Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Το Νησί των Σκύλων




Όποτε μαθαίνω πως ο Γουές Άντερσον ετοιμάζει νέα ταινία, ένα σκίρτημα εντείνεται μέσα μου και σαν μικρό παιδί περιμένω πως και πως την έξοδό της στις κινηματογραφικές αίθουσες. Κι όχι άδικα καθώς οι ταινίες του κρύβουν την αγνότητα και την αθωότητα που μας γυρνούν στα παιδικά μας χρόνια.
Οι ιστορίες, τα χρώματα, τα συναισθήματα κι οι έξυπνοι διάλογοι είναι τα βασικότερα χαρακτηριστικά της μέχρι σήμερα δουλειάς του. Μία αυθεντικότητα που τον κάνει ιδιαίτερα ξεχωριστό δημιουργό στον κινηματογράφο. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου πως σε κάθε ταινία του, αρκετοί γνωστοί ηθοποιοί επιθυμούν να παίξουν ή να συμμετάσχουν. Εννιά χρόνια μετά τον "Απίθανο Κύριο Φοξ" που με μάγεψε αναπάντεχα, ο Γουές Άντερσον επιστρέφει σε μία παρόμοια ταινία αποθεώνοντας την ανιδιοτελή αγάπη των σκύλων αλλά και την ιδιαίτερη κουλτούρα της Ιαπωνία.
Το "Νησί των Σκύλων" είναι ένας βιομηχανικός σκουπιδότοπος που μετατρέπεται σε τόπο εξορίας. Εκεί αποφασίζει να στείλει όλα τα σκυλιά της πόλης ο δήμαρχος Κομπαγιάσι, ο οποίος δε κρύβει την αγάπη του στις γάτες. Μαζί με το επιτελείο του, το οποίο αποτελείται από αντίστοιχους γατόφιλους και διεφθαρμένους πολιτικούς, προκαλεί μία επιδημία που σπέρνει τον πανικό στην πόλη. Μοναδική σωτηρία είναι η απομάκρυνση όλων των σκυλιών στο νησιωτικό σκουπιδότοπο. Όμως ο ανιψιός του, μη μπορώντας να αντέξει την απώλεια του σκύλου του, ταξιδεύει μέχρι το νησί για να τον αναζητήσει. Εκεί θα πέσει σε μία παρέα σκύλων, οι οποίοι με συγκινητικό τρόπο θα δεχτούν να τον βοηθήσουν. Σημείωση πρώτη, τα σκυλιά δε μπορούν να σου κρατήσουν κακία κάτι που μαρτυρά την μεγάλη καρδιά που έχουν.
Κατά τη διάρκεια της περιηγήσεις στο δυστοπικό τοπίο του άμεσου μέλλοντος (δεν είναι τυχαίο που ο σκηνοθέτης δηλώνει στην αρχή της ταινίας πως η ταινία δεν απέχει και πολύ από το παρόν), μαθαίνουμε για τα παιδικά χρόνια του ήρωα και την γνωριμία του με τον σκύλο ενώ παράλληλα πραγματοποιείται και μία διείσδυση στον πλούσιο συναισθηματικό κόσμο των σκυλιών. Ο ενθουσιασμός τους, η ανιδιοτελής τους αγάπη, η συντροφικότητα, η ισότητα, η δικαιοσύνη αλλά ακόμη και το δημοκρατικό τους σύστημα υποδηλώνουν πως για να φτάσει κάποιος σ' αυτό το επίπεδο οφείλει να είναι από τη φύση του καλός στη ψυχή και δίκαιος στο νου.
Η αναζήτηση λοιπόν του σκύλου μετατρέπεται σε μία ανάλυση των χαμένων μας ονείρων, της ξεχασμένης παιδικότητάς μας, της ψυχρής κοινωνίας μας και του πολιτικού καθεστώτος αρκετών χωρών που γίνεται όλο και πιο αυταρχικό.
Για μια ακόμη φορά, ο Γουες Άντερσον προσφέρει μία ταινία που χαρίζει ένα τεράστιο χαμόγελο από το πρώτο ως το τελευταίο λεπτό, ενώ το ξεχωριστό του χιούμορ προκαλεί ένα αυθόρμητο γέλιο που μόνο μια καλή παρέα μπορεί να προσφέρει. Και σ' αυτό το θέμα, ο δημιουργός παίρνει άριστα.
Επίσης αυτό που ξεχωρίζει στις ταινίες του είναι οι διάλογοι. Έξυπνες ατάκες που φέρνουν τόσο τους ήρωες όσο και τους θεατές σε άβολες θέσεις. Η εξύψωση της αθώας ανασφάλειας αλλά και των ερωτικών αδιεξόδων. Το αθώο φλερτ κι η ανιδιοτελής αγάπη. Η δύναμη των αληθινών σχέσεων κι η έλλειψη του εγωισμού. Όλα αυτά σε λιτούς και περιεκτικούς διαλόγους γεμάτους ουσία, εξυπνάδα και ζωντάνια.
Είναι επίσης εντυπωσιακός ο τρόπος που δίνεται ζωή σε άψυχα πράγματα. Οι εκφράσεις των σκύλων, τα δακρυσμένα μάτια, τα τριχώματα που κινούνται με τον αέρα αφήνουν μία αίσθηση πως απέναντί σου έχεις σκυλιά με προσωπικότητα κι όχι κούκλες που κινούνται με μηχανισμούς. Την ίδια αίσθηση μου είχε αφήσει κι ο "Απίθανος κύριος Φοξ" αλλά και το "Εγώ ο Κολοκυθάκης" που είδα πέρσι.
Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφερθώ και στα ψαγμένα soundtrack που συναντάμε στις ταινίες του Γουες Άντερσον. Στο "Νησί των Σκύλων" ο μουσικό πειραματισμός του περνάει σε άλλο στάδιο, καθώς μας προσφέρει ένα μείγμα ανατολίτικων κρουστών αλλά και το ψυχεδελικό ύφος μιας μπάντας που μου τράβηξε αμέσως την προσοχή. Αναφέρομαι στους West Coast Pop Art Experimental Band. Αναζητήστε τους.
Το "Νησί των Σκύλων" είναι ένα ακόμη νοσταλγικό κι άκρως αισιόδοξο κινηματογραφικό διαμάντι, το οποίο έδωσε επιτέλους χρώμα σε μία χρονιά που μέχρι στιγμής δεν έχει προσφέρει τίποτα αξιόλογο.
Επίσης, η ταινία αυτή μεγάλωσε την επιθυμία μου να συγκατοικήσω με έναν σκυλάκο.

Βαθμολογία: 8/10

Σάββατο, 21 Απριλίου 2018

21η Απριλίου: Κι όμως, γελοίοι, μας έδεσαν




του Κλέαρχου Τσαουσίδη

(...) Φοβάμαι τους ανθρώπους 
που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν 
και τώρα σε λοιδορούν 
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο...


Από το «Φοβάμαι» του Μανόλη Αναγνωστάκη. Νοέμβρης του 1983 στην «Αυγή»


Δεν ξέρω πόσοι έχουν ζήσει αυτή την κοινωνική αποξένωση στα επτά χρόνια της τυραννίας.
Δεν ξέρω πόσοι ζουν από όσους ένιωσαν το «χάδι του νόμου» και τη βίαιη αποκοπή από τους δικούς τους με αποφάσεις κομπλεξικών και φασιστοθρεμμένων στρατοδικών ή καθωσπρέπει δικαστών και εισαγγελέων.
Δεν ξέρω πόσοι ακόμη μετρούν πληγές και άλλα σακατιλίκια που απέκτησαν από τους ψυχασθενείς και άκρως ιδιοτελείς ασφαλίτες, ΕΣΑτζήδες ή ΚΥΠίτες.
Ξέρω ότι αυτό που σήμερα δοξάζουν εν πλήρη ελευθερία οι χρυσαυγίτες και υπηρετούσαν μεταδικτατορικά τύποι σαν τον Βορίδη, τον Πλεύρη ή τον Γεωργιάδη είναι μια πληγή που θα κλείσει μόνο με τη δική μας βιολογική εξαφάνιση. Αυτοί ουδέποτε ένιωσαν την ανάγκη έστω για μια συγγνώμη.
Ξέρω ότι εκείνο το πρωινό που τρέχαμε σαν παλαβοί όπου μπορούσε ο καθένας, εικοσάχρονα παιδιά ήμασταν, σαν τσεκουριά κόπηκε ο Απρίλης. Μεγαλώσαμε πριν την ώρα μας.
Ξέρω ότι χάσαμε πρόωρα ένα σωρό συντρόφους, δολοφονημένους αλλά και από αρρώστιες απροσδόκητες ή από γενναία αυτόβουλη αποχώρηση.
Έπειτα από μια σύλληψη που ουδέποτε κατάλαβα γιατί έγινε, έχασα αρκετούς φίλους, φίλες (κάποιους με δική μου πρωτοβουλία), με απέρριψαν συγγενείς ή οικογενειακοί φίλοι.
Ακριβώς τα ίδια συνέβαιναν και με άλλους συντρόφους, όχι κατ' ανάγκην του ίδιου χώρου, και έτσι καταλήξαμε στο τέλος σαν τους απόκληρους του Όργουελ στο «1984». Μαζευόμασταν στα ίδια μαγαζιά (που ελέγχονταν εύκολα από την Ασφάλεια), πηγαίναμε στις ίδιες ταβέρνες, στο ίδιο θέατρο. Έτσι, όποτε έμεναν άπρακτοι οι ψυχάκηδες ασφαλίτες, πέρναγαν ας πούμε από του «Γκιγκιλίνη», μάζευαν τον Νίκο ή τον Θωμά ή τον Λάκη, τους έριχναν ένα χέρι ξύλο και τους παρατούσαν όταν τέλειωνε το ωράριό τους.
Ενδιαμέσως, οι συλλήψεις, τα βασανιστήρια, οι δίκες, οι καταδίκες. Με την πρώτη αμνηστία βγήκαν και οι πρώτοι ανυπότακτοι, αλλά σύντομα ξαναβρέθηκαν στα νέα κελιά που εγκαινίασε το καθεστώς.
Η πλειονότητα της κοινωνίας σιωπούσε ή (οι δεξιοί που είχαν χάσει τον κόσμο κάτω από τα πόδια τους το '64) χειροκροτούσε μανιωδώς τον αποχαλινωμένο φασίστα και τους τζουτζέδες του. Έπειτα από την εκκαθάριση του '68, οι υπόλοιποι καθηγητές μας στέκονταν κλαρίνο μπροστά στον πιο γελοίο (μεταπολεμικά) ένστολο που είχε αναλάβει «αυτόκλητος» τις τύχες μας, με την ολόθερμη συμπαράσταση της οικονομικής ελίτ, του δικαστικού σώματος και της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Τι κι αν ζήτησε συγγνώμη χρόνια μετά ο Κλίντον; Οι αναθεωρητές της Ιστορίας αρνούνται την αμερικανική επέμβαση, αγνοούν τα στοιχεία που αποχαρακτηρίζονται από την αμερικανική κυβέρνηση και παίζουν με τα νεύρα μας διότι, απλούστατα, όσα ελληνικά στοιχεία υπήρχαν χαντακώθηκαν ή καταστράφηκαν είτε κάηκαν μαζί με τους φακέλους μας στο colpo grosso της συγκυβέρνησης του ’89.
Η Ιστορία της Αντίστασης στη χούντα στέκεται -και σωστά- στα παλικάρια που δολοφονήθηκαν από τους φασίστες, στους επώνυμους και τους κορυφαίους, όπως ο Αλέκος Παναγούλης.
Αυτό που δεν θέλει να παραδεχτεί και αυτή η Ιστορία είναι ότι υπήρξε αποδοχή της χούντας από το σύνολο σχεδόν των δεξιών (τρεις ή δέκα εξαιρέσεις δεν μετράνε), η ενσωμάτωση στην υποκουλτούρα των ημιμαθών στρατιωτικών ενός ικανού τμήματος του κρατικού μηχανισμού, η ευλογία από την Ιεραρχία και η έμπρακτη στήριξη της οικονομικής ελίτ.
Το βαθύ κράτος της εποχής ενισχύθηκε, έμεινε στο απυρόβλητο στη Μεταπολίτευση και πέρασε άνετα την «ιδεολογία» του στους επίγονους. Όποιος διαφωνεί ας επιχειρήσει μια συζήτηση με έναν αξιωματικό του στρατού ή της αστυνομίας, έναν δικαστικό, βιομήχανο ή μητροπολίτη. Οι πλείστοι θα ισχυριστούν πως το πραξικόπημα στηρίχτηκε από μια μειοψηφία του κλάδου τους. Και, δυστυχώς, αυτό ακούμε και από επίσημα χείλη. Κούνια που μας κούναγε...

(...) Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους. 
Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο...

Πηγή: Αυγή

Παρασκευή, 20 Απριλίου 2018

Οι «καταδρομικές εκλογές» του Ερντογάν




του Κώστα Ράπτη

Υπάρχουν πάντοτε και οι εξαιρέσεις – όπως μας θυμίζει η περίπτωση της Βρετανίδας πρωθυπουργού Τερέζα Μέι, η οποία, προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές πέρσι, πήγε για το "μαλλί” μιας άνετης επανεκλογής και εντέλει βγήκε με το "κούρεμα” της απώλειας αυτοδυναμίας.
Όμως οι εξαιρέσεις υπάρχουν πρωτίστως για να επιβεβαιώνουν τον κανόνα – ο οποίος εν προκειμένω προβλέπει ότι οι κυβερνώντες προκηρύσσουν τις πρόωρες εκλογές ακριβώς όταν είναι περισσότερο βέβαιοι για την επικράτησή τους.
Οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές που προκήρυξε αιφνιδιαστικά για τις 24 Ιουνίου ο Ταγίπ Ερντογάν στην γείτονα Τουρκία δεν είναι απλώς πρόωρες. Είναι "καταδρομικές”, σύμφωνα με την έκφραση του διευθυντή της Hurriyet Daily News, Μουράτ Γετκίν – καθώς αφήνουν στην αντιπολίτευση χρόνο μόλις 65 ημερών για να δώσει τη μάχη της, και μάλιστα σε ένα περιβάλλον έκτακτης νομοθεσίας και ακραίας ανισοτιμίας στον πολιτικό ανταγωνισμό.
Αρκεί να σημειώσει κανείς ότι την ίδια ημέρα με την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών ανανεώθηκε για άλλο ένα τρίμηνο (που προφανώς συμπεριλαμβάνει και την ημέρα της ψηφοφορίας) το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που επικρατεί από την επαύριο του αποτυχημένου πραξικοπήματος του Ιουλίου 2016. Ή ότι ο εργοδότης του Γετκίν, ο όμιλος Ντογάν συμφώνησε προ μηνός να πουλήσει σε φιλοκυβερνητική εταιρεία συμμετοχών τα πιο αξιόπιστα αντιπολιτευόμενα μέσα της Τουρκίας (Hurriyet, CNN Turk).
Πολλά στελέχη της αντιπολίτευσης αποκαλούν "Εκλογές Πανικού” την αναμέτρηση της 24ης Ιουνίου, υποδεικνύοντας τις βαθύτερες αδυναμίες που καθιστούσαν απαγορευτική για τον Ερντογάν την επιλογή της αναμονής μέχρι τις 3 Νοεμβρίου 2019, προγραμματισμένη ημερομηνία της προσφυγής στις κάλπες. Και είναι αληθές ότι η κατάσταση της οικονομίας δεν επιτρέπει την πολυτέλεια της εξαγοράς χρόνου και της πολιτικής παροχών για άλλο ένα δεκαοκτάμηνο.
Αρκεί και μόνο να σημειώσει κανείς ότι τον μήνα Μάρτιο η λίρα έχασε το 5% της αξίας της, όταν ο επιχειρηματικός τομέας έχει να εξυπηρετήσει χρέη σε ξένο νόμισμα ανώτερα των 221 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η αναδιάρθρωση χρεών που ζήτησαν το τελευταίο διάστημα οι όμιλοι Ülker και Doğuş λειτούργησε ευρύτερα ως σήμα κινδύνου.
Ο ίδιος ο Ερντογάν, που πρωτοήρθε στα πράγματα χάρη στην οικονομική κρίση του 2001 που σάρωσε το έως τότε πολιτικό σκηνικό, γνωρίζει καλά τα ρίσκα που υποκρύπτει η κατάσταση. Εξ ού και τις προάλλες εξαπέλυσε μύδρους κατά του αρμόδιου για την οικονομία αντιπροέδρου της κυβέρνησης Μεχμέτ Σιμσέκ (πρώην στελέχους της Merill Lynch) ο οποίος περιέγραψε δημοσίως το πρόβλημα με τον εξωτερικό ιδιωτικό δανεισμό και άφησε να εννοηθεί ότι θα ληφθούν περιοριστικά μέτρα. Αντίθετα, κατά τον Ερντογάν είναι πρόβλημα το ότι η κυβέρνηση δεν προβάλλει τους υψηλότατους αναπτυξιακούς ρυθμούς, της τάξης του 7%, και εστιάζει υπέρμετρα σε άλλους δείκτες. 
Η ανοδική κίνηση της τουρκικής αγοράς μόλις έγινε γνωστή η προκήρυξη των πρόωρων εκλογών δείχνει την μεγάλη ανάγκη των επενδυτών για ειδήσεις που θα διασκορπίζουν την αβεβαιότητα.
Σε άλλα πεδία, ωστόσο, οι τουρκικές πολιτικές εξελίξεις αντιμετωπίσθηκαν με αδιαφορία έως εχθρότητα. Η ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ στο Twitter σχετικά με τον κρατούμενο επί διετία στην Τουρκία Αμερικανό πάστορα Άντριου Μπράνσον, ο οποίος μόλις παρουσιάστηκε στο δικαστήριο με την κατηγορία της τρομοκρατικής δράσης, είναι χαρακτηριστική.
Όπως είναι και η εκ νέου προειδοποίηση, αυτή τη φορά δια στόματος του υφυπουργού Εξωτερικών αρμόδιου για Ευρωπαϊκές και Ευρασιατικές Υποθέσεις Ουές Μίτσελ ενώπιον επιτροπής του Κογκρέσου, ότι η Τουρκία θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο αμερικανικών κυρώσεων, εάν προμηθευτεί συστοιχίες ρωσικών πυραύλων S-400.
Άλλωστε, οι εκλογές της 24ης Ιουνίου δεν είναι απλώς μια μάχη για την παραμονή του Ερντογάν στην εξουσία. Είναι μια αναμέτρηση για την μετατροπή του πολιτεύματος σε ενός ανδρός αρχή, χωρίς θεσμικές εγγυήσεις και αντίβαρα.
Και μάλιστα στη βάση μιας ιδιόμορφης πολιτικοϊδεολογικής στροφής στα ακροδεξιά, όπως αποδεικνύει η σύνθεση και ο λόγος της Λαϊκής Συμμαχίας που συγκρότησε ενόψει εκλογών το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης με το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης και μικρότερους, ενίοτε περισσότερο ακραίους, σχηματισμούς.
Ότι ο ίδιος ο Ερντογάν και οι σύμμαχοί του προβάλλουν ως αίτιο επίσπευσης των εκλογών τις "εθνικές προκλήσεις” που προέρχονται από τη Συρία αναδεικνύει την συνάρθρωση της εσωτερικής πολιτικής με τη γεωπολιτική. Και δεν περιορίζεται η συνάρθρωση αυτή στα οφέλη των κυβερνώντων από τον μιλιταριστικό οίστρο που καλλιέργησε στο εκλογικό σώμα η επιχείρηση κατά του Αφρίν. Αφορά την επιδίωξη συνολικού μετασχηματισμού της Τουρκίας, της ταυτότητας και της θέσης της στον κόσμο.

Πηγή: capital.gr

Πέμπτη, 19 Απριλίου 2018

Καιρός να αφαιρεθεί το άγαλμα του Χάρι Τρούμαν




Ο ανδριάντας του Αμερικανού προέδρου Χάρι Τρούμαν είναι ένα από τα γνωστότερα αγάλματα της πρωτεύουσας κι έχει τραβήξει την προσοχή της κοινής γνώμης πολλές φορές για αρνητικούς λόγους καθώς έχει δεχτεί τις περισσότερες επιθέσεις είτε με μπογιές, είτε με εκρήξεις, είτε με γκρέμισμα. Αυτή τη φορά χρησιμοποιήθηκε ανεπιτυχώς και το πριόνισμα.
Κάποτε η είδηση μιας ακόμη επίθεσης στο άγαλμα του Τρούμαν, περνούσε σε δεύτερη μοίρα. Στην εποχή όμως της νέας διχόνοιας, η επιχειρηματολογία όσων υποστηρίζουν την διατήρηση του αγάλματος στη θέση του, έχει περάσει σε επίπεδα γελοιότητας. Αρκετοί βιάστηκαν να συσχετίσουν τα μέλη του ΚΚΕ με τους τζιχαντιστές της Μέσης Ανατολής που γκρεμίζουν αρχαία γλυπτά κι ανατινάζουν μνημεία αλλά και με τους εγχώριους σκοταδιστές που έριξαν το αμφιβόλου αισθητικής “Phylax” του Παλαιού Φαλήρου.
Οι παραπάνω εκφραστές σφάλλουν και στις δυο περιπτώσεις. Το άγαλμα του Χάρι Τρούμαν δε μπορεί να θεωρηθεί αρχαίο γλυπτό ή ιστορικό μνημείο για ευνόητους λόγους. Επίσης ο ανδριάντας ενός πολιτικού προσώπου δε μπορεί να χαρακτηριστεί έργο τέχνης, ειδικά αν έχει στηθεί για προπαγανδιστικούς λόγους (στη συγκεκριμένη περίπτωση και για αποικιοκρατικούς). Οπότε τα μέλη του ΚΚΕ δεν έχουν ουδεμία σχέση τόσο με τους τζιχαντιστές της Μέσης Ανατολής όσο και με τους εγχώριους σκοταδιστές.
Το άγαλμα του Χάρι Τρούμαν στήθηκε το 1963 ενώ ο Αμερικανός πολιτικός βρισκόταν ακόμα στη ζωή. Για την απόφαση αυτή δε συναίνεσε η δημοτική αρχή, αλλά αυτό δεν είχε κι ιδιαίτερη σημασία για μία αποικία. Η πρωτοβουλία να στηθεί το άγαλμα ενός πολιτικού προσώπου που είναι ακόμα εν ζωή ήταν μοναδική για τα χρόνια εκείνα. Τη συναντάμε ξανά μισό αιώνα μετά όταν οι κάτοικοι του Κοσσυφοπεδίου έστησαν τον ανδριάντα του Μπιλ Κλίντον.
Για όσους τώρα, αντιδρούν με την προσπάθεια των μελών του ΚΚΕ να ρίξουν το άγαλμα, τους προτείνω να ανατρέξουν λίγο στην ελληνική αλλά και παγκόσμια Ιστορία. Εκεί θα διαπιστώσουν τα εξής εγκλήματα του συγκεκριμένου προέδρου. Ο Χάρι Τρούμαν έδωσε την εντολή να πέσουν οι δυο ατομικές βόμβες σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι, ενώ παράλληλα απειλούσε και το Τόκιο για μία τρίτη ρήψη. Στην Ελλάδα αναμείχθηκε στον ελληνικό εμφύλιο δοκιμάζοντας τις βόμβες ναπάλμ. Με το «Δόγμα Τρούμαν» η υφήλιος πέρασε στον Ψυχρό Εμφύλιο, ο οποίος αναζωπυρώθηκε πάλι. Η Ιστορία είναι μία αβαθής δεξαμενή που οφείλουμε να βουτήξουμε με σκοπό να επιστρέψουμε στην επιφάνεια γεμάτοι ορθά συμπεράσματα κι ιστορική συνείδηση.
Εφόσον εμπλουτίσουμε τις γνώσεις μας στην Ιστορία, θα κατανοήσουμε τους λόγους για τους οποίους το γκρέμισμα ή έστω η ήπια απομάκρυνση του συγκεκριμένου αγάλματος θα είναι μία κίνηση αξιοπρέπειας κι ένας συμβολισμός υπέρ της δημοκρατίας, της ελευθερίας αλλά και της ειρήνης.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 18 Απριλίου 2018

Οι νέοι "κανόνες του παιχνιδιού" στη Συρία




του Κώστα Ράπτη

Η επίθεση που εξαπέλυσαν από κοινού οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Βρετανία τα ξημερώματα του Σαββάτου εναντίον στόχων που υποστηρίζουν ότι σχετίζονται με το χημικό οπλοστάσιο της Συρίας έχει επιπτώσεις που, κατά τις ενδείξεις, θα γίνουν περισσότερο αισθητές στην ευρύτερη διεθνή σκηνή, με τη συνολική επιδείνωση των σχέσεων των δυτικών και των ευρασιατικών δυνάμεων, απ' ό,τι στην συγκεκριμένη περιοχή.
Στο περιφερειακό επίπεδο, η επίθεση του Σαββάτου δεν άλλαξε κάτι ως προς τον συσχετισμό δυνάμεων επί του εδάφους, ενώ αντίθετα ενίσχυσε τον Μπασάρ αλ-Ασαντ, εφόσον αποδείχθηκε πρώτον ότι το συριακό καθεστώς δεν εγκαταλείπεται από τους Ρώσους συμμάχους του (αντίθετα αυτοί εμφανίζονται να συσφίγγουν περισσότερο τη συνεργασία τους και με τον έτερο μεγάλο προστάτη της Δαμασκού, το Ιράν) και δεύτερον ότι είναι σε θέση να υπερασπιστεί αρκετά αποτελεσματικά τον εαυτό του απέναντι σε πλήγματα μικρής κλίμακας.
Ο ισχυρισμός των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων ότι τα σοβιετικής κατασκευής αντιαεροπορικά συστήματα της Συρίας μπόρεσαν να αναχαιτίσουν περί το 70% των εισερχόμενων πυραύλων δεν έχει διαψευσθεί και αποτελεί άλλη μία ευκαιρία για τη Δαμασκό (μετά την πρόσφατη κατάρριψη ισραηλινού μαχητικού αεροσκάφους που είχε πραγματοποιήσει επιδρομή) να δοκιμάσει σε πραγματικές συνθήκες τις δυνατότητες υπεράσπισης του εναέριου χώρου της.
Οι δυνατότητες αυτές θα αναβαθμιστούν βέβαια θεαματικά, σε περίπτωση που υλοποιηθεί το σενάριο στο οποίο αναφέρθηκε το Σάββατο ο συνταγματάρχης Σεργκέι Ρουτσκόι, διευθυντής επιχειρήσεων του ρωσικού Γενικού Επιτελείου. Όπως είπε, η Μόσχα επανεξετάζει την απόφαση που είχε λάβει κατά παράκληση διεθνών εταίρων της να μην υλοποιήσει την παραγγελία ρωσικών αντιπυραυλικών-αντιαεροπορικών συστημάτων S-300 από μέρους της Δαμασκού. Τώρα όμως είναι υποχρεωμένη να το ξανασυζητήσει, όχι μόνο για τη Συρία, αλλά και για άλλες περιοχές του κόσμου. 
Κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι το Ισραήλ θα έχανε τη δυνατότητα που έχει κατοχυρώσει να επιχειρεί ανά πάσα στιγμή στον εναέριο χώρο της Συρίας (και του Λιβάνου) και η οποία δεν είχε διαταραχτεί ούτε με την ανάπτυξη ρωσικής δύναμης στην περιοχή.
Δεν είναι τυχαίο, ότι ο ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου υπήρξε ένας από τους ελάχιστους ξένους ηγέτες με τους οποίους συνομίλησε τηλεφωνικά ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατά την προηγούμενη, εξαιρετικά τεταμένη εβδομάδα. Στον απόηχο της ισραηλινής επιδρομής εναντίον συριακής βάσης στην οποία φέρεται να βρίσκονταν Ιρανοί ένστολοι, ο Ρώσος πρόεδρος ζήτησε από τον συνομιλητή του να κρατηθεί εκτός Συρίας, τερματίζοντας έτσι την πολιτική της Μόσχας να μην εμπλέκεται στις συρο-ισραηλινές συγκρούσεις.
Η προαναγγελθείσα από τον Ρουτσκόι παράδοση των S-300 στη Συρία είναι ο πρακτικός τρόπος με τον οποίο μπορεί να επιβληθεί η παρότρυνση Πούτιν προς Νετανιάχου και στερεί από το Ισραήλ το μέχρι τώρα αδιαμφισβήτητο πλεονέκτημά του στον αέρα.
Με αυτή την έννοια, ως κράτος που βρίσκεται πάνω σε μία από τις διαχωριστικές γραμμές που βαθαίνουν στον κατακερματιζόμενο πλανήτη, το Ισραήλ πληρώνει πρώτο το τίμημα. Ήδη ο ισραηλινός τύπος ασχολείται εκτενώς με το τι μπορεί να σημαίνουν οι νέοι "κανόνες του παιχνιδιού”.
Πόσο μάλλον όταν το λεξιλόγιο με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ και το Πεντάγωνο αξιολόγησαν την επίθεση του Σαββάτου παραπέμπει, πίσω από τις αναμενόμενες θριαμβολογίες, σε επιστροφή στη γραμμή που πρόσφατα ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ για σταδιακή αμερικανική απεμπλοκή από τη Συρία και ανάληψη της ευθύνης από άλλες δυνάμεις, πλησιέστερα στην περιοχή.
Όπως είπε ο Τραμπ χαρακτηριστικά, το αίμα και το χρήμα που μπορούν να καταβάλλουν οι ΗΠΑ δεν αρκεί για τη σταθεροποίηση μιας τόσο προβληματικής περιοχής και χώρες όπως οι μοναρχίες του Περσικού Κόλπου πρέπει να κάνουν περισσότερα για την ανάσχεση της επιρροής του Ιράν.

Πηγή: capital.gr

Τρίτη, 17 Απριλίου 2018

Τι ζητάμε από το μάθημα της Ιστορίας;




της ιστορικού Αιμιλίας Σαλβάνου

Η διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας υπηρετούσε ανέκαθεν κάποιον σκοπό. Μέχρι, μάλιστα, τις κριτικές προσεγγίσεις της δεκαετίας του 1990 ο σκοπός αυτός ήταν κατ' εξοχήν η συντήρηση της κατεστημένης κοινωνικής και πολιτικής τάξης πραγμάτων. Στα καθ' ημάς αυτή η συντηρητικότητα πολύ νωρίς μεταφράστηκε ως διάπλαση ελληνορθοδόξων πολιτών, πολιτών, δηλαδή για τους οποίους τόσο το τριμερές σχήμα της τρισχιλιετούς συνέχειας του ελληνισμού όσο και η ταύτιση ορθοδοξίας και ελληνικότητας είχαν τη μορφή αδιαμφισβήτητης γνώσης.
Οποιαδήποτε διαμάχη έχει ξεσπάσει τον 20ό αιώνα για τη διδασκαλία της Ιστορίας έχει στη βάση της κάποιου είδους (υποτιθέμενη) απειλή ενάντια σε έναν από τους δύο αυτούς άξονες. Ακόμη και τα πιο φιλόδοξα και ριζοσπαστικά εγχειρήματα ανανέωσης των προγραμμάτων Ιστορίας δεν έχουν επιχειρήσει ώς τώρα να αμφισβητήσουν ουσιαστικά ούτε τον έναν ούτε τον άλλον άξονα.
Οι κανόνες των εθνικών Ιστοριών -γιατί περί αυτού πρόκειται- αποτελούν χάρτες που επιτρέπουν τον αδρό προσανατολισμό στην ιστορική κουλτούρα μιας κοινότητας. Αφορούν την ιστορική εγγραμματοσύνη. Και από αυτήν την άποψη είναι εξαιρετικά χρήσιμοι. Αν ένας άνθρωπος, για παράδειγμα, βρισκόταν σε μια κοινότητα χωρίς να γνωρίζει το παραμικρό για το παρελθόν της και, κυρίως, για το παρελθόν που θεωρεί οικείο, πιθανότατα θα ένιωθε αποπροσανατολισμένος: δεν θα καταλάβαινε τις εορτές και τις αργίες της, τις τελετουργίες, αλλά κυρίως τα άρρητα νοήματα που συγκροτούν τον πολιτισμικό κώδικα της κοινότητας.
Από την άποψη αυτή οι κανόνες αποτελούν ένα ελάχιστο πλαίσιο συμφωνίας της κοινής γνώσης που καλούνται να έχουν τα μέλη μιας κοινότητας προκειμένου να σφυρηλατηθούν οι δεσμοί του συνανήκειν. Το πρόβλημα αρχίζει να παρουσιάζεται όταν η διδασκαλία της Ιστορίας εξαντλείται στη διδασκαλία του κανόνα, ο οποίος και μετατρέπεται σε συνώνυμο της ιστορικής γνώσης. Με άλλα λόγια: Ακόμη κι αν η εξοικείωση με τον κανόνα της Ιστορίας αποτελεί αναμφίβολα μέρος του σώματος των απαραίτητων γνώσεων για την ενδοεπικοινωνία μιας κοινότητας, δεν θα πρέπει να συγχέεται ούτε με την ιστορική σκέψη ούτε με την ιστορική συνείδηση.
Οι δύο όροι, αν και συναφείς, δεν είναι ταυτόσημοι. Ο όρος ιστορική σκέψη αναφέρεται στην ικανότητά μας να «διαβάζουμε» το παρελθόν μέσα στο ιστορικό του συγκείμενο: να έχουμε, με άλλα λόγια, τις δεξιότητες και την κριτική ικανότητα, ώστε όχι μόνο να συνομιλήσουμε με τις πηγές και τα τεκμήρια του παρελθόντος, ανιχνεύοντας τα πολλαπλά τους επίπεδα και τις ενδεχόμενες άρρητες συνδηλώσεις τους, αλλά, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παρελθόντα οικεία, να μπορούμε να αποστασιοποιηθούμε από τα συναισθήματα που πιθανώς τα ενδύουν, από τα εγγεγραμμένα νοήματα, από το «αυτονόητο».
Η ιστορική συνείδηση αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με αυτό το παρελθόν στην καθημερινότητά μας, όχι διανοητικά πια, αλλά πρακτικά. Πόσο νιώθουμε δεσμευμένοι από αυτό ή πόσο θεωρούμε ότι αποτελεί βάρος από το οποίο θέλουμε να απελευθερωθούμε; Τι σημαίνει η δυνατότητα να αναγνωρίζει κανείς ταυτόχρονα, κρατώντας δυναμικές ισορροπίες, τη λειτουργία της Ιστορίας ως παραγωγού ταυτότητας και την ανάγκη να σταθεί κριτικά απέναντι σε ηθικά σχήματα που ενδεχομένως επιβάλλει;
Είναι ενδιαφέρον ότι, όποτε στα πανεπιστημιακά σεμινάρια προκύπτουν τέτοιες συζητήσεις, το ενδιαφέρον των φοιτητών οξύνεται εντυπωσιακά. Και αυτό γιατί σε μια εποχή που η πρόσβαση στις ιστορικές πληροφορίες είναι πιο εύκολη από ποτέ χάρη στο διαδίκτυο, το ζητούμενο δεν είναι η μεταφορά της πληροφορίας ούτε οι διαδικαστικού χαρακτήρα τρόποι προσέγγισής της.
Ούτε βέβαια είναι δουλειά των ιστορικών σπουδών να καλλιεργεί εθνικές (ή άλλου είδους συλλογικές) συνειδήσεις. Αυτή τη λειτουργία την επιτελεί, ούτως ή άλλως, η ιστορική κουλτούρα, που φαίνεται να μη δεσμεύεται από τις δεοντολογίες της πειθαρχημένης προσέγγισης των παρελθόντος.
Οι ιστορικές σπουδές καλούνται να κινηθούν ένα επίπεδο πιο πάνω: να δείξουν πώς διαβάζουμε πίσω από τα προφανή, πώς να κατανοούμε την κατασκευαστική της ιστορικής κουλτούρας και της συλλογικής μνήμης, πώς να καλλιεργούμε την τέχνη της αμφισβήτησης κυρίως των αυτονοήτων. Να καλλιεργούμε τη συνείδηση της ιστορικότητας, ώστε να κατανοήσουμε ότι η πορεία από το παρελθόν στο παρόν δεν είναι βεβαίως ευθύγραμμη, αλλά εμπεριέχει συνέχειες, ρωγμές και μονοπάτια που δεν ακολουθήθηκαν, ελπίδες και ματαιωμένες προσδοκίες, αγώνες και κατακτήσεις και, κυρίως, κάποιο όραμα για το μέλλον.
Δεν είναι η περιέργεια που μας ελκύει στο παρελθόν -είναι η αγωνία να κατανοήσουμε και να διαχειριστούμε τα διακυβεύματα του παρόντος. Να μην επιτρέψουμε να παγιδευτούμε σε αδιέξοδα ερμηνευτικά σχήματα του παρελθόντος. Με αυτήν την έννοια το ζήτημα δεν είναι αν χρειαζόμαστε λιγότερη ή περισσότερη ιστορία στα σχολειά μας, αλλά η απόφαση για μια γενναία αλλαγή παραδείγματος.
Αυτή η αλλαγή παραδείγματος δεν αφορά μόνο την αλλαγή των βιβλίων Ιστορίας ούτε μόνο το γενικό σχέδιο κατανομής της ιστορικής ύλης σε όλες τις τάξεις και βαθμίδες της εκπαίδευσης. Αφορά σε πολύ μεγάλο βαθμό την προετοιμασία δασκάλων με ιστορική σκέψη και συνείδηση.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 16 Απριλίου 2018

Μια συστημική «αντι-συστημικότητα»




του Κύρκου Δοξιάδη*

Στο «εσωτερικό του σπιτιού» (στις κοινωνίες των ίδιων των ισχυρών καπιταλιστικών χωρών) επικρατεί «ησυχία, τάξη και ασφάλεια», ενώ «στις λάσπες της αυλής» (στη Μέση Ανατολή και αλλού) αφήνονται ελεύθερα «τα παιδιά με τους φίλους τους» (οι δυτικές και οι εγχώριες ένοπλες δυνάμεις) να «παίζουν πολεμικά παιχνίδια». Και «αν ματώσουν λίγο», δεν πειράζει, ούτε χάθηκε ο κόσμος αν σκοτωθούν και μερικά από τα «αδέσποτα ζωάκια της γειτονιάς» (από τον άμαχο πληθυσμό των εμπόλεμων περιοχών).
Πρόσφατα φαίνεται όμως ότι και στο «εσωτερικό του σπιτιού» της Ευρώπης τα πράγματα δεν κρίνονται πλέον και τόσο «ήσυχα». Διάβασα στους New York Times πρωτοσέλιδο άρθρο ενός καθηγητή της Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, δημοσιευμένο δύο μέρες πριν από τις εκλογές στην Ουγγαρία, στο οποίο εκφράζεται έντονη ανησυχία για την προοπτική της σαρωτικής επανεκλογής του Όρμπαν. Από το άρθρο του καθηγητή απομονώνω μια πληροφορία που εμπεριέχεται και στον τίτλο του.
Το καθεστώς του Όρμπαν αυτο-αποκαλείται «μη φιλελεύθερη δημοκρατία» (αγγλικά: «illiberal democracy»). Ο παράδοξος αυτός όρος στηρίζεται στη διάκριση (την οποία επισημαίνει ο ίδιος ο αρθρογράφος, καταγράφοντας όμως τη διαφωνία του) μεταξύ αφ’ ενός «φιλελευθερισμού» ως «κράτους δικαίου» και αφ’ ετέρου «δημοκρατίας» ως «αρχής της πλειοψηφίας». Βέβαια, η τερατώδης σύλληψη της «δημοκρατίας» ως «αρχής της πλειοψηφίας» χωρίς το σεβασμό των δικαιωμάτων της μειοψηφίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων γενικότερα, θα μπορούσε άνετα να θεωρηθεί ως ένας αποκαλυπτικότατος ορισμός του φασισμού. Και φαίνεται πως όντως προς τα εκεί οδεύουν αρκετές πολιτικές δυνάμεις και καθεστώτα των ευρωπαϊκών χωρών.
Στην Ελλάδα, ο ακραιφνής ναζισμός της Χρυσής Αυγής προέκυψε -εν μέρει, τουλάχιστον- επειδή η χώρα μας μάλλον ήταν η μόνη ευρωπαϊκή χώρα από όσες υπέστησαν ναζιστική κατοχή, στην οποία οι δωσίλογοι και τα τάγματα ασφαλείας όχι απλώς δεν τιμωρήθηκαν επαρκώς, αλλά επιβραβεύτηκαν κιόλας. Από τον Παπαδόπουλο έως και τον Κασιδιάρη, βιώνουμε ακόμη τις διαγενεακές συνέπειες της μετεμφυλιακής ατιμωρησίας και ανοχής απέναντι στους φιλοναζιστικούς θύλακες της ελληνικής κοινωνίας.

Ο εφιάλτης του φασισμού με «ήπιο πρόσωπο»

Ωστόσο, ο φασισμός «με δημοκρατική νομιμοποίηση» που παρατηρείται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ίσως μεσο-μακροπρόθεσμα αποδειχθεί πιο εφιαλτικός και από τον ακραιφνή ναζισμό της Χρυσής Αυγής. Το (συγκριτικά) «ήπιο πρόσωπο» των δυνάμεων που τον εκπροσωπούν, συνίσταται κατά βάσιν απλώς και μόνο στο ότι η (όποια) «δημοκρατική νομιμοποίησή τους» προϋποθέτει την τήρηση κάποιων «προσχημάτων» (πχ αποφυγή εγκληματικών ενεργειών, μείωση αντισημιτικής ρητορικής, «ανοίγματα» προς φεμινισμό και προς ΛΟΑΤ), που καθιστούν εφικτή την εκλογική τους ηγεμόνευση στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού συστήματος και ανάλογα με τις ιδεολογικές συνθήκες της εκάστοτε χώρας.
Ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο του φασισμού «με ήπιο πρόσωπο», παρ’ ότι τώρα μπορεί να προβληματίζει τα καθεστώτα, στο βαθμό που άρχισε να κρίνεται πλέον ανεξέλεγκτος, είναι ότι επιτελούσε -και εξακολουθεί να επιτελεί- έναν κρίσιμο στρατηγικό ρόλο στο πλαίσιο του νεοφιλελεύθερου καπιταλιστικού συστήματος. Πρόκειται για μια συστημική «αντι-συστημικότητα». Ως προς το μακρόπνοο στρατηγικό πεδίο του μεταπολεμικού ευρωπαϊκού καπιταλισμού, θα λέγαμε ότι βρίσκεται στον αντίποδα του στρατηγικού ρόλου που είχε επιτελέσει η σοσιαλδημοκρατία. Την εποχή του ενισχυμένου κοινωνικού κράτους και του κεϋνσιανισμού, ο ρόλος της τελευταίας ήταν η ομαλή στρατηγική ενσωμάτωση των μεσαίων και των κατώτερων κοινωνικών τάξεων στο καπιταλιστικό σύστημα, δια μέσου μιας ηγεμονίας που στηριζόταν όχι απλώς στην ηθικο-πολιτική συναίνεση, αλλά και σε μια κοινωνική συνοχή που εξασφαλίζεται, σύμφωνα με τα λόγια του Γκράμσι, και από το ότι «η ηγετική ομάδα […] κάνει θυσίες οικονομικού-εταιρικού είδους».
Η επικράτηση του ασυγκράτητου νεοφιλελευθερισμού, με την οποία σταδιακά ευθυγραμμίστηκε και η σοσιαλδημοκρατία, σήμαινε πως οι ηγετικές κοινωνικές ομάδες πήραν διαζύγιο από τη στρατηγική των «θυσιών» που στόχευε στην εξασφάλιση κοινωνικής συνοχής. Η εξαιρετικά ριψοκίνδυνη στρατηγική μετάθεση της ηγεμονίας στο αποκλειστικά ιδεολογικό επίπεδο είχε ως συνέπεια την ακόλουθη δυνάμει εκρηκτική κοινωνική κατάσταση: Η ανηλεής προώθηση των «ιδανικών» της ανταγωνιστικότητας και του ατομοκεντρισμού, σε όλους τους τομείς του κοινωνικού βίου, αφ’ ενός εξασφάλισε τη ραγδαία υποχώρηση, αλλά και τη μη επάνοδο των συλλογικών ιδεωδών της Αριστεράς. Αφ’ ετέρου, όμως, για τους «μη τυχερούς» ή «μη επαρκώς ανταγωνιστικούς» της κοινωνίας, δεν έμενε άλλη διέξοδος από τον ενστερνισμό των άκρως μισαλλόδοξων και μισάνθρωπων ιδεωδών του φασισμού. Για την ασφάλεια του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος, η έντονη κοινωνικο-οικονομική δυσαρέσκεια κάπου έπρεπε να διοχετευθεί. Ο «ήπιος φασισμός» των ακροδεξιών ευρωπαϊκών κομμάτων ήταν ένας εξόχως κατάλληλος υποδοχέας.

* Ο Κύρκος Δοξιάδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του ΕΚΠΑ

Πηγή: Η Εποχή

Κυριακή, 15 Απριλίου 2018

«Έφυγε» ο μεγάλος Βιτόριο Ταβιάνι




Σε ηλικία 88 ετών πέθανε στη Ρώμη, ο σημαντικός σκηνοθέτης Βιτόριο Ταβιάνι, που αντιμετώπιζε πρόβλημα με την υγεία του εδώ και πολύ καιρό. Τον θάνατό του ανακοίνωσε η κόρη του, σύμφωνα με ιταλικά μέσα ενημέρωσης.
Με απόφαση της οικογένειας του η σορός του μεγάλου Ιταλού κινηματογραφιστή θα αποτεφρωθεί σε μια αυστηρά ιδιωτική τελετή.
Ο Βιτόριο μαζί με τον αδελφό του, Πάολο υπέγραψαν ορισμένα από τα αριστουργήματα του ιταλικού σινεμά όπως τα «Πατέρας Αφέντη» (Χρυσός Φοίνικας στις Κάννες το ΄77), «Ο Καίσαρας πρέπει να πεθάνει» (Χρυσή Άρκτος στο Βερολίνο) , «Η Νύχτα του Σαν Λορέντσο», «Το Χάος», «Αλονζαφάν» και άλλες ταινίες.
Οι δύο δάσκαλοι του κινηματογράφου από τη δεκαετία του ΄60 κατέγραψαν με την τέχνη τους, την πραγματικότητα, την ιστορία, τις αντιφάσεις, τις πτυχές της χώρας τους.
Το έργο τους συχνά έχει την αφετηρία του στη λογοτεχνία, αφού περιλαμβάνει πλήθος διασκευών έργων κλασικών συγγραφέων όπως οι Τολστόι, Γκαίτε, Πιραντέλο, Αλέξανδρος Δουμάς και άλλοι. 
Οι αδελφοί Ταβιάνι αναγορεύτηκαν πριν τρία χρόνια επίτιμοι διδάκτορες του τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Τότε εκφώνησαν τον δικό τους κινηματογραφικό λόγο, με τίτλο «Εκ του σύνεγγυς στην ελληνική γη», ο οποίος ήταν μια μαρτυρία απευθείας μέσα από το εργαστήρι τους, με ό,τι πιο προσωπικό μπορούσαν να προσφέρουν.
«Κοιτάζοντας μέσα στο πηγάδι του παρελθόντος, αισθανόμασταν ανέκαθεν εγγύτερα στον ελληνικό πολιτισμό παρά στο ρωμαϊκό», ανέφεραν τότε οι δυο Ιταλοί δημιουργοί, και ταξίδεψαν σε σκηνές και τοπία και λόγους απ΄ το σύνολο των ταινιών τους που έχουν ιδεολογικές αλλά και ιστορικές αναφορές στην ελληνική γραμματεία, τα ελληνικά τοπία, τους μύθους και τις έννοιες που «πλήττουν» και «τρέφουν» την ανθρώπινη περιπέτεια.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Financial Times: «Ο λόρδος Μπάιρον είχε δίκιο - Τα γλυπτά του Παρθενώνα ανήκουν στην Αθήνα»




του Φίλιπ Στίβενς

«Είναι απολύτως προφανές ότι ο Λόρδος Μπάιρον είχε δίκιο και ότι τα γλυπτά του Παρθενώνα ανήκουν στην Αθήνα, ανεξάρτητα από τη συμφωνία που έκανε ο Έλγιν με τις τότε οθωμανικές αρχές στην Ελλάδα» γράφει ο επικεφαλής πολιτικός αναλυτής των Financial Times, Φίλιπ Στίβενς σε άρθρο του με τίτλο «Τα μεγάλα μουσεία της Δύσης θα πρέπει να επιστρέψουν τους λεηλατημένους θησαυρούς τους».
Οι επιμελητές όλων των μεγάλων μουσείων του κόσμου βρίσκονται σε μια κατάσταση αναταραχής. Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν θέλει να επιστρέψει τους λεηλατημένους θησαυρούς στις πρώην αφρικανικές αποικίες της Γαλλίας. Οι τεράστιες συλλογές που συγκεντρώθηκαν στο Βρετανικό Μουσείο, το Λούβρο, το Μουσείο του Βερολίνου και, εκτός αυτού, το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης, αποτελούν εδώ και πολλά χρόνια πηγή διαμάχης και διεκδικήσεων.
Η ελληνική κυβέρνηση πολέμησε για δεκαετίες για την επιστροφή της ζωοφόρου του Παρθενώνα και η αιγυπτιακή κυβέρνηση για την προτομή του Νεφερτίτης... Η ιστορία, όπως φαίνεται, επιδέχεται διπλή ανάγνωση. Κανείς δεν θα μπορούσε να αντιταχθεί στην αποκατάσταση της κλοπής ιδιοκτησίας, για παράδειγμα, από το γερμανικό στρατό στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου. Αλλά τι ισχύει για τους θησαυρούς που κατασχέθηκαν στην Αφρική σχεδόν έναν αιώνα νωρίτερα; Το σχέδιο του Μακρόν φαίνεται ότι έχει διαβαθμίσεις για να αντιμετωπίσει τέτοιες περιπτώσεις.
Η αφρικανική κληρονομιά, υποστηρίζει, «δεν μπορεί να είναι φυλακισμένη στα ευρωπαϊκά μουσεία». Έχει επιλέξει δύο εμπειρογνώμονες για να καταλήξουν σε ένα σχέδιο. Τουλάχιστον, η πρωτοβουλία του θα ασκήσει ηθική πίεση στα εν λόγω μεγάλα μουσεία για να εξετάσουν προσεκτικότερα τις συλλογές τους. Τα επιχειρήματα των μεγάλων μουσείων είναι ισχυρά. Υπάρχει τεράστια αξία σε μεγάλα μουσεία όπου η κληρονομιά της ανθρωπότητας συναρμολογείται, μελετάται και θαυμάζεται διαχρονικά.
Οι πολιτισμοί βρίσκονται δίπλα-δίπλα, οι πολιτισμοί της Ινδίας και της Περσίας μαζί με αυτούς της αρχαίας Ελλάδας και τα βασίλεια της δυτικής Αφρικής. ..Σε πολλές περιπτώσεις, οι συλλογές των μεγάλων μουσείων μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν αποκτηθεί νόμιμα.
Ήταν συνηθισμένη πρακτική για τις αρχαιολογικές ανασκαφές να μοιράζονται τα «ευρήματα» με τις τοπικές αρχές... Κανείς, τουλάχιστον, ούτε ο κ. Mακρόν, δεν προτείνει οτι οι αίθουσες του Λούβρου και του Βρετανικού Μουσείου θα πρέπει να εκκενωθούν και κάθε αντικείμενο να επιστραφεί στον τόπο καταγωγής του. Ότι κάθε αρχαιότητα μπορεί να επιστραφεί στην πατρίδα της. Το σημαντικό είναι ότι οι ισχυρισμοί των μεγάλων μουσείων θα πρέπει να σταθμιστούν ενάντια στα δικαιώματα των λαών των οποίων η κληρονομιά έχει λεηλατηθεί...
Κατά τη γνώμη μου, φαίνεται επίσης απολύτως προφανές ότι ο Λόρδος Μπάιρον είχε δίκιο και ότι τα γλυπτά του Παρθενώνα ανήκουν στην Αθήνα, ανεξάρτητα από τη συμφωνία που έκανε ο Λόρδος Ελγιν με τις τότε οθωμανικές αρχές στην Ελλάδα» καταλήγει το άρθρο του Φίλιπ Στίβενς στους Financial Times.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Σάββατο, 14 Απριλίου 2018

Μια επιδρομή που έγινε για να γίνει...




του Κώστα Ράπτη

Η 60λεπτη επιδρομή που πραγματοποίησαν τα ξημερώματα οι δυνάμεις των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Γαλλίας με περισσότερους από 100 πυραύλους εναντίον τριών στόχων σχετιζόμενων, όπως αναφέρθηκε, με το χημικό οπλοστάσιο του συριακού καθεστώτος έδωσε τέλος σε μια εβδομάδα κατά την οποία τεράστιες εντάσεις και πρωτοφανή ρίσκα είχαν διαφανεί στη διεθνή σκηνή.
Πιθανότατα όμως έδωσε τέλος και σε μιαν ολόκληρη εποχή, καθώς τα όρια στην κίνηση των δυτικών δυνάμεων έγιναν περισσότερο από εμφανή.
Το αντιλαμβάνεται αυτό καλύτερα από όλους το ίδιο το καθεστώς της Δαμασκού, που στις σημερινές επιδρομές απάντησε επικοινωνιακά με λαϊκές συγκεντρώσεις στο κέντρο των αστικών κέντρων, καθώς και με τη δημοσιοποίηση της προσέλευσης, σαν κάθε μέρα, του Μπασάρ αλ Άσαντ στο γραφείο του.
Οι χώρες που εξαπέλυσαν την επιδρομή υποστήριξαν ότι ολοκλήρωσαν την αποστολή τους, που συνίστατο στην αφαίρεση από το συριακό καθεστώς της δυνατότητας να χρησιμοποιήσει ξανά στο μέλλον χημικά όπλα. (Το ότι η Δαμασκός εξακολουθεί να διαθέτει χημικό οπλοστάσιο, παρά τη συμφωνία παράδοσής του το 2013 και ότι μάλιστα το χρησιμοποίησε στις 7 Απριλίου στη Ντούμα προϋποτίθενται ως αυταπόδεικτες αλήθειες, μολονότι οι ειδικοί του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων μόλις κατέφθασαν στη Συρία).
Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή επιδρομή υπήρξε εξαιρετικά "οριοθετημένη”, προκειμένου να μην υπάρξει κίνδυνος ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, ενώ δηλώθηκε ότι στους στόχους της δεν περιλαμβανόταν η αλλαγή "αλλαγής καθεστώτος” (όπερ αυτονόητο, διότι κάτι τέτοιο προϋποθέτει μεγάλης κλίμακας χερσαία εμπλοκή, την οποία ουδείς συζητεί).
Εκτός συζήτησης βρέθηκε όμως και το ενδεχόμενο μιας μακράς εκστρατείας βομβαρδισμών, με στόχο την πολιτική αποδυνάμωση των Σύρων κυβερνώντων, όπως λ.χ. συνέβη στην τότε Γιουγκοσλαβία το 1999. Η απειλή που εκτόξευσε στις 13 Μαρτίου (μαζί με την προειδοποίηση ότι επίκεινται "προβοκάτσιες” με χημικά όπλα) ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της Ρωσίας ελήφθη σοβαρά υπόψη από τους ομολόγους του στο Πεντάγωνο, όσο και αν κάποιοι ιέρακες στη Ουάσιγκτον, όπως ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Τζον Μπόλτον επέμεναν, κατά πληροφορίες, να τη θεωρούν, "μπλόφα”. Ο στρατηγός Βαλέρι Γκερασίμοφ, υπενθυμίζεται, είχε πεί ότι όχι μόνο θα αναχαιτισθούν οι όποιοι πύραυλοι εξαπολυθούν εναντίον ρωσικού στρατιωτικού προσωπικού ή συριακών κυβερνητικών κτηρίων, αλλά θα γίνουν στόχος αντιποίνων και οι βάσεις εκτόξευσής τους – δηλ. θα πληγούν αμερικανικά πλοία, ό,τι και αν σημαίνει αυτό για τη συνέχεια...
Οι ρωσικές δυνάμεις στη Συρία, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων S-400 που τις προστατεύουν, έμειναν χαρακτηριστικά αμέτοχες σε όσα εκτυλίχθηκαν σήμερα το πρωί, ενώ η γραμμή αποφυγής συγκρούσεων με τις δυνάμεις των ΗΠΑ δεν έπαψε να λειτουργεί.
Άλλωστε, η γενικότερη στρατηγική εικόνα, που θέλει τον Άσαντ νικητή του συριακού πολέμου και τις ρωσικές δυνάμεις εγκατεστημένες για τα καλά στην ανατολική Μεσόγειο, δεν αλλάζει από τα σημερινά πλήγματα.
Υποστηρίζεται μάλιστα ότι η συριακή αεράμυνα μπόρεσε με τα συστήματα που είχε προμηθευτεί από τη Σοβιετική Ένωση προ τριακονταετίας, να αναχαιτίσει 71 πυραύλους επί συνόλου 103.
Όπως και αν έχει, οι μεν δυτικές δυνάμεις όρισαν κατά το δοκούν μία "αποστολή” που θα μπορούσε να ολοκληρωθεί αυθημερόν με διάσωση του γοήτρου τους, η δε ρωσική πλευρά αναγνώρισε στην πράξη την ανάγκη να τους δοθεί μια εύσχημη διέξοδος από το σπιράλ κλιμάκωσης στο οποίο είχαν αυτοπαγιδευτεί κυρίως για εσωτερικούς λόγους.
Η σημερινή επιδρομή αποδεικνύεται ουσιαστικά ότι "έγινε για να γίνει". Μάλιστα τα επιτελεία των εμπλεκόμενων χωρών αναφέρουν ως μέγα γεγονός το ότι ο αριθμός των πυραύλων που εκτοξεύθηκαν υπήρξε περίπου διπλάσιος όσων εκτοξεύθηκαν στην αντίστοιχη επιδρομή του περσινού Απριλίου κατά της συριακής αερoπορικής βάσης Σαϊράτ, με απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ.
Πρόκειται για μία εικόνα απορρόφησης της στρατηγικής από την επικοινωνία. Χωρίς κανείς να υποτιμά τα μεγάλα ρίσκα που κρύβει αυτή ακριβώς η κατάσταση θα μπορούσε παρωδώντας τον Κλάουζεβιτς να μιλήσει για τον πόλεμο ως συνέχιση της έλλειψης πολιτικής με άλλα μέσα...

Πηγή: capital.gr

Παρασκευή, 13 Απριλίου 2018

Η αλήθεια για τη Συρία




του Γιώργου X. Παπασωτηρίου

Τι συμβαίνει στη Συρία; Ο Τραμπ και ο Μακρόν καθώς και η Μέι είναι έτοιμοι επέμβουν ως ύστατη λύση καθώς οι αντικυβερνητικοί αντάρτες που χρηματοδοτούν και εξοπλίζουν χάνουν από τον αυταρχικό ου μην και δικτάτορα Άσαντ, ο οποίος υποστηρίζεται από τους Ρώσους. Η νομιμοποίηση της επέμβασης των δυτικών (ατλαντιστών) είναι ο… ανθρωπισμός. Αίφνης, ο Άσαντ που εν τω μεταξύ είχε καταλάβει το 95% της ανατολικής Γκούτα, παρουσιάζεται να βομβαρδίζει με αέριο χλωρίου τον άμαχο πληθυσμό. Το ίδιο είχε συμβεί κι όταν οι αντάρτες έχαναν το Χαλέπι, όπου αποκαλύφθηκε ότι ήταν ψέμα η χρήση τοξικού αερίου σαρίν. Αλλά ποιος ωφελείται από μια τέτοια ενέργεια; Οι δυτικοί. Χιλιάδες φωτογραφίες δύστυχων μικρών παιδιών σε κατάσταση ασφυξίας δημοσιεύονται από τα μεγάλα πρακτορεία ειδήσεων όπως το Ρόιτερς. Ο Τραμπ επικαλείται τον ανθρωπισμό για να δικαιολογήσει την στρατιωτική επέμβαση (μέσω ενός βομβαρδισμού) στη Συρία. Οι Ισραηλινοί πρωτοπορούν. Ο Μακρόν συγκατανεύει. Κι όταν του αναφέρουν το αυταρχικό καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας, στο οποίο πουλάει αεροπλάνα και πυραύλους που βομβαρδίζουν αμάχους και μικρά παιδιά στην Υεμένη, ο Γάλλος πρόεδρος δηλώνει ότι θα συνεχίσει τις πωλήσεις αλλά κι ότι –συγχρόνως- θα στείλει ανθρωπιστική βοήθεια στην Υεμένη! Ναι, σε βομβαρδίζω κι ύστερα σε περιθάλπω. Να σε σφάξω Γιάννη, να σ’ αλείψω μέλι! Κανένα μεγάλο πρακτορείο ειδήσεων δεν θα δημοσιεύσει φωτογραφίες μικρών παιδιών από την Υεμένη που πεθαίνουν από λιμό και χολέρα. Αλλά αυτά σε επίπεδο χειραγώγησης της παγκόσμιας κοινής γνώμης και νομιμοποίησης της στρατιωτικής δράσης των δυτικών. Τι όμως «παίζεται» στη Συρία;
Είναι αλήθεια ότι η πλανητική ηγεμονία των ΗΠΑ αμφισβητείται από την Κίνα, αλλά η «Διαμφισβήτηση της πλανητικής ηγεμονίας δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι ένας νέος ηγεμόνας νικά κατά μέτωπον και αντικαθιστά τον παλαιό, μπορεί και να σημαίνει, πιο περιορισμένα, ότι μια ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη συγκροτεί βαθμηδόν γύρω της έναν μείζονα χώρο και απαγορεύει στην πλανητική ηγεμονική Δύναμη να επεμβαίνει με οιονδήποτε τρόπο στον χώρο αυτό...» (Π. Κονδύλης: Θεωρία του Πολέμου, σελ. 369). Τι συμβαίνει, λοιπόν, σήμερα; Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει τον «μείζονα χώρο» της Κίνας. Το ίδιο επιχειρεί και με τη Ρωσία. Αλλά ο μεγάλος αντίπαλος είναι η Κίνα. Αυτό σημαίνει ότι προετοιμάζεται ένας μεγάλος πόλεμος; Όχι. Αυτό σημαίνει ότι προετοιμάζονται πολλοί μικροί, ελεγχόμενοι (όσο μπορεί να λεχθεί αυτό) πόλεμοι που θα διενεργήσουν οι κατ’ ανάθεση σύμμαχοι. Το ίδιο συνέβη στην Αφρική, όπου χιλιάδες κινέζοι εγκατέλειψαν την μαύρη ήπειρο μετά την πτώση του Καντάφι στη Λιβύη. Όπου περιττό να πούμε ότι πλέον επικρατεί το χάος των συμμοριών και των τζιχαντιστών που είχαν εξοπλίσει οι δυτικοί.
«..οι Ηνωμένες Πολιτείες, θα είναι, δυνητικά τουλάχιστον, πανταχού παρούσες, εκτός αν την παραλύσουν εσωτερικοί παράγοντες. Μια πρώτη της μέριμνα θα αποτελεί η συγκρότηση περιφερειακών συμμαχιών(σ.σ. Σαουδική Αραβία) τις οποίες θα ελέγχει και θα κατευθύνει και οι οποίες θα την προφυλάσσουν από τη φθορά των δυνάμεών της, παρέχοντας στρατιωτικές και άλλες υπηρεσίες και λύνοντας κατά το δυνατόν μόνες τους ή κατ’ ανάθεσιν ήσσονα προβλήματα της περιφερειακής συμβίωσης. Όμως πίσω τους θα στέκει ανά πάσα στιγμή ως έσχατη εγγύηση (λ.χ. ως εγγύηση της ακεραιότητας των χωρών-μελών του ΑΣΕΑΝ έναντι επεκτατικών βλέψεων της Κίνας) η διπλωματική και στρατιωτική ισχύς της πλανητικής ηγεμονικής Δύναμης, η οποία, αν θα θέλει να διατηρήσει αυτή της τη θέση, θα πρέπει να επεμβαίνει ως ύστατος κριτής σε κάθε μείζονα σύγκρουση...» (Π. Κονδύλης, στο ίδιο). Ιδού λοιπόν. Ο ύστατος κριτής, όταν χάνεται η παρτίδα, επεμβαίνει.
Αλλά για να υλοποιηθεί το σχέδιο των πολλών, αλλά περιορισμένων πολεμικών συγκρούσεων είναι «απαραίτητος ο συνδυασμός αναρίθμητων περιστάσεων (...), είναι αναγκαίο να δεχτούν εκατομμύρια άνθρωποι, στους οποίους βρίσκεται η πραγματική δύναμη -οι στρατιώτες που πυροβολούσαν ή μετέφεραν προμήθειες και κανόνια- να ακολουθήσουν την επιθυμία εκείνων των αδύναμων προσωπικοτήτων (σ.σ. όπως ο Ναπολέοντας και ο τσάρος Αλέξανδρος) και να πειστούν να το κάνουν….» (Τολστόι: Πόλεμος και Ειρήνη). Η παραπάνω άποψη μπορεί να έχει ισχύ τόσο γα τον πόλεμο του 1812 όσο και για κάθε άλλο πόλεμο. Ιδού λοιπόν και η προπαγάνδα. Ο πληθυσμός πρέπει να προετοιμαστεί με τον έλεγχο και τη χρήση των μίντια, με βάση τέσσερις κανόνες:
Α) Απόκρυψη των συμφερόντων: Σύμφωνα με τον κανόνα αυτό ο πόλεμος δεν είναι ποτέ μία σύγκρουση αντιτιθέμενων οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων αλλά γίνεται δήθεν για τα ανθρώπινα δικαιώματα, για την ειρήνη ή κάποια άλλη ευγενή ιδέα. Έτσι, ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία παρουσιάστηκε ως ανθρωπιστικός, ενώ στην πραγματικότητα έγινε για τον έλεγχο των στρατηγικών οδών των Βαλκανίων και των αγωγών. Στο Αφγανιστάν έγινε κατά της τρομοκρατίας και στη συνέχεια για την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας. Στη Συρία για το αντιδημοκρατικό καθεστώς Άσαντ και τη χρήση χημικών όπλων.
Β) Ο δεύτερος κανόνας είναι η δαιμονοποίηση: Εδώ χρησιμοποιούνται τα θεαματικά «μιντιακά ψεύδη». Ο Μιλόσεβιτς, ο Σαντάμ Χουσεΐν, ο Καντάφι και ο Άσαντ παρουσιάζονται ως στυγνοί δικτάτορες και χασάπηδες. Το ίδιο θα γίνει προοπτικά και με τους ηγέτες του Ιράν. Τότε είχαμε τα πυρηνικά όπλα ή τα όπλα μαζικής καταστροφής του Σαντάμ, τώρα τα χημικά του Άσαντ και τα πυρηνικά του Ιράν. Τα περί πυρηνικών ή χημικών όπλων του Ιράκ αποδείχθηκαν ασύστολα ψεύδη, το ίδιο και η ιστορία με τα μωρά του Κουβέιτ, ή με τα δάκρυα της νεαρής ιρακινής ενώπιον του αμερικανικού Κογκρέσου, που πολλά χρόνια αργότερα αποκαλύφθηκε πως ήταν η κόρη του πρέσβη του Κουβέιτ στις ΗΠΑ! Η δουλειά όμως είχε γίνει. Το κατασκευασμένο παραμύθι, αυτό που νομιμοποιούσε τον πόλεμο και δικαιολογούσε τους εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους αθώων στη παγκόσμια κοινή γνώμη, είχε κάνει τη δουλειά του.
Γ) Όχι Ιστορία: Ο κανόνας αυτός της μιντιακής «προπαγάνδας του πολέμου» αποσκοπεί στην απόκρυψη της ιστορίας της περιοχής. Αυτό καθιστά ακατανόητες τις τοπικές συγκρούσεις, οι οποίες γίνονται κατανοητές ανάλογα με το νόημα που τους δίνουν οι μεγάλες δυνάμεις. Δεν είναι τυχαίο ότι το Κόσοβο παρουσιάζονταν σαν περιοχή στην οποία είχαν εισβάλει οι Σέρβοι! Το γεγονός, επίσης, ότι στη Λιβύη υπάρχουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο για τον έλεγχο των οποίων γίνονται όλα, εξηγεί τις εσωτερικές αντιθέσεις των δυτικών συμμάχων.
Δ) Η οργάνωση της αμνησίας: Σύμφωνα μ’ αυτόν τον κανόνα πρέπει να αποφεύγεται κάθε σοβαρή υπενθύμιση προηγούμενων χειραγωγήσεων της κοινής γνώμης από μέσα μαζικής ενημέρωσης, που θα καθιστούσε δύσπιστη την κοινή γνώμη.
Συμπέρασμα: Μην πιστεύετε άκριτα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Υπάρχει, άραγε, τρόπος αντιμετώπισης των πολεμικών σχεδίων των πολυεθνικών κατασκευής όπλων και των πολιτικών πλασιέ τους; Σύμφωνα με τον Κλαούζεβιτς, όπως τον παραθέτει ο Π. Κονδύλης στη «Θεωρία του Πολέμου», «μέσα στον πολιτισμό υπάρχει τόσο ένα πρακτικά επαρκές ισοζύγιο των αντίρροπων τάσεων του ανθρώπου, έτσι ώστε να διατηρείται η ειρήνη, όσο και αρκετή ένταση, έτσι ώστε ένας πόλεμος δεν αποκλείεται, αλλά μάλλον προετοιμάζεται». Συνεπώς, ο πόλεμος ή η ειρήνη είναι το αποτέλεσμα του συσχετισμού αυτών των αντίρροπων δυνάμεων αλλά και της δημιουργίας «μίσους» μέσω της χειραγώγησης των μίντια και των διαμορφωτών της κοινής γνώμης. Γι’ αυτό το λόγο, το κίνημα κατά του πολέμου και η κουλτούρα της ειρήνης, δηλαδή η εκπαίδευση στο σεβασμό και την κατανόηση του Άλλου, έχουν θεμελιώδη σημασία. Γιατί κανένας πόλεμος δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη δική μας συνέργεια είτε ως θύτες -χειριστές «κανονιών»- είτε ως θύματα -«κρέας» για τα κανόνια...

Πηγή : http://www.artinews.gr/

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2018

Αναζητώντας νέους εκφραστές




Σε ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας μας, η περίοδος του Πάσχα προσφέρει μία μυσταγωγία που μαγεύει ανεξέλεγκτα κι ολοκληρώνεται με την ανάσταση και το γλέντι που ακολουθεί την επομένη. Κάποτε με συνέπαιρνε η κατάνυξη των πιστών αλλά με τα χρόνια όλο και περισσότερο συνειδητοποιούσα πως η αλήθεια βρίσκεται μακριά από τις εκκλησίες κι απέχει αιώνες από τους λόγους των επίγειων εκπροσώπων του εκάστοτε θεού.
Παράλληλα, παρατήρησα πως τα χρόνια της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης προκάλεσαν μία μαζική αποστροφή στα θεία πάθη. Εξάλλου πόσο να συγκινήσει η όψη του Εσταυρωμένου, όταν όλοι μας κουβαλάμε ένα μεγάλο σταυρό στην πλάτη; Πως μπορούμε να προσποιηθούμε πως συμπάσχουμε με το δράμα ενός “ξένου” όταν δυο χρόνια φωνάζουμε «έξω οι ξένοι από την χώρα μας»; Από ποιους ρασοφόρους να ζητήσουμε το νόημα της αγάπης όταν εμφανίζονται αγκαλιασμένοι με νεοναζί κι αναθεματίζουν σπουδαίους θεωρητικούς κι ομοφυλόφιλους;
Ο εγχώριος σκοταδισμός όλο και περισσότερο θυμίζει Τεχεράνη, την ίδια στιγμή που ο χριστιανικός χιλιασμός κι οι εκφραστές του έχουν αρχίσει να κουράζουν μια μεγάλη μερίδα του κόσμου, η οποία αναζητά αλλού απαντήσεις.
Οι δικές μου αναζητήσεις ξεκίνησαν κάτω από τον έναστρο ουρανό μιας Μεγάλης Πέμπτης καθώς περιφερόμουν στα σκοτεινά της νότιας πλευράς του ναού της Νέας Μονής, μέχρι που κατέληξαν σε έργα εγκόσμιων δημιουργών, θρήσκων κι άθρησκων. Από τον δικό μας Νίκο Καζαντζάκη με τον Μανωλιό που θυσιάζεται για την αγάπη και την αλληλεγγύη στο ανατριχιαστικά επίκαιρο «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» μέχρι τον αξεπέραστο οραματιστή Αντρέι Ταρκόφσκι με τον απελπισμένο συγγραφέα που αναζητά την έμπνευση σε μία απαγορευμένη ζώνη. Παρόλο που ο ήρωας βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση λόγω των προσωπικών του αδιεξόδων, εξακολουθεί να αναζητά την αλήθεια διότι αγαπάει τη ζωή. Ως ένας σύγχρονος Χριστός, πλέκει ένα στεφάνι και το τοποθετεί ευλαβικά στο κεφάλι του δηλώνοντας έτοιμος να θυσιαστεί. Όχι όμως για το καλό της ανθρωπότητας αλλά αποσκοπώντας τη δική του σωτηρία και γαλήνη.
Στο ερώτημα λοιπόν, τι προσφέρουν οι δικοί μου εγκόσμιοι εκφραστές, τους απαντώ πως δίνουν μία πιο πασιφανή ελπίδα, η οποία δεν είναι άλλη από το να αρχίσουμε να αγαπάμε τους εαυτούς μας πρώτα…

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 11 Απριλίου 2018

La Zad: Μια διαφορετική ζωή είναι εφικτή και δεν αρέσει στον Μακρόν




της Κατερίνα Καραβιά

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, η κυβέρνηση του Εμμανουέλ Μακρόν, με μια τεράστια αστυνομική επιχείρηση, προσπαθεί εδώ και τρεις ημέρες να εκκενώσει την για 9 χρόνια αυτόνομη κατειλλημμένη περιοχή ZAD, βόρεια της Νάντης, από τους ακτιβιστές κατοίκους της. Παρόλο που η ίδια κυβέρνηση ακύρωσε το σχέδιο δημιουργίας αεροδρομίου στην περιοχή, αιτία που γέννησε και το κίνημα του ZAD, φαίνεται πως δεν είναι διατεθειμένη να ανεκτεί τις ιδέες τους για έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Προς το παρόν, οι ζαντίστες μάχονται και συγκρούονται με την αστυνομία, ενώ δεκάδες συγκεντρώσεις ανακοινώνονται σε αλληλεγγύη.

50 χρόνια αγώνα

Όλα ξεκίνησαν την δεκαετία του 1960 όπου η τάση της αστικοποίησης και της συγκέντρωσης του πληθυσμού στην πρωτεύουσα ήταν ιδιαίτερα αυξημένη. Σε μια προσπάθεια αποκέντρωσης, η γαλλική κυβέρνηση αποφασίζει την δημιουργία ενός μεγάλου αεροδρομίου εκτός Παρισιού και συγκεκριμένα στη Notre-Dame-Des-Landes, μια περιοχή 25 χιλιόμετρα βόρεια της πόλης Νάντη. Θα αντικαθιστούσε το αεροδρόμιο της πόλης και θα προσέλκυε το ενδιαφέρον των επενδυτών, ενώ θα βοηθούσε στην περιφερειακή ανάπτυξη.
Φυσικά το αναπτυξιακό σχέδιο δεν υπολόγιζε ούτε τους αγρότες που ζούσαν στην περιοχή και καλλιεργούσαν εκεί ούτε το φυσικό πλούτο της περιοχής.
Έτσι οι πρώτοι που αντιστάθηκαν στο σχέδιο ανάπτυξης με κάθε κόστος ήταν οι αγρότες της περιοχής, οι οποίοι οργανώνονται ήδη από το 1972.
Τελικά, το σχέδιο αναβάλλεται για κάποιες δεκαετίες λόγω της πετρελαϊκής κρίσης, αλλά και της δημιουργίας ταχείας σιδηροδρομικής γραμμής στην περιοχή.
Το 2000 η κυβέρνηση του σοσιαλιστή Λιονέλ Ζοσπέν επαναφέρει το ζήτημα. Το σχέδιο ήταν άλλωστε ήδη έτοιμο και χαρακτηρίζεται υψίστης σημασίας για το δημόσιο συμφέρον. Αποφασίζεται η ταχύτερη δυνατή διεκπεραίωσή του και τότε είναι που ακτιβιστές και οικολόγοι ξεκινούν μια καμπάνια ενημέρωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που είχαν αφεθεί στην άκρη από την κυβέρνηση, ώστε να επιταχυνθεί το έργο, αλλά και στοιχείων για την μη αναγκαιότητα της δημιουργίας ενός ακόμη αεροδρομίου στη Γαλλία.

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Οι ακτιβιστές υποστήριζαν ότι ένα αεροδρόμιο στην περιοχή θα είχε ως αποτέλεσμα: την καταστροφή 2.000 στρεμμάτων αρχαίγονου δάσους και των υγρότοπων. Το έργο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην χλωρίδα και πανίδα της περιοχής, αλλά και στην βιοποικιλότητά της.
Επιπλεόν θα κατέστρεφε καλλιεργήσιμες εκτάσεις μειώνοντας το εισοδημα των αγροτών της περιοχής, ενώ θα εκτόπιζε τους κατοίκους της περιοχής όπου έμεναν εκεί. Επίσης θα είχε επιπτώσεις στην υγεία και ποιότητα ζωής των κατοίκων που θα έμεναν κοντά στο αεροδρόμιο αλλά και στην κλιματική αλλαγή.
Τέλος, οι ακτιβιστές τόνιζαν ότι ένα ακόμη αεροδρόμιο ήταν αχρείαστο, όπως φυσικά και η σπατάλη εκατομμυρίων για τη δημιουργία τους ενώ θα μπορούσε να γινόταν η ανακαίνιση των ήδη υπάρχοντων αεροδρομίων στην περιοχή με πολύ λιγότερα λεφτά.

Η ZAD: Η μεγαλύτερη κατάληψη γης στην Ευρώπη

Το 2009 οργανώνεται ένα καμπ στην περιοχή που θα δημιουργούνταν το αεροδρόμιο, όπου εκατοντάδες ακτιβιστές συζητούν για το ζήτημα. Κατά τη διάρκεια του καμπ αποφασίζεται και η πρώτη κατάληψη της περιοχής. Στήνονται κατοικίες αλλά και φάρμες. Η ZAD (Zone a Defender δηλαδή Ζώνη υπεράσπισης) μόλις είχε γεννηθεί.
Το 2010 ολοένα και περισσότεροι ακτιβιστές συμμετέχουν στην ZAD με στόχο τη δημιουργία μιας αυτόνομης κοινότητας που θα βασίζεται στην αλληλεγγύη και την αυτάρκεια. Τα αγροτεμάχια μετατράπηκαν σε συλλογικά καλλιεργημένους κήπους, δημιουργήθηκαν συλλογικοί χώροι καθώς και αρτοποιεία και μύλοι κλπ.
Μια ολόκληρη κοινότητα χτιζόταν σιγά σιγά παρά την ανακοίνωση της εταιρείας που θα κατασκευάσει και θα σχεδιάσει το νέο αεροδρόμιο (η εταιρεία που ανέλαβε ήταν η VINCI) ότι το αεροδρόμιο θα είναι έτοιμο το 2017.
Η ZAD προοδευτικά έγινε ένα είδος αυτόνομης κοινότητας, που περιλάμβανε από αγρότες και αναρχικούς μέχρι ακτιβιστές κατά της παγκοσμιοποίησης, φιλελεύθερους και αριστερούς. Οι ίδιοι οι ζαντίστες έδιναν έμφαση σε αυτό ακριβώς: στην διαφορετικότητα που περιέκλειε η ZAD.
Η ZAD μεγάλωσε τόσο που το πρότζεκτ για τη δημιουργία αεροδρομίου κατέστη αδύνατο. Ο Φρανσουά Ολάντ μετά την εκλογή του στον προεδρικό θώκο υποσχέθηκε ότι δεν θα επέμβει στην περιοχή, αλλά θα προσπαθήσει να εξαντλήσει όλα τα άλλα μέσα. Παρόλα αυτά, και με τα περιθώρια να στενεύουν για το πρότζεκτ, τον Οκτώβριο του 12 και με εντολή του τότε πρωθυπουργού η «επιχείρηση Καίσαρας» είχε στόχο να εκκενώσει πλήρως τη ZAD. Η επιχείρηση τελείωσε αποτυχημένα μετά την σθεναρή αντίσταση των ζαντιστών και των αλληλέγγυων.
Μετά την λήξη της επιχείρησης οι ζαντίστες γύρισαν στην περιοχή και ξαναέχτισαν όσα είχαν γκρεμιστεί.
Οι ζαντίστες συμμετείχαν σε κάθε τι κινηματικό από τις διαμαρτυρίες για τον αντιτρομοκρατικό νόμο μέχρι το Loi Travail(το κίνημα ενάντια στην εργασιακή μεταρρύθμιση).
Άλλωστε, η ZAD δεν ήταν μόνο ένα κίνημα ενάντια στη δημιουργία αεροδρομίου, αλλά και ενάντια στον καπιταλισμό και τον καταναλωτικό τρόπο ζωής, ήταν ένα πείραμα αυτονομίας, ενός διαφορετικού τρόπου ζωής ενάντια στην εκμετάλλευση και το κέρδος, όπου η διαφορετικότητα και η αλληλεγγύη κυριαρχούν. Η ZAD ενοχλούσε και ενοχλεί.

Πληροφορίες: zad.org, crimethinc, liberation,

Τετάρτη, 4 Απριλίου 2018

Στην οδό Αλβέρτου Ναρ




του Πέτρου Κατσάκου

“Είμαι τόσο γέρος, που δεν ξέρω τι θα γίνει αύριο. Αλλά νιώθω τόσο γερός για να φωνάξω σε όλους: Αποκαταστήστε την αλήθεια. Τιμήστε εκείνους που προσέφεραν στην πόλη μας. Προσπεράστε ό,τι διχαστικό. Ξαναγράψτε την Ιστορία με αλήθειες. Όχι τις δικές μου αλήθειες, αλλά τις αλήθειες του κόσμου”.
Αυτή η φράση από την επιστολή του Ρόμπυ Βαρσάνο προς τον Γιάννη Μπουτάρη, λίγες μόλις ώρες πριν ο υπέργηρος επιζών του Άουσβιτς αφήσει την τελευταία του πνοή στην αγαπημένη του Θεσσαλονίκη, είναι μια ανεξίτηλη παρακαταθήκη που θα μας σημαδεύει όπως κάποιοι σημάδεψαν κάποτε το χέρι του με το νούμερο 115365. Ο Ρόμπυ Βαρσάνο, από τους ελάχιστους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος μέχρι τις μέρες μας Εβραίους της Θεσσαλονίκης, έφυγε από τη ζωή στα 91 χρόνια του. Μόλις τέσσερις μέρες πριν από τον θάνατό του ο Ρόμπυ Βαρσάνο έγραψε μια επιστολή με την οποία ευχαρίστησε το δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης για τη μετονομασία της οδού Χρυσοχόου (επιτελάρχης του δωσίλογου πρωθυπουργού Τσολάκογλου) σε οδό Αλβέρτου Ναρ (συγγραφέας). Η ιστορική αυτή απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης, που “αποκαθήλωσε” έναν συνεργάτη των ναζί, ήταν μια ελάχιστη απόδοση δικαιοσύνης σε μια πόλη που παραχάραξε με τον πιο αντιφατικό τρόπο την ιστορική της μνήμη.
Το μήνυμα του Ρόμπυ Βαρσάνο και η παρακαταθήκη του για τις επόμενες γενιές ήταν σαφή. “Εκείνες οι ιδεολογίες που αιματοκύλησαν την ανθρωπότητα, που εξόντωσαν εκατομμύρια στο όνομα της δήθεν υπεροχής δεν έχουν θέση εδώ σ' αυτή την πόλη” έγραψε λίγες μέρες πριν από τον θάνατό του, στιγματίζοντας το μετεμφυλιακό κράτος και τους συνεχιστές του, που όχι μόνο αμνήστευσαν αλλά και τίμησαν τους συνεργάτες των ναζί, βεβηλώνοντας μέχρι σήμερα τη μνήμη των χιλιάδων Ελλήνων που δολοφονήθηκαν στα χρόνια της γερμανικής κατοχής. “Η πατρίς ευγνωμονούσα τους άφησε ατιμώρητους, τους έδωσε αξιώματα, τους έκανε δρόμους...” έγραψε στην επιστολή του ο Ρόμπυ Βαρσάνο για τον χασάπη της Θεσσαλονίκης Μαξ Μέρτεν και τους Έλληνες συνεργάτες του.
Αυτή η “πατρίς” λοιπόν, που για δεκαετίες άφησε κάποιους “νικητές” να γράψουν την ιστορία τους εις βάρος των “ηττημένων”, είναι η πατρίδα του Ρόμπυ Βαρσάνο και της γενιάς του, που υποχρεώθηκε να περπατήσει ώς το τέλος στους δρόμους της προδοσίας και της κίβδηλης μνήμης. Τουλάχιστον αυτός ήταν τυχερός που έκανε τα τελευταία βήματα της ζωής του στην οδό Αλβέρτου Ναρ...

 Πηγή: Αυγή

Τρίτη, 3 Απριλίου 2018

H μεγαλύτερη μεσαιωνική πλατεία της Ευρώπης




Οι περιηγήσεις μου στην Κρακοβία ολοκληρώνονται με μια βόλτα στην κεντρική πλατεία της αγοράς, για την οποία θα μπορούσα να μιλάω για ώρες. Δεν είναι τυχαίο πως για πολλά χρόνια, κάθε φορά που προσπαθούσα να φέρω στο νου μου την άγνωστη Πολωνία, αμέσως μου ερχόταν στο μυαλό η βασιλική της Αναλήψεως της Παναγίας με τα δυο κομψά καμπαναριά της. Κι όχι τυχαία, διότι τελικά αυτά ήταν που αποτυπώθηκαν καλύτερα στη μνήμη μου, από τις βόλτες μου σ' αυτήν την όμορφη πόλη.
Φτάνοντας πρωί στην πόλη, μας υποδέχτηκε μια συνηθισμένη κεντροευρωπαϊκή καταχνιά. Όμως, λίγο αργότερα, μας καλημέρισε ένας αδύναμος ήλιος που προσπαθούσε να ζεστάνει τα πρόσωπά μας. Μπορεί σε ζεστασιά να υστερούσε αλλά το φως του έδινε ζωντάνια στα χρώματα της πόλης. Ήταν ένα απόκοσμο φως που περνούσε μέσα από τα παγωμένα σύννεφα κι αποκτούσε μία χρυσή απόχρωση, δημιουργώντας μία ονειρική ατμόσφαιρα από τα πρώτα λεπτά που βρεθήκαμε στην πόλη.
Κι ενώ πάνω από τις στέγες ξεχώριζαν τα δυο καμπαναριά της βασιλικής που μας καλούσαν κοντά τους, το πρώτο κτίσμα που αντικρίσαμε στην πλατεία, ήταν η Αίθουσα των Υφασμάτων. Το Sukiennice θεωρείται ως το πρώτο mall παγκοσμίως, ενώ σήμερα διατηρεί την χρόνια χρησιμότητά του στεγάζοντας μιας μικρής αγοράς τουριστικών προϊόντων και υφασμάτων στην εσωτερική στοά του. Στον πάνω όροφο βρίσκεται η εθνική πινακοθήκη της πόλης, ενώ στις εξωτερικές στοές υπάρχουν καφετέριες κι εστιατόρια που δυστυχώς δε ξεφεύγουν από τη μίζερη τουριστική αύρα. Τα βράδια όμως, προσφέρουν μια ιδιαίτερη ζωντάνια στο κτίριο, το οποίο από μόνο του ξεχωρίζει χάρης στον ιδιαίτερο φωτισμό του. Η λεπτεπίλεπτη δουλειά και το μεράκι, πρόσφεραν ένα οικοδόμημα, το οποίο μέχρι σήμερα κεντρίζει τα βλέμματα για τι ιδιαίτερες λεπτομέρειές του, τις τοξωτές του καμάρες, τα διακριτικά του παράθυρα και τις κομψές του γωνίες.
Μπροστά από την Αίθουσα των Υφασμάτων, στέκει πάνω σε υπερυψωμένη βάση το άγαλμα του ποιητή και εθνικού ήρωα Adam Mickiewicz (1798-1855). Δυστυχώς σήμερα θαυμάζουμε το αντίγραφό του, καθώς το αυθεντικό γλυπτό καταστράφηκε από τους Γερμανούς ναζί, οι οποίοι επεδίωκαν να σβήσουν κάθε σλαβικό στοιχείο απ' αυτήν την χώρα. Πίσω απ' το κτίριο συναντάμε το τεράστιο κεφάλι του Έρωτα Δεσμώτη (Eros Bendato) του Igor Mitoraj, έργα του οποίου έχουμε δει στον αρχαιολογικό χώρο της Πομπηία και στην Κοιλάδα των Ναών του Ακράγαντα. Το κενό του κέλυφος έχει μετατραπεί σε πόλο έλξης κυρίως τουριστών, οι οποίοι επιθυμούν μία αστεία φωτογραφία βγάζοντας τα κεφάλια τους από τις οπές των ματιών του γλυπτού, κάτι που με ανάγκασε να σταθώ αρκετή ώρα περιμένοντας να βρω τη στιγμή με το μεταλλικό κεφάλι μόνο του.
Ακριβώς πάνω από τον Έρωτα Δεσμώτη ορθώνεται ένας πανύψηλος πύργος με ρολόι. Ο εβδομήντα μέτρων πύργος είναι απομεινάρι του Παλιού Δημαρχείου της πόλης, το οποίο είχε χτιστεί τον 14ο αι. Ενώ υπερτερεί το κεραμυδί χρώμα, στη μία του πλευρά υπάρχουν μαρμάρινα υπολείμματα, τα οποία φανερώνουν την κομψή όψη του υπολοίπου κτιρίου που δυστυχώς δε σώζεται. Σε κάποια σχέδια που είδα στο Εργοστάσιο του Σίντλερ, παρατήρησα τις προθέσεις των ναζί, οι οποίοι ήθελαν να ενώσουν τον πύργο με την Αίθουσα των Υφασμάτων, κάτι που ευτυχώς δεν υλοποίησαν. Τι πιο όμορφο να απολαμβάνει κανείς τον πρωινό του καφέ, κάτω από τη σκιά ενός τεράστιου πύργου και με φόντο την τεράστια πλατεία της παλιάς πόλης.
Διασχίζοντας τη νότια πλευρά της πλατείας, συναντήσαμε τη χιλιόχρονη μικρή εκκλησία του Αγίου Adalbert ή του Αγίου Wojciech, η οποία υπήρξε τόπος λατρείας των εμπόρων που ταξίδευαν εκεί από όλη την Ευρώπη. Σήμερα λειτουργεί κι ως χώρος συναυλιών κλασσικής μουσικής.
Τελευταία στη περιήγηση αφήνω τη γοτθική εκκλησία της Αναλήψεως της Παναγίας που δεσπόζει στην βορειοανατολική άκρη της πλατείας. Το ψηλότερο καμπαναριό έχει 81 μέτρα ύψος και 69 μέτρα το μικρότερο. Η ιδιαιτερότητα αυτού του κτίσματος είναι πως όλους τους αιώνες που πέρασαν υπήρξαν σημαντικές επεμβάσεις με επιρροές της κάθε περιόδου, μ' αποτέλεσμα σήμερα να έχουμε ένα εξαιρετικό μείγμα διάφορων καλλιτεχνικών ρευμάτων αυτών των εποχών. Από όποιο σημείο κι αν το παρατηρήσεις, θα βρεις και κάτι διαφορετικό που θα σου κεντρίσει την προσοχή. Η κομψή προέκταση της κεντρικής πύλης, τα πανύψηλα βιτρό παράθυρα στα πλάγια και το ηλιακό ρολόι, καθώς και η μικρή πλατεία της εκκλησίας με το άγαλμα που έφτιαξε ένας μεσαιωνικός σπουδαστή της πόλης.
Η βασιλική δεν εντυπωσιάζει όμως μόνο με την όψη της αλλά και με τον εσωτερικό της διάκοσμο. Υπέροχα ξυλόγλυπτα κι εντυπωσιακές τοιχογραφίες. Μαγνητίζει αμέσως το έντονο μπλε φόντο που ο οδηγεί το βλέμμα μέχρι το φημισμένο πεντάπτυχο του Veit Stoss, το οποίο έχει ύψος 13μέτρα και πλάτος 11 μέτρα, και κατασκευάστηκε από το 1477 έως το 1489 . Είναι το μεγαλύτερο και σημαντικότερο του είδους του από τον μεσαίωνα, κάτι που ώθησε τους Γερμανούς να το κλέψουν. Το επέστρεψαν όμως το 1946.
Αυτό όμως που με συγκίνησε πολύ στην μεγάλη πλατεία είναι πως κάθε μία ώρα, ένας σαλπιγκτής σαλπίζει το σινιάλο Hejnał mariacki, το οποίο διακόπτεται απότομα, σε ανάμνηση του σαλπιγκτή που σκοτώθηκε τον 13ο αιώνα όταν σήμανε συναγερμό στην πόλη για να ειδοποιήσει τους κατοίκους ότι εισέβαλαν οι Μογγόλοι. Μία παράδοση που ξεκίνησε από τον 14ο αιώνα και κρατάει μέχρι σήμερα.
Φεύγοντας από την Κρακοβία, σκεφτόμουν μες στο αεροπλάνο πως δε πρόλαβα να τα δω όλα παρ'όλο που η πόλη είναι αρκετά μικρή. Πολλά μουσεία έμειναν στην άκρη και κάποιες εκκλησίες που ήθελα να δω δεν τις πρόλαβα. Αν όμως καταφέρω να την επισκεφθώ ξανά, θα επιδιώξω να ακούσω Σοπέν και τους υπόλοιπους κλασικούς σε κάποιο από τα κονσέρτα που πραγματοποιούνται μέσα στις εκκλησίες. 

Δευτέρα, 2 Απριλίου 2018

Υπάρχει πάλη των τάξεων;




του Περικλή Κοροβέση

Ετυχε και σε μας να λάχει μια κυβέρνηση της Αριστεράς. Πριν από μας, και άλλοι είχαν αυτήν την εύνοια της τύχης. Τόσο στην ευρύτερη πατρίδα μας, την Ευρώπη, όσο και στη μακρινή Λατινική Αμερική.
Αν εξαιρέσει κανείς τη χρυσή περίοδο της Ευρώπης 1945-1975, όπου οι Σοσιαλδημοκράτες, σε μεγάλο βαθμό, διαμόρφωναν τη λεγόμενη κοινωνική Ευρώπη, οι μετέπειτα κυβερνήσεις της Αριστεράς, μετά την επικράτηση του Νεοφιλελευθερισμού, αν δεν μας έλεγαν πως ήταν αριστερές, δεν θα το καταλαβαίναμε.
Οπως πάλι δεν καταλάβαμε πως περίπου το μισό του πλανήτη που ήταν κομμουνιστικό (Ανατολικό Μπλοκ, ΕΣΣΔ, Κίνα, Βιετνάμ), μέσα σε μια νύχτα, έγινε καπιταλιστικό. Και κάποια κράτη πέρασαν στην Ακρα Δεξιά, πρωτοστατούσης της Ουγγαρίας. Και από αυτή την άποψη έχει δίκιο ο Φουκουγιάμα, όταν μιλάει για το τέλος της Ιστορίας. Πέραν του καπιταλισμού, ουδέν υπάρχει.
Αυτή η σοφία θυμίζει τη θυμοσοφία του δικού μας λαού που λέει: «Και στον δήμαρχο να πας, γαϊδουρινή θα την εφάς». Και έτσι τα πράγματα είναι μοιραία. Οσο σοσιαλισμό κι αν φυτέψεις, καπιταλισμός θα σου βγει. Βέβαια, ο διαπρεπής φιλόσοφος δεν έχει καταλάβει τίποτα από την Ιστορία. Είναι απλά προπαγανδιστής του καπιταλισμού. Και η προπαγάνδα του πιάνει.
Μήπως από τον κρατικό καπιταλισμό πήγαμε στον κανονικό καπιταλισμό και ονομαζόταν κομμουνισμός; Ρώτησαν κάποτε έναν διάσημο καπιταλιστή αν υπάρχει η πάλη των τάξεων. Και απάντησε χαμογελώντας: «Ασφαλώς και υπάρχει. Αλλά το παιχνίδι μοιάζει σαν να είναι στημένο. Κερδίζουμε πάντα εμείς».
Και αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα. Γιατί από τότε που ανακαλύφθηκε ο όρος «πάλη των τάξεων» (ο Μαρξ αποποιείται την πατρότητα του όρου) και έγινε αποδεκτός σαν μια κίνηση της Ιστορίας ή, αν θέλετε, ένας βηματισμός της, γιατί -όχι πάντα- νικάει η άρχουσα τάξη;
Οταν λέμε κοινωνική τάξη, δεν πρέπει να τη συγχέουμε με τα πολιτικά κόμματα. Η μάχη δεν δίνεται στη Βουλή (εκεί μπορεί να φτάσει ο απόηχός της), αλλά στην κοινωνία. Σε μια εποχή σύγχυσης, όπου διαδίδονται τα πιο ύποπτα πράγματα (Δεν υπάρχει πια σήμερα διάκριση μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς ή η πάλη των τάξεων είναι επινόηση;
Ακόμα, δεν υπάρχει κοινωνία, υπάρχουν μόνο άτομα κ.λπ.), καλό είναι να ξαναδούμε τα πράγματα από την αρχή. Την Αριστερά δεν θα πρέπει να τη βρίσκουμε στη ρητορική της, αλλά στην πράξη και να την αναγνωρίζουμε από κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Πρώτο, η εξάλειψη της φτώχειας και η εξασφάλιση της ευημερίας για όλους. Κοινωνία αλληλέγγυα και όχι ανταγωνιστική.
Ισες δυνατότητες για όλους, εξάλειψη κάθε δικτατορίας. Ελαχιστοποίηση του χρόνου εργασίας και μεγέθυνση του ελεύθερου χρόνου για την ευχαρίστηση ως αυτοσκοπό. Αναδιανομή του πλούτου σε αυτούς που τον παρήγαγαν.
Αυτά τα αναφέρουμε ενδεικτικά, γιατί υπάρχουν και πολλά άλλα που δεν μας επιτρέπει ο χώρος να τα εκθέσουμε. Και ακόμα δύο. Ειρήνη και Περιβάλλον. Ενας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος είναι πιο κοντά από ό,τι φανταζόμαστε. Τώρα έχουμε περιφερειακούς πολέμους διά αντιπροσώπων.
Τι σημαίνει η περικύκλωση της Κίνας και της Ρωσίας από ΗΠΑ και ΝΑΤΟ; Ο πλανήτης μπορεί να καταστραφεί, αν συνεχισθεί η λεγόμενη ανάπτυξη με αυτούς τους ρυθμούς και με αυτά τα ορυκτά καύσιμα. Σε αυτό συμφωνούν όλοι. Οι διαφωνίες είναι για το πότε. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο θα τοποθετούσαμε την Αριστερά και στο σημείο που πολεμάει γι’ αυτά.
Η Δεξιά ορίζεται πιο απλά και με μια λέξη. Κέρδος και τίποτα άλλο. Το 1% των πλουσίων έχει το 99% του πλούτου όλου του πλανήτη (σύμφωνα με άλλους υπολογισμούς και ακόμη μικρότερο) και έχει την απόλυτη εξουσία (οικονομική, πολιτική, μιντιακή). Και, για να κρατήσει την εξουσία της, πρέπει να διαλύσει μια Αριστερά όπως την περιγράψαμε στην προηγούμενη παράγραφο. Και εδώ είναι αυτό που λέμε πάλη των τάξεων.
Σε αυτά τα χαρακτηριστικά που αναφέραμε ως Αριστερά, υπάρχουν κινήματα, πολλά περισσότερα από ό,τι γνωρίζουμε σε όλο τον κόσμο. Αλλά αυτές οι ειδήσεις δεν περνούν ποτέ από τα ΜΜΕ-στυλοβάτες του συστήματος. Και η εναλλακτική πληροφόρηση φτάνει μόνο στους μεμυημένους. Ποτέ στην κοινωνία που την αφορά άμεσα.
Ισως εδώ θα πρέπει να διορθώσουμε και τον κ. καπιταλιστή που παίζει την ταξική πάλη μονότερμα. Πέρα από την Αθηναϊκή Δημοκρατία του 5ου-4ου αιώνα, που ήταν θρίαμβος της ταξικής πάλης των πολλών (σύμφωνα με κάποιους μελετητές, αυτό το μοντέλο επικράτησε και σε άλλες πόλεις μέχρι τον 2ο αιώνα π.Χ.). Εντούτοις αυτό το μοντέλο δεν μελετήθηκε στην Ευρώπη, παρά μόνον πρόσφατα. Η Ρώμη και η ολιγαρχία της στάθηκε πρότυπο (Εξ ου ο Καίσαρ, Κάιζερ, Τσάρος όλα ίδια λέξη). Υπάρχουν από την πρόσφατη Ιστορία μας, τρεις ακόμα θρίαμβοι της πάλης των πολλών.
Η Γαλλική Επανάσταση (1789), η Παρισινή Κομμούνα (1871) και η Ρωσική Επανάσταση (1917). Πέρα από την Παρισινή Κομμούνα, που κατάργησε το κράτος και που πνίγηκε στο αίμα (από τα μεγάλα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας), οι υπόλοιπες δύο δεν νικήθηκαν από κανέναν αντίπαλο, αλλά από τις ηγεσίες τους. Η Γαλλική Επανάσταση νικήθηκε από τους Ιακωβίνους και κράτησε τέσσερα έτη.
Στη Ρωσία κράτησε έναν χρόνο (1917-1918) και νικήθηκε από τους μπολσεβίκους. Δεν ξέρω αν έπεισα τον κ. καπιταλιστή, αλλά από τότε η τάξη του κοιμάται με αυτόν τον εφιάλτη. Και στη βάση αυτού του εφιάλτη χαράζουνε πολιτική οι άρχοντες. Η ζωή παλεύει παντού και πάντα. Αλλά οι νεκροί δεν το καταλαβαίνουν. Και η ταξική πάλη συνεχίζεται.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Κυριακή, 1 Απριλίου 2018

Η ξεχασμένη τέχνη της σιωπής


Γαϊτης Γιάννης «Η δολοφονία της ελευθερίας», 1968

του Θανάση Βασιλείου

Υπήρξε μια περίοδος στην Ευρώπη, περίπου στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, που αρκετοί στοχαστές, περισσότερο Γάλλοι και λιγότερο Άγγλοι, έβλεπαν τις διακηρύξεις πολιτικών δικαιωμάτων, της ελευθερίας του λόγου, τον διαχωρισμό κράτους και εκκλησίας κ.ά. να υλοποιούνται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού με την Αμερικανική Επανάσταση.
Την ίδια περίοδο στη Γαλλία, το 1764, ο Βολταίρος, ο μεγαλύτερος εχθρός της εξ αποκαλύψεως γνώσης και της μισαλλοδοξίας, ξέροντας ότι δεν ζούσε στον καλύτερο δυνατό κόσμο, υπερασπιζόταν τη λογική και την ανεκτικότητα ως κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας. «Ολοι έχουμε ζυμωθεί με αδυναμίες και σφάλματα∙ ας συγχωρήσουμε λοιπόν ο ένας τον άλλο για τις ανοησίες μας∙ αυτός είναι ο πρώτος νόμος της φύσης».
Καταγγέλλοντας ως τέρας οποιονδήποτε καταδίωκε συνάνθρωπό του επειδή είχε κάποια διαφορετική άποψη, ο Βολταίρος και άλλοι προσέγγιζαν έναν κοινωνικό νόμο που προάσπιζε την ελευθερία των λόγων ‒ μια κατάσταση η οποία αναγνωρίστηκε αργότερα ως ένα από τα πολυτιμότερα δικαιώματα του ανθρώπου στη Γαλλική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (1789) αλλά και σε νεότερες δικές μας διακηρύξεις δικαιωμάτων.
Στον αντίποδα, το 2018 ‒σε φάση που η απόσταση μεταξύ διευθυντηρίου Βρυξελλών και ευρωπαίων λαών βαθαίνει‒ η Ε.Ε. τονίζει επανειλημμένως ότι δεν επιθυμεί «ούτε κουβέντα» εις βάρος της, σπεύδοντας με φούρια να προεικάζει ότι οποιαδήποτε κριτική εκπορεύεται από λαϊκιστές, ευρωσκεπτικιστές και ΜΜΕ καθοδηγούμενα από αντιευρωπαϊκά λόμπι κ.λπ. Έτσι, μεταξύ άλλων οργανισμών, η Ε.Ε. κρατώντας για τον εαυτό της την πολιτική ορθότητα σαν τη γριά χελώνα που φυλάει το καβούκι της, αφήνει απλόχερα στις χώρες μέλη όπως η Ελλάδα, αλλά και σε υποψήφιες χώρες μέλη, όπως τα Σκόπια ή η Τουρκία, το διμερές δικαίωμα στην ανοησία.
Ας το πούμε αλλιώς. Οφείλουμε να είμαστε ενάντιοι σε κάθε προσπάθειας που επιτρέπει τα πάντα εκτός από το να σκέφτεται κάποιος. Οφείλουμε να είμαστε απέναντι σε κάθε μορφή λογοκρισίας∙ και απέναντι στον φόβο. Αλλά, επίσης, οφείλουμε να ξέρουμε ότι όταν βάζουμε ένα σπίρτο αναμμένο μπροστά σε μία κάμερα, η εικόνα στην οθόνη μας θα δείχνει φωτιά.
Λοιπόν, στο ερώτημα «θα έχουμε πόλεμο με την Τουρκία;» Η απάντηση είναι όχι. Αλλά επειδή σε εποχές καχυποψίας κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος για τον άλλο, καλύτερα να μοχθεί για ειρήνη και να σκέφτεται την ευημερία κι όχι τον πόλεμο.
Αν το παραπάνω είναι πράγματι δύσκολο, μία καλή άσκηση ‒χωρίς να υπονοώ νέες μορφές λογοκρισίας, δουλείας ή υποταγής σε υπέρτερες δυνάμεις ευρωπαϊκού ή τουρκικού τύπου‒ είναι η τέχνη της σιωπής ως τρόπος διατήρησης στοιχειώδους αυτοσεβασμού και αυτοπροστασίας. Πολύ δε περισσότερο όταν η κουβέντα έχει να κάνει με ειδήσεις και κοινωνικοπολιτικά, εσωτερικά ή διμερή, ελληνοτουρκικά, ευρωπαϊκά ή παγκόσμια τρέχοντα θέματα. Μήπως δεν ισχύει πως υπάρχει συγκεκριμένος χρόνος που πρέπει κανείς να σιωπά και συγκεκριμένος χρόνος που πρέπει κανείς να μιλά;
Μήπως είναι πρωτόγνωρη η κατάσταση του πλήθους σχολιαστών και αναλυτών που είναι σίγουροι ότι εφόσον γνωρίζουν γραφή, γνωρίζουν και να γράφουν, ή όλων εκείνων των «ειδικών» που νομίζουν ότι εφόσον έμαθαν να ομιλούν, μπορούν να εκφράζουν γνώμη περί παντός ξεπερνώντας τα όρια της ανοησίας; Μήπως δεν παραβιάζεται καθημερινά η αρχή ότι «μερικές φορές η σιωπή εκλαμβάνεται ως φρονιμάδα στον στενόμυαλο και ως δεινότητα στον αμαθή;»
Σίγουρα, η απόσταση μεταξύ εθελούσιας σιωπής και των ψηγμάτων χρυσού στη λογοκρισία, την υποκρισία, το αντιπολιτευτικό κράξιμο ή τη χονδροειδέστατη βλακεία, είναι μεγάλη. Δεν είμαι καν σίγουρος ότι όλοι θα συμφωνούσαν με τον Ρουσσώ όταν, στο «Κοινωνικό Συμβόλαιο», υποστήριζε ότι «αν ήμουν ηγεμόνας ή νομοθέτης, δεν θα έχανα τον καιρό μου, λέγοντας αυτό που θα έπρεπε να κάνω∙ θα το έκανα ή θα σώπαινα».
Αλλωστε, και ο Τόμας Χομπς προηγουμένως στον «Λεβιάθαν» είχε προκαταλάβει τους αναγνώστες του σε σχέση με αρκετές υποτιθέμενες σοφίες: «Στο πλαίσιο μιας πολιτικής κοινότητας θα πρέπει κάθε φορά να επισημαίνω ποια πράγματα θα πρέπει να διορθωθούν. Ανάμεσα σε αυτά είναι και η πληθώρα των λόγων δίχως νόημα… »
Διότι μέτρα των φρονίμων είναι οι λέξεις, αφού χάρη σε αυτές λογαριάζουν. Είναι όμως και το νόμισμα των ανόητων...» Και ο Καμύ, στο σημείο αυτό, στεκόταν κάπου ανάμεσα στον Ρουσσώ και τον Χομπς όταν έλεγε: «Απεχθάνομαι εκείνους που πάνε πιο μακριά με τα λόγια, απ’ ό,τι με τις πράξεις τους».
Ωστόσο, σε περίοδο που τα άκοπα λόγια γίνονται προπαρασκευή πολέμου, γείτονες, όμηροι, σύνορα, νησιά και προσδοκίες, γίνονται ολοένα και πιο σύνθετα και η αντίληψή μας ολοένα πιο χοντοκομμένη, πολύ δε περισσότερο όταν η σωφροσύνη και η ηθική σπανίως παρεμβάλλονται σε ζητήματα πολιτικού κέρδους ή ζημιάς, ειρήνης ή πολέμου, αυτός που με τη σιωπή του αφήνει στους ήδη χτυπημένους χώρο για να σκεφτούν περισσότερο, τουλάχιστον, δεν θα γίνεται επικίνδυνος και θα φαντάζει λιγότερο ανόητος.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

Η νέα εισβολή που ετοιμάζει ο Ερντογάν




του Κώστα Ράπτη

Η συγκυρία είναι ευνοϊκή για την Τουρκία. Η κλιμάκωση των ψυχροπολεμικών εντάσεων μεγαλώνει την απόσταση μεταξύ της Ρωσίας και των ΗΠΑ, άρα και την ικανότητα του Ταγίπ Ερντογάν να ελίσσεται ανάμεσά τους αποσπώντας ανταλλάγματα, ιδίως στο πεδίο που κατεξοχήν ενδιαφέρει και τις τρεις πλευρές: την συριακή κρίση. Η δε κατάληψη του κουρδικού θύλακα του Αφρίν από τον τουρκικό στρατό και τους αντάρτες συμμάχους του προσδίδει μεγαλύτερη αξιοπιστία σε ό,τι μέχρι πρότινος θα θεωρούσε κανείς απλώς λεονταρισμούς του Τούρκου ηγέτη. Εξ ού και οι προσπάθειες που καταβάλλονται από αρκετές πλευρές να κατευνασθεί η Άγκυρα μετά τις απειλές που εξαπέλυσε ο Ερντογάν εναντίον του Σιντζάρ.
Η ορεινή περιοχή του Σιντζάρ, που ανήκει στην ιρακινή επαρχία της Νινευή και εφάπτεται των συνόρων με τη Συρία και την Τουρκία, αποτελεί εστία της θρησκευτικής μειονότητας των Γεζίντι και έγινε παγκοσμίως γνωστή το 2014, με την επέλαση των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους.
Τότε ήταν χιλιάδες οι Γεζίντι που σφαγιάσθηκαν, τέθηκαν σε δουλεία ή πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς, ενώ τόσο οι δυνάμεις του ιρακινού στρατού όσο και οι "πεσμεργκά” της αυτόνομης κουρδικής οντότητας του βόρειου Ιράκ υποχώρησαν, αφήνοντας τους αμάχους ανυπεράσπιστους.
Οι κάτοικοι της περιοχής γλίτωσαν τον ολοκληρωτικό αφανισμό όταν από την άλλη μεριά των συνόρων προσέτρεξαν οι Κούρδοι πολιτοφύλακες του PYD (συριακής θυγατρικής του ΡΚΚ), οι οποίοι και οργάνωσαν τους Γεζίντι στις Μονάδες Αντίστασης του Σιντζάρ (YBS). Τα πορτραίτα του Αμπντουλάχ Οτζαλάν και τα λοιπά εμβλήματα του ΡΚΚ είναι πανταχού παρόντα στην περιοχή. 
Μάλιστα οι Μονάδες Αντίστασης του Σιντζάρ μισθοδοτούνται από την κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης, δηλαδή αντιμετωπίζονται ως νόμιμη δύναμη άμυνας.
Η δημιουργία ενός προγεφυρώματος του ΡΚΚ σε τόσο κρίσιμο σημείο αποτέλεσε αιτία συναγερμού για την Άγκυρα, η οποία κατά καιρούς έχει πραγματοποιήσει βολές πυροβολικού εναντίον του Σιντζάρ, με θύματα μεταξύ των αμάχων. Οι δε απειλές για εισβολή είναι διαρκείς και επαναλήφθηκαν με τον πιο σαφή τρόπο από τον Ταγίπ Ερντογάν την Κυριακή. Ήδη δύο ημέρες νωρίτερα, όμως, οι δυνάμεις του ΡΚΚ, που υπολογίζονται σε 3.000 άνδρες, είχαν αρχίσει να αποχωρούν από την περιοχή, παραχωρώντας τη θέση τους στον ιρακινό στρατό, προκειμένου να μην δώσουν στην Τουρκία το πρόσχημα να επέμβει.
Ομοίως, ο μεν στρατός του Ιράκ διαβεβαιώνει δια του αρχηγού του γενικού επιτελείου, αντιστρατήγου Οτμάρ αλ Γάνι ότι ελέγχει πλήρως το Σιντζάρ και τη μεθόριο με την Τουρκία, ο δε ιρακινός πρωθυπουργός Χάιντερ αλ Αμπάντι σε τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Τούρκο ομόλογό του Μπιναλί Γιλντιρίμ διαβεβαίωσε ότι θα εμποδίζονται οι Κούρδοι αντάρτες να πραγματοποιούν οποιαδήποτε ενέργεια εναντίον της τουρκικής επικράτειας.
Η ανακοίνωση της αποχώρησης του ΡΚΚ από το Σιντζάρ αποδίδεται σε αμερικανικές παραινέσεις, προκειμένου να αποφευχθεί το άνοιγμα ενός ακόμη μετώπου με την Τουρκία. Άλλωστε, η επικαιρότητα σημαδεύεται και από την διαβεβαίωση του Ντόναλντ Τραμπ, σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Γάλλο ομόλογό του, ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί να ενισχύσει την συνεργασία της με την Άγκυρα ως προς τη συριακή κρίση – την ίδια στιγμή που ο Ερντογάν συνομιλεί τηλεφωνικά με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την προετοιμασία της νέας τριμερούς υσνάντησης κορυφής Ρωσίας-Τουρκίας-Ιράν στις 4 Απριλίου.
Πάντως ο επικεφαλής του Πενταγώνου, Τζέιμς Μάτις αναγνώρισε ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει στο Σιντζάρ απειλή από μέρους του ΡΚΚ και αποδέχθηκε την αναγκαιότητα να υπάρξει διάλογος με την σύμμαχο χώρα για ένα θέμα τόσο σημαντικό για αυτήν.
Με άλλα λόγια, το παζάρι σχετικά με το Μάνμπιτζ (την πόλη της Συρίας όπου η Τουρκία απειλεί να επέμβει εάν οι ΗΠΑ δεν εξασφαλίσουν την εγκατάλειψή της από τους μαχητές του PYD) επαναλαμβάνεται σε ιρακινό σκηνικό.
Ασχέτως της παρουσίας ή μη του ΡΚΚ στο Σιντζάρ, η Τουρκία έχει αρκετούς λόγους να επέμβει. Η περιοχή ελέγχει την επικοινωνία ανάμεσα στο συριακό και το ιρακινό Κουρδιστάν, ενώ οι βλέψεις για επέμβαση αφορούν και άλλες περιοχές του βόρειου Ιράκ (π.χ. τα όρη Καντίλ, όπου και η εξόριστη στρατιωτική ηγεσία του ΡΚΚ) και για δημιουργία "ασφαλούς ζώνης” πλάτους 15 χιλιομέτρων.
Επιπλέον, η Άγκυρα διεκδικεί την αποχώρηση από το Σιντζάρ και των σιιτών πολιτοφυλάκων των Μονάδων Λαϊκής Κινητοποίησης (με τις οποίες το Ιράν θα μπορούσε, αν ήθελε, να δυκολέψει πολύ τη ζωή των Τούρκων στρατιωτών), ενώ στη βάση της Μπασίκα στο βόρειο Ιράκ, όπου σταθμεύει τουρκική δύναμη, εκπαιδεύει τις φίλιες σουνιτικές δυνάμεις της Φρουράς της Νινευή, υπό τον πρώην κυβερνήτη της Μοσούλης Ατίλ αλ-Νουτζάιφι.
Οι ίδιοι οι Γεζίντι πάντως δηλώνουν αποφασισμένοι να πολεμήσουν. Στη συνείδησή τους, οι δυνάμεις της Τουρκίας δεν διαφέρουν από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους που, με την εμφανή στήριξή της, επέπεσαν στο Σιντζάρ το 2014. Άλλωστε και στην περιοχή του Αφρίν, όπου υπάρχουν κοινότητες Γεζίντι, αναφέρονται τα τελευταία 24ωρα καταστροφές των ιερών τους και βίαοι προσηλυτισμοί από τους τζιχαντιστές που συμπολεμούν με τον τουρκικό στρατό.

Πηγή: capital.gr

Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2018

Σκοτώνεται ποτέ ο ήλιος;




της Μαρία Παρέντη

“Σκέφτομαι πως αυτά τα τρία συστατικά πρέπει να ‘χει η ζωή: το μεγάλο, το ωραίο και το συγκλονιστικό. Το μεγάλο είναι να βρίσκεσαι μέσα στην πάλη για μια καλύτερη ζωή. Όποιος δεν το κάνει αυτό, σέρνεται πίσω απ’ τη ζωή. Το ωραίο είναι κάθε τι που στολίζει τη ζωή. Η μουσική, τα λουλούδια, η ποίηση. Το συγκλονιστικό είναι η αγάπη….” 

Στα 1915 γεννιέται στην Αμαλιάδα ο Νίκος Μπελογιάννης. Εκεί θα περάσει τα χρόνια της παιδικής και εφηβικής του ηλικίας. Οι γονείς του Γιώργος και Βασιλική ήταν αγρότες και είχαν άλλα δύο παιδιά ενταγμένα από νωρίς στο λαϊκό κίνημα, την Αργεντίνα η οποία πέθανε από φυματίωση στην Κατοχή και την Ελένη η οποία βασανίστηκε μέχρι θανάτου από τη χωροφυλακή το 1948.
Από τα μαθητικά του κιόλας χρόνια ο Νίκος Μπελογιάννης σημαδεύεται από τις προοδευτικές και σοσιαλιστικές ιδέες. Εντάσσεται στην ΟΚΝΕ και δύο μαθητικές απεργίες στο γυμνάσιο όπου φοιτά ξεκινούν με δική του πρωτοβουλία. Έφηβος ακόμη γράφει και στέλνει σε περιοδικά των Αθηνών ποιήματα και πεζά, τα οποία κρίνονται άξια να δημοσιευτούν, όπως το «Το λένε αγάπη» ( περιοδικό Εξπρές-Μάιος 1932), «Απόσπασμα από ένα ημερολόγιο» (Εβδομάς-Ιούλιος 1933), «Επαρχιώτης δικηγόρος», (Εβδομάς-Οκτώβριος 1933) κ.α. Τελειώνοντας το σχολείο θα έρθει στην Αθήνα και θα σπουδάσει στη Νομική Αθηνών.
Δεκαεννέα ετών θα γίνει μέλος του ΚΚΕ ενώ κατά την Κατοχή συμμετέχει και στα ένοπλα τμήματα του ΕΛΑΣ. Το 1934 συλλαμβάνεται για πρώτη φορά ενώ το 1936 θα καταδικαστεί ερήμην σε δύο χρόνια φυλάκιση για συμμετοχή σε αγροτικές κινητοποιήσεις. Κατά τα φοιτητικά του χρόνια θα πάρει μέρος στο αντιφασιστικό μέτωπο Σοφούλη. Λίγους μήνες μετά θα συλληφθεί και θα εκτοπιστεί στην Ίο. Τον Δεκέμβρη του ίδιου έτους θα πάρει χάρη για να στρατευθεί. Η δικτατορία του Μεταξά τον βρίσκει λοιπόν στρατιώτη. Και εκεί ο Νίκος Μπελογιάννης θα αναπτύξει έντονη συνδικαλιστική δράση και με την κατηγορία της κομμουνιστικής δραστηριότητας θα καταδικαστεί σε 6 μήνες εξορία.
Η εξορία αντί να κάμψει το ηθικό του, τον ρίχνει πιο ένθερμο στον πολιτικό αγώνα. Παρά τις σκληρές κι απάνθρωπες συνθήκες θα μπει πιο ενεργά στην παράνομη κομματική δουλειά . Τον Μάιο του 1938 συλλαμβάνεται εκ νέου και καταδικάζεται σε 5 χρόνια φυλάκιση. Η Κατοχή θα βρει τον Νίκο Μπελογιάννη στις φυλακές τις Αίγινας.Αργότερα θα μεταφερθεί στην Ακροναυπλιά, από όπου βαριά άρρωστος θα μεταφερθεί στο Χαϊδάρι και μετά στο Σωτηρία. Το 1943 θα αποδράσει από το νοσοκομείο και θα στελεχωθεί στο ΕΑΜ Πελοποννήσου. Εκεί τίθεται υπεύθυνος του εντύπου “Ελεύθερος Μοριάς” και αργότερα του εντύπου “Ελεύθερη Αχαΐα” με το ψευδώνυμο Πέτρος Φλογαίτης. Στο Γράμμο θα τραυματιστεί στο χέρι κι αργότερα θα βρεθεί ως πολιτικός πρόσφυγας στο Μπουλκές.
Στα 1950 ο Νίκος Μπελογιάννης φθάνει παράνομα στην Ελλάδα με αργεντίνικο διαβατήριο και το όνομα Ερρίκος Πανόζ, με σκοπό την ανασύνταξη του κόμματος και τον καθαρισμό του από τους “χαφιέδες”. Διαμένει για μικρό διάστημα στο ξενοδοχείο “Μέγα” στην οδό Σταδίου και αλλάζει αμέσως ταυτότητα με μια πλαστή με ελληνική υπηκοότητα.
Στις 20 του Δεκέμβρη συλλαμβάνεται από την Ασφάλεια. Τη σύλληψη ακολουθεί άγρια ανάκριση. Το κελί του φωτίζεται 24 ώρες το εικοσιτετράωρο για να μην μπορεί να κοιμηθεί. Στη μητέρα του επιτρέπεται μόνο μία φορά να δει το γιο της κι αυτό γιατί η Ασφάλεια πιστεύει πως ίσως είναι η μόνη που μπορεί να τον πείσει να υπογράψει την περιβόητη δήλωση. Φυσικά κάτι τέτοιο δε συμβαίνει. Η Βασιλική Μπελογιάννη γνωρίζει καλύτερα από τους δεσμοφύλακες το παιδί της. Στη φυλακή βρίσκεται και η σύντροφός του Έλλη Παππά. Το ζευγάρι επικοινωνεί με σκουπίδια και κουρέλια.
Το 1951 ο Μπελογιάννης δικάζεται από το Έκτακτο Στρατοδικείο για παράβαση του Α.Ν. 509. Η σύνθεση του δικαστηρίου έχει ήδη προεπιλεγεί από την παραστρατιωτική οργάνωση ΙΔΕΑ.Ένας από τους στρατοδίκες του Μπελογιάννη είναι και ο μετέπειτα δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος.
Στις 16 Νοέμβρη, ώρα 3 το πρωί, το δικαστήριο καταδικάζει τον Μπελογιάννη και τους υπόλοιπους 10 συγκατηγορούμενούς του σε θάνατο. Την επόμενη ο πρωθυπουργός Πλαστήρας θα δηλώσει ότι οι κατηγορούμενοι δεν θα εκτελεστούν. Έτσι ο Μπελογιάννης μεταφέρεται στην Κέρκυρα όπου θα ολοκληρώσει την μελέτη που είχε ξεκινήσει να συγγράφει στην απομόνωση της ασφάλειας με τίτλο: “Οι ρίζες της νεοελληνικής λογοτεχνίας”.
Η επανάληψη της δίκης έρχεται στις 15 Φεβουαρίου 1952. Ο 37χρονος Μπελογιάννης, παρακολουθεί την όλη διαδικασία μ’ ένα κόκκινο γαρύφαλλο στο χέρι, με περισσή ευπρέπεια και ψυχραιμία. Την 1η του Μάρτη ο πρόεδρος του Στρατοδικείου, Σίμος ανακοινώνει την ετυμηγορία: Εις θάνατον καταδικάζονται ο Νίκος Μπελογιάννης και επτά ακόμη κατηγορούμενοι.
Στις 30 Μαρτίου, ημέρα Κυριακή και παρά το γεγονός ότι τις Κυριακές δε γίνονταν εκτελέσεις ο βασιλικός επίτροπος συνταγματάρχης Αθανασούλας ανακοινώνει στους Μπελογιάννη, Καλούμενο, Αργυριάδη και Μπάτση ότι η αίτηση χάριτος που υπέβαλαν απορρίφθηκε. Λίγο αργότερα οδηγούνται στο Γουδί, όπου και εκτελούνται δια τουφεκισμού στις 4:12 π.μ. Όλη η κινητοποίηση εντός και εκτός Ελλάδας δεν κατάφερε να αποτρέψει το γεγονός.
Ο Μπελογιάννης έγινε σύμβολο ελευθερίας κι αγώνα. Αψήφησε το θάνατο και έγινε σύμβολο αγάπης για τη ζωή, την οποία ο ίδιος θεώρησε πολύτιμη ως το τελευταίο της λεπτό. Στο δρόμο για το απόσπασμα εκείνος έπαιρνε αέρα!

Πηγή: Νόστιμον Ήμαρ

Πέμπτη, 29 Μαρτίου 2018

Συν τέσσερα...



Και να λοιπόν που έφτασα λίγο πριν την τελική στροφή, για να πατήσω στα μισά της τέταρτης δεκαετίας της ζωής μου. Όμως αν το καλοσκεφτώ, θα δω πως κάθε χρονιά περιέχει κι από μία απότομη στροφή, με την οποία κλείνει κι έναν κύκλο. Και στο σημείο αυτό που γίνεται μια μικρή παύση, κοιτάζω όλα αυτά που εσωκλείονται στο χρόνο που πέρασε κι αμέσως βάζω μπρος για να χαράξω μια νέα καμπύλη.
Αυτή τη φορά όμως, το κλείσιμο του τριακοστού τέταρτου κύκλου έκρυβε μία δυσάρεστη στιγμή. Αναφέρομαι στον θάνατο της γιαγιάς μου της Καλλιόπης, ή αλλιώς Πίτσας όπως την φωνάζαμε όλοι χαϊδευτικά. Ζώντας δίπλα της, τις τελευταίες της στιγμές, αισθάνθηκα για πρώτη φορά την έλευση του θανάτου σ' ένα ανθρώπινο σώμα. Η παραμόρφωση, το πρήξιμο, τα κλειστά μάτια κι οι δύσκολες αναπνοές που προσπαθούσαν να γεμίσουν τους αδύναμους πια πνεύμονες της. Και πάνω από το κρεβάτι, οι παλμοί στην οθόνη να χαμηλώνουν με σταθερό ρυθμό.
Την παρακολουθούσα σιωπηλός και σκεφτόμουν την κατάστασή της. Αυτό το μεταίχμιο μεταξύ ζωής και θανάτου. Η στιγμή που αφήνει κανείς για πάντα τα εγκόσμια, ενώ του αποκαλύπτεται η πολυπόθητη αλήθεια, για την οποία πολλές θρησκείες γεννήθηκαν για να την υπηρετήσουν (ή να την εκμεταλλευτούν) και πολλές φιλοσοφίες προσπάθησαν να ερμηνεύσουν. Η στιγμή την οποία κάθε άνθρωπος φοβάται όσο τη ζυγώνει αλλά παράλληλα έχει την περιέργεια να μάθει. Σ' αυτή τη στιγμή που αιωνίως συζητιέται, βρισκόταν η γιαγιά μου κι αμέσως το πένθος μου αναμείχθηκε με θαυμασμό. Και τότε είναι που για πρώτη φορά ένιωσα τη συρρίκνωση του φόβου μου απέναντι στον θάνατο.
Την επομένη του θανάτου της, πρωταγωνιστικό ρόλο είχε ο πατέρας μου. Ο άνθρωπος που για πολλά χρόνια ήταν αρκετά ψηλότερός μου, ήταν μαζεμένος σε μια πολυθρόνα παίρνοντας την όψη ενός ανυπεράσπιστου παιδιού, αποδεικνύοντας με τη στάση του πως όσα χρόνια κι αν κουβαλάμε στις πλάτες μας, όσα άσπρα μαλλιά κι αν εμφανίζονται στην κεφαλή μας, κι όσες ρυτίδες κι αν κάνουν την εμφάνισή τους στο πρόσωπό μας, πάντα μέσα μας θα κρύβουμε ένα παιδί, στο οποίο γυρνάμε  να προφυλαχθούμε κάθε φορά που βρισκόμαστε σε δυσάρεστες και δύσκολες στιγμές.
Αυτό το παιδί επιδιώκω να προστατεύσω όσα χρόνια κι αν περάσουν, για να μπορώ να στέκομαι δυνατός στις επερχόμενες αντιξοότητες. 

Τετάρτη, 28 Μαρτίου 2018

Επισκέψιμη η ανασκαφή του Μουσείου της Ακρόπολης




Σε αρχαιολογικό χώρο επισκέψιμο για το κοινό μετατρέπεται η ανασκαφή που βρίσκεται στα θεμέλια του Μουσείου της Ακρόπολης μετά από ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Φιλοδοξία είναι ο αρχαιολογικός χώρος να ανοίξει το καλοκαίρι του 2019 στο πλαίσιο των εορτασμών των 10χρονων γενεθλίων του Μουσείου Ακρόπολης.
«Επιτέλους ήρθε το θέμα στο ΚΑΣ. Είναι τόσο σημαντικό να μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε τον χώρο καθώς όταν γίνει επισκέψιμος θα δώσει μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και στο ίδιο το μουσείο», δήλωσε η πρόεδρος του ΚΑΣ, γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, Μαρία Ανδρεαδάκη - Βλαζάκη.
«Με την κατασκευή του Μουσείου Ακρόπολης, η ανασκαφή στο οικόπεδο Μακρυγιάννη έγινε μοιραία αναπόσπαστο κομμάτι του ίδιου του μουσείου», δήλωσε μεταξύ άλλων ο πρόεδρος του Μουσείου Ακρόπολης προσθέτοντας ότι με την υλοποίηση αυτή «ο επισκέπτης αμέσως θα εξοικειώνεται με τον διπλό χαρακτήρα του μουσείου, καθώς διαθέτει επιτόπια αρχαία και αρχαία τα οποία μεταφέρθηκαν. Γίνεται δηλαδή δυο φορές μουσείο αρχαιολογικού χώρου, και της Ακρόπολης και της ανασκαφής».
Ο οικιστικός ιστός της αρχαίας Αθήνας που αποκαλύφθηκε στο οικόπεδο Μακρυγιάννη, όταν διενεργείτο η ανασκαφή για τη θεμελίωση του Μουσείου κατέδειξε τη συνεχή χρήση του χώρου από τους ύστερους νεολιθικούς χρόνους μέχρι τους μέσους βυζαντινούς.
Μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων εργασιών για την περιήγηση των επισκεπτών, θα χρησιμοποιηθούν αρχαίοι δρόμοι (οι οποίοι δεν διατηρούν τα αυθεντικά οδοστρώματά τους), γεγονός που θα ενισχύει τη βιωματική εμπειρία, μεταλλικοί διάδρομοι και μεταλλικές εξέδρες, μέσω των οποίων θα κατευθύνονται στα σημαντικότερα οικοδομήματα και στην έκθεση κινητών ευρημάτων. 
Κατάλληλος φωτισμός, ενημερωτικές πινακίδες και ψηφιακές εφαρμογές, υπόσχονται να ενισχύσουν τη βιωματική εμπειρία των επισκεπτών, οι οποίοι θα έχουν την ευκαιρία να κατανοήσουν καλύτερα το παλίμψηστο της γειτονιάς και να αντικρύσουν μια πιο ρεαλιστική εικόνα της αρχαιότητας, «η οποία δεν αποτελείται μόνο από μεγάλες στιγμές, όπως όταν αποφάσισαν να χτίσουν την Ακρόπολη, αλλά και από ταπεινές», όπως ανέφερε ο κ. Παντερμαλής.