πεισμένος ότι η λογοτεχνία, η καλή λογοτεχνία, είναι ένα αντίδοτο στον φανατισμό. Η λογοτεχνία είναι ξαδέρφη του κουτσομπολιού. Το κουτσομπολιό με τη σειρά του είναι το αποτέλεσμα της θέλησής μας να κοιτάμε μέσα από τα παράθυρα των άλλων, για να μάθουμε τι τρώνε, πως ζουν.
Η λογοτεχνία όμως κάνει ένα πρόσθετο βήμα: δεν θέλει μόνο να βλέπει το παράθυρο των άλλων, αλλά εξετάζει και αυτό που μπορεί να βλέπουν από αυτό το παράθυρο εκείνοι που είναι μέσα στο σπίτι. Η λογοτεχνία δηλαδή μας δίνει τη δυνατότητα να βλέπουμε τον κόσμο με το βλέμμα των άλλων.
Ενα πρόσωπο ικανό να βλέπει τον εαυτό του ή το σύμπαν με τα μάτια των άλλων δεν μπορεί να είναι φανατικό, επειδή ένα τέτοιο πρόσωπο γνωρίζει ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι να βλέπουμε και να ερμηνεύουμε την πραγματικότητα.
Ενας άνδρας ή μια γυναίκα που διαβάζει λογοτεχνία γνωρίζει ότι δεν υπάρχει μια μόνο γλώσσα. Ο Τζον Ντον έγραψε ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί. Εγώ λέω ότι είμαστε όλοι μια χερσόνησος. Για τη σκέψη ολοκληρωτικού τύπου είμαστε μόνο ένα μόριο κάποιου μεγαλύτερου πράγματος (μιας ηπείρου), για τη νεοφιλελεύθερη σκέψη είμαστε ένα αρχιπέλαγος νησιών χωρίς δεσμούς μεταξύ τους.
Εγώ υποστηρίζω μια μέση οδό: εν μέρει συνδεόμαστε με κάτι μεγάλο και συλλογικό, αλλά μπροστά στον έρωτα και στον θάνατο είμαστε μόνοι, εκτεθειμένοι αποκλειστικά στη σιωπή του ωκεανού και του βουνού.

Γιατί αισθανθήκατε την ανάγκη να γράψετε αυτό το βιβλίο; 

Το αφιέρωσα στα τέσσερα εγγόνια μου. Καθώς έχω φτάσει στην ηλικία των 78 ετών, έχω μόνο τον λόγο μου. Δεν έχω ένα κόμμα, δεν είμαι καθοδηγητής ούτε δάσκαλος.
Ηθελα να πω: ο παππούς σας επί εξήντα χρόνια ήταν στην πρώτη γραμμή, στη δημόσια ζωή. Τώρα ο παππούς είναι γέρος. Βρίσκεται στα μετόπισθεν. Αν θέλετε να παλέψετε, ο παππούς θα σας δώσει τα εφόδια, θα σας δώσει συμβουλές για το πώς να σκεφτόσαστε. Αυτό κάνω.
Προσθέτω: ο καπιταλισμός μάς κάνει όλους παιδαριώδεις, μας λέει ότι η ευτυχία έγκειται στο να αγοράζουμε ένα ορισμένο προϊόν.
Παιδαριώδεις μας κάνει όμως και η πολιτική, η οποία μαζί με τα ΜΜΕ αποτελεί ήδη μέρος της βιομηχανίας της διασκέδασης. Εγώ θα ήθελα να ξαναγίνουμε ενήλικες, δηλαδή υπεύθυνοι για τις πράξεις μας.
Οταν ο Ιησούς λέει: «Αφες αυτοίς· ου γαρ οίδασι τι ποιούσι», κάνει λάθος.

Λέτε ότι υπάρχει ένα στοιχείο κακού σε όλους μας και ότι μας αρέσει να προκαλούμε το κακό;
Ναι. Το δέντρο από το οποίο ο Αδάμ και η Εύα έφαγαν τον απαγορευμένο καρπό ήταν το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού. Η θεωρία της Χάνα Αρεντ, σύμφωνα με την οποία το κακό είναι μια σειρά γραφειοκρατικών διαδικασιών, δεν με πείθει. Ο δολοφόνος γνωρίζει ότι παραβιάζει ένα ταμπού.

Αναφέρετε μιαν ιστορία του Ταλμούδ, στην οποία ο Θεός παρεμβαίνει σε μια διαμάχη μεταξύ ραβίνων. Και όταν ένας από αυτούς του λέει: «Κύριε, αυτή είναι μια δική μας ανθρώπινη υπόθεση και Συ δεν πρέπει να ανακατεύεσαι», ο Θεός καταλήγει να του δίνει δίκιο. Είναι μια παραβολή για την ελευθερία επιλογής ιδιαίτερα προσφιλής στους κοσμικούς εβραίους, κυρίως στους υπαρξιστές. Ωστόσο, γιατί οι κοσμικοί εβραίοι να προσφεύγουν σε ένα κείμενο της εβραϊκής παράδοσης; Γιατί να επηρεάζονται τόσο από το πολιτισμικό τους υπόβαθρο;

Το ορθό ερώτημα δεν είναι πόσο επηρεαζόμαστε από το υπόβαθρό μας, αλλά σε ποιο βαθμό είμαστε ικανοί να απελευθερωνόμαστε από αυτό το υπόβαθρο. Αυτό είναι το αληθινό ερώτημα για την ελευθερία μας.
Και σε ό,τι αφορά την αυτονομία μας σε σχέση με τον Θεό: όποιος από μας απευθύνεται σε Αυτόν, ακόμη και για να τον καταραστεί, στο βάθος φέρνει μέσα του ένα στοιχείο πίστης.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 18 Ιουνίου 2018

Τραμπ, Κιμ και... Λένιν




του Γιώργου Τσιάρα

Ενώ εμείς εδώ στα ξεπεσμένα Βαλκάνια, που ούτε για πυριτιδαποθήκη δεν κάνουμε πια, καταπίνουμε αμάσητα τα μνημόνια και τα μεσομακροπρόθεσμα προκειμένου να πλακωνόμαστε ακόμη για γεωγραφικούς προσδιορισμούς και (αληθινές ή κατασκευασμένες) εθνότητες, γλώσσες και διαλέκτους, ο κόσμος γύρω μας αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς, με καταλύτη ένα μάτσο εκλεγμένους ακροδεξιούς, με αρχηγό έναν ηλικιωμένο Αμερικάνο με πορτοκαλί μαλλιά.
Ο εν λόγω ακροδεξιός τύπος, που λέτε, μέσα στους τελευταίους δύο μήνες με μια σειρά μονομερών αποφάσεων έχει καταφέρει να τινάξει στον αέρα συμμαχίες δεκαετιών και να κάνει τον ήδη βαθιά αντιφατικό, απάνθρωπο και άδικο κόσμο μας ακόμη πιο εύφλεκτο και χαοτικό απ' ό,τι ήταν.
Αυτή η «τριπλέτα» τραμπικών αποφάσεων της άνοιξης του 2018 θα μείνει στην Ιστορία σαν αποκορύφωμα ηγεμονικού παραλογισμού.
Το ξέσκισμα της συμφωνίας του Ομπάμα με το Ιράν και η επαναφορά των κυρώσεων στην Τεχεράνη ήταν η εκρηκτική αρχή, και η αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ, η αντάξια συνέχεια.
Αλλά ο εμπορικός πόλεμος και οι «ταρίφες» δισεκατομμυρίων, στο όνομα του προστατευτισμού, που παίρνει σβάρνα και την Ευρώπη και ανοίγει μέτωπα εκεί που δεν υπάρχουν, είναι η πιο χαρακτηριστική χαοτική κίνηση του Τραμπ.
Το φιάσκο του G7 στον Καναδά, το περασμένο Σαββατοκύριακο, και οι βαριές αλληλοκατηγορίες μεταξύ ιστορικών συμμάχων, που επιβεβαίωσαν το βαθύ ρήγμα, δεν έχει προηγούμενο στην πρόσφατη διπλωματική Ιστορία.
Ομως, με ή χωρίς Τραμπ, το παιχνίδι του ιμπεριαλισμού και των ανταγωνισμών του παραμένει το ίδιο, έστω κι αν στο τιμόνι του ασύλου κάθονται πλέον οι πιο απρόβλεπτοι και επικίνδυνοι τρόφιμοι. 
Φεύγοντας από τον Καναδά για τη Σιγκαπούρη, όπου συναντήθηκε με τον Βορειοκορεάτη Κιμ, τον εγγονό του ορίτζιναλ, ο Τραμπ και η συνοδεία του έκαναν ένα «πιτ-στοπ» ανεφοδιασμού στην Κρήτη. Για όσους αγαπούν την Ιστορία, ο συμβολισμός είναι έκδηλος. Μια αόρατη γραμμή συνδέει την Ελλάδα –και φυσικά τη Μακεδονία, τη δικιά μας και των βόρειων γειτόνων μας- και την Κορέα, Βόρεια και Νότια.
Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν τελείωσε το 1945, όπως μας μάθανε: συνεχίστηκε (και, τολμώ να πω, ακόμη συνεχίζεται) με τοπικές αντιπαραθέσεις «δι' αντιπροσώπων» μεταξύ των Δυνατών.
Το πρώτο μέτωπο του νέου πολέμου, που σήμερα τον λέμε Ψυχρό, ήταν στην Αθήνα των Δεκεμβριανών και κατόπιν στα βουνά μας. Ο Στάλιν, βέβαια, είχε υπογράψει το χαρτάκι της μοιρασιάς με τον Τσόρτσιλ στη Μόσχα και το σεφέρι του Μόσκοβου δεν εμφανίστηκε ποτέ για να σώσει τους εξεγερμένους Ελληνες κομμουνιστές, στον εκ των προτέρων καταδικασμένο «εμφύλιό» μας.
Αν δεν υπήρχε το χαρτάκι και τα πράγματα είχαν εξελιχτεί διαφορετικά, μπορεί η πρώτη διχοτομημένη χερσόνησος του μεταπολεμικού χάρτη να ήταν η ελληνική και ο διαχωρισμός Βόρεια και Νότια να πήγαινε, αντί για την Κορέα, στην Ελλάδα, κι όχι μόνο στη Μακεδονία της...
Το βέβαιο είναι πως μετά την ύστατη μάχη του Δ.Σ. και των εθνικοφρόνων Αμερικανο-τσολιάδων στα μακεδονικά βουνά, το '49, οι ισχυροί αναζήτησαν αμέσως την επόμενη πίστα.
Το σοκ της επικράτησης του Μάο στην Κίνα ήταν τόσο αιφνίδιο, που οι Δυτικοί δεν πρόλαβαν –ή δεν τόλμησαν- να αντιδράσουν. Ετσι, το ψυχροπολεμικό θέατρο του πολέμου μετατοπίστηκε στην Κορέα, όπου η αντικομμουνιστική επέμβαση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους (με τον μανδύα του νεοσύστατου ΟΗΕ) και η δραματική αντεπίθεση της Κίνας έφεραν τον κόσμο ένα «κλικ» πριν από το πυρηνικό ολοκαύτωμα.
Από την εκεχειρία του 1953 ώς την «ιστορική» συνάντηση Τραμπ-Κιμ σήμερα, τίποτε δεν άλλαξε επί της ουσίας: ο πόλεμος απλά «πάγωσε», ένα ενιαίο έθνος κόπηκε στη μέση, σε μια ανείπωτη τραγωδία διαρκείας, και τα δύο κράτη που προέκυψαν εξελίχθηκαν νομοτελειακά σε προτεκτοράτα των «σπονσόρων» τους.
Διάβαζα χθες ένα άρθρο στο αγαπημένο μου Counterpunch, που θύμιζε πως το πρόβλημα στην Κορέα (και σε τόσα ακόμη μέρη του κόσμου μας) δεν είναι η υποτιθέμενη αποπυρηνικοποίηση, αλλά η... αποαποικιοποίηση: η πεινασμένη, απομονωμένη Βόρεια Κορέα με το δυσανάλογα ισχυρό οπλοστάσιό της παραμένει απαραίτητη στις ΗΠΑ, γιατί χάρη στην επίκλησή της οι ΗΠΑ μπορούν να διατηρούν επ' άπειρον τα αεροπλανοφόρα και τις βάσεις τους στη Νοτιοανατολική Ασία, «μέσα στα ρουθούνια» της ανερχόμενης ανταγωνιστικής δύναμης, της Κίνας.
Γι' αυτό και τις κατά καιρούς «ειρηνευτικές πρωτοβουλίες» των Αμερικανών προέδρων (κυρίως του Κλίντον και λιγότερο του Ομπάμα) για την Κορέα τις έφαγε γρήγορα η μαρμάγκα, όπως τρώει τώρα την πραγματικά ιστορική συμφωνία του Ομπάμα με το Ιράν.
Η «βαθιά» αμερικανική αυτοκρατορία δεν θέλει την ειρήνευση, την αποστρατιωτικοποίηση και την εθνική συμφιλίωση στην Κορέα, γιατί ο στρατηγικός της στόχος είναι η συνεχής στρατιωτική (και φυσικά πολιτική, μέσω των «πελατειακών» της κυβερνήσεων) παρουσία και ηγεμονία, και φυσικά η πώληση όπλων και άλλων βιομηχανικών προϊόντων στους... ιθαγενείς.
Οπως έγραφε πριν από έναν αιώνα ο Λένιν στο πάντα επίκαιρο «Ιμπεριαλισμός, το Ανώτατο Στάδιο του Καπιταλισμού», οι ισχυρές καπιταλιστικές χώρες παράγουν πλεονάσματα αγαθών, αλλά αντί να τα προσφέρουν στους δικούς τους φτωχούς –κάτι που θα έβαζε σε κίνδυνο την κερδοφορία και την εξουσία των ελίτ- διεξάγουν μακρινούς ιμπεριαλιστικούς πολέμους για να εξασφαλίσουν τις πρώτες ύλες και να δημιουργήσουν ελεγχόμενες αγορές στις αποικίες, με ακόμη υψηλότερα κέρδη.
Αυτή είναι η πραγματική διαστροφή του καπιταλισμού – το ότι για να επιζήσει είναι αναγκασμένος να λοξοκοιτά συνεχώς πέρα από τα σύνορα του έθνους-κράτους, ακόμη και του αυτοκρατορικού σαν τις ΗΠΑ.
Κι αυτή η συνεχής διαδικασία προκαλεί ανταγωνισμούς, συγκρούσεις και πολέμους. Γι' αυτό έγραψε ο Λένιν ότι ο ιμπεριαλισμός είναι αλληλένδετος με τον καπιταλισμό και αποτελεί το ανώτατο στάδιό του.
Το λάθος του, βέβαια, είναι ότι πίστευε πως η Επανάσταση ήταν αναπόφευκτη και θα τα γκρέμιζε όλα αυτά – κάτι που τελικά δεν συνέβη ούτε στη Ρωσία, που όχι μόνον επί Στάλιν, αλλά και τώρα επί Πούτιν λειτουργεί με κλασική συμπεριφορά αυτοκρατορικής υπερδύναμης, τουλάχιστον εκεί που την παίρνει...
Οπως άλλωστε και η Γερμανία, που έχει αντικαταστήσει τα Πάντσερ με τα σπρεντ και προελαύνει στην Ευρώπη σπέρνοντας όπου περνά ακροδεξιούς σπόρους και εκτρέφοντας τέρατα σαν τον Σαλβίνι, τον Ορμπαν, τον Στράχε και τη Λεπέν. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία, από άλλο δρομο-λόγιο...

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Σάββατο, 16 Ιουνίου 2018

Από τον ποταμό Μοτλάβα στα ναυπηγεία




Όταν βρέθηκα πριν από τρία χρόνια στην Μπρατισλάβα, πέρασα έξω από μια γκαλερί που είχε αφιέρωμα στο κίνημα της Αλληλεγγύης. Τότε δε γνώριζα τίποτα για το συγκεκριμένο γεγονός. Παρακολουθώντας τις φωτογραφίες, εντυπωσιάστηκα με το πάθος και την ένταση των ανθρώπων καθώς πρωτοστατούσαν για τα εργατικά τους δικαιώματα. Αρχικά νόμιζα πως το κίνημα αυτό είχε απλωθεί σ' ολόκληρη την Πολωνία. Με τον καιρό έμαθα πως κυριάρχησε στα ναυπηγεία του Γκντανσκ. Πριν επισκεφθώ την πόλη, παρακολούθησα και την ταινία του Αντρέι Βάιντα για τον Λεχ Βαλέσα κι έτσι απέκτησα μία καλύτερη εικόνα για τις μέρες αυτές που συντάραξαν την Πολωνία κι ανάγκασαν τις υπόλοιπες χώρες να στραφούν σ' αυτήν την μικρή πόλη.
Έχοντας λοιπόν συνδυάσει το Γκντανσκ με το κίνημα αλληλεγγύη, σκέφτηκα να ξεκινήσω τις βόλτες μου από την υδάτινη πλευρά της πόλης, η οποία δεν είναι άλλη από τον ποταμό που ενώνει την Βαλτική θάλασσα με το εσωτερικό της χώρας, έχοντας ως είσοδό του το Γκντανσκ.
Η ιδιαίτερη φύση της πόλης με ώθησε να επιλέξω ένα διαμέρισμα που κοιτούσε προς τον ποταμό. Ήταν ονειρικό να ξυπνάς το πρωί και να πίνεις τον καφέ σου στο μπαλκόνι με θέα το ποτάμι με τους υπέροχους κύκνους και τις θορυβώδεις πάπιες. Το ξενοδοχείο άνηκε σε ένα συγκρότημα διαμερισμάτων, χτισμένα σε ένα από τα νησιά που σχηματίζονται στο ποτάμι. Στη θέση παλιών εργοστασίων που είχαν ισοπεδωθεί από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι κάτοικοι σήμερα στήνουν ξανά την πόλη τους καθώς νιώθουν πως σύντομα θα μετατραπεί σε ένα διάσημο τουριστικό κέντρο. Ακριβώς απέναντι από το μπαλκόνι μου στεκόταν το κουφάρι ενός παλιού εργοστασίου, προσφέροντας έναν αντιφατικό τονισμό σε σχέση με τους υπέροχους τρούλους της απέναντι όχθης (00:05-00:20).
Στη διαδρομή όμως προς την παλιά πόλη, η συνοικία ζωντανεύει. Πολύχρωμα μπαράκια ξεπετάγονται στα γύρω τετράγωνα και υπαίθριες καντίνες προσφέρουν υπέροχες λιχουδιές. Εκεί βρίσκεται και η "προκυμαία" της πόλης (00:36-03:00). Μία συστοιχία παλιών και κομψών κτιρίων που ξεκινάει από την εντυπωσιακή "Πράσινη Πύλη", με τα βλέμματα να επικεντρώνονται στον τεράστιο μαύρο γερανό που θεωρείται σύμβολο της πόλης και συσχετίζεται με την ναυτική της ιστορία. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο.
O πρώτος γερανός χτίστηκε το 1367 ενώ η σημερινή όψη υπολογίζεται γύρω στο 1442-44 και θεωρείται ο μεγαλύτερος στο είδος του κατά τη περίοδο του Μεσαίωνα. Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο γερανός καταστράφηκε καθώς το ξύλινο  τμήμα του κάηκε ολοσχερώς. Όταν ανοικοδομήθηκε ξανά η πόλη, ανακαινίστηκε και σήμερα λειτουργεί ως Ναυτικό Μουσείο. Στάθηκα αρκετή ώρα από κάτω του και προσπαθούσα να καταλάβω πως λειτουργούσε. Χοντρά σκοινιά, τεράστιοι τροχοί και μασίφ γάντζοι αιωρούνταν απειλητικά πάνω από το κεφάλι μου. Έφυγα χωρίς να μάθω τίποτα. Όχι πως το 'ψαξα και πολύ καθώς την προσοχή μου τραβούσαν ένα σωρό άλλα αξιοθέατα.
Ένα απ' αυτά είναι το πλοίο Σόλντεκ (02:27-02:51) που ξαποσταίνει ακριβώς απέναντι από τον γερανό. Είναι το πρώτο πλοίο που κατασκευάστηκε εξολοκλήρου στην Πολωνία (ήταν μία σειρά 29 πλοίων αυτού του τύπου που κατασκευάστηκαν εκεί) και πήρε το όνομά του από τον εργάτη των ναυπηγείων Stanisław Sołdek. Σήμερα λειτουργεί κι αυτό ως ένα κομμάτι του Ναυτικού Μουσείου της πόλης.
Κατεβαίνοντας πιο χαμηλά, αρχίζουμε να συναντάμε πιο σύγχρονα κτίρια τα οποία όμως δε διαφέρουν πολύ από το παλιό ύφος της πόλης. Μετά το εθνικό ωδείο, του οποίου οι είσοδος θυμίζει πολύ εμπρόσθιο κατάρτι ιστιοφόρου με τα πανιά φουσκωμένα, συναντάμε μια γέφυρα που ενώνει τις δυο πλευρές. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της γέφυρας (03:02-03:10) είναι πως σηκωνόταν όρθια κάποιες στιγμές της μέρας για να περάσουν τα σκάφη. Ήταν εντυπωσιακή η στιγμή της καθόδου της γέφυρας αλλά και του κόσμου που περίμενε υπομονετικά κι από τις δυο πλευρές για να τη διασχίσει. Ένα καθημερινό ζωντανό πανηγύρι που προσωπικά μου έφτιαχνε πολύ τη διάθεση όποτε το συναντούσα.
Λίγο πιο κάτω ορθώνεται το μοντέρνο φουτουριστικό μουσείο για τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (03:20-04:06). Η γυάλινη κορυφή του φαίνεται από αρκετά σημεία της πόλης, σαν ένα κεφάλι που ξεχωρίζει μέσα από το πλήθος και σου γνέφει να πας κοντά του. Αυτό που σ' εντυπωσιάζει από το συγκεκριμένο κτίριο είναι η μοντέρνα αρχιτεκτονική του και το έντονο χρώμα του. Το κεραμιδί προσπαθεί να φανερώσει μία ξεθωριασμένη ένταση που προσπαθεί όμως να μείνει αναλλοίωτη στο χρόνο. Το φουτουριστικό του ύφος με τους διακριτικούς μηχανισμούς εξαερισμούς του περιμετρικά του χώρου, δίνει την αίσθηση πως το κτίριο λειτουργεί ως ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ της παλιάς πόλης και του βιομηχανικού τοπίου που ακολουθεί καθώς στο βάθος ξεχωρίζουν οι μεγάλοι γερανοί του ναυπηγείου.
Περπατώντας προς τους τεράστιους μεταλλικούς γίγαντες, έκανα πρώτα μία στάση στο κέντρο της Αλληλεγγύης (04:07-05:25). Ένα κίνημα αρκετά περίεργο τόσο για τη χρονική στιγμή όσο και για τη Δύση που έκανε τα πάντα για να το αγκαλιάσει. Δεν είναι τυχαίο πως μέχρι σήμερα, στην θρυλική σιδερένια πόρτα που είχαν κλειδαμπαρωθεί τότε οι εργάτες, σήμερα δεσπόζουν δυο μεγάλες φωτογραφίες του Πάπα Ιωάννη Παύλου. Σε κείνο το σημείο έχει στηθεί μία εντυπωσιακή πλατεία με ένα πανύψηλου τσιμεντένιο μνημείο. Στη κορυφή του κρέμονται τρεις μεγάλες άγκυρες ενώ στη βάση του υπάρχουν μεταλλικά ανάγλυφα που παρουσιάζουν το κίνημα. Ένα τείχος χωρίζει το κέντρο Αλληλεγγύης με την πλατεία. Πάνω σ' αυτό υπάρχουν άπειρες επιγραφές άλλων σωματείων κι οργανώσεων που είχαν στηρίξει τους απεργούς. Πέρασα την πύλη και περιπλανήθηκα περιμετρικά του κέντρου. Ένας τεράστιος όγκος από τσιμέντο και σκουριασμένες μεταλλικές πλάκες. Το εσωτερικό του παραμένει το ίδιο εντυπωσιακό με ένα όμορφο υπαίθριο γεμάτο γλυπτά και φωτογραφίες του Λεχ Βαλέσα. Και τι δε θα δινα να τον συναντούσα έστω για λίγο, να αναγνωρίσω από μακριά το χοντρό του μουστάκι και τα πονηρά του μάτια. Να τον προσεγγίσω για να τον ρωτήσω αν είναι πλέον ικανοποιημένος με την πορεία της Πολωνίας. Είμαι βέβαιος πως θα αναγνώριζα μία δυσαρέσκεια στο βλέμμα του καθώς σε μια τελευταία του συνέντευξη δήλωσε την απογοήτευσή του για την ακροδεξιά ροπή της χώρας του.
Η περιπλάνηση ολοκληρώθηκε με μία απογευματινή επίσκεψη στα θρυλικά ναυπηγεία (05:26-06:16). Αφού διέσχισα άδειους δρόμους κι ερειπωμένες εγκαταστάσεις, βρέθηκα σε μία μεγάλη γέφυρα, όπου μου επιτρεπόταν να φτάσω μέχρι τα μισά. Σε κείνο το σημείο το ποτάμι ανοιγόταν καθώς φτάναμε κοντά στο δέλτα. Το νησί απέναντι φανέρωνε ένα δάσος από γερανός και δέντρα. Ένα άκρως αντιφατικό τοπίο που προκαλούσε ποικίλα συναισθήματα. Για μένα ήταν ένας ακόμη ιδιαίτερος τόπος καθώς εδώ είχα ξεμπαρκάρει κάποτε ο πατέρας μου μετά από ένα υπερατλαντικό του ταξίδι. Ο ίδιος μου έλεγε πόσο πολύ του είχε αρέσει η πόλη από το λίγο που έκατσε και βόλταρε, πριν πάρει το αεροπλάνο για Ελλάδα.
Ο ήλιος άρχισε να χαμηλώνει προς τη μεριά του Σόποτ και της Γκντίνια, τις άλλες δυο πόλεις της περιοχής. Ο ορίζοντας ρόδισε δίνοντας το σύνθημα για τις βραδινές περιπλανήσεις στην πόλη (06:17-07:17). Πήρα τον ίδιο δρόμο με τον οποίον έφτασα στα ναυπηγεία. Τα φώτα της πόλης είχαν ανάψει και τα μνημεία είχαν πάρει μία γιορτινή όψη. Η αρυτίδωτη επιφάνεια του ποταμού λειτουργούσε σαν καθρέφτης, προσφέροντας δύο ανεστραμμένες εικόνες του Γκντανσκ. Παρέες μαζεύονταν δίπλα στο ποτάμι και με άφθονη μπύρα απολάμβαναν τα πρώτα θερινά βράδια με γέλια και μουσικές ενώ στο ιστιοφόρο που ήταν δεμένο δίπλα στο μεγάλο γερανό, είχε ζωντανή μουσική με γνωστά ροκ κομμάτια, κάτι που μαγνήτιζε τους περαστικούς. Στέκονταν για λίγο, άκουγαν τη γλυκιά φωνή της τραγουδίστριας και της πρόσφεραν ένα ζεστό χειροκρότημα πριν συνεχίσουν τη νυχτερινή τους βόλτα προς το κέντρο της παλιάς πόλης.
Με αυτόν τον τρόπο η γλυκιά αύρα του Γκντανσκ έκλεινε τις ημερήσιες εξορμήσεις μου. 

Παρασκευή, 15 Ιουνίου 2018

Η άλλη Ελλάδα




του Παντελή Μπουκάλα

Τα θέλουμε όλα. Ενώ δεν είναι όλα δικά μας. Και στο βάθος του μυαλού μας, εκεί όπου καταχωνιάζουμε τις άβολες αλήθειες, το ξέρουμε πως δεν είναι όλα δικά μας. Κανένας λαός στο πέρασμα της ιστορίας, με τις αλλεπάλληλες ανακατατάξεις και τα αναποδογυρίσματά της, δεν είχε πάντα δίκιο. Κανένα έθνος δεν υπήρξε απολύτως αγαθό και ενάρετο. Κανένα κράτος δεν θεμελιώθηκε δίχως να αδικήσει τους γείτονές του ή να μειώσει ακόμα περισσότερο (γλωσσικά, θρησκευτικά, ηθικά) τις μειονότητες που βρέθηκαν να ζουν μέσα από τα σύνορά του, έπειτα από πολέμους, συμφωνίες ειρήνης, ανταλλαγές πληθυσμών κτλ.
Ακουγα τη Δευτέρα στο Ηρώδειο, στη συναυλία με τίτλο «Τα μυστικά της Εγνατίας» που ετοίμασαν ο Νίκος Κυπουργός, η Ελένη Κουνάδη, ο Νίκος Χατζόπουλος, ο Λεωνίδας Εμπειρίκος και η Μιράντα Τερζοπούλου, μία από τις μικρές ιστορίες που συνέδεαν τις εμφανίσεις των μουσικών και των χορωδών: Μια φωνή ιστορούσε ότι σε κάποια χωριά της Δυτικής Μακεδονίας, πολύ μετά τον Εμφύλιο, οι γυναίκες που μοιρολογούσαν δικό τους άνθρωπο αναγκάζονταν να κρύβουν τα χείλη τους με το μαντίλι. Σκέπαζαν το στόμα τους για να μην πολυακούνε το μοιρολόι τους οι ενεδρεύοντες φύλακες της νομιμότητας, οι χωροφύλακες και οι μπιστικοί τους. Θρηνούσαν βλέπετε σε απαγορευμένη γλώσσα, αν έχουν τα μοιρολόγια –αν έχει ο θάνατος– γλώσσα ανεπίτρεπτη και γλώσσα απαγορευμένη. Σκεπάζονταν όμως και για να μην τις αναγνωρίζουν. Γιατί θα ’μπαιναν στο κακό μάτι της εξουσίας. Η απόβλητη γλώσσα τους ήταν τα «ντόπικα» ή «μακεδόνικα», που παριστάνουμε πως δεν τα είχαμε ποτέ ακουστά, πως δεν υπήρχαν. Κι ας αναγνώριζε την ύπαρξή τους ο εθνικώς ορθότατος Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας στη Βουλή, το 1959. Κι ας μιλούσε ήδη το 1924 ο Στράτης Μυριβήλης, στη «Ζωή εν τάφω», για τους κατοίκους του «μακεδονίτικου χωριού» Βελούσινα, που αυτοπροσδιορίζονταν ως «Μακεντόν ορτοντόξ» και μιλούσαν «ένα σλαβικό παρακλάδι με πολλά τούρκικα και ρωμέικα στοιχεία». Τι κι αν το ’γραψε ο Λέσβιος συγγραφέας; Ο κ. Αδωνις Γεωργιάδης ξέρει καλύτερα. Γι’ αυτό και βροντοφωνάζει ότι «ουδέποτε ο Μυριβήλης ή όποιο άλλο κείμενο της εποχής μέχρι το 1945 μιλούσε για Μακεδόνες». Ισως έχει διαβάσει τη «Ζωή εν τάφω» σε (αυτο)λογοκριμένη εκδοχή.
Ντράπηκα –και δεν ήμουν ο μόνος– ακούγοντας για τα απαγορευμένα μοιρολόγια. Οπως ντράπηκα ακούγοντας άλλη φωνή, Πομάκου, να μιλάει για την μπάρα που χώριζε Ελληνες όπως αυτός, από την «καθαρή» Ελλάδα έως και τη δεκαετία του 1990...

Πηγή: Καθημερινή

Πέμπτη, 14 Ιουνίου 2018

Η Χάρτα των Βαλκανίων




Νιώθω τυχερός που έχω επισκεφθεί τις περισσότερες χώρες των Βαλκανίων. Από τα περάσματά μου σε πόλεις και χωριά αισθάνθηκα από τους ντόπιους την ίδια αγάπη που έχουμε κι εμείς για τον τόπο μας, τα έθιμά μας και την ιστορία μας. Παράλληλα απόλαυσα την ίδια ζεστασιά και φιλοξενία και πουθενά δεν ένιωσα πως κινδυνεύω. Κι όμως η όμορφη αυτή αίσθηση τραμπαλίζεται επικίνδυνα σε ένα τεντωμένο σχοινί, έχοντας από κάτω της το χάος του εθνικισμού. Ενός εθνικισμού που εξακολουθεί να θρέφεται από «Μεγάλες Ιδέες».
Οι χώρες των Βαλκανίων, δημιουργήματα των Μεγάλων Δυνάμεων που είχαν σκοπό τον διαμελισμό της Οθωμανικής κι αργότερα της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, γεννήθηκαν έχοντας ήδη μέσα τους το καρκίνωμα του μεγαλοϊδεατισμού. Ως τότε οι λαοί των Βαλκανίων συνυπήρχαν αρμονικά κάτω από την κυριαρχία των Οθωμανών. Βρίσκουμε Έλληνες σε όλες τις παραδουνάβιες ηγεμονίες και Σλάβους μέχρι την Πελοπόννησο. Η ειρηνική συνύπαρξη λαών και θρησκειών έχει γραφτεί σε αρκετά βιβλία αρχών του περασμένου αιώνα ενώ μέχρι σήμερα παραμένουν έντονα τα απομεινάρια της σε μέρη που υπήρξαν σταυροδρόμι πολυπολιτισμικότητας όπως το Σαράγεβο και το Μόσταρ.
Κι όμως η δημιουργία των τεχνητών κρατών εξαφάνισε αυτό το ιδιαίτερο κοινωνικό και πολιτισμικό μοντέλο. Χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν, εκκλησίες λεηλατήθηκαν, τζαμιά πυρπολήθηκαν, πόλεις βομβαρδίστηκαν, ολόκληρα μνημεία ισοπεδώθηκαν και άσβεστα μίση δηλητηρίασαν για πάντα τους λαούς. Το όραμα της Χάρτας του Ρήγα Φεραίου που οραματιζόταν ένα ενιαίο βαλκανικό κράτος έσβησε μια για πάντα.
Έκτοτε επικράτησαν οι Μεγάλες Ιδέες κι οι αλυτρωτισμοί. Ο Γιουγκοσλαβικός πόλεμος προκλήθηκε από Κροατία και Σερβία που επιθυμούσαν την ύπαρξη των μεγάλων τους κρατών μετά τον θάνατο του Τίτο. Οι Ρουμάνοι με τους Ούγγρους τσακώνονται για εδαφικές διαφορές κι εθνικές μειονότητες. Οι Σκοπιανοί αναζητούν μία εθνική ταυτότητα έχοντας να αντιμετωπίσουν τις επεκτατικές βλέψεις Αλβανών και Βουλγάρων. Στους Αλβανούς έχει ανοίξει η όρεξη για την Μεγάλη Αλβανία μετά την ίδρυση του Κοσσυφοπεδίου και την εθνική κρίση των Σκοπίων ενώ η Ελλάδα ζει με την αίσθηση του αδικημένου και με το όνειρο της επιστροφής στις λησμονημένες πατρίδες.
Δυστυχώς οι Μεγάλες Ιδέες φέρνουν Μεγάλες Διχόνοιες και Μεγάλο Πόνο. Μετά από κάθε καταστροφή ή μη αναστρέψιμη απόφαση ρίσκου, συλλογιέμαι το όραμα του Ρήγα Φεραίου και φέρνω στο μυαλό μου έναν ουτοπικό βαλκανικό παράδεισο.
Σίγουρα αρκετοί θα χαρακτηρίσουν τη σκέψη μου αυτή αλαφροΐσκιωτη κι εξωπραγματική. Πολύ πιθανόν. Όμως θα με ικανοποιούσε βαθύτατα η σκέψη πως κάποιοι ίσως προβληματιστούν. Κι όσοι καταφέρουν να πιάσουν έστω για λίγο το όραμα του Ρήγα Φεραίου, θα καταλάβουν πόσο αυθαίρετη είναι η χάραξη των συνόρων. Ένα κατασκεύασμα που εγκλωβίζει τους ανθρώπους, την ελευθερία τους και τις ιδέες τους. Ένα εμπόδιο που χωρίζει τους λαούς.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018

O Τζον Μέιναρντ Κέινς είναι πάλι παρών




της Θεοδώρα Σταθούλια

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος είναι στα αρχικά του στάδια, όταν ο Αγγλος σύμβουλος του υπουργείου Οικονομικών της Μεγάλης Βρετανίας οικονομολόγος Κέινς εργάζεται με τους Αμερικανούς συναδέλφους του για την πολιτική πάνω στον περιορισμό των αιτιών που στη δεκαετία του '30 προκάλεσαν ανεξέλεγκτες συγκρούσεις ανάμεσα στα κράτη κυρίως λόγω των δασμών που χρησιμοποιήθηκαν από αυτά για να επιλύσουν οικονομικά προβλήματα.
Για τον Κέινς οι οικονομικές κρίσεις προέρχονται από τα εμπορικά πλεονάσματα και οι χώρες που τα παράγουν είναι υπεύθυνες και όχι οι χρεωμένες με ελλείμματα στα ισοζύγια πληρωμών. Ετσι από το 1942 προτείνει τη δημιουργία ενός Διεθνούς Οργανισμού Εκκαθάρισης, μιας διεθνούς τράπεζας. Αυτός ο οργανισμός θα εξέδιδε το δικό του νόμισμα για να ανταλλάσσεται με τα εθνικά νομίσματα με σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες και να γίνει η μονάδα λογιστικής μεταξύ των κρατών για να μπορεί να μετρηθεί το εμπορικό έλλειμμα ή το πλεόνασμα μιας χώρας.
Για τον Κέινς αυτός ο οργανισμός με έναν αριθμό πρωτοβουλιών, κινήτρων και αποφάσεων θα μηδένιζε τα κίνητρα για πλεονασματικούς λογαριασμούς αφού, όπου καταγράφονταν, θα κατάσχονταν. Αν υπολογίσουμε τους όρους παραγωγής αυτής της ιδέας στην καθολικότητά της με όρους «Γερμανικής ιδεολογίας» (Μαρξ), που σημαίνει ότι στην ιστορική συγκυρία ο συναγωνισμός στο παγκόσμιο εμπόριο ανταποκρίνεται στην ανάγκη το ιδιαίτερο συμφέρον των κυρίαρχων τάξεων να ταυτιστεί με το καθολικό συμφέρον, τότε πράγματι η ιδέα αυτή θα μπορούσε να έχει καταλυτικό ρόλο στο μεταπολεμικό τοπίο.
Η πρόταση αυτή υιοθετήθηκε από τη βρετανική αντιπροσωπεία στη διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς (Bretton Woods) του 1944, βρήκε όμως πολέμιους τους Αμερικανούς που στο τέλος του πολέμου θέλησαν να παγιώσουν τη διεθνή κυριαρχία τους.
Σχεδιάζουν τη δημιουργία ενός διεθνούς νομισματικού οργανισμού, τον οποίο κατά τη διάρκεια του χρηματοοικονομικού συνεδρίου των Ηνωμένων Εθνών του Μπρέτον Γουντς της Πολιτείας του Νιου Χάμσαϊρ των Ηνωμένων Πολιτειών θα επιβάλουν, με ηττημένη την ιδέα του Κέινς και λόγω της μετριοπαθούς στάσης της Γαλλίας και του Καναδά1. Οι Αμερικανοί θα προχωρήσουν στον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας μέσω της δημιουργίας του ΔΝΤ, της Παγκόσμιας Τράπεζας, ως ομίλου πολλών οικονομικών θεσμών, και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Σήμερα η όξυνση της κρίσης μεταξύ του Τραμπ και των G6, Ε.Ε. και Καναδά φέρνει στην επιφάνεια αυτό το σύστημα, δηλαδή «αυτά που αφήσαμε να κοιμούνται» εξαντλώντας την πολεμική μας σε συνθηματολογική συστράτευση. Βλέποντας μόνο τη διατήρηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας για τις χώρες που εντάχθηκαν στο ΔΝΤ από το 1945 με την αξία των νομισμάτων τους σε όρους δολαρίου ΗΠΑ και, στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, την αξία του δολαρίου σε χρυσό, «σε τιμές που θα μπορούσαν να προσαρμοστούν μόνο για να διορθώσουν μια "θεμελιώδη ανισορροπία" στο ισοζύγιο πληρωμών και μόνο με τη συμφωνία του ΔΝΤ»2, γνωστό και ως το σύστημα του «Bretton Woods» μέχρι το 1971.
Τότε η Αμερική ανέστειλε τη μετατρεψιμότητα του δολαρίου σε χρυσό και είναι αξιοπερίεργο πώς ένα φως στο παράθυρο φαντάζει για τους αριστερούς για χρόνια ως «συνθήκη» που θα πρέπει να γίνει απόλυτα σεβαστή.
Ακόμα και σήμερα που είμαστε αντιμέτωποι με την απόλυτα εχθρική στάση της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο σύνολο των διεθνών θεσμών κυριαρχίας που οι ίδιοι επέβαλαν το 1944 δεν υπάρχει παρά μια απλουστευτική υπογράμμιση του εμπορικού πολέμου μέσω των δασμών και όχι ως ακύρωση κάθε μορφής πολυμερισμού (multilateralism) στις διεθνείς συνθήκες, αυτό που θέλει η Ε.Ε. με τους κανόνες να είναι ακόμα στα χέρια του ΠΟΕ.
Η εχθρική πολιτική της νέας πολιτικής διακυβέρνησης των ΗΠΑ προς αυτό το ίδιο το μοντέλο του «Bretton Woods» και τον ρόλο στο ΔΝΤ ως δανειστή εκφράστηκε με τον πιο ηχηρό τρόπο με την υποψηφιότητα του οικονομολόγου Ανταμ Λέρικ για τη θέση του υπευθύνου των διεθνών οικονομικών.
Πριν από λίγες μέρες η υποψηφιότητα αποσύρθηκε, διότι έναν χρόνο μετά την υποβολή της ο Τραμπ δεν πέτυχε την έγκρισή της από τη Γερουσία. Η υποψηφιότητα Λέρικ συμπυκνώνει την πιο καθαρή επίθεση στο σύστημα του ΔΝΤ.
Ο Λέρικ έχει διατυπώσει την αντιπαλότητα στο πάλαι ποτέ κραταιό δανειακό μοντέλο του ΔΝΤ. Με αφορμή την αναδιάρθρωση των χρεών του Τρίτου Κόσμου, βλέπει τις χώρες αυτές να ξεφεύγουν από τον έλεγχο του Ταμείου και τις χρηματοπιστωτικές αγορές να εντάσσουν πάλι τις χρεοκοπημένες χώρες στο παιχνίδι τους και την Κίνα, το Ιράν κ.λπ. να λειτουργούν ως δεξαμενή κεφαλαίων χωρίς την αμερικανική επιτήρηση.
Αυτός είναι ο πόλεμος σήμερα με αφορμή τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ. Ακουμπά την καρδιά της επαναφοράς της αμερικανικής κυριαρχίας που χάθηκε μέσα από την ανάδυση άλλων παγκόσμιων παικτών και νέων συσχετισμών. O Τζον Μέιναρντ Κέινς είναι πάλι παρών, για να υπενθυμίζει ότι τώρα η μάχη μπορεί να κερδηθεί. Θα είναι μια αρχή. Ενα νέο «Bretton Woods». 

(1) http://web-docs.stern.nyu.edu/old_web/economics/docs/Financial%20History...
(2) https://www.imf.org/external/about/histcoop.htm

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 11 Ιουνίου 2018

Ανθρώπινη αλυσίδα υπέρ απόσχισης της Χώρας των Βάσκων




Ένας πονοκέφαλος ήρθε να προστεθεί την Κυριακή στον νέο πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, καθώς δεκάδες χιλιάδες πολίτες από τη Χώρα των Βάσκων δημιούργησαν μια ανθρώπινη αλυσίδα μήκους 200 χλμ.
Οι διαδηλωτές, που ζητούν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτητοποίηση μιας από τις πλουσιότερες περιφέρειες της Ισπανίας, ένωσαν με τα χέρια τους και τα μαντίλια τους τρεις από τις μεγαλύτερες πόλεις της Χώρας των Βάσκων, το Σαν Σεμπαστιάν, το Μπιλμπάο και τη Βιτόρια.Επίσης, φορούσαν μαντίλια στα οποία ήταν γραμμένο το σλόγκαν: «Όλα είναι στο χέρι μας».
Σύμφωνα με τους διοργανωτές της εκδλήλωσης, την ανθρώπινη αλυσίδα σχημάτισαν περίπου 175.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων ήταν ακτιβιστές και πολιτικοί που στηρίζουν τον αγώνα για ανεξαρτησία της Χώρας των Βάσκων, αλλά και της Καταλονίας. Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία από την αστυνομία.
Η εκδήλωση υπέρ της ανεξαρτητοποίησης της Χώρας των Βάσκων πραγματοποιήθηκε μόλις ένα μήνα μετά την επίσημη ανακοίνωση ότι διαλύεται η ΕΤΑ, η στρατιωτική οργάνωση η οποία επί χρόνια με σειρά τρομοκρατικών ενεργειών διεκδικούσε την απόσχιση της αυτόνομης περιφέρειας.
Η προσπάθεια για διεξαγωγή δημοψηφίσματος για απόσχιση της Χώρας των Βάσκων δεν αναμένεται να είναι εύκολη, με δεδομένο ότι η απόπειρα της Καταλονίας να αποσχιστεί μετά το δημοψήφισμα «καταπνίγηκε» από την κυβέρνηση Ραχόι με μια σειρά από διοικητικά και αστυνομικά μέτρα, ενώ οι ηγέτες των κομμάτων που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία διώκονται.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Κυριακή, 10 Ιουνίου 2018

«Ideology as usual»




του Χρήστου Σίμου

«Όλα όσα ζήσαμε τα τελευταία χρόνια και όλα όσα περνάει η Ευρώπη έχουν εκ των πραγμάτων θέσει νέα πολιτικά διλήμματα, μακριά από τα ξεθωριασμένα σύνορα Αριστεράς - Δεξιάς», ισχυρίστηκε ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκος Μητσοτάκης, στην ομιλία του στους τομεάρχες του κόμματος του (5 Ιουνίου 2018). Και πρόσθεσε: «Τα μετέφεραν στο όριο που χωρίζει την πρόοδο από την καθυστέρηση, τη δημοκρατία από τον αυταρχισμό, την ικανότητα από την ανεπάρκεια και τελικά την αλήθεια από το ψέμα, την ειλικρίνεια από τον λαϊκισμό. Ασφαλώς και πολιτική δεν γίνεται χωρίς ιδεολογία. Όμως όλο και περισσότεροι πολίτες προκρίνουν την ενότητα, το μέτρο και το αποτέλεσμα απέναντι στα ψεύτικα, στα κούφια λόγια του λαϊκισμού».
Οι παραπάνω γραμμές παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, όχι λόγω της δήθεν καινοτομίας τους, αλλά γιατί συμπυκνώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται ο επικεφαλής της Ν.Δ. την πολιτική. Η δήθεν υπέρβαση της διαίρεσης «Αριστερά-Δεξιά» δεν είναι καθόλου φρέσκο φρούτο. Είναι πολύ γνωστά αυτά ήδη από το 1994, όταν ο Άγγλος κοινωνιολόγος Άντονυ Γκίντενς, ο οποίος διετέλεσε σύμβουλος του Τόνυ Μπλερ, εξέδωσε το βιβλίο με τίτλο Πέραν της Αριστεράς και της Δεξιάς. Ένα βιβλίο που αποτέλεσε οδηγό για τη μετεξέλιξη του αγγλικού Εργατικού Κόμματος στους Νέους Εργατικούς και τη συναφή πολιτική και ιδεολογική στροφή προς τη «λογική της αγοράς». Είναι η περίοδος που ακολουθεί την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, κατά την οποία η ρητορική περί του «τέλους της Ιστορίας», του «τέλους της ιδεολογίας» και όλων των συναφών είχε σαφώς το πάνω χέρι. Η επικράτηση της ιδεολογίας του νεοφιλελευθερισμού εμφανίστηκε, όχι τυχαία, ως η επικράτηση της «πραγματικότητας». Από το 1917 ώς το 1989, η ανθρωπότητα είχε πέσει στην «πλάνη της ιδεολογίας», συνεπώς.
Τα γνωρίσαμε από πρώτο χέρι, άλλωστε, και στην Ελλάδα, κατά τη διακυβέρνηση Σημίτη από το 1996 ώς το 2004 με κεντρικό σύνθημα τον «εκσυγχρονισμό». Κατά την οκταετία αυτή μάθαμε πως οι ισχυροί της χώρας αυτής είναι, βεβαίως, οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι συνδικαλιστές, αλλά όχι λόγου χάρη οι εφοπλιστές ή οι τραπεζίτες, και πως το χρηματιστήριο είναι ένας θεσμός από τον οποίο όλοι μπορούν να κερδίσουν.
Ακόμα πιο ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει η απόφανση του Κυρ. Μητσοτάκη πως «πολιτική δεν γίνεται χωρίς ιδεολογία». Και το ενδιαφέρον είναι πως, ενώ η ιδεολογία εμφανίζεται ως πλάνη, ταυτόχρονα είναι και απαραίτητη. Ας δεχτούμε, λοιπόν, ακολουθώντας το παραπάνω σκεπτικό, πως η ιδεολογία δεν είναι κάτι άλλο πέρα από ένα εργαλείο για την άσκηση πολιτικής. Όπως, λόγου χάρη, ο μηχανικός διαθέτει την εργαλειοθήκη με τα κατσαβίδια, τα τρυπάνια κι όλα τα υπόλοιπα εργαλεία του, έτσι κι ο πολιτικός διαθέτει το εργαλείο της ιδεολογίας. Σε τι χρησιμεύει στον Κυρ. Μητσοτάκη το συγκεκριμένο... εργαλείο;
Για ποιον λόγο λοιπόν ο επικεφαλής της Ν.Δ. χρειάζεται την ιδεολογία για να μιλήσει για την εισαγωγή των ιδιωτών στην κοινωνική ασφάλιση; Με ποιο κριτήριο θεωρεί ως «ξεπερασμένες» τις συλλογικές συμβάσεις; Γιατί πρέπει να καταφύγει στην ιδεολογία για να υποστηρίξει πως δεν είναι δυνατόν να ισχύει το δικαίωμα μονομερούς προσφυγής στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας; Δεν είναι... πραγματικά και προοδευτικά όλα αυτά;
Σε τι χρησιμεύει η ιδεολογία στον Κυρ. Μητσοτάκη όταν κάνει λόγο για την ανάγκη ιδιωτικοποίησης του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους (ΓΛΚ); Δεν είναι... αυτονόητο ότι πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί, όσο αυτονόητη είναι, παραδείγματος χάρη, η ανατολή του ηλίου από την ανατολή;
Κι αν η ιδιωτικοποίηση του ΓΛΚ κρίνεται ως απαραίτητη, για ποιον λόγο να μην ιδιωτικοποιηθεί και το ίδιο το γραφείο του πρωθυπουργού; Για ποιον λόγο χρειάζεται να είναι κάποιος εκλεγμένος; Δεν θα γίνεται καλύτερα η... δουλειά;

Πηγή: Αυγή

Σάββατο, 9 Ιουνίου 2018

Σόποτ, η κοσμοπολίτικη ριβιέρα της Βαλτικής




Το πρόσφατο ταξίδι μου στην Κρακοβία ήταν ονειρικό. Η πολύχρωμη πόλη της Πολωνίας ήταν ένα ταξιδιωτικό μου απωθημένο από τα φοιτητικά μου χρόνια. Η δεκάχρονη αναμονή αποδείχτηκε μεγάλη αν και τελικά άξιζε να επισκεφθώ αρκετά μέρη πριν για να συνειδητοποιήσω πως η Πολωνία είναι ένας από τις ομορφότερες χώρες της Ευρώπης. Ίσως κι ο καλύτερος μη αναγνωρισμένος μέχρι στιγμής προορισμός. Λίγους μήνες μετά αποφάσισα να την επισκεφθώ για δεύτερη φορά επιλέγοντας το βόρειο κομμάτι της.
Καθώς το αεροπλάνο προσγειωνόταν στο αεροδρόμιο του Γκντανσκ, έξω από το παράθυρο παρατηρούσα ενθουσιασμένος την καταπράσινη γη της πολωνικής υπαίθρου και το βαθύ μπλε της Βαλτικής θάλασσας. Πρώτη φορά την αντίκριζα κι αυτό μ' έκανε να την παρατηρώ γι' αρκετή ώρα μέχρι την προσγείωση. Έχοντας εντυπωθεί έντονα στο μυαλό μου αυτό το σκούρο μπλε της θάλασσας, αποφάσισα να ξεκινήσω τα φωτογραφικά μου βίντεο από την κοσμοπολίτικη ριβιέρα της Βαλτικής.
Το "Σόποτ" σημαίνει ρεύμα ή άνοιξη ή περιγράφει τον ήχο που αφήνει πίσω του το τρεχούμενο νερό και στην Ευρώπη το συναντάμε σε τρεις χώρες, στην Πολωνία, στη Σερβία και στη Βουλγαρία. Πρώτη φορά αναφέρεται με την ονομασία Sopoth το 1283 αλλά με τον εκγερμανισμό της πόλης μετονομάστηκε σε Zoppot κι από κει έφτασε στη σημερινή του ονομασία όταν κι η πόλη πέρασε στην Πολωνία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η ιστορία της πόλης ξεκινάει από ένα οχυρό που φρουρούσε το εμπόριο που αναπτυσσόταν ανάμεσα στον ποταμό Βίστουλα και τις παραθαλάσσιες βαλτικές πόλεις. Με την πάροδο του χρόνου όμως άρχισε να φθίνει η αναγκαιότητα του οχυρού και η πόλη μετατράπηκε σε ένα απλό ψαροχώρι μέχρι που εγκαταλείφθηκε. Όμως έναν αιώνα αργότερα, άρχισε πάλι η επιστροφή του κόσμου. Δημιουργήθηκαν πρώτα δύο χωριά (σημερινά προάστια της πόλης) κι έπειτα ήρθε κι η ονομασία Σόποτ. Τόσο η πόλη όσο και τα γύρω χωριά, πέρασαν στην ιδιοκτησία ενός τοπικού μοναστηριού, κι όλα μαζί έγιναν κομμάτι του Βασιλείου της Πολωνίας μετά την Δεύτερη Ειρήνη του Θορν το 1466. Από τον 16ο αι. άρχισε η αριστοκρατική περίοδος του Σόποτ. Η πόλη γέμισε με spa κι αρχοντικά εξοχικά των αριστοκρατών του Γκντανσκ. Το 1733 κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Γκντανσκ από ρωσικά στρατεύματα, το Σόποτ λεηλατήθηκε κι ισοπεδώθηκε. Τότε ξεκίνησε η δεύτερη περίοδος ερημοποίησης της πόλης μέχρι που άρχισαν κάποιες πλούσιες οικογένειες να αγοράζουν και να ξαναχτίζουν τα ερείπια.
Η πόλη έγινε κομμάτι του Βασιλείου της Πρωσίας. Ολόκληρη η περιουσία της εκκλησίας πέρασε στο κράτος και πωλήθηκε στον έμπορο Danzig Carl Christoph Wegner. Ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας άνοιξε τα πρώτα λουτρά και επαναλειτούργησε τα spa προσπαθώντας να προσελκύσει πάλι κόσμο. Στην πορεία ξεπήδησαν θέατρα, σανατόρια, πάρκα και στήθηκε η ξύλινη αποβάθρα στην παραλία. Η σύνδεση της πόλης με το σιδηροδρομικό δίκτυο βοήθησε στην εκτόξευση του αριθμού των επισκεπτών ενώ άρχισαν να έρχονται αριστοκράτες από Βαρσοβία και Βερολίνο. Αρχές του 19ου αι. ανοίγει και το πρώτο καζίνο το οποίο βοήθησε αρκετά την οικονομία της πόλης. Το 1928, η ξύλινη προβλήματα επεκτείνετε κι άλλο προς τη θάλασσα φτάνοντας σε μήκος τα 512 μέτρα, κάτι που την καθιστά μέχρι σήμερα ως την μεγαλύτερη προβλήτα της Ευρώπης.
Η οικονομική άνοδος της πόλης μειώθηκε όταν άρχισαν οι εντάσεις στα γερμανοπολωνικά σύνορα. Οι επισκέπτες περιορίστηκαν κι οι Γερμανοί κάτοικοι της πόλης έκαψαν την συναγωγή. Μετά την έναρξη του πολέμου, η πόλη περνάει στην ναζιστική Γερμανία. Πολωνοί κι Εβραίοι συνελήφθησαν κι εκδιώχθηκαν κι η οικονομική δύναμη της πόλης κατέρρευσε. Όταν ο σοβιετικός στρατός κατέλαβε το Σόποτ το 1945, βρήκε τα περισσότερα κτίρια κατεστραμμένα. Η πόλη επανήλθε στην Πολωνία μετά τη Συμφωνία του Πότσνταμ κι οι τελευταίοι Γερμανοί κάτοικοι εκδιώχθηκαν βιαίως από τα σπίτια τους, τα οποία παραχωρήθηκαν σε Πολωνούς.
Το Σόποτ ανέκαμψε  αμέσως αλλά πήρε μία άλλη πορεία, πιο καλλιτεχνική. Απέκτησε Σχολή Μουσικής, Σχολή Ναυτιλιακού Εμπορίου, μια βιβλιοθήκη και μια γκαλερί τέχνης. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας της πόλης του Jan Kapusta, η πόλη άρχισε ένα ετήσιο Φεστιβάλ Τεχνών το 1948.  Το 1956 πραγματοποιήθηκε το πρώτο πολωνικό φεστιβάλ τζαζ (μέχρι τότε απαγορεύτηκε η τζαζ από τις κομμουνιστικές αρχές). Αυτός ήταν ο πρόδρομος του συνεχιζόμενου ετήσιου Jazz Jamboree στη Βαρσοβία. Το 1961 εγκαινιάστηκε το Διεθνές Φεστιβάλ Τραγουδιού του Σόποτ, αν και διεξήχθη στο Γκντανσκ για τα τρία πρώτα χρόνια, μετακόμισε στο μόνιμο χώρο του στην Όπερα του Σόποτ το 1964. Το 1963 ο κεντρικός δρόμος της πόλης μετατράπηκε σε πεζόδρομο. Τα νέα συγκροτήματα λουτρών, σανατορίων και ξενοδοχείων άνοιξαν το 1972 και το 1975. Μέχρι το 1977, η πόλη είχε περίπου 54.500 κατοίκους, το υψηλότερο στην ιστορία του. Το 1979 και το ιστορικό κέντρο της πόλης κηρύχθηκε εθνικό κέντρο πολιτιστικής κληρονομιάς από την κυβέρνηση της Πολωνίας.
Το Σόποτ βρίσκεται σήμερα σε περίοδο έντονης ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ενός αριθμού ξενοδοχείων πέντε αστέρων και θέρετρων spa στην προκυμαία. Ο κύριος πεζόδρομος, Monte Cassino, έχει επίσης επεκταθεί με την εκτροπή της κυκλοφορίας κάτω από αυτό, που σημαίνει ότι ολόκληρος ο δρόμος είναι τώρα πεζόδρομος. Η παραθαλάσσια αυτή πόλη μαζί με τη Βαρσοβία, διαθέτει τις υψηλότερες τιμές των ακινήτων στην Πολωνία.
Αυτή η χλιδή είναι εμφανής από τη στιγμή που κατεβαίνεις από το τραίνο. Ο σιδηροδρομικός σταθμός βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του κεντρικού πεζοδρόμου κάτι που προσφέρει την δυνατότητα στον κάθε επισκέπτη να δει ολόκληρη σχεδόν την πόλη. Οι δρόμοι είναι πεντακάθαροι, τα σπίτια στέκουν με φωτεινά κι ευχάριστα χρώματα και τα μαγαζιά είναι γεμάτα κόσμο που απολαμβάνει τον ζεστό μαγιάτικο ήλιο.
Στον κεντρικό πεζόδρομο βρίσκεται και το "Κλεμμένο Σπίτι" το οποίο είναι ένα δείγμα σουρεαλιστικής αρχιτεκτονικής, παρόμοιας με το σπίτι που χορεύει στην Πράγα. Από 'κει ξεκινάει η μεγάλη πλατεία με τα ξενοδοχεία, τα καζίνο και τον κομψό φάρο. Όλα δείχνουν σαν μία τεράστια γαμήλια τούρτα. Μία αισθητική που δεν με ελκύει ιδιαίτερα.
Επισκέφθηκα την πόλη Κυριακή μεσημέρι. Ο προαστιακός άδειασε τελείως κι όλοι μας ξεχυθήκαμε στους δρόμους της πόλης. Δεν μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η κοσμοσυρροή καθώς η μέρα ήταν υπέροχη. Αυτό όμως που δε περίμενα να αντικρίσω, ήταν η πολυκοσμία στην αχανής παραλία του Tricity (Γκντανσκ, Σοποτ και Γκντίνια). Μία ατελείωτη παραλία που στα ανατολικά καταλήγει στο λιμάνι του Γκντανσκ του οποίου οι γερανοί αχνοφαίνονταν στον ορίζοντα κι από την άλλη σταματούσε σε μία καταπράσινη πλαγιά που ακουμπούσε πάνω στη θάλασσα. Βγάλαμε τα παπούτσια μας και περπατήσαμε στη βρεγμένη άμμο. Το νερό ήταν παγωμένο αλλά αυτό δε πτοούσε τους Πολωνούς να απολαύσουν τα πρώτα τους καλοκαιρινά μπάνια.
Περπατήσαμε γι' αρκετή ώρα μέχρι την ξύλινη προβλήτα. Εκατοντάδες επισκέπτες βόλταραν πάνω σ' αυτήν κι αφήνονταν στο δροσερό αεράκι της Βαλτικής θάλασσας. Κάποιοι άλλοι τάιζαν τους κύκνους που κολυμπούσαν μαζί με τους παραθεριστές ενώ άλλοι επέλεγαν να κάνουν τη βόλτα τους με ένα πειρατικό καράβι.
Ξαποστάσαμε στη σκιά ενός δέντρου παρατηρώντας τους ανθρώπους γύρω μας. Μπορεί οι Πολωνοί να μην έχουν τα εξωτικά τυρκουάζ νερά της Ελλάδος αλλά τους έβλεπες ικανοποιημένους να αρκούνται με τα δικά τους. Που και που ακούγαμε κάποιους να μιλούν ελληνικά κι αυτό μας προκαλούσε εντύπωση.
Από εκεί περπατήσαμε στα τεράστια παραθαλάσσια πάρκα της πόλης. Ηρεμία και χαλάρωση. Ο ήλιος έπαιζε με τις πυκνές φυλλωσιές και το έντονο πράσινο ξεκούραζε το μάτι μας. Οικογένειες έκαναν πικ νικ στο γρασίδι και ηλικιωμένα ζευγάρια διάβαζαν στα διάσπαρτα παγκάκια. Η βόλτα στα πάρκα τους ήταν μία εξαιρετική αφορμή για όμορφες συζητήσεις.
Το απόγευμα πήραμε τον προαστιακό για να επιστρέψουμε στο Γκντανσκ. Μπορεί το Σόποτ σαν πόλη να μη μ' εντυπωσίασε ιδιαίτερα αλλά μου άφησε όμορφα συναισθήματα κι αυτό χάρης στην αχανής παραλία και στα υπέροχα πάρκα του. 

Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2018

Η διακριτική διαιώνιση του ρατσισμού




Πριν από ένα χρόνο γίναμε όλοι μάρτυρες μίας τραγωδίας στο Μενίδι. Ένα εντεκάχρονο παιδί έπεσε νεκρό στο προαύλιο χώρο του σχολείου του από αδέσποτη σφαίρα. Εκείνες τις μέρες ακολούθησε ένας καταιγισμός ανταποκρίσεων από το Μενίδι όπου οι κάτοικοι είχαν ξεσηκωθεί ενάντια στους Ρομά. Παράλληλα ακολουθούσουν, μεγάλης διάρκειας αναλύσεις για την εγκληματική δράση των τσιγγάνων και την απροθυμία τους να ενταχθούν στην υπόλοιπη ελληνική κοινωνία.
Μετά από ένα χρόνο ζούμε την ίδια ιστορία αντίστροφα και με διαφορετική αντιμετώπιση. Ένα κοριτσάκι 13 χρονών ενώ παίζει αμέριμνο, πέφτει νεκρό από το όπλο ενός Έλληνα. Η είδηση κάνει αμέσως το γύρο του διαδικτύου αλλά και των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
Αυτό που μου έκανε αμέσως εντύπωση είναι πως στα κανάλια τονίστηκε αμέσως η καταγωγή του. Νεκρό ένα κοριτσάκι Ρομά παρ’ όλο που έχει κι εκείνο την ελληνική ιθαγένεια όπως όλοι μας. Η συγκεκριμένη στάση των μέσων ενημέρωσης δεν είναι τυχαία καθώς έτσι ενεργοποιούνται αυτόματα τα ρατσιστικά αντανακλαστικά του μέσου Έλληνα κι η θλίψη μετριάζεται. Το θύμα περνάει σε μία κατώτερη βαθμίδα φυλετικά μ’ αποτέλεσμα η συνείδηση της κοινής ευθύνης πάνω στο έγκλημα να ελαχιστοποιείται αρκετά, σε σημείο να ανακουφιζόμαστε με τη γνωστή ρήση «η κακιά στιγμή».
Από την άλλη έχουμε και την αντιμετώπιση του θύτη. Τα κανάλια τον παρουσιάζουν ως Έλληνα επιχειρηματία. Το όνομα δεν ακούγεται καθόλου (αν και η Άμφισσα είναι μικρός τόπος και τα ονόματα στην περιοχή διαδίδονται πιο γρήγορα κι από την ταχύτητα του φωτός). Αυτό όμως δε σημαίνει πως δεν υπάρχει μία ανήθικη συγκάλυψη από το κατεστημένο των μέσων ενημέρωσης, από το οποίο έχουμε μάθει να «δικαιολογεί» τους Έλληνες εγκληματίες, με συνηθέστερη λύση ο χαρακτηρισμός τους ως μεμονωμένα περιστατικά ψυχικά πασχόντων. Μόνο που αυτά τα μεμονωμένα περιστατικά έχουν πληθύνει επικίνδυνα.
Ας αναλογιστούμε πως ο δολοφόνος δεν ήταν Έλληνας. Σίγουρα θα δεχόμασταν μία δεύτερη ανάλυση της φυλετικής, εθνικής και θρησκευτικής του καταγωγής , όπου όλα αυτά θα συσχετιζόντουσαν ως επιχειρήματα που αποδεικνύουν την εγκληματική φύση των ξένων.
Αν αναλύσουμε προσεκτικά τις δύο διαφορετικές προσεγγίσεις σε ένα παρόμοιο έγκλημα (σε Μενίδι κι Άμφισσα), θα δούμε ξεκάθαρα τον υποχθόνιο τρόπο με τον οποίον το όλο σύστημα «φυτεύει» και συντηρεί τον ρατσισμό στα μυαλά των Ελλήνων. Μία χρόνια κατάσταση που δύσκολα μπορεί να ανατραπεί.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2018

Στην Ευρώπη του Γιάνσα, του Σαλβίνι, της Λεπέν




του Παντελή Μπουκάλα

Είναι–δεν είναι χίλιοι οι πρόσφυγες που έχουν καταθέσει αίτημα στη Σλοβενία να τους δοθεί άσυλο. Μολαταύτα ο νικητής των προχθεσινών εκλογών, ο συντηρητικός Γιάνεζ Γιάνσα, θεμελίωσε την εκστρατεία του στην απειλή της εισβολής που ισχυρίζεται ότι αντιμετωπίζει η χώρα του. Ο προεκλογικός λόγος του (βαριά η λέξη «λόγος» όταν αναφέρεται σ’ ένα άθροισμα ξενοφοβικών συνθημάτων, αναθεμάτων και fake news) έπεισε τον έναν στους τέσσερις Σλοβένους ότι η πατρίδα του κινδυνεύει να χάσει τον χαρακτήρα της, να εξισλαμιστεί.
Το 25% των ψήφων που απέσπασε το Σλοβενικό Δημοκρατικό Κόμμα δίνει τη δυνατότητα στον Γιάνεζ Γιάνσα να υποστηρίξει ότι η παραίτησή του από την πρωθυπουργία το 2013, εξαιτίας ενός σκανδάλου που τον οδήγησε στη φυλακή, είναι μια παρανυχίδα. Δίνει επίσης τη δυνατότητα στον κυριότερο σύμμαχό του και γκουρού του, τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπαν, από τον οποίο δανείστηκε το τέχνασμα της επαπειλούμενης εισβολής αντιχρίστων και άλωσης της Ευρώπης, να τον αποκαλέσει «εγγυητή της επιβίωσης του σλοβενικού λαού». Όμοιος ομοίω...
Σαν γκουρού όλων γενικά των Ευρωπαίων ακροδεξιών, ή σαν αυτονοήτως ηγέτιδα της φαιάς διεθνούς, η Μαρίν Λεπέν χαιρέτισε με ενθουσιασμό αυτό που αποκαλεί «αφύπνιση των λαών της Ευρώπης». Βάφτισε μάλιστα Εθνικό Συναγερμό το Εθνικό Μέτωπό της, προσδοκώντας ότι με την ολοκλήρωση της πατροκτονίας θα διευρύνει την κομματική της οικογένεια και θα γευτεί επιτέλους και αυτή την εξουσία που ήδη γεύονται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κόμματα μισαλλόδοξα και ξενοφαγικά, κυβερνώντας αυτοτελώς ή συγκυβερνώντας. Αγρίως λαϊκιστικά και ψευδωνύμως αντισυστημικά τα κόμματα αυτά, πολιτεύονται με βάση το σύνθημα «πρώτα η...», που εξειδικεύεται κατά χώρα: Πρώτα η Γαλλία, η Ιταλία, η Ουγγαρία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Σλοβενία, η Τσεχία... Μια Ευρώπη «ενωμένη», πλην κομματιασμένη σε περιφραγμένα ή τειχισμένα βασίλεια.
Η κατά Λεπέν «αφύπνιση των λαών της Ευρώπης» επέτρεψε στον Ματέο Σαλβίνι, τον ηγέτη της ιταλικής Λέγκας και οπαδό της ξενηλασίας, να διατάξει τους μετανάστες «να ετοιμάσουν τις βαλίτσες τους». Επέτρεψε επίσης στον Αλεξάντερ Γκάουλαντ, συμπρόεδρο της ακροδεξιάς AfD, να καθυβρίσει το Ολοκαύτωμα, διατεινόμενος πως «ο Χίτλερ και ο ναζισμός είναι μόνο μια κουτσουλιά σε περισσότερα από χίλια χρόνια επιτυχημένης γερμανικής ιστορίας». Για να αφυπνίζονται οι ακροδεξιοί, συγχρόνως ισλαμοφάγοι και εβραιοφάγοι, δεν μπορεί, κάποιες ιδέες και κάποιοι ηγέτες θα βρίσκονται σε λήθαργο...

Πηγή: Καθημερινή

Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2018

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Ο άνθρωπος που κοιμάται (1974)




Ο κινηματογράφος δεν είναι μόνο μια λατρεία αλλά κι ένας τρόπος ζωής που δύσκολα μπορεί να ερμηνευθεί σε όποιον δεν έχει βυθιστεί το ίδιο στον μαγικό κι ανατρεπτικό του χώρο. Όσες ταινίες κι αν έχουμε δει, ποτέ δε μπορεί να κορεστεί το πάθος μας γι' αυτήν την τέχνη. Κι αυτό συμβαίνει διότι πάντα ένα διαμάντι ξεπηδάει από το παρελθόν, το οποίο έχουμε αγνοήσει ή δεν είχαμε ποτέ ακούσει. Μία ακόμη δημιουργία που τραντάζει τα εσώψυχά μας και μας αναγκάζει να μένουμε άυπνοι όλο το βράδυ συνεπαρμένοι από μία δίνη σκέψεων και προβληματισμών. Το βέβαιο είναι πως την επόμενη μέρα ξυπνάμε άλλοι άνθρωποι με νέα κριτήρια κι ανανεωμένα δεδομένα. Έναν έντονο σεισμό εσωτερικής ανασκόπησης κι αυτογνωσίας, μου προκάλεσε η ταινία "Ο άνθρωπος που κοιμάται" του Bernard Queysanne, βασισμένο στο ομότιτλο βιβλίο του Ζωρζ Πέρεκ, ο οποίος συμμετείχε στα γυρίσματα. 
Η ιστορία της ταινίας είναι χαοτική κι αυτό είναι που την τοποθετεί σε ένα ξεχωριστό κινηματογραφικό επίπεδο. Ένας νεαρός φοιτητής ζει κι ονειρεύεται σε μία μικρή σοφίτα του Παρισιού. Η μποέμικη ζωή του δε διαφέρει από αυτή του μέσου φοιτητή. Μελετάει, διασκεδάζει, στέκεται αντιμέτωπος στις αξιολογήσεις των καθηγητών που θα ορίσουν το μέλλον του, ονειρεύεται κι ως έφηβος αναζητά ένα νόημα στη ζωή. Ένα απ' αυτά τα πρωινά σηκώνεται και φεύγει αγχωμένος για τη σχολή. Την ώρα που δίνει γραπτές εξετάσεις, ο χρόνος σταματά και το βλέμμα του καρφώνεται στην κάμερα. Λίγα δευτερόλεπτα που κρατούν αιώνες καθώς όλη η ζωή περνάει από μπροστά του, αναγκάζοντάς τον να αναζητήσει τη λάθος στροφή της μέχρι τώρα πορείας του. Από εκείνο το σημείο και μετά ξεκινάει ένας καταιγισμός σκέψεων, στοχασμών, εκρήξεων και ριζοσπαστικών αποφάσεων. Μία δίνη που δε σ' αφήνει να πάρεις ανάσα. Μένεις καρφωμένος στην οθόνη και παρακολουθείς μία ωριαία καταγραφή σκέψεων που σε κάνει να ανατριχιάζεις διότι πολλές απ' αυτές έχουν γίνει κι από σένα. Αισθάνεσαι πως μία κάμερα έχει μπει μες στο κεφάλι σου και βγάζει στην επιφάνεια τους πιο κρυφούς σου προβληματισμούς. Συγκίνηση, ανατριχίλα κι ενθουσιασμός. Αυτά είναι τα τρία εντονότερα συναισθήματα που μου προκάλεσε η συγκεκριμένη ταινία.


Η ταινία, όπως και το βιβλίο στο οποίο βασίστηκε, μπορούν να χαρακτηριστούν ως ένα δημιούργημα που αναζητά τα όρια της μοναξιάς και της αυτογνωσίας. Είναι η παύση που κάνουμε στη μίζερη ρουτίνα μας, κάτι στο οποίο μας βοηθά να αναζητήσουμε το χαμένο μας εγώ και να χτίσουμε μία προσωπικότητα πιο πλούσια και λιγότερο ευάλωτη στις απρόσωπες πόλεις που ζούμε. Σπάμε το καλούπι που μας πλασάρεται μέσα από την οικογένεια, την εκπαίδευση και την κοινωνία κι αρχίσουμε να πλάθουμε το εγώ μας με δικά μας κριτήρια και φαντασία. Από το βάθος του μυαλού μας αποβάλλουμε κάθε μορφή φόβου που μας έχει αδρανοποιήσει και τον αντιμετωπίζουμε κατάματα. Κάθε φόβος που νικιέται συνδυάζεται με ένα λιγότερο σύμπλεγμα του χαρακτήρα μας. 
Η ταινία θα μπορούμε να χαρακτηριστεί ως ένας ύμνος στην τεμπελιά. Ο ήρωας παραμένει στο κρεβάτι και παρατηρεί τη σοφίτα του. Συνειδητοποιεί το κλουβί που του έχει παραχωρηθεί όσο σπουδάζει στο Παρίσι. Μετράει για μία ακόμη φορά τις ρωγμές στο ταβάνι, απολαμβάνει το τσιγάρο κάτω από τους πίνακες του Ρενέ Μαγκρίτ και του Μαουρίτς Κορνέλις Έσερ (δεν είναι τυχαίες οι δυο επιλογές των πινάκων), αφουγκράζεται την κοινωνία αποστασιοποιημένος καθώς ρεμβάζει στο παράθυρο, δίνει μορφή στις μουλιασμένες του κάλτσες και παρατηρεί για ώρες τα σημάδια που σχηματίζονται πάνω στον κερατοειδή. Πράξεις που έχουμε κάνει όλοι μας σε στιγμές πλήρους αδράνειας. Σ' αυτές τις στιγμές μοναξιάς ενεργοποιούνται πολλοί μηχανισμοί που μας αναγκάσουν να αναθεωρήσουμε την πορεία μας. Ένα είδος συνειδητού format. 
Είναι οι στιγμές που τα πρόσωπα, τα αντικείμενα κι οι υποχρεώσεις που μας περιβάλλουν παύουν να έχουν σημασία. Τα αφήνουμε όλα στην άκρη με το ρίσκο πως μπορεί να τα χάσουμε κι ως ξύπνιοι υπνοβάτες περιφερόμαστε σε μία πόλη άδεια. Αναθεωρούμε γειτονιές, στέκια, πρόσωπα και δραστηριότητες. Γινόμαστε αδιάφοροι για να μπορέσουμε να προσπερνάμε αόρατοι τους ανθρώπους γύρω μας. Είναι η μόνη λύση για να μπορέσουμε ήσυχα κι όμορφα να ζυγίσουμε και να επιλέξουμε αυτά που μας γεμίζουν και να αποβάλλουμε όλα όσα σπαταλούμε το χρόνο μας άσκοπα. 
Μέσα από μία λιτή και κατανοητή γραφή, η οποία ερμηνεύεται εντυπωσιακά με τη φωνή της Ludmila Mikaël, συναντάμε την εξεγερμένη προσωπικότητα του φοιτητή. Από το ήρεμο βλέμμα του και το ερμητικά κλειστό του στόμα, ξεπετιούνται απανωτές κραυγές. Ο ήρωας αρχίζει να ζει μία πρωτόγνωρη κατάσταση. Διαλύει κάθε τι παλιό (εκπληκτικά τα πλάνα με τα κατεδαφισμένα κτίρια) για να χτίσει πάνω σ' αυτά τη νέα του προσωπικότητα. Κι ενώ ξεκινάει με ορμή, στη συνέχεια κομπιάζει καθώς φοβάται να σπάσει το σκληρό του κέλυφος. Νιώθει απροετοίμαστος στο νέο σκηνικό που αρχίζει να αποκαλύπτεται μπροστά του. Προτιμάει τη τρέλα ή τον θάνατο διότι τον φοβίζει η ανάληψη ευθύνης. Υπάρχει κι η επιλογή της παραίτησης αλλά δεν του την επιτρέπει ο εγωισμός του. 
Τέλος είναι αυτός ο μεγάλος εχθρός που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στη ζωή, ο χρόνος. Στην ταινία δηλώνεται με πολλούς τρόπους. Με τη βρύση που στάζει ρυθμικά, με το ρολόι στο κομοδίνο που γεμίζει το χώρο με ένα απαλό τικ τακ, με την κίνηση στους δρόμους και τα βήματα. Ο ήρωας τρέχει στο άδειο Παρίσι προσπαθώντας να ξεφύγει από τον χρόνο. Όμως εκείνος τον προφταίνει. Έτσι αποφασίζει να τον αντιμετωπίσει με τον ύπνο αλλά το ξυπνητήρι δεν είναι σύμμαχός του. Στο τέλος αποφασίζει να χαθεί στο σούρουπο και να γίνει μία ακόμη σκιά στους δρόμους της πόλης.


Η ταινία είναι ένα εκπληκτικό κινηματογραφικό πείραμα. Ο πρωταγωνιστής βουβός κι ανέκφραστος παίζει το ρόλο μιας μαριονέτας που υπακούει στα λόγια της αφηγήτριας. Ο νεαρός ηθοποιός Jacques Spiesser παραδίδει με μεγάλη επιτυχία μία δύσκολη ερμηνεία. Εντυπωσιακή η μορφή του που περιφέρεται σε ένα Παρίσι έρημο. Που και που φαίνονται κάποια αυτοκίνητα στο βάθος ή κάποιοι περαστικοί, για να εντείνουν την μοναξιά των ανθρώπων. Μπορεί να λείπουν οι διάλογοι αλλά ολόκληρη η ταινία γεμίζει σκέψεις και συναισθήματα. Σαν να διαβάζει κανείς ένα βιβλίο κι απλώς του προσφέρονται οι εικόνες κι οι ήχοι. Η μουσική είναι κι αυτή με τη σειρά της πειραματική κι αρκετά πρωτοποριακή για εκείνα τα χρόνια. Τα πλάνα προσφέρουν μια διαφορετική όψη στο Παρίσι. Λάτρεψα την κίνηση της κάμερας στους άδειους δρόμους και στις σιωπηλές διαδρομές του ήρωα.
Ο "Άνθρωπο που κοιμάται" είναι μία ανατρεπτική μύηση αυτογνωσίας κι ενηλικίωσης. Μία από τις πολυάριθμες βουβές κραυγές γύρω μας. Η αιώνια αποτυχία της τακτοποίησης του θέματος σχετικά με την ύπαρξή μας.
Ένα πραγματικά υπέροχο κινηματογραφικό διαμάντι.
Μπορείτε να την απολαύσετε με υπότιτλους στο youtube.

Βαθμολογία: 9/10

Κυριακή, 3 Ιουνίου 2018

Η σφαγή συνεχίζεται...




Εν ψυχρώ δολοφονία Παλαιστίνιας εθελόντριας νοσοκόμας του Ερυθρού Σταυρού από ισραηλινούς στρατιώτες.
Η Ραζάν αλ-Ναζάρ ήταν μόνο 21 ετών. 
Κανένα άλλοθι ποια στους σφαγείς της Μέση Ανατολής. 

Σάββατο, 2 Ιουνίου 2018

Είναι οι Εβραίοι η ρίζα του κακού;




του Περικλή Κοροβέση

Οι Εβραίοι διοικούν τον κόσμο; Εχουν ένα τόσο ισχυρό παγκόσμιο συνωμοτικό δίκτυο και βρίσκονται πίσω από κάθε κυβέρνηση ώστε στα χέρια τους οι πολιτικοί γίνονται ανδρείκελα; Το παγκόσμιο αρπαχτικό κεφάλαιο που σήμερα κυριαρχεί στον κόσμο είναι στα χέρια των Εβραίων; 
Είναι όντως μια γάγγραινα για την ανθρωπότητα, που θέλει να διαβρώσει τον χριστιανισμό και να φέρει το βασίλειο του Σατανά; (Εμείς δεν καίμε τον Εβραίο στην Ανάσταση;) Είναι αλήθεια πως σκοτώνουν μικρά παιδιά μέσα σε ένα βαρέλι με καρφιά; Μήπως είχαν δίκιο φωτεινά μυαλά της ανθρωπότητας, όπως Βολτέρος, Βάγκνερ, Νίτσε και πάρα πολλοί άλλοι, που ήταν φανατικά αντισημίτες; Πώς είναι δυνατόν να συμπέσουν οι αντιλήψεις του Χίτλερ και του Στάλιν σχετικά με τους Εβραίους;
Ο πρώτος με την τελική λύση, δηλαδή την εξόντωση όλων των Εβραίων, και ο δεύτερος με τη συνωμοσία των Εβραίων γιατρών που ήθελαν να ανατρέψουν την ΕΣΣΔ. (Ευτυχώς αυτοί δεν κατέληξαν στην τελική λύση, γιατί πέθανε ο Στάλιν. Αλλά φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν απάνθρωπα.) Η λίστα των «εγκλημάτων» των Εβραίων είναι ατελείωτη.
Θα προσθέσω κάτι που άκουσα με τα ίδια μου τα αυτιά, από αριστερό συγκρατούμενό μου, την εποχή της χούντας: «Αν ο Χίτλερ έκανε ένα καλό, είναι που εξολόθρευσε τους Εβραίους. Κρίμα που του ξέφυγαν μερικοί». Αυτός ήταν ένα παιδί με ήθος και επώνυμο στέλεχος των Λαμπράκηδων (ίσως να ήταν μαθητής του Μίκη). Είδαμε και πάθαμε να του αλλάξουμε γνώμη. Τελικά πείστηκε πως είχε λάθος.
Δεν ξέρω αν θα γινόταν μια δημοσκόπηση με τέτοια ερωτήματα ή αντίστοιχα στη χώρα μας σε τι συμπεράσματα θα κατέληγε. Αν κρίνω πως αυτή η κοινωνία ανέδειξε τρίτο κόμμα τη Χρυσή Αυγή, τότε ίσως να φανεί πως είμαστε περισσότερο αντισημίτες από ό,τι φανταζόμαστε. Αλλά γιατί όλο αυτό το μίσος για τους Εβραίους που ξεκινάει περίπου εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια;
Αν θέλουμε να βρούμε μια γενεσιουργό αιτία, αυτήν πρέπει να την ψάξουμε στον μονοθεϊσμό. Τέσσερις είναι οι βασικές μονοθεϊστικές θρησκείες (αν και προϋπήρχαν και άλλες μικρότερες μονοθεϊστικές θρησκείες που τις αποκαλούμε μονολατρίες). Η θρησκεία του Ισραήλ, του Ζαρατούστρα (μαζντεϊσμός), χριστιανισμός και ισλάμ.
Ολες έχουν έναν ιδρυτή-προφήτη: Μωυσή, Ζαρατούστρα, Χριστό και Μωάμεθ. Θα πρέπει να εκλάβουμε τον μονοθεϊσμό ως θρησκευτική επανάσταση και όχι ως εξέλιξη του πολυθεϊσμού. Ηταν η πλήρης ανατροπή του. Η θρησκεία του Ζαρατούστρα, μετά την κατάκτηση της Περσίας από τους Αραβες, συρρικνώθηκε και μετανάστευσε στις Ινδίες, αλλά δεν μακροημέρευσε. Αντίθετα ο μονοθεϊσμός του Μωυσή, με τις δύο νέες θρησκείες, τον χριστιανισμό και το ισλάμ (ο Θεός είναι ο ίδιος για όλους), κυριάρχησε παγκοσμίως μέχρι τις μέρες μας.
Το ισλάμ εμφανίζεται εφτά αιώνες μετά τον χριστιανισμό και έτσι βγαίνει εκτός ανταγωνισμού. Ιουδαϊσμός και χριστιανισμός βρέθηκαν στα μαχαίρια από την πρώτη στιγμή. Οι χριστιανοί κατηγορούσαν τους Εβραίους γιατί δεν δέχονταν τα «Καλά Νέα», το Ευαγγέλιο δηλαδή και την έλευση του Μεσσία. Οι δε Εβραίοι απαντούσαν πως οι προφητείες δεν έχουν ακόμα εκπληρωθεί, το οποίο ισχύει ακόμα και σήμερα.
Και οι δύο θρησκείες ήταν επιθετικές και ανταγωνιστικές για περίπου τέσσερις αιώνες -οι Ρωμαίοι δεν μπορούσαν να τις ξεχωρίσουν- μέχρι που ο χριστιανισμός γίνεται επίσημη θρησκεία των Ρωμαίων, άρα κρατική θρησκεία και μάλιστα αυτοκρατορική. Και ο συσχετισμός δυνάμεων αλλάζει άρδην. Τώρα έχουμε μια κρατική θρησκεία μαζί με τον μηχανισμό του κράτους εναντίον μιας θρησκείας που δεν είχε τίποτα άλλο εκτός από τους ραβίνους και τους πιστούς, που συσπειρώθηκαν γύρω από τη θρησκεία τους, τις τελετουργίες τους και τις συνήθειές τους.
Δεν ήταν οι ίδιοι που ήθελαν να αποκλειστούν από την κοινωνία, αλλά ήταν η ίδια η κοινωνία που τους γκετοποίησε απαγορεύοντας κάθε επάγγελμα, εκτός από αυτό του εμπόρου και του χρηματιστή. Στους χριστιανούς απαγορευόταν να δανείζουν χρήματα με τόκο. Και από ό,τι ξέρω, ισχύει ακόμα. Τότε, πώς γίνεται να έχουμε χριστιανικές τράπεζες; Και πρέπει να ομολογήσω πως αγνοώ και τη θέση του Πατριαρχείου και της Ιεράς Συνόδου επί του θέματος (αν κάποιος ξέρει, παρακαλώ να καλύψει το κενό μου). Στη συνέχεια έχουμε εθνοκαθάρσεις ή καλύτερα θρησκειοκαθάρσεις.
Γιατί αυτοί που ήταν υποχρεωμένοι να εγκαταλείψουν τη χώρα δεν ήταν αλλόφυλοι αλλά γηγενείς. Το 1290 εκκαθαρίζεται η Αγγλία από τους Εβραίους. Στη Γαλλία το 1394 και στην Ισπανία το 1492. Να σημειώσουμε πως όταν ο Σέξπιρ έγραφε τον αντισημιτικό Σάιλοκ («Ο έμπορος της Βενετίας») δεν υπήρχε κανένας Εβραίος στην Αγγλία, αλλά έγραψε τον μύθο του αντισημιτισμού, προσφιλές λαϊκό θέμα. Και οι Εβραίοι της Ισπανίας βρήκαν άσυλο στην Ισλαμική Οθωμανική Αυτοκρατορία, στη Θεσσαλονίκη.
Παραλείποντας μικρότερα πογκρόμ και άγριες και αιματηρές διώξεις, π.χ. Ιερά Εξέταση, να σταθούμε στην επίσημη εκδοχή του απόλυτου κακού που αντιπροσωπεύουν οι Εβραίοι. Υπεύθυνοι για την ήττα των Γάλλων στον Γαλλοπρωσικό Πόλεμο ήταν οι Εβραίοι (υπόθεση Ντρέιφους). Το ίδιο έγινε και με την ήττα των Γερμανών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μίσος που κατέληξε στο Ολοκαύτωμα.
Το 1881, ο τσάρος Αλέξανδρος δολοφονείται από τους μηδενιστές. Αλλά υπεύθυνοι βέβαια ήταν οι Εβραίοι. Τον επόμενο χρόνο περνάει ένας νόμος εναντίον των Εβραίων που αγγίζει τη νομοθεσία των ναζί. Και ακολουθούν πογκρόμ για μια εικοσαετία σε μεγάλη έκταση κυρίως στην Ουκρανία. Μπορούμε να πούμε πως αντισημιτισμός είναι ο πιο αρχαίος ρατσισμός που έδωσε την πατέντα για όλους τους ρατσισμούς ανά τους αιώνες. Σήμερα ο αντισημιτισμός λέγεται ισλαμοφοβία και ξενοφοβία.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Παρασκευή, 1 Ιουνίου 2018

Ευρωπαϊκός ίλιγγος




Η κρίση χρέους βαφτίστηκε ελληνική. Η προσφυγική κρίση ήταν πρόβλημα των Ελλήνων, των Ιταλών και των Γερμανών. Η διαχείριση των κρίσεων έπρεπε να γίνει με βάση τους κανόνες. Τα χρόνια περνούσαν, οι κρίσεις φούντωναν, αλλά οι κανόνες δεν άλλαζαν. Για τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών, για τους τραπεζίτες της Φραγκφούρτης, για τους κυβερνητικούς εταίρους στο Βερολίνο τα προβλήματα λύνονταν με εκβιαστικές πιέσεις, πότε στην Αθήνα, πότε στη Ρώμη, πότε στη Μαδρίτη, σε κυβερνήσεις και λαούς. Οι αληθινές αιτίες κρύβονταν κάτω από το χαλί.
Από τους τεμπέληδες του ευρωπαϊκού Νότου περάσαμε στον διαχωρισμό ανάμεσα σε δήθεν καλούς και κακούς μαθητές. Εν τω μεταξύ, οι εργασιακές σχέσεις ελαστικοποιήθηκαν, το κοινωνικό κράτος ξεχαρβαλώθηκε, οι διαμαρτυρίες αντιμετωπίστηκαν με καταστολή, η διαφθορά ξορκίστηκε αλλά δεν πατάχθηκε, οι ισχυροί συνεχίζουν να φοροαποφεύγουν. Τη νύφη συνεχίζουν να πληρώνουν οι αδύναμοι και τα μεσαία στρώματα.
Η συνταγή της λιτότητας αποδείχθηκε δραμαμίνη για τον ευρωπαϊκό ίλιγγο. Κάτω από το χαλί έπιασε μούχλα. Κι από εκεί άρχισε να βγαίνει η ακροδεξιά δυσοσμία. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία βρήκαν πρόσφορο έδαφος σε μια κοινωνία που σπρωχνόταν στη λογική της νεοφιλελεύθερης ζούγκλας, όπου είναι «φυσικό» να επικρατούν οι ισχυροί και να χάνονται οι αδύναμοι: ζήσε κι άσε τους άλλους να πεθάνουν...
Η άνοδος της Ακροδεξιάς στην ανατολική Ευρώπη, η δράση της ναζιστικής συμμορίας στην Ελλάδα αντιμετωπίστηκαν αρχικά ως παράγωγα ενός λαϊκισμού που εύκολα βαφτίστηκε... αριστερός. Ακόμα κι όταν τα ακροδεξιά μορφώματα απλώθηκαν στη Γαλλία και τη Γερμανία, οι ευρωπαϊκές πολιτικές και οικονομικές ελίτ έκαναν πως δεν καταλάβαιναν κι ας έβλεπαν καθαρά αυτό που ερχόταν. Μια Ευρώπη φρούριο με αυστηρή πειθαρχία στο εσωτερικό της ήταν η μόνιμη επωδός τους.
Η Αριστερά προειδοποίησε έγκαιρα, έδωσε και δίνει μάχη για τα αυτονόητα απέναντι σε εταίρους που κάνουν υποδείξεις στους Ιταλούς πώς να ψηφίζουν, που κλείνουν τα μάτια στο πρόβλημα δημοκρατίας στην Καταλωνία και στα σκάνδαλα τα οποία ρίχνουν από την εξουσία τον Ισπανό ομοϊδεάτη τους Ραχόι.
Το κερασάκι στην ευρωπαϊκή τούρτα ήρθε διά χειρός Τραμπ. Οι νέοι αμερικανικοί δασμοί στον χάλυβα και στο αλουμίνιο ισοδυναμούν με κήρυξη εμπορικού πολέμου. Ίσως είναι μία από τις τελευταίες ευκαιρίες της Ε.Ε. να αποδείξει ότι είναι αληθινά ενωμένη και ευρωπαϊκή δύναμη.

Πηγή: Αυγή

Πέμπτη, 31 Μαΐου 2018

Στο ίδιο έργο ως θεατές πλέον…




Πριν οχτώ χρόνια, η χώρα μας μπήκε σε μία περίοδο πειραματισμού και μικρών αλλά αποτελεσματικών πραξικοπημάτων. Μουδιασμένοι από το οικονομικό σοκ και διχασμένοι από τις χρόνιες πολιτικές μας διαφορές (προσωπικά πιστεύω πως ο εμφύλιος στη χώρα μας δεν έληξε ποτέ), δε καταφέραμε ποτέ να δούμε ξεκάθαρα την όλη κατάσταση και να συνειδητοποιήσουμε πως δεν είμαστε τίποτα παραπάνω από ένα ακόμη προτεκτοράτο που αλλάζει χέρια από τη μια μεγάλη δύναμη στην άλλη.
Τώρα όμως ήρθε η σειρά της Ιταλίας να πρωταγωνιστήσει στο ίδιο έργο, με εμάς αυτή τη φορά ως θεατές. Ένα έργο όμως που ενώ φαίνεται πως έχει κοινή αρχή, η συνέχειά του ενδέχεται να είναι πολύ διαφορετική διότι άλλη δύναμη έχει η Ελλάδα κι άλλη η Ιταλία, η τρίτη ισχυρότερη οικονομία της Ευρώπης.
Το έναυσμα της νέας πολιτικής και οικονομικής κρίσης δόθηκε το περασμένο σαββατοκύριακο, όταν ο πρόεδρος της Ιταλίας Σέρτζιο Ματαρέλα απέτρεψε μία κυβέρνηση λαϊκιστών κι ακροδεξιών. Πολλοί ευρωπαίοι αλλά κι εγχώριοι δεξιοί και νεοφιλελεύθεροι το πανηγύρισαν, πιστεύοντας πως η Ευρώπη για μία ακόμη φορά σώθηκε. Από την άλλη όμως, είναι αρκετοί αυτοί που παρακολουθούν με σκεπτικισμό κι ανησυχία την απόφαση αυτή.
Αυτό που φαίνεται πλέον ξεκάθαρα μετά την ανησυχία των πρώτων ημερών, είναι ότι η απόφαση του Ιταλού προέδρου δεν είχε δημοκρατικές βάσεις, καθώς η πράξη του συσχετιζόταν με το συμφέρον των διεθνών αγορών και της Γερμανίας. Κι επειδή ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται, βγήκε ο Γερμανός Επίτροπος Προϋπολογισμού Γκίντερ Έτινγκερ να δηλώσει πως «οι αγορές θα μάθουν στους Ιταλούς πώς να ψηφίζουν σωστά». Οι συγνώμες του που ακολούθησαν μετά, αποδεικνύουν το πόσο ξεδιάντροπα και με πόση θρασύτητα κυβερνούν όλοι αυτοί οι τεχνοκράτες. 
Την ίδια στιγμή τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης έχουν ξεκινήσει μία νέα εκστρατεία προσβολών προς μια άλλη χώρα (τόσα χρόνια είχαμε συνηθίσει εμείς να είμαστε ο αποδέκτης τους). Μόνο που και σ’ αυτήν την περίπτωση η Ιταλία δεν είναι Ελλάδα. Οι επιθέσεις που δέχονται γίνονται τροφή στη ξενοφοβική κι αντιευρωπαϊκή τους τάση, μ’ αποτέλεσμα να βγαίνει κερδισμένη η Λίγκα του Βορρά ενώ θεωρείται βέβαιο πως στη διαμάχη που θα ξεσπάσει, το «Ital-exit» δε θα ακούγεται από τα στόματα των Βρυξελλών, του Βερολίνου και της Φρανκφούρτης αλλά από τους ίδιους τους Ιταλούς.
Σ’ αυτή τη νέα δίνη, η Ελλάδα έχει πολλές πιθανότητες να λύσει αρκετές εκκρεμότητες από επιλογή των Ευρωπαίων εταίρων που θα προτιμήσουν να κλείσουν μικρότερα ανοιχτά μέτωπα για να αντιμετωπίσουν το ιταλικό πρόβλημα. Αυτός όμως δεν είναι λόγος εφησυχασμού και ικανοποίησης καθώς δε ξέρουμε την αντίδραση της Ιταλίας στου επόμενους μήνες και το πόσο καταστροφική θα είναι στο ετοιμόρροπο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Με το να παρακολουθήσουμε όμως την όλη κατάσταση ως θεατές, ίσως καταφέρουμε να αναληφθούμε την έλλειψη δημοκρατίας στην ένωση των Ευρωπαίων τραπεζιτών και τεχνοκρατών.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 30 Μαΐου 2018

Ούνα φάτσα, ούνα ράτσα (2)




του Γιώργου Τσιάρα

Διάβαζα σήμερα –όπως όλοι μας- τις προβλέψεις του επικαιροποιημένου τριτο-τέταρτου μνημονίου, του SmoU, που λέμε και στο χωριό, και επιτέλους η ταραγμένη, ανήσυχη ψυχή μου πήγε στη θέση της: όχι απλά έρχεται η ανάπτυξη στη χαντακωμένη οικονομία μας, αλλά θα είναι -λέει- και... ολιστική!
Εχουμε και λέμε: οχτώ ολόκληρα χρόνια μετά το Καστελόριζο, με το ΑΕΠ να έχει υποχωρήσει σχεδόν κατά 25% -μια συμφορά που συνήθως συμβαίνει στα κράτη μόνο ως αποτέλεσμα μακρόχρονων πολέμων–, αλλά με τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ (παρά τα ατέλειωτα χαράτσια και το ψευτο-κούρεμα του PSI) να έχει αυξηθεί «στον Θεό», κατά σχεδόν εβδομήντα μονάδες σε σχέση με το 2010, οι πολυχρονεμένοι μας Θεσμοί απέσπασαν με τη συνήθη ευκολία την υπογραφή μας σε ένα ακόμη «μεταρρυθμιστικό» κείμενο βαθιάς φτωχοποίησης του πληθυσμού και γενικευμένης εκποίησης του δημόσιου πλούτου.
Σε ένα κείμενο που, παρέα με την «τεχνική συμφωνία» του περασμένου Σαββάτου, παραβιάζει και τις τελευταίες αχνές «κόκκινες γραμμές» του «μνημονιακού μαρξιστή» Ευκλείδη μας, συνδέοντας ευθέως την επίσπευση της μείωσης του αφορολόγητου και τη νέα περικοπή των συντάξεων με την επίτευξη πλεονάσματος 3,5%.
Επιπλέον, επεκτείνει τον ασφυκτικό αυτόν δημοσιονομικό στόχο μέχρι (τουλάχιστον) το 2022. 
Φυσικά, διατηρεί ως προαπαιτούμενα για οποιαδήποτε μελλοντική ελάφρυνση (τα λεγόμενα, στη μνημονιακή new speak, «φορολογικά και κοινωνικά αντίμετρα» για τη «διατήρηση της κοινωνικής συνοχής») την ολοκλήρωση των «στοχευμένων αναπτυξιακών μέτρων για τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα», την «αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας» και τις «δομικές αλλαγές» στη λειτουργία του Δημοσίου.
Και που βεβαίως καταλήγει με τη μόνιμη επωδό ότι η Ελλάδα δεσμεύεται να συζητά και να συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την ΕΚΤ αλλά και με το ΔΝΤ, ανεξαρτήτως του αν θα μείνει ή θα φύγει από το πρόγραμμα (!), για όλες τις δράσεις που σχετίζονται με τους στόχους του μνημονίου, πριν από την υιοθέτησή τους.
Δικαιολογώντας μάλιστα την περικοπή των συντάξεων (σε ύψος 1% επί του ΑΕΠ) ως «ανάγκη για κοινωνική δικαιοσύνη ανάμεσα στις γενιές», και τα συνεχιζόμενα χαράτσια και ξεπουλήματα ως «δύσκολες αποφάσεις που είναι αναγκαίες, ούτως ώστε το βάρος να διαχυθεί σε όλα τα μέρη της κοινωνίας που έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν»...
Όσο για το χρέος και τη γραβάτα του Αλέξη, ακόμη τη ράβουν οι αρχιμόδιστροι του Βερολίνου και των Βρυξελλών.
Τα πρώτα εκατό χρόνια είναι δύσκολα - όπως έλεγε και ο μπαρμπα-Κέινς, μακροπρόθεσμα, θα είμαστε όλοι νεκροί.
'Ολα αυτά θα ήταν από μόνα τους εξοργιστικά ακόμη κι αν δεν συνέβαιναν σε μια εξαιρετικά κρίσιμη -όχι μόνον για εμάς, αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη- συγκυρία, όπου το αφήγημα της «αριστερής» κυβερνησάρας μας περί «καθαρής εξόδου στις αγορές» κλονίζεται συθέμελα λόγω των εξελίξεων στη γείτονα Ιταλία.
Όπου, ως γνωστόν, από την πολλή αγάπη του λαού της για την Ευρωπαϊκή Ενωση και τα διαδοχικά...«εθελοντικά» εσωτερικά μνημόνια λιτότητας που έχουν επιβληθεί στην καμπούρα του τα τελευταία χρόνια, μας προέκυψε εσχάτως μια «αντισυστημική», ευρωσκεπτικιστική, και σε κάθε περίπτωση καραδεξιά κυβέρνηση συνασπισμού, αποτελούμενη από την ξενοφοβική, φασίζουσα Λέγκα και το «αγανακτισμένο» κόμμα διαμαρτυρίας του Γκρίλο, τα Πέντε Αστέρια.
Γεγονός που ήδη βάζει φωτιές στα χρηματιστήρια και την αγορά ομολόγων, όπου ψιθυρίζεται κιόλας η απαγορευμένη λέξη «ΙTAL-EXIT»...
Ας μην κρυβόμαστε: το 2010, η Ελλάδα έγινε χάρη στον Γιωργάκη και τους άλλους εθελόδουλους φωστήρες μας το πειραματόζωο της γερμανικής ηγεμονίας διά του χρέους.
Ο κύριος λόγος που έγιναν όσα έγιναν έκτοτε, με την Ελλάδα στο τσιγκέλι, ήταν ακριβώς γιατί η Ευρώπη και το ευρώ δεν θα επιζούσαν από μια πιθανή ελεγχόμενη χρεοκοπία και «διάσωση» της Ιταλίας, που ήταν too big to fail, «πολύ μεγάλη για να καταρρεύσει».
Σήμερα, τα πράγματα αλλάζουν και πάλι.
Πέφτουν από τα σύννεφα πολλοί για τη δεξιά στροφή της Ιταλίας. Ξεχνάνε πως η φτώχεια και η ανισότητα δεν έχουν πρόσημο και πως όταν το καζάνι βράζει, δεν ξέρεις ποτέ από ποια μεριά θα σκάσει και ποιους θα πάρει ο διάολος.
Όπως έγραφα πριν από λίγους μήνες, παραμονές των εκλογών:
«Η Ιταλία είναι μια χώρα δύο ταχυτήτων και αυτό αντανακλάται πλέον σε κάθε πόλη της, από τη φαινομενικά πλουσιότερη -το Μιλάνο- ώς και την πιο φτωχή. Τα τελευταία 35 χρόνια, η κοινωνική ανισότητα έχει αυξηθεί στην Ιταλία περισσότερο από ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα του ΟΟΣΑ. Περισσότερα από τέσσερα εκατομμύρια πολίτες, κάπου 8% του πληθυσμού, ζουν και επίσημα σε καθεστώς απόλυτης φτώχειας, ενώ σχεδόν 18 εκατομμύρια βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κοινωνικό αποκλεισμό και την ‘‘απλή’’ φτώχεια. Η ανεργία έχει επισήμως υποχωρήσει στο 11,8% του εργατικού δυναμικού και στο 30% για τους νέους, αλλά ο τρόπος που μετριέται αφήνει απ’ έξω σχεδόν το μισό δυναμικό (42%) των ‘‘απασχολήσιμων’’ Ιταλών, που παραμένουν άεργοι και ‘‘αόρατοι’’ για τις επίσημες στατιστικές. Πολλοί άνεργοι νέοι στρέφονται -από επιλογή ή από ανάγκη- στη μαφία, τον μεγαλύτερο εργοδότη: οι πιο άτυχοι καταλήγουν στα συσσίτια της Caritas, της μεγαλύτερης εκκλησιαστικής ΜΚΟ στον κόσμο, που φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια δίπλα στις Ferrari και τις πανάκριβες μπουτίκ της Ρώμης και του Μιλάνου».
Αλλά όλα αυτά δεν έγιναν στο κενό- υπάρχουν συγκεκριμένες πολιτικές ευθύνες.
«Η λεγόμενη ‘‘Κεντροαριστερά’’, το PD του Ρέντσι, του Μόντι και του Πρόντι, έχει ταυτιστεί πλέον στα μάτια των πληβείων με την πολιτική της παρατεταμένης λιτότητας και περικοπής μισθών, συντάξεων και δημοσίων δαπανών. Από μακροοικονομικής άποψης, η περασμένη δεκαετία μόνο σαν καταστροφική μπορεί να καταγραφεί. Τόση λιτότητα, τόσες θυσίες και ‘‘ψαλίδια’’ για τον κοσμάκη, κι ακόμη η ιταλική οικονομία παραμένει μετέωρη, με ασθματική (και κατά πολλούς αναλυτές ‘‘μαγειρεμένη’’ από τις κυβερνήσεις Ρέντσι και Τζεντιλόνι) ανάπτυξη, ετοιμόρροπο τραπεζικό σύστημα και δυσθεώρητο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, που, αν αθροιστεί, αγγίζει το... 250% του ΑΕΠ, ήτοι πάνω από τέσσερα τρισεκατομμύρια ευρώ»!
Και κατέληγα: «Οπως ακριβώς και στην Ελλάδα, με τα διαδοχικά μνημόνια-οικονομικούς ζουρλομανδύες, έτσι και στην Ιταλία τα ‘‘εσωτερικά μνημόνια’’-γιατροσόφια λιτότητας των τελευταίων χρόνων είχαν το αντίθετο από το υπεσχημένο αποτέλεσμα, ενώ σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο ρίχνουν βενζίνη στη φωτιά της ξενοφοβίας, ακόμη και του ανοιχτού ρατσισμού».

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών