Από την Απαγορευμένη Πόλη στη σκιά της Ακρόπολης

της Βασιλικής Τζεβελέκου

Την εξαιρετική ευκαιρία να δουν 154 προσωπικά είδη, αυθεντικά έργα τέχνης, χρηστικά και τελετουργικά αντικείμενα, ενδύματα, έπιπλα του Qianlong (1711-1799), του πιο φημισμένου αυτοκράτορα της Κίνας, θα έχουν οι χιλιάδες επισκέπτες του Μουσείου Ακρόπολης. Για πρώτη φορά στην ιστορία τους τα πολύτιμα είδη βγαίνουν από τους χώρους του Ανακτόρου του Πολλαπλού Μεγαλείου της Απαγορευμένης Πόλης και παρουσιάζονται στην έκθεση «Από την απαγορευμένη πόλη: Αυτοκρατορικά διαμερίσματα του Qianlong» που εγκαινιάζεται αύριο και θα είναι επισκέψιμη για το κοινό από το Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου.
Η αίθουσα των περιοδικών εκθέσεων φέρει ατόφια την ατμόσφαιρα του παλατιού. Οι τοίχοι βάφτηκαν με τα ίδια χρώματα και ο χώρος εμπλουτίστηκε με ειδικές κατασκευές για να υποδεχθεί και να αναδείξει τα σπάνια εκθέματα. Ο θρόνος και τα παραβάν από σανταλόξυλο πήραν τις θέσεις τους, τα εύθραυστα πορσελάνινα είδη τσαγιού τοποθετήθηκαν στις προθήκες μαζί με άλλα πολύτιμα αντικείμενα, όπως το λεύκωμα από λευκό νεφρίτη σε καλλιγραφία του αυτοκράτορα, το ολόχρυσο άγαλμα του Βούδα, αυτοκρατορικά ενδύματα με κεντημένα σύννεφα και κίτρινους δράκοντες.
Η πρόταση για την έκθεση στο Μουσείο Ακρόπολης έγινε από τους Κινέζους συνδιοργανωτές (Μουσείο Ανακτόρων Πεκίνου), στο πλαίσιο των πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ Ελλάδας-Κίνας που ξεκίνησαν το 2017 από τα υπουργεία Πολιτισμού της Ελλάδας και της Κίνας. Ετσι την ίδια περίοδο εγκαινιάζεται στο Πεκίνο η έκθεση με τους θησαυρούς των Αντικυθήρων που έστειλε η χώρα μας.
«Σκεφτήκαμε ότι είναι μεγάλη ευκαιρία τα κλειδωμένα και σκονισμένα δωμάτια να εκτεθούν στο μουσείο μας καθώς αυτή είναι η πρώτη φορά παγκοσμίως. Τα συγκεκριμένα δωμάτια δεν είναι επισκέψιμα ούτε από το κινεζικό κοινό. Εκτός από τα προσωπικά αντικείμενα και τα έργα τέχνης του αυτοκράτορα, υπάρχουν κομμάτια του περιβάλλοντος χώρου στην προσπάθεια να δημιουργηθεί μια πλήρης εικόνα των διαμερισμάτων και των αντικειμένων της Απαγορευμένης Πόλης», είπε χθες ο πρόεδρος του Μουσείου Ακρόπολης, Δημήτρης Παντερμαλής.
Ο Qianlong θεωρείται από τους πιο φημισμένους αυτοκράτορες στην ιστορία της χώρας του, εκείνος που αναμόρφωσε την Κίνα, διπλασίασε την έκταση και τον πληθυσμό της, φρόντισε για την ευημερία των πολιτών, έκανε ανοίγματα προς τη Δύση, εισήγαγε τον βουδισμό από το Θιβέτ και χρησιμοποίησε τη θρησκεία ως όχημα για την ενότητα της αυτοκρατορίας. Κυρίως όμως, υποστήριξε με πάθος τις τέχνες και τα γράμματα, ενώ υπήρξε εξαιρετικός ποιητής, καλλιγράφος και αρχαιοδίφης, σχεδιαστής έργων τέχνης και αρχιτέκτονας. Εζησε 89 χρόνια και τα 60 από αυτά βασίλεψε με ιδανικό τρόπο καθώς η χαρισματική του προσωπικότητα είχε «τα εθνικά χαρακτηριστικά ενός αυτοκράτορα των Μanchu με τα υψηλά ιδανικά του κινεζικού κομφουκιανισμού, σύμφωνα με τα οποία όφειλε “να λειτουργεί εσωτερικά σαν άγιος και εξωτερικά ως μονάρχης”».
«Ευχόμαστε η έκθεση να ανοίξει ένα παράθυρο για να γνωρίσετε την ιστορία και τον λαμπρό πολιτισμό της Κίνας», είπε μέλος της κινεζικής αντιπροσωπείας που βρέθηκε στη χώρα μας.
Η έκθεση χωρίζεται σε πέντε ενότητες και ξεκινάει με «Το Παλάτι του Πολλαπλού Μεγαλείου για τον Μελλοντικό Αυτοκράτορα». Οι επισκέπτες βλέπουν τελετουργικά ενδύματα της αυτοκράτειρας, τη χρυσοκέντητη τελετουργική στολή του αυτοκράτορα, τον θρόνο και το γιγαντιαίο πορτρέτο του σε ηλικία 26 ετών. Το συγκεκριμένο θα αποσυρθεί στις 15 Δεκεμβρίου για να αντικατασταθεί με έτερο που τον απεικονίζει στα 80 χρόνια του. Και αυτό γιατί 20 έργα τέχνης και υφάσματα είναι τόσο ευαίσθητα που ύστερα από τρεις μήνες θα αντικατασταθούν από ισάριθμα ίδιας καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας.
Η ενότητα «Τσάι και Εκλεπτυσμένη Μουσική» περιλαμβάνει σκεύη για το τσάι του αυτοκράτορα και των καλεσμένων του, ποιητικά κείμενά του, κοστούμια των ηθοποιών από τις ιδιωτικές θεατρικές παραστάσεις κ.ά.
«Το Δωμάτιο των Ευωδιαστών Ορχιδέων» αποκαλύπτει το θερμαινόμενο κρεβάτι του αυτοκρατορικού ζεύγους, πινέλα με σπάνια διακόσμηση και έργα της προσωπικής επιλογής του κ.ά. 
Στο «Σπουδαστήριο της Αιώνιας Ανοιξης» εκτίθενται δεύτερος χρυσοποίκιλτος θρόνος και το γραφείο του διακοσμημένο με πλακίδια λευκού νεφρίτη. Σ' αυτό περνούσε πολλές ώρες της ημέρας γράφοντας κείμενα για τις ομορφιές της χώρας του, τις ανθρώπινες σχέσεις αλλά και τη σωστή άσκηση της βασιλικής εξουσίας. Η έκθεση κλείνει με το «Μεγαλείο του Βουδισμού» όπου εκτίθενται εξαιρετικά βουδιστικά έργα σε πολύτιμα υλικά, ενώ περίοπτη θέση κατέχουν τα αγάλματα του νεαρού Βούδα, του τρίτου Δαλάι Λάμα και ενός βουδιστή ιεραπόστολου που καταδεικνύουν τον κυρίαρχο ρόλο του βουδισμού στα διαμερίσματα του αυτοκράτορα.
Ολα τα εκθέματα και αναλυτικά κείμενα περιλαμβάνονται στον τρίγλωσσο -κινεζικά, ελληνικά, αγγλικά- οδηγό που επιμελήθηκε η Σταματία Ελευθεράτου. (Διάρκεια έκθεσης έως 14/2/2019).

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Πάμε πάλι από την αρχή…

Ημερολογιακά το καλοκαίρι έμεινε πίσω μας παρόλο που προσπαθεί να παρατείνει την παραμονή του. Αυτό όμως δεν πτοεί τα ανήσυχα πνεύματα να είναι ήδη στραμμένα προς τον προσεχή Μάιο, αναμένοντας τις πιο αμφίρροπες ευρωεκλογές.
Έχοντας παρακολουθήσει τις εξελίξεις των τελευταίων ετών, συνειδητοποιούμε πως οι ερχόμενες ευρωεκλογές θα είναι μια μάχη μεταξύ δύο διαφορετικών κόσμων. Ο ένας κόσμος αποτελείται από τους ακροδεξιούς που επιθυμούν την επαναφορά των κρατών-εθνών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που θα οδηγήσει στην τελειωτική ισοπέδωση της ήδη αποχαρακτηρισμένης Ευρώπης των Λαών.
Από την άλλη πλευρά έχουμε έναν μοίρασμα δυνάμεων σε διάφορους πολιτικούς χώρους. Η Δεξιά που φέρει μεγάλη ευθύνη στην ευρωπαϊκή κρίση καθώς στην δύσκολη στιγμή επέλεξε την πολιτική λιτότητας, την προσβολή αδύναμων κρατών-μελών όπως συνέβη με την Ελλάδα και τις πρώτες εκδηλώσεις ξενοφοβικών απόψεων. Ακολουθούν οι σοσιαλιστές που έχουν χάσει ήδη την πορεία τους ακολουθώντας την πολιτική λιτότητας των συντηρητικών. Και τέλος έχουμε τον Αριστερό και Προοδευτικό χώρο ο οποίος είναι διασπασμένος σε μικρότερες ομάδες, μ’ αποτέλεσμα να χάνονται σε έναν εγωιστικό ιδεαλισμό.
Παρατηρώντας τους παραπάνω δύο κόσμους, είναι εμφανές πως οι ακροδεξιές δυνάμεις έχουν αρκετές πιθανότητες για μία αναπάντεχη εκλογική νίκη, κάτι που έχει γίνει αντιληπτό και στις Βρυξέλλες, μ’ αποτέλεσμα να προσπαθούν την ύστατη στιγμή να διορθώσουν και να σώσουν οτιδήποτε αν σώζεται.
Η αλλαγή πολιτικής πλεύσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγινε φανερή την περασμένη Τρίτη όπου καλέστηκε στο ευρωκοινοβούλιο ο Ούγγρος πρωθυπουργός. Η γνωστή ακροδεξιά ρητορική του Βίκτορ Όρμπαν προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους ευρωβουλευτές κι ανάγκασε τον Γιούνκερ να χρησιμοποιήσει σκληρή γλώσσα απέναντι σε μια ακροδεξιά που ο ίδιος κι άλλοι Ευρωπαίοι πολιτικοί εκκόλαπταν όλα αυτά τα χρόνια.
Προλαβαίνουμε όμως κάτι από τη στιγμή που η λίστα των ευρωπαϊκών κρατών με ακροδεξιά κυβέρνηση ή ακροδεξιά αντιπολίτευση έχει αυξηθεί κι άλλο; Η απάντηση που δίνεται δεν είναι εύκολη.
Αν και να θεωρώ πως η αστική δημοκρατία και το εκλογικό σύστημα έχουν αποτύχει, έχω διαπιστώσει πως πάνω σ’ αυτό πατούν οι ακροδεξιές δυνάμεις κι αναρριχώνται στην εξουσία. Όσο μένουμε άπραγοι κρίνοντας και κατηγορώντας την όλη κατάσταση, τόσο οι ακροδεξιοί θα ανεβαίνουν. Γι’ αυτό είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί ένα ανάχωμα στην ακροδεξιά άνοδο. Η Ευρώπη χρειάζεται μια προοδευτική δύναμη η οποία θα χει ως βάση τον λαό.
Μπορούμε να πάρουμε ως παράδειγμα την απότομη άνοδο του Μελανσόν λίγο πριν τις γαλλικές εκλογές, παρ’ όλο που άργησε να μπει στην προεκλογική κούρσα. Η εκτίναξή του ήταν εντυπωσιακή, τη στιγμή που το σύστημα ωθούσε τους Γάλλους να επιλέξουν ανάμεσα σε έναν νεοφιλελεύθερο και σε μία ακροδεξιά.
Ο εναπομείναντας χρόνος δεν είναι αρκετός. Αλλά αρκεί για να το πιάσουμε από την αρχή. Κι όταν λέω αρχή εννοώ να ξεκινήσουμε την ανασυγκρότηση από τον τόπο μας, ειδικά τώρα που ανακοινώθηκε πως η ξενοφοβική φωνή του νησιού μας προετοιμάζεται για τις επερχόμενες δημοτικές εκλογές.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Ασκήσεις μεταμνημονιακού αντιδογματισμού

του Γιάννη Μπαλαμπανίδη

Για τη γενιά όσων όταν ξέσπασε η ελληνική κρίση ήμασταν εικοσάρηδες και τριαντάρηδες, τα οκτώ χρόνια της «εποχής των Μνημονίων» ήταν σχεδόν η μισή μας νεότητα. Σήμερα, που τα προγράμματα προσαρμογής έφτασαν τυπικά στο τέλος τους, αλλά οι συνέπειές τους θα μας ακολουθούν για πολύ ακόμη, δεν μπορεί κανείς να φανταστεί τη μεταμνημονιακή περίοδο χωρίς προηγουμένως να αναλογιστεί πώς ξοδεύτηκαν τα χρόνια αυτά.
Πώς, ας πούμε, διαμορφώθηκε μια πολιτική κουλτούρα παγιδευμένη εξαρχής σε απατηλά διλήμματα: «Η κρίση έφερε το μνημόνιο ή το μνημόνιο έφερε την κρίση»; Η πρώτη απάντηση όχι σπάνια ταυτίστηκε με ένα αφήγημα συλλογικής αυτοενοχοποίησης, όπου οι ορθολογικοί «Ευρωπαίοι» καλούνται να διασώσουν έναν λαό καθηλωμένο στη βαλκάνια μοίρα του – παραβλέποντας ότι αν και η κρίση προϋπήρχε, η βίαιη προσαρμογή αποδιοργάνωσε την οικονομία και κρίσιμα πεδία πολιτικής και αποσάθρωσε τον κοινωνικό δεσμό. Η δεύτερη απάντηση επέλεξε να αγνοεί τις ενδογενείς αιτίες της κρίσης, όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στους θεσμούς, στη διοίκηση, στις συλλογικές νοοτροπίες, υιοθετώντας μια ρητορική που φόρτωνε όλα τα δεινά στους επίβουλους «άλλους», με ισχυρές δόσεις συνωμοσιολογίας και πληγωμένου εθνοκεντρισμού.
Σήμερα, δύσκολα θα μπορούσε κανείς να υπερασπίζεται δογματικά τις «μεταρρυθμίσεις» γνωρίζοντας ότι πέρα από την απώλεια 27% του ΑΕΠ ή την εκτίναξη της ανεργίας στο 28%, η ανασύνταξη της οικονομίας πέρασε μέσα από την πλήρη αποδιάρθρωση της αγοράς εργασίας, την αύξηση της σχετικής/απόλυτης φτώχειας, τη διεύρυνση του δείκτη ανισότητας (ΟΟΣΑ, «Economic Survey of Greece» και Παγκόσμια Τράπεζα, 2018). Αλλά και αντίστροφα, πώς είναι άραγε δυνατό να υποστηριχτεί πια ότι υπήρχε κάποιο πειστικό «ριζοσπαστικό» εναλλακτικό σχέδιο πριν ή μετά την κατάρρευση της αυταπάτης ότι μπορεί το μνημονιακό πρόγραμμα να καταργηθεί με έναν νόμο και ένα άρθρο;
Η εθνική μας κακοδαιμονία εκτυλίχθηκε στο πλαίσιο μιας Ευρώπης που παραβίασε τον ιστορικό κανόνα ότι προχωρά μέσα από τις κρίσεις της. Και εδώ, η τελευταία οκταετία μοιάζει να διέψευσε εξίσου εκείνους που προσηλώθηκαν σε έναν άκαμπτο «ευρωπαϊσμό», δυσανεξικό απέναντι σε κάθε κριτική προς την Ευρώπη που, αντί της ομοσπονδιοποίησης, επέλεξε να προχωρήσει μέσα από ένα διακυβερνητικό παζάρι μεταξύ εθνικών κρατών ευνοώντας εντέλει εθνικιστικές φυγόκεντρες τάσεις, όσο και εκείνους που διακήρυξαν ή υπαινίχθηκαν τη λυτρωτική δήθεν υπόσχεση, ότι εκτός Ευρώπης μπορεί να είναι καλύτερα, επικαλούμενοι στρατηγικές συμμαχίες με την ολιγαρχική Ρωσία ή προστρέχοντας σε έναν φαντασιακό αριστερόστροφο λαϊκισμό βενεζουελάνικου τύπου.
Ως εάν να διαμορφώνονταν κάθε φορά δύο τρόποι σκέψης που δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους και η πόλωσή τους επικαθόριζε την πολιτικοποίησή μας. Η διαφορά οπτικής δεν είναι αμάρτημα, άλλωστε η κάθε πλευρά είχε καλά επιχειρήματα για να υποστηρίξει τους ζωτικούς μύθους της. Η πολιτική γεννιέται μέσα στην πολλαπλότητα και τη σύγκρουση, γράφει η φιλόσοφος Χάνα Αρεντ, οι διαιρετικές τομές είναι αναπόσπαστο στοιχείο της. Με την προϋπόθεση όμως ότι αφήνουν τον αναγκαίο δημοκρατικό χώρο αναγνώρισης του πολιτικού αντιπάλου – ό,τι ακριβώς αναίρεσαν οι στρατοπεδικές αντιπαραθέσεις στυγνών μνημονιακών και φιλολαϊκών αντιμνημονιακών, ευρω-μεταρρυθμιστών και εθνολαϊκιστών.
Το όριο ανάμεσα στην πολιτική αντιπαλότητα και στην ταύτιση του αντιπάλου με το απόλυτο πολιτικό κακό είναι λεπτό, αλλά υπάρχει ένα αλάνθαστο κριτήριο για το πότε υπερβαίνεται: όταν ο αντίπαλος καταγγέλλεται ως αποσυνάγωγος του δημοκρατικού παιχνιδιού («χούντα» το 2010-2015, «καθεστώς» μετά το 2015) ή μειωμένης εθνικής συνείδησης και μεσάζων ξένων συμφερόντων. Υπό αυτή την έννοια, μέσα στις φαρσικές αντιστροφές ρόλων που ζήσαμε, η δήλωση λ.χ. του ηγέτη της αξιωματικής αντιπολίτευσης το 2018 με αφορμή το Μακεδονικό, ότι ο υπουργός Εξωτερικών «υπερασπίζεται τα επιχειρήματα των γειτόνων μας παρά τα συμφέροντα της χώρας», είναι απολύτως συμμετρική με τη δήλωση του αρχηγού της αντιπολίτευσης το 2012, ότι Παπαδήμος, Βενιζέλος, Παπανδρέου και Σαμαράς ήταν φερέφωνα του Σόιμπλε και ως εκ τούτου «μάλλον κάποιοι Ελληνες δεν είναι και τόσο Ελληνες».
Οκτώ χρόνια υψωμένων μνημονιακών δακτύλων και αντιμνημονιακής πύρινης δημαγωγίας, σωτήρων και προδοτών του έθνους ένθεν κακείθεν, ευλογημένων συμφωνιών και μαγικών συνταγών, μιας χώρας χωρίς προσανατολισμό και μιας Ευρώπης χωρίς κατεύθυνση. Ο απολογισμός μένει να γίνει, αν και εκ πρώτης όψεως μοιάζει να συνοψίζεται σε αυτό που λέει ο Σολωμός στη «Γυναίκα της Ζάκυθος»: «Είδες να μαδάνε την κότα και ο αέρας να συνεπαίρνει τα πούπουλα; Ετσι πάει το έθνος». Μετά από όλα αυτά, πώς μπορεί κανείς να έχει βεβαιότητες για το δίκιο της δικής του άποψης; Στο κάτω κάτω, ό,τι και αν υπερασπίστηκε κανείς, ο τελικός απολογισμός δείχνει πως είμαστε όλοι ηττημένοι.
Είναι ένα καθήκον ιστορικής ακριβοδικίας και αυτεπίγνωσης να μην ξεχάσουμε τίποτα· όσο αντιφατικό κι αν ακούγεται, είναι επίσης ένα καθήκον λήθης, όπως οι Γάλλοι, για να συνεχίσουν να είναι Γάλλοι, πρέπει να ξεχνούν τη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου. Επείγει, όμως, να αναζητήσουμε μια καινούργια πολιτικοποίηση των διχασμών μας, για να μπορέσει να ανανεωθεί η συναίνεση στην κοινή μας διαβίωση ως πολιτική κοινότητα, σαν ένα «καθημερινό δημοψήφισμα», όπως ορίζει ο Ερνέστ Ρενάν το ρεπουμπλικανικό έθνος. Χωρίς δογματισμούς και φανατισμό, με μεγαλύτερη διαλλακτικότητα, μετριοπάθεια, και μια κάποια συγκράτηση στις εκτιμήσεις μας.

*Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί το βιβλίο του «Ευρωκομμουνισμός. Από την κομμουνιστική στη ριζοσπαστική ευρωπαϊκή Αριστερά»

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Σαλβαδόρ Αλιέντε: «Δεν πρόκειται να παραιτηθώ»

της Τζένη Τσουπαροπούλου

Η φωνή του οραματιστή Πρόεδρου της Χιλής των χρόνων μεταξύ του 1970 και του 1973. Του υπέρμαχου του πολιτικού και ιδεολογικού πλουραλισμού, του πλουραλισμό που οδηγεί ειρηνικά στον σοσιαλισμό, ηχεί ακόμα. Ηχεί, την ίδια στιγμή που εδώ ηχούν παράφωνες κραυγές για ασφαλιστικά συστήματα τύπου Πινοσέτ. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία…
Από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες του 21ου αιώνα, ο Αλιέντε, αγωνίστηκε για την ενότητα της αριστεράς. Υπέρμαχος της αναίμακτης επανάστασης, της δημοκρατίας, των θεσμών, της νομιμότητας. Εμφύσησε στον λαό του την ελπίδα και την πίστη ότι μπορεί να δημιουργηθεί ένας διαφορετικός κόσμος. Ότι ο λαός μπορεί να κάνει βαθιές αλλαγές βασιζόμενος στις ειρηνικές αξίες. Ήταν βαθιά αντίθετος με τη βία.
Ήταν ο πρόεδρος που μιλούσε με τον λαό, με τον απλό κόσμο, που ταξίδευε από τη μία άκρη της χώρας του στην άλλη για να μοιραστεί το όραμά του αλλά και πρωτίστως για να ακούσει τους πολίτες. Από την αρχή της διακυβέρνησής του προέβη σε βαθιές κοινωνικές μεταρρυθμίσεις με βασικό στόχο την θεσμική οργάνωση του κράτους, επιχειρώντας το αδιανόητο για την εποχή του, εν μέσω του ψυχρού πολέμου.
Ο Σαλβαδόρ Αλιέντε πέρα και πάνω από πολιτική οντότητα ήταν άνθρωπος. Ήταν εκείνος που κατάφερε να διεγείρει τα ανθρώπινα αισθήματα. Αυτός που με τον πολιτικό του πολιτισμό, αγάπησε τον λαό και κατόρθωσε να αγαπηθεί από τον λαό. Να ενωθεί με τον κόσμο στο «Εμείς». Να δείξει πώς τα όνειρα μπορούν να γίνουν πραγματικότητα.
«(…) Δεν θα παραιτηθώ! Eίναι μια ιστορική στιγμή και θα πληρώσω με τη ζωή μου την αφοσίωση του λαού μου. Eίμαι βέβαιος, πως οι σπόροι φυτεύτηκαν στις αξίες. Όμως ούτε το έγκλημα ούτε η βία μπορούν να διακόψουν την κοινωνική εξέλιξη. H Iστορία είναι δική μας, η Iστορία γράφεται από τους λαούς. (…)».
Σαν σήμερα, στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, ο Σαλβαδόρ Αλιέντε βρίσκεται κλεισμένος μέσα στο προεδρικό μέγαρο όπου πραγματοποιείται συντονισμένη επίθεση από ξηρά και αέρα. Πριν βρεθεί νεκρός (αυτοκτόνησε ή δολοφονήθηκε) έκανε το τελευταίο του διάγγελμα προς τους πολίτες της Χιλής, μέσα από τη συχνότητα του επίσημου ραδιοφώνου, που παρόλη την «Επιχείρηση Σιωπή» του Πινοσέτ, στα πλαίσια της οποίας βομβάρδισε τις εγκαταστάσεις του σταθμού, δεν σίγησε πριν ακουστούν τα τελευταία λόγια του οραματιστή Προέδρου:
«(…) Ο Ραδιοσταθμός του Ράδιο Μαγκαλιάες θα σιγήσει, η ήρεμη φωνή μου δεν θα φτάνει στα αυτιά σας. Δεν πειράζει, θα εξακολουθείτε να με ακούτε. Θα εξακολουθώ να βρίσκομαι κοντά σας, τουλάχιστον η ανάμνηση μου. Θα με θυμάστε ως έναν άξιο άνδρα, αφοσιωμένο στο έθνος του. Ο λαός πρέπει να αμυνθεί όχι να θυσιαστεί. Να αρνηθεί την υποταγή, την ταπείνωση, την απώλεια των ηθικών αξιών. Εργάτες της πατρίδας μου. Πιστεύω στην Χιλή και το πεπρωμένο της. Ότι θα ξεπεράσουμε αυτές τις πικρές, γκρίζες ώρες της προδοσίας. Ότι όπως γνωρίζετε, αργά η γρήγορα οι μεγάλες λεωφόροι θα ξανανοίξουν και ο ελεύθερος άνθρωπος θα τις διαβεί για να χτίσει μια καλύτερη κοινωνία. Ζήτω η Χιλή! Ζήτω ο Λαός! Ζήτω οι εργάτες! Αυτά είναι τα τελευταία μου λόγια. Είμαι σίγουρος πως η θυσία μου δεν είναι μάταια. Έχω την βεβαιότητα πως θα αποτελέσει τουλάχιστον ένα ηθικό μάθημα για την καταδίκη των κακούργων, των προδοτών, των επιόρκων.» 
Τον θάνατό του ακολούθησε μια μαύρη περίοδος. Τα γνωστά μαύρα χρόνια της δικτατορίας του Πινοσέτ.
Όμως τα λόγια του Αλιέντε που βγήκαν κατευθείαν από τη καρδιά του, ηχούν ακόμα στα αυτιά όλων των λαών του κόσμου. Των πολιτών που μάχονται ακόμα για περισσότερη δημοκρατία, για ειρήνη, για ισότητα, που στέκονται κατά της βίας με όλο τους το σθένος.
Οι πληγές από αυτή τη μαύρη περίοδο του Πινοσέτ είναι μέχρι και σήμερα, τόσα χρόνια μετά, ακόμη ανοιχτές. Όπως κάθε χρόνο τέτοιες μέρες, έτσι και φέτος, χιλιάδες Χιλιανοί στο Σαντιάγκο διαδηλώνουν για την απονομή δικαιοσύνης κρατώντας στα χέρια τους τα πορτρέτα των «εξαφανισμένων» από το καθεστώς της δικτατορίας.
Η φωνή του δεν σίγησε ποτέ… ηχεί ακόμα και στους πολίτες όλου του κόσμου. Και δίνει ελπίδα και έμπνευση για έναν κόσμο πιο δίκαιο, έναν κόσμο αλληλεγγύης, ειρήνης, δημοκρατίας. Έναν κόσμο των λαών, του σεβασμού στη διαφορετικότητα, του ανθρωπισμού, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ενότητας. 

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Ένας Άνδρας και μια Γυναίκα (1966)

Είναι γεγονός πως ο ρομαντισμός στην κινηματογραφική σκηνή έχει πλέον ξεφτίσει. Η εμπορευματοποίηση των συναισθημάτων, οι συχνές επαναλήψεις των σεναρίων κι οι χαμηλής ποιότητας ερμηνείες, ίσως να είναι κάποιοι από τους παράγοντες που οι σημερινές ρομαντικές ταινίες είναι ολίγον βαρετές κι ανούσιες. Γι' αυτό τον λόγο όταν αναζητάμε τον πραγματικό ρομαντισμό σε ταινίες που ξεχειλίζουν από συναισθήματα κι όμορφες εικόνες, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να ανατρέξουμε σε αριστουργήματα προηγούμενων δεκαετιών. Ένα από τα αξεπέραστα διαμάντια αυτού του είδους είναι το "Ένας Άνδρας και μία Γυναίκα" του Κλοντ Λελούς με το εκπληκτικό ερμηνευτικό ζευγάρι της Ανούκ Αϊμέ και του Ζαν Λουί Τρεντινιάν. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο πως εκτός από τον Χρυσό Φοίνικα του φεστιβάλ Καννών, κέρδισε και το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας και Καλύτερου Σεναρίου καθώς και την Χρυσή Σφαίρα Ξενόγλωσσης Ταινίας κι ο Τρεντινιάν πήρε "συγχωροχάρτι" για τη συμμετοχή του στον πόλεμο της Αλγερίας.

Η ιστορία αναφέρεται σε δυο γονείς που γνωρίζονται καθώς επιστρέφουν στο Παρίσι, αφού πρώτα άφησαν τα παιδιά τους σε ένα εσώκλειστο σχολείο. Στη διαδρομή επικρατεί μία σιωπηλή αμηχανία, την οποία προσπαθούν να σπάσουν με μουσική, χαμόγελα κι αερολογίες. Το φλερτ δείχνει τόσο αληθινό που νιώθουμε πως είμαστε παρόντες σε ένα πραγματικό συμβάν, ενισχύοντας μ' αυτόν τον τρόπο η ηδονοβλεπτική μας διάθεση. Με μία αφορμή αρχίζουν να ανοίγονται ο ένας στον άλλον. Η Αν είναι βοηθός σκηνοθέτη και υπήρξε παντρεμένη με έναν κασκαντέρ, ο οποίος σκοτώθηκε σε κάποια γυρίσματα. Τον περιγράφει ως τον ιδανικότερο σύζυγο που θα μπορούσε να χε μια γυναίκα. Από την άλλη ο Ζαν Λουί είναι οδηγός αγώνων, του οποίου η γυναίκα αυτοκτόνησε μετά από ένα σοβαρό ατύχημα που είχε σε έναν αγώνα. Η κοινή τους μοίρα θα τους φέρει πιο κοντά. Οι όμορφες στιγμές που θα ακολουθήσουν με περιπάτους στην παραλία και βόλτες με το αμάξι θα δυναμώσουν τα συναισθήματά τους. Όταν όμως επιχειρήσουν να κάνουν το επόμενο βήμα, θα αναδυθούν τα φαντάσματα του παρελθόντος, φέρνοντάς τους σε δύσκολη κατάσταση και σε αποφάσεις ρίσκου.

Η αγνότητα της ταινίας την οδηγεί σε μία έκρηξη πρωταρχικών συναισθημάτων. Η γυναίκα εκφράζει την ισχυρή πίστη σε μια ιδανική αγάπη ενώ ο άνδρας είναι το σύμβολο του ορμητισμού και της πρωτοβουλίας. Ο ίδιος επιδιώκει να αποκοπεί από το παρελθόν που τον πονάει αναζητώντας ένα αύριο πιο όμορφο. "Είναι παρανοϊκό να διώχνεις μακριά την ευτυχία" λέει σε κάποια σκηνή, προκαλώντας μου ένα πρωτόγνωρο μούδιασμα στα άκρα. 

Όμως στη πορεία γίνεται μία αντιστροφή των ρόλων. Η γυναίκα παίρνει την πρωτοβουλία εκφράζοντας τα συναισθήματά της με τον άνδρα να κρατάει το κατάλληλο κλειδί που θα την ξεκλειδώσει από τα φαντάσματα του παρελθόντος. Το αιώνιο παιχνίδι του αρσενικού με το θηλυκό. Η γυναίκα προσκαλεί κι αποτραβιέται κι ο άνδρας προσπαθεί να λύσει τον γρίφο με απώτερο σκοπό να πάρει την κατάσταση στα χέρια του.

Πιστεύω πως οι δυο ηθοποιοί ήταν η καλύτερη επιλογή που θα μπορούσε να χει ο σκηνοθέτης. Η Ανούκ Αϊμέ παίρνει άριστα σ' ένα εκπληκτικό παιχνίδι βλεμμάτων. Τα μάτια της εκπέμπουν μια σπάνια γοητεία και παράλληλα αφήνουν να ξεγλιστρήσει μια βουβή θλίψη. Θέλει να ξεφύγει αλλά το παρελθόν δεν την αφήνει. Γνωρίζει την αδυναμία της στο να πάρει ριζικές αποφάσεις και με τη στάση της ζητά ένα χέρι βοήθειας που θα την γυρίσει ξανά στη χαμένη της ευτυχία.

Από την άλλη ο Ζαν Λουί ζει έχοντας ως βάρος την αυτοκτονία της γυναίκας του. Εξακολουθεί να τρέχει στους αγώνες, προσπαθώντας να αποφύγει τις Ερινύες που τον κυνηγούν. Έχει αποδεχτεί το παρελθόν του κι έχει προχωρήσει μπροστά αλλά δυστυχώς τίποτα δεν τον καλύπτει. Μέσα από τη κουβέντα γνωριμίας που έχει με την Αν μου δίνει την εντύπωση πως περισσότερο τον προκαλεί η σκέψη να ξεπεράσει την εικόνα που έχει η συμπρωταγωνίστριά του για τον πρώην άνδρα της περισσότερο από το να κερδίσει την ίδια. Τα πραγματικά συναισθήματα που έχει για την Αν, τα αντιλαμβάνεται όταν φτάνουν στο ερωτικό τους αδιέξοδο. Κι εκεί είναι που συνειδητοποιεί πως η Αν είναι η σημαντικότερη κούρσα αγώνων που οφείλει να κερδίσει. Μία κούρσα μεταξύ ενός οχήματος κι ενός τραίνου. Δυο πονεμένες καρδιές πάνω σε δυο διαφορετικές παράλληλες γραμμές που πρέπει να ενωθούν. 

Πέρα όμως από τους δυο πρωταγωνιστές, η ταινία κερδίζει τις καλύτερες εντυπώσεις από την μαεστρία του σκηνοθέτη Κλοντ Λελούς. Πρώτα απ' όλα οι εναλλαγές από ασπρόμαυρο σε έγχρωμο προκαλούν μία σύγχυση συναισθημάτων. Μία δίνη που χορεύει στους ρυθμούς της υπέροχης μουσικής, αναμένοντας το φινάλε της ταινίας όπου τινάζονται σαν πίδακας. Τις εναλλαγές αυτές, ο Λελούς θα τις δικαιολογήσει στο ότι δεν είχε λεφτά για αρκετό έγχρωμο φιλμ, μ' αποτέλεσμα να κινηματογραφεί τα πλάνα με ότι έβρισκε. Το μπέρδεμα ξεκίνησε όταν ένας χρηματοδότης τον έπεισε να γυρίσει την ταινία με το ακριβό και καθόλου αυτονόητο τότε έγχρωμο φιλμ κάτι που θα τον βοηθούσε να βρει ευκολότερα διανομή. Όμως τα λεφτά δεν έφτασαν κι έτσι άρχισε να ψάχνει υλικό από δω κι από κει.  Παρ' όλα αυτά τα πλάνα είναι αριστοτεχνικά στημένα. Σαν μία έκθεση κινούμενων φωτογραφιών και πορτρέτων. 

Η πιο όμορφη σκηνή κι ίσως μια από τις ομορφότερες που έχω δει στον κινηματογράφο, είναι το περίεργο βάδισμα του σκύλου και του κυρίου του στην παραλία. Μία σκηνή που είναι λες κι έχει βγει από ένα υπέροχο όνειρο που δε θες να τελειώσει. 

Με έξυπνο τρόπο απλώνει ένα πέπλο ομίχλης στα πλάνα του. Άλλες φορές η βροχή κι άλλες το αγιάζι που αποκόβουν τους κεντρικούς ήρωες από τους ανθρώπους γύρω τους. Μόνο αυτοί οι δυο και τα παιδιά τους στον κόσμο αυτόν. Ο απόλυτος κι αναπάντεχος έρωτας που τυφλώνει.

Ο σκηνοθέτης μαζί με τους υπόλοιπους συντελεστές της ταινίας κατάφεραν να προσφέρουν μία ερωτική ιστορία με αρκετά ευφυή τρόπο, κάτι που φαίνεται με την διαχρονικότητά της σήμερα. Ζωντανά συναισθήματα και πλούσια πλάνα που απέχουν πολύ από τα σημερινά στεγνά ρομάντζα. Ακόμη και το μουσικό θέμα της ταινίας παραμένει μέχρι σήμερα δυνατό και πολυχρησιμοποιημένο σε ρομαντικές σκηνές ταινιών.
Η ταινία είναι μια υπέροχη, νοσταλγική και δροσερή κινηματογραφική εμπειρία που ταιριάζει απόλυτα με τη φθινοπωρινή αύρα που σιγά σιγά κυριαρχεί στην καθημερινότητά μας.

Βαθμολογία: 8/10

Ρότζερ Γουότερς: Η προπαγάνδα των νεοφιλελεύθερων κρατά τους ψηφοφόρους κοιμισμένους

Μια πολιτική και αιχμηρή συνέντευξη παραχώρησε στο πρακτορείο RT ο θρύλος των Pink Floyd Ρότζερ Γουότερς.
Ο συνιδρυτής του θρυλικού ροκ συγκροτήματος μίλησε για την επίδραση του νεοφιλελευθερισμού τις τελευταίες δεκαετίες στη Δύση και υπογράμμισε ότι η κυβερνητική προπαγάνδα που αναπαράγεται από τα ΜΜΕ «αποκοιμίζει» τους πολίτες και δεν τους επιτρέπει «να δουν κάτι πραγματικό».
Επεσήμανε ότι όσοι τον συμβούλευσαν να μείνει προσηλωμένος στη μουσική του, «υπνοβατούσαν» όταν ξέσπασαν οι συγκρούσεις στη Συρίας, το κίνημα για μποϊκοτάζ και οι κυρώσεις κατά του Ισραήλ. «Και αυτό επειδή κοιμούνται. Επειδή είναι τα θύματα του νεοφιλελευθερισμού που προήγαγαν ο Ρόναλντ Ρέιγκαν και η Μάργκαρετ Θάτσερ» ανέφερε ο Γουότερς.
«Μία από τις μεθόδους με τις οποίες επιδρά ο νεοφιλελευθερισμός είναι να "αναισθητοποιεί" τους ανθρώπους και να καθιστά "άβολο" το να δουν κάτι στην πραγματική του διάσταση» υποστήριξε. Ως προς την πηγή του κακού, ο Γουότερς εστιάζει -τουλάχιστον για τις ΗΠΑ - στο ανεπαρκώς χρηματοδοτούμενο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο παράγει αγνώμονα πληθυσμό που μπορεί να «συμμορφωθεί» εύκολα στις κυβερνητικές επιταγές.
«Θέλουν να κρατήσουν το εκλογικό σώμα αδαές, ανόητο, εύπλαστο και ανοιχτό στη χρήση του καταναλωτισμού και της προπαγάνδας, ώστε να μπορεί να το κρατήσει υπό έλεγχο» πρόσθεσε.
Ο συνιδρυτής των Pink Floyd έστρεψε τα βέλη του και κατά των μέσων ενημέρωσης και αναφέρθηκε στην επίθεση με χημικά όπλα στην Ντούμα της Συρίας τον περασμένο Απρίλιο: «Είναι προφανές ότι όλα τα δίκτυα λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, από το CNN μέχρι το MSNBC και το Fox. Το αφήγημά τους είναι ότι υπήρξε μια χημική επίθεση και ότι η οργάνωση "Λευκά Κράνη" είναι υπέροχη» είπε και τόνισε ότι κανένα δυτικό δίκτυο δεν αναφέρθηκε στο πόρισμα του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων, στο οποίο αναφέρεται ότι δεν βρέθηκαν αποδείξεις ότι έγινε χρήση νευροπαραλυτικού αερίου στην Ντούμα.

Πηγή: RT

Η εξόντωση του εβραϊκού πληθυσμού της Ελλάδας από τους ναζί

Σαν σήμερα, στις 7 Σεπτεμβρίου 1943 ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής Στρόοπ κηρύσσει με διαταγή του -και επίσημα πια- τον διωγμό των Εβραίων στην Ελλάδα. Μέχρι το τέλος του πολέμου, από το σύνολο 77.000 Εβραίων στην Ελλάδα, πιάστηκαν 68.000, θανατώθηκαν 66.000 και επέζησαν περί τα 2.000 άτομα. Οι περισσότεροι σώθηκαν από το ΕΑΜ που κοινητοποίησε τις οργανώσεις του και φυγάδευσε πολλούς Εβραίους στις ελεύθερες περιοχές.
Με την ευκαιρία αυτής της θλιβερής επετείου ανασδημοσιεύουμε από το κείμενο της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διεθνή Διάσκεψη για την Ιστορία της Αντίστασης (Βαρσοβία 15-19/4/1962), το απόσπασμα που αναφέρεται στην εξόντωση του εβραϊκού πληθυσμού της Ελλάδας από τους ναζί και ένα πίνακα που δείχνει τον εβραϊκό πληθυσμό της Ελλάδας κατά κοινότητες προ και μετά των χιτλερικών διωγμών (1943 – 1944).

Η εξόντωση του εβραϊκού πληθυσμού της Ελλάδας από τους ναζί

Στην αρχή οι χιτλερικοί δεν έδειξαν εχθρικές διαθέσεις απέναντι στους ισραηλίτες. Ο κουίσλιγκ Τσολάκογλου με δηλώσεις του στον Τύπο διακήρυξε ότι οι ισραηλίτες δε διατρέχουν κανένα απολύτως κίνδυνο και ότι εις την Ελλάδα δεν υφίσταται εβραϊκό ζήτημα.
Μα οι χιτλερικοί δεν άργησαν να βγάλουν τη μάσκα του αδιάφορου και να δείξουν το πραγματικό τους πρόσωπο. Να αρχίσουν δηλαδή την επίθεση κατά του εβραϊκού στοιχείου της χώρας.
Την επίθεσή τους αυτή την άρχισαν με έντονη αντισημιτική προπαγάνδα από τις στήλες του υποτακτικού τους Τύπου. Σε συνέχεια, επικαλούμενοι διάφορα προσχήματα, άρχισαν κατασχέσεις περιουσιών και διώξεις και φυλακίσεις ισραηλιτών σ’ όλη τη χώρα, και ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη, όπου υπήρχε η πιο πολυπληθής και συμπαγής ισραηλίτικη κοινότητα.
Στις 11 Ιούλη 1942 οι γερμανικές αρχές της Θεσσαλονίκης κάλεσαν όλο τον αρσενικό εβραϊκό πληθυσμό της πόλης ηλικίας από 18 μέχρι 45 χρόνων να συγκεντρωθεί στην πλατεία Ελευθερίας, για να εγγραφεί στους καταλόγους και να εφοδιαστεί με ατομικά δελτία εργασίας. Παρουσιάστηκαν τότε 9 χιλιάδες Εβραίοι.
Όσοι πήραν ατομικά δελτία εργασίας στάλθηκαν αμέσως σε καταναγκαστικά έργα κοντά στα γερμανικά στρατεύματα, όπου υπέφεραν τα πάνδεινα.
Όταν οι ισραηλίτες αυτοί από τα καταναγκαστικά έργα, τον υποσιτισμό και τα βασανιστήρια έγιναν ανίκανοι για κάθε εργασία, τότε η γερμανική διοίκηση πρότεινε στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, να της δώσει 2,5 δισεκατομμύρια δραχμές ή 100 χιλιάδες δολάρια, για να τους απαλλάξει από τα έργα. Η κοινότητα δέχτηκε. Με εράνους και εισφορές συγκέντρωσε το μεγάλο αυτό ποσό και απάλλαξε τα μέλη της από τα φοβερά καταναγκαστικά.
Ως εδώ έτσι πήγαιναν τα πράγματα για τους Εβραίους, μα η πραγματική τραγωδία τους αρχίζει στις 23 Φλεβάρη 1943 με την εγκατάσταση στη Θεσσαλονίκη της Ειδικής Επιτροπής Ρόζεμπεργκ.

Η επιτροπή αυτή κατέγραψε αμέσως όλους τους ισραηλίτες, τους υποχρέωσε να φορούν τον κίτρινο αστέρα και σε συνέχεια τους απαγόρεψε να κυκλοφορούν στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, όπου πολλοί Εβραίοι είχαν εμπορικά καταστήματα. Με το μέτρο αυτό οι Γερμανοί βρέθηκαν κύριοι των εβραϊκών καταστημάτων.
Έπειτα η Επιτροπή Ρόζεμπεργκ οργάνωσε κοντά στο σιδηροδρομικό σταθμό της Θεσσαλονίκης το «Στρατόπεδο συγκεντρώσεως Βαρόνου Χιρς – Γκέτο», συγκέντρωσε εκεί με τη βία όλους τους Εβραίους και από τις 15 Μάρτη άρχισε να τους στέλνει σιδηροδρομικά στην Πολωνία.
Οι αποστολές συνεχίστηκαν ως τις 10 Αυγούστου του 1944. Με κάθε αποστολή στέλνονταν περί τους 2.500 Εβραίοι, στοιβαγμένοι ασφυχτικά σε βαγόνια που προορίζονταν για τη μεταφορά κτηνών, με ελάχιστη τροφή και χωρίς νερό. Στην Πολωνία, στο στρατόπεδο Άουσβιτς, γινότανε η διαλογή: τους γερούς τους στέλνανε στα καταναγκαστικά έργα, τους άλλους τους καίγανε στα κρεματόρια. 
Από τις 55.000 Εβραίους της Θεσσαλονίκης στάλθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των χιτλερικών 47.061. Από δε το σύνολο του εβραϊκού πληθυσμού της Ελλάδας, που ανερχότανε στις 77.000 άτομα, πιάστηκαν 68.000, θανατώθηκαν 66.000 και επέζησαν περί τα 2.000 άτομα. Κι όσοι σώθηκαν, ανάμεσα σε αυτούς κι ο αρχιραβίνος, σώθηκαν χάρη στο ΕΑΜ που κατέβαλε για τη σωτηρία τους σοβαρές προσπάθειες. Τέλος, η ζημιά που προήλθε από τη διαρπαγή της εβραϊκής περιουσίας υπολογίζεται σε 18.000.000 χρυσές λίρες Αγγλίας.
Αυτή την τύχη επιφύλαξαν στο φιλεργατικό εβραϊκό πληθυσμό της Ελλάδας οι χιτλερικοί.

Πηγή: ΑΣΚΙ

Επαναχαράσοντας τα σύνορα στα Βαλκάνια

του Γιώργου Στάμκου

Πρέπει να θυμόμαστε ότι η γεωγραφία είναι γεγονός και όχι μοίρα. Δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε τη γεωγραφία, μπορούμε όμως, και πρέπει, ν’ αλλάξουμε τη μοίρα”. Κρίστοφερ Πάτεν, πρώην Επίτροπος για τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ.
Τα δυτικά Βαλκάνια, βρισκόμενα ανάμεσα στους “γεωπολιτικούς οδοστρωτήρες” της Δύσης (ΗΠΑ και Ε.Ε.) και της Ανατολής (Ρωσία, Τουρκία, Κίνα κ.ά.), εισέρχονται εκ νέου σε μια “ζώνη αναταράξεων”, η οποία μπορεί τελικά να οδηγήσει τους πολιτικούς γεωγράφους να ξαναπιάσουν δουλειά επανασχεδιάζοντας τους χάρτες της περιοχής ή, από μία άλλη άποψη, να τους “οριστικοποιήσουν”.
Το γκρίζο καθεστώς, που επέβαλε το ΝΑΤΟ από τον Ιούνιο του 1999 στο Κόσοβο, δημιούργησε στους Αλβανούς αυτής της πρώην σερβικής επαρχίας την ελπίδα ότι η ανεξαρτησία, την οποία και ανακήρυξαν το 2008, θα ήταν το επόμενο και τελικό βήμα -με τις ευλογίες μάλιστα της Δύσης και ιδιαίτερα της Ουάσιγκτον. Για να εμποδίσουν μάλιστα την μελλοντική επιστροφή του Γιουγκοσλαβικού/Σερβικού Στρατού, οι Αλβανοί εξτρεμιστές προχώρησαν, αμέσως μετά την κατάπαυση του πυρός τον Ιούνιο του 1999, στη βίαιη εκδίωξη του σέρβικου εθνικού στοιχείου και στην καταστροφή ιστορικών και καλλιτεχνικών μνημείων του σέρβικου πολιτισμού. Χωρίς ανθρώπους και μνημεία, οι Σέρβοι δεν θα είχαν πλέον ερείσματα για να επιστρέψουν στο Κόσοβο... 
Από τους 220.000 Σέρβους και Μαυροβούνιους που ζούσαν στο Κόσοβο (κατοικημένο τότε κατά 80-85% από Αλβανούς) στις αρχές του 1999 απέμειναν λιγότεροι από τους μισούς. Οι εναπομείναντες Σέρβοι του Κοσόβου (περίπου 100.000) συνεχίζουν να έχουν υπό τον έλεγχο τους, εκτός από κάποιους μικρούς και διάσπαρτους θύλακες στο κεντρικό και ανατολικό Κόσοβο, όλο το βορειοανατολικό τμήμα της περιοχής (πάνω από το 10% της συνολικής της έκτασης), συμπεριλαμβανομένου και του βορείου τομέα της στρατηγικής σημασίας πόλης Κόσοβσκα Μίτροβιτσα, όπου κατοικούν 20.000 Σέρβοι, Βοσνιάκοι (Μουσουλμάνοι) και Ρομά (Τσιγγάνοι).
Η Κόσοφσκα Μίτροβιτσα (η πόλη ονομάζεται στα αλβανικά Mitrovica ή Mitrovicë και στα Σερβικά Косовска Митровица ή Kosovska Mitrovica) αποτελεί τη χαρακτηριστική περίπτωση μιας αυστηρά διαιρεμένης/διχοτομημένης πόλης των δυτικών Βαλκανίων. Στο βορρά ζουν κυρίως Σέρβοι, ορθόδοξοι στο θρήσκευμα, και στο νότο οι Αλβανοί, που είναι κυρίως μουσουλμάνοι. Ανάμεσα τους ο ποταμός Ίμπαρ, που ρέει ορμητικά, προσπαθεί να ξεπλύνει το μίσος μεταξύ τους. Η επικοινωνία μεταξύ των δύο τομέων είναι ελάχιστη, καθώς οι γέφυρες ελέγχονταν αυστηρά από τους Γάλλους στρατιώτες της KFOR και τα τελευταίαχρόνια από μία ευρωπαϊκή δύναμη αστυνόμευσης, ενώ τα επεισόδια και οι αιματηρές ταραχές είναι συχνό φαινόμενο. Το Μάρτιο του 2004 οι συγκρούσεις στη διηρημένη πόλη του Κοσσυφοπεδίου, Μιτρόβιτσα κράτησαν πολλές μέρες...
Η έλλειψη ειρηνικής συμβίωσης ανάμεσα στις δύο κοινότητες στο Κόσοβο, παρ’ όλη την παρότρυνση της διεθνούς κοινότητας προς αυτή την κατεύθυνση, έχει δημιουργήσει μια ρευστή ατμόσφαιρα, όπου ευδοκιμούν πολλά σενάρια για καντονοποίηση ακόμη και διαίρεση της επαρχίας. Τα σενάρια αυτά είναι παλιά και επανέρχονται κατά καιρούς στο προσκήνιο. Το Μάιο του 2001 ο πρώην πρωθυπουργός της Σερβίας Νεμπόισα Κόβιτς πρότεινε τη διαίρεση του Κοσόβου σε δύο τομείς (αλβανικό και σέρβικο), επειδή «ούτε οι Σέρβοι ούτε οι αλβανόφωνοι έχουν το χρονικό περιθώριο να περιμένουν την προσέγγιση με την Ευρώπη, ενώ η δημιουργία δύο τομέων θα μπορούσε να οδηγήσει στη συμφιλίωση των ιστορικών δικαιωμάτων των Σέρβων και των εθνικών δικαιωμάτων των Αλβανών».
Σύμφωνα με την πρόταση του Κόβιτς η περιοχή των Σέρβων του Κοσσυφοπεδίου θα προστατεύεται από τον στρατό και την αστυνομία του Βελιγραδίου, ενώ οι αλβανοκοσοβάροι, έχοντας πλέον το ανεξάρτητο κράτος τους, θα παραμείνουν υπό την προστασία της διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης. Μ’ αυτόν τον τρόπο οι δύο πλευρές θα εγκαταλείψουν την ψευδαίσθηση ότι το Κόσοβο τους ανήκει ολοκληρωτικά και θα αποφύγουν την εμπλοκή τους σ’ έναν νέο πόλεμο από τον θα βγουν και οι δύο χαμένοι. Οι Αλβανοί ωστόσο δεν συμβιβάστηκαν με τίποτε λιγότερο από την ολοκληρωτική ανεξαρτησία, χωρίς απώλεια κανενός τμήματος του Κοσόβου. Ανακήρυξαν τελικά την ανεξαρτησία το 2008, η οποία αναγνωρίστηκε από σχεδόν 100 κράτη μέλη του ΟΗΕ, αλλά δεν μπόρεσαν να ανακτήσουν τον έλεγχο όλου του Κοσόβου και ειδικά του βορειοανατολικού σερβοκρατούμενου τομέα. Μάλιστα η οικονομική κατάσταση στο Κόσοβο είναι μονίμως τόσο άθλια ώστε το χειμώνα του 2014-15 περίπου 100.000 Αλβανοκοσοβάροι (ή το 7% του πληθυσμού της χώρας) εγκατέλειψαν την πατρίδα τους μέσα σε λίγες βδομάδες, περνώντας μέσα από τη Σερβία, και ζητώντας “άσυλο” σε ευρωπαϊκές χώρες. Σχεδόν κανείς τους δεν επέστρεψε στο Κόσοβο, ο συνολικός πληθυσμός του οποίου μειώθηκε από περίπου 2 εκατομμύρια. κάτοικοι το 1998 σε 1,5 εκατομμύριο σήμερα. 
Σύμφωνα με τη σέρβικη γεωπολιτική άποψη η κοιλάδα του ποταμού Ίμπαρ, που ξεκινά από το βορειοανατολικό Κόσοβο, αποτελεί τον βασικό δρόμο εισβολής προς την κεντρική Σερβία και γι’ αυτό το λόγο η διχοτομημένη πόλη Κόσοβσκα Μίτροβιτσα παίζει για τους Σέρβους το ρόλο των «Θερμοπυλών», που εμποδίζει την γεωπολιτική προώθηση προς την καρδιά της Σερβίας...
Στη γειτονική πΓΔΜ οι ένοπλες συγκρούσεις του 2001 μεταξύ Αλβανόφωνων και Σλαβομακεδόνων, που απείλησαν να βυθίσουν τη χώρα σ’ έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, οδήγησαν δύο Σλαβομακεδόνες πανεπιστημιακούς να προτείνουν ένα τολμηρό σχέδιο για την «ειρηνική επίλυση» της τότε κρίσης. Οι δύο πανεπιστημιακοί, μέλη της Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών των Σκοπίων, πρότειναν μια επικίνδυνη ανταλλαγή: Οι Αλβανοί μπορούν να αποσχίσουν τα εδάφη τους στα δυτικά της χώρας, γύρω από τις πόλεις Τέτοβο, το Γκόστιβαρ και να ενωθούν με την Αλβανία. Σε αντάλλαγμα θα πρέπει η Αλβανία να παραχωρήσει στην ΠΓΔΜ την δυτική όχθη της Οχρίδας με την πόλη Πόγραδετς και την δυτική όχθη της Μεγάλης Πρέσπας, όπου κατοικεί μια σλαβομακεδονική και μια βλαχική μειονότητα. Επίσης οι Αλβανοί θα έπρεπε να εκκενώσουν την πρωτεύουσα και τις περιοχές γύρω από το Κουμάνοβο.
Ωστόσο και οι δυο πλευρές ξέχασαν ότι, εκτός από τους Σλαβομακεδόνες και τους Αλβανούς, ζουν και άνθρωποι άλλων εθνικοτήτων στην ίδια περιοχή. Εκτός από τους Τούρκους, τους Σέρβους και τους Βλάχους, στην πΓΔΜ διαβιεί και μια μεγάλη «μικρή» μειονότητα, αυτή των Ρομά (Τσιγγάνων), που υπολογίζεται σε 250.000-300.000 (!), αν και δεν υπάρχουν ακριβείς στατιστικές. Ο μεγάλος αυτός αριθμός εξηγείται από το γεγονός ότι σ’ αυτή τη χώρα συγκεντρώθηκαν οι εκδιωγμένοι Τσιγγάνοι από τις άλλες εμπόλεμες περιοχές της πρώην ενιαίας Γιουγκοσλαβίας. Για παράδειγμα στη Βοσνία ζούσαν πριν απ' τον πόλεμο 300.000 Ρομά, ενώ σήμερα δεν ξεπερνούν τις 15.000. Στο Κόσοβο ζούσαν πριν απ' τον πόλεμο 200.000 Ρομά, ενώ σήμερα παρέμειναν εκβιαστικά ούτε 8.000. Οι περισσότεροι Ρομά πρόσφυγες συγκεντρώθηκαν στη πΓΔΜ, στην πρωτεύουσα της οποίας διοικούν μια ολόκληρη γειτονιά. Όπως και στις άλλες περιοχές, δεν γίνεται και στα Σκόπια κανένας λόγος γι’ αυτούς, που θα είναι από τα πρώτα θύματα κάθε σεναρίου ανταλλαγής πληθυσμών. 
Ευτυχώς όμως ούτε οι Σλάβοι, ούτε και οι Αλβανοί υποδέχθηκαν θερμά τότε το σχέδιο ανταλλαγής εδαφών και πληθυσμών, που πρότειναν οι δύο Σλαβομακεδόνες πανεπιστημιακοί. Ο πρώην Πρόεδρος της χώρας Κίρο Γκλιγκόροφ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά πως «πρόκειται για την πιο επικίνδυνη εναλλακτική λύση για τη χώρα μας, καθώς απειλείται η εδαφική της ακεραιότητα και το δικαίωμα των κατοίκων της, αλλά και των κατοίκων των γειτονικών χωρών, να ζουν εντός των συνόρων των δικών τους χωρών... Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει μόνον με νέο Βαλκανικό Πόλεμο». 
Αλλά και οι Αλβανοί απέρριψαν την πρόταση μέσω της απάντησης του τότε πρόεδρου της Ακαδημίας Επιστημών της Αλβανίας, Ιλι Πόπα, πως οι Αλβανοί που ζουν στα Σκόπια δεν επιθυμούν την επαναχάραξη των κρατικών συνόρων, δεν επιθυμούν να δουν τη χώρα να κατακερματίζεται, αλλά επιθυμούν την ενίσχυση της ως κοινό κράτος Αλβανών και Σλάβων. «Οι Αλβανοί ζητούν να γίνουν σεβαστά τα δικαιώματά τους και δεν θέλουν την καταστροφή της χώρας στην οποία ζουν», είπε χαρακτηριστικά.
Υπάρχουν όμως και πιο απαιτητικές φωνές στην Αλβανία, που όχι μόνον υποστηρίζουν την αλλαγή των συνόρων, αλλά ζητούν και τη συνολική «γεωπολιτική διευθέτηση» του αλβανικού ζητήματος στα Βαλκάνια, με τη δημιουργία μιας Μεγάλης Αλβανίας. Δύο πρώην διπλωματικοί αξιωματούχοι του αλβανικού υπουργείου Εξωτερικών είχαν στείλει στις 20 Ιουνίου του 2001 στον τότε επικεφαλής της Ε.Ε. για Εξωτερική Πολιτική και Ασφάλεια, Χαβιέ Σολάνα, μια πολυσέλιδη επιστολή, όπου ζητούσαν διόρθωση των «ιστορικών λαθών» της Ευρώπης με αλλαγές στο γεωπολιτικό χάρτη της περιοχής, έτσι ώστε να περιέλθουν κάτω από μια κοινή κρατική «στέγη», όλοι οι Αλβανοί των Βαλκανίων. Οι δύο Αλβανοί πρώην διπλωμάτες ισχυρίζονται πως «κατά μήκος των συνόρων της Δημοκρατίας της Αλβανίας υπάρχουν εδάφη κατοικούμενα μόνον από Αλβανούς... Οι γείτονες των Αλβανών είναι Αλβανοί, άνθρωποι που μιλούν την ίδια γλώσσα και έχουν τον ίδιο πολιτισμό και αίμα. Κατά περίπτωση, τα εδάφη όπου ζουν συνιστούν την αυθεντική Αλβανία. Ενωμένα, αυτά τα εδάφη δε θα συνιστούσαν τη Μεγάλη Αλβανία, γιατί εντός των συνόρων της δε θα υπήρχε κανένα έδαφος, καμία περιοχή, που να ανήκει σε άλλους λαούς»…
Οι Αλβανοί, που αναμφίβολα βρίσκονται στην «καρδία» του βαλκανικού προβλήματος, αποτελούν την πιο αναθεωρητική εθνική ομάδα στα Βαλκάνια, η οποία υποστηρίζει θερμά την αλλαγή των σημερινών «πλασματικών» συνόρων στην περιοχή. Και δεν είναι οι μόνοι αυτοί.
Το Μάρτιο του 2001 είχαν συναντηθεί στην Ουάσιγκτον εκπρόσωποι του Πενταγώνου, του Λευκού Οίκου, της CIA, του Φόρεϊν Όφις, μαζί με τον Λόρδο Ντ. Όουεν, τον Χ. Κίσινγκερ κ.α. για συζητήσουν προτάσεις γεωπολιτικής «ανακατασκευής» των Βαλκανίων προς την κατεύθυνση δημιουργίας εθνικά καθαρών κρατών. Η εφημερίδα του Βελιγραδίου Γκλας δημοσίευσε στις 7 Ιουνίου του 2001 έναν σχετικό χάρτη με τα «νέα Βαλκάνια». Σύμφωνα μ’ αυτόν το βόρειο Κόσοβο θα ενωθεί με τη Σερβία και το υπόλοιπο τμήμα του, μαζί με το δυτικό τμήμα της πΓΔΜ θα ενωθεί με την Αλβανία, η οποία θα μετατραπεί έτσι σε μια «Ένωση Αλβανικών Χωρών».
Το υπόλοιπο σλαβομακεδονικό τμήμα της πΓΔΜ θα αποτελούσε μια κουτσουρεμένη, αλλά εθνικά πιο ομοιογενή, «Μακεδονία» (Βόρεια Μακεδονία, μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών). Η Σερβία (μαζί με το βόρειο Κόσοβο) και το Μαυροβούνιο (μαζί με την επίμαχη χερσόνησο Πρέβλακα), θα ενωθούν με τη Σέρβικη Δημοκρατία της Βοσνίας και θα σχηματίσουν μια «Ένωση Σερβικών Χωρών» με πληθυσμό γύρω στα 10 εκατομμύρια.
Η Ερζεγοβίνη, που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Κροατοβόσνιων, θα ενωθεί με την Κροατία κι έτσι η Μουσουλμανική Βοσνία θα γίνει ένα ανεξάρτητο μεν αλλά κράτος-τσέπης! Για να «τετραγωνιστεί ο κύκλος» του βαλκανικού προβλήματος το σχέδιο περιλάμβανε και αλλαγές εκτός πρώην Γιουγκοσλαβίας: παραχώρηση της Τρανσυλβανίας, που κατοικείται από 1,5 εκατομμύριο Ούγγρους, στην Ουγγαρία και της νοτιοανατολικής Βουλγαρίας, που κατοικείται από Τούρκους, στην Τουρκία. Ευτυχώς το σχέδιο αυτό για τα “Νέα Βαλκάνια”, που εκπονήθηκε την ίδια εποχή με το αμερικανικό σχέδιο για τη “Μεγάλη Μέση Ανατολή”, έμεινε μόνο στα χαρτιά και στις φαντασιώσεις των Βαλκάνιων εθνικιστών.
Έτσι τουλάχιστον νομίζαμε, ώσπου πρόσφατα αποκαλύφθηκε πως Αμερική (Τραμπ) και Ρωσία (Πούτιν) συζήτησαν ανοικτά το ζήτημα της επαναχάραξης και “διορθώσεις” των συνόρων στο Κόσοβο με την ανταλλαγή εδαφών μεταξύ Σερβίας και (αλβανικού) Κοσόβου ως οριστικού τρόπου επίλυσης ενός χρόνιου προβλήματος. Ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάντερ Βούτσιτς, έχοντας πλέον Ερντογανικού τύπου υπερεξουσίες στο εσωτερικό της Σερβίας, φέρεται πως συζήτησε παρασκηνιακά αυτό το ενδεχόμενο με τον πρωθυπουργό του Κοσόβου Χασίμ Θάτσι -πρώην ηγέτη του UCK και “μαύρο πανί” για τους Σέρβους εθνικιστές. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διέρρευσαν στον Τύπο, Βούτσιτς και Θάτσι, συζήτησαν το ενδεχόμενο να ενσωματωθεί επίσημα το σερβοκρατούμενο βορειοανατολικό Κόσοβο στη Σερβία, ως αντάλλαγμα την επίσημη αναγνώριση του υπόλοιπου Κοσόβου από τη Σερβία, ως απαραίτητη προϋπόθεση για να διευκολυνθούν οι διαπραγματεύσεις Βελιγραδίου και Πρίστινας με την Ουάσιγκτον (ΝΑΤΟ) και τις Βρυξέλλες (Ε.Ε.). Στα πλαίσια αυτής της “διευθέτησης” η συνοριακή πόλη του Πρέσεβο, στη νοτιοδυτική Σερβία, που κατοικείται κατά 95% από Αλβανούς θα ενσωματώνονταν στο Κόσοβο.
Όχι όμως και η πλειονότητα των γύρω αλβανικών χωριών της στρατηγικής σημασίας κοιλάδας του Πρέσεβο, στη νότια Σερβία, που θα παρέμεναν ως μειονοτικά χωριά στο εσωτερικό της Σερβίας, όπως θα παρέμεναν ως μειονότητα και οι περίπου 40.000 Αλβανοί του Μπουγιάνοβατς και της Μέντβετζα. Ειδικά η κοιλάδα του Πρέσεβο, που συνδέει τον ποταμό Μοράβα με τον Βαρδάρη/Αξιό, και κατεπέκταση το Βελιγράδι με τη Θεσσαλονίκη, θεωρείται από τους Σέρβους ύψιστης γεωστρατηγικής σημασίας για να εγκαταλειφθεί ή να παραχωρηθεί. Σε αντιστάθμισμα της μικρής αλβανικής μειονότητας στη νότια Σερβία, οι Σέρβοι και οι σέρβικες κοινότητες του κεντρικού και νότιου Κοσόβου, ειδικά στις περιοχές Γκρατσάνιτσα, Νόβο Μπρντο, Γκνίλανε και Στρέπτσε, θα παρέμειναν πολίτες του Κοσόβου απολαμβάνοντας πλήρως τα μειονοτικά τους δικαιώματα που θα προστατεύονταν κι από την Ε.Ε.
Ειδικό καθεστώς αυτοδιοίκησης θα είχαν και τα μεσαιωνικά σέρβικά ορθόδοξα μοναστήρια του Κοσόβου. Το όλο σενάριο εδαφικού διαχωρισμού δεν είναι τόσο απλό όπως φαίνεται εκ πρώτης όψεως, αλλά παρουσιάζει πολυπλοκότητα “Κυπριακού” έχοντας πολλές παραμέτρους. Οι δε αντιδράσεις στο εσωτερικό και των δύο πλευρών, ειδικά μεταξύ των πιο εθνικιστών, υπήρξαν ιδιαίτερα έντονες κάνοντας λόγο για “προδοσία”, ακόμη και για “αφορμή έναρξης ενός νέου πολέμου” στα Βαλκάνια. Ορισμένοι μίλησαν για μια ακόμη “πρόταση του αέρα” που ρίχτηκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας μόνο και μόνο για να “καεί”.
Σε κάθε περίπτωση στο ζήτημα του Κοσόβου παρατηρείται τελευταία έντονη κινητικότητα, που οφείλεται εν μέρει και στη Συμφωνία των Πρεσπών μεταξύ Αθήνας-Σκοπίων, ως τμήμα μιας διαδικασίας οριστικής διευθέτησης, σταθεροποίησης και ένταξης των δυτικών Βαλκανίων στο Ευρωατλαντικό σύστημα. Σημαντική “λεπτομέρεια”: Η σκοτεινή δολοφονία του μετριοπαθούς Σέρβου πολιτικού Όλιβερ Ιβάνοβιτς στις 16 Ιανουαρίου του 2018 στη βόρεια Μητροβίτσα, δεν είναι καθόλου άσχετη με τα παραπάνω. Ο Ιβάνοβιτς, Σέρβος του Κοσόβου και ηγέτης του μικρού σερβικού κόμματος SDP (Srbija, demokratija, pravda, δηλαδή Σερβία, Δημοκρατία, Δικαιοσύνη), ήταν υπέρ του διαλόγου με την Πρίστινα, κατά του εθνικισμού κι από τις δύο πλευρές, και υπέρ της ειρηνικής συμβίωσης Αλβανών και Σέρβων του Κοσόβου. Αν ζούσε και δεν είχε δολοφονηθεί, πιθανώς από σέρβικη παραστρατιωτική ομάδα, θα ήταν από τους πρώτους που θα αντιδρούσε και θα αντιστέκονταν δυναμικά σε όποιο σχέδιο διχοτόμησης του Κοσόβου και επαναχάραξης των συνόρων. Εκείνοι που επέλεξαν να τον “βγάλουν από τη μέση” σίγουρα δε θα το ήθελαν αυτό. 
Τελειώνοντας το όλο σχέδιο για την επαναχάραξη των συνόρων στα δυτικά Βαλκάνια, ξεκινώντας από το Κόσοβο, και την κατασκεύη «εθνικά καθαρών» κρατών, είναι χωρίς δεύτερη σκέψη άκρως επικίνδυνο και δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά μόνον έπειτα από έναν νέο Βαλκανικό Πόλεμο. Το σχέδιο αυτό, που προβλέπει ανταλλαγές πληθυσμών και οι μοιρασιές εδαφών, δεν αποτελεί λύση. Αντίθετα καθιστά ανεξέλεγκτο το βαλκανικό πρόβλημα. Οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και γενικώς η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να αναζητήσουν άλλες λύσεις για την περιοχή. Κλειδί για την ειρήνη στα σημερινά Βαλκάνια είναι ο σεβασμός απέναντι στις μειονότητες και παροχή ίσων ευκαιριών σ’ αυτές, και ταυτόχρονα ο σεβασμός των υπαρχόντων συνόρων και της εδαφικής ακεραιότητας των χωρών της περιοχής. Η λύση δεν είναι η αλλαγή των συνόρων, αλλά η αλλαγή της συμπεριφοράς των βαλκανικών λαών.

* Ο Γιώργος Στάμκος (stamkos@post.com) είναι συγγραφέας, δημοσιογράφος, ειδικός για τα Βαλκάνια, και δημιουργός του Ζενίθ

Πηγή: tvxs.gr

Το ατελείωτο χάος της Λιβύης «μεταναστεύει» στην Ευρώπη

Πενήντα χιλιάδες μετανάστες είναι έτοιμοι να σαλπάρουν από τη Λιβύη, όπως αποκάλυψε χθες η ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera. Μάλιστα, όπως γράφει, μετά τη μαζική δραπέτευση κρατουμένων από τις λιβυκές φυλακές, ουδείς είναι σε θέση να αποκλείσει ότι μπορεί να φτάσουν στην Ιταλία και φονταμενταλιστές ισλαμιστές.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την Corriere della Sera, είναι ότι η Ιταλία πολύ δύσκολα θα καταφέρει να αντιμετωπίσει κύμα μαζικών αφίξεων, μετά τα πρόσφατα προβλήματα που δημιουργήθηκαν για την κατανομή μεταναστών και προσφύγων του πλοίου Diciotti και την απροθυμία που έδειξαν οι μεγαλύτερες χώρες μέλη της Ένωσης. Σε αυτό που όλοι στην Ευρώπη όμως συμφωνούν είναι πως η κρίση στην Λιβύη έχει άμεσες συνέπειες στα μεταναστευτικά ρεύματα.
Επτά χρόνια μετά την έναρξη της εξέγερσης που οδήγησε οκτώ μήνες αργότερα στην πτώση και τον θάνατο του Μουάμαρ Καντάφι, ο οποίος βρισκόταν στην εξουσία επί 42 χρόνια, οι Λίβυοι περιμένουν ακόμη να δουν το τέλος της χαοτικής μετάβασης και τη δημιουργία ενός δημοκρατικού κράτους.
Αν και πλούσια σε πετρέλαιο, η Λιβύη έχει ελλείψεις σε βασικές υπηρεσίες, ενώ παρατείνονται και εντείνονται η βία και οι συγκρούσεις, τροφοδοτώντας την αβεβαιότητα και την απελπισία, κυρίως μεταξύ των νέων.
Οι νέες αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ αντίπαλων ένοπλων ομάδων στην Τρίπολη έχουν βυθίσει τη Λιβύη σε ακόμη βαθύτερο χάος, δημιουργώντας σοβαρές αμφιβολίες ως προς το αν η χώρα που έχει καταστραφεί από τον πόλεμο είναι έτοιμη να πραγματοποιήσει τις προγραμματισμένες εκλογές αργότερα αυτό το έτος.
Στις 27 Αυγούστου, ξέσπασαν νέες φονικές μάχες που μαίνονται ακόμη στη νότια περιφέρεια της Τρίπολης και η εμπλοκή νέων παραστρατιωτικών οργανώσεων επέτεινε τη μεγάλη σύγχυση που επικρατεί στην πόλη.
Τουλάχιστον 47 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής, συμπεριλαμβανομένων 18 αμάχων ενώ εκατοντάδες άλλοι τραυματίστηκαν, ενώ η αποστολή του ΟΗΕ στη Λιβύη (MANUL) προσκάλεσε τα «διάφορα μέρη» σε μια «διευρυμένη συνάντηση» ώστε να γίνει «επείγων διάλογος για την κατάσταση ασφαλείας» στην Τρίπολη. Η κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας (GNA) που υποστηρίχθηκε από τον ΟΗΕ στην Τρίπολη κήρυξε την πρωτεύουσα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, λέγοντας ότι είναι απαραίτητο να «προστατευτούν και να ασφαλιστούν οι πολίτες, τα δημόσια και ιδιωτικά αγαθά και οι ζωτικοί θεσμοί».
Δεδομένου ότι η χώρα έχει μετατραπεί σε δίοδο για τους μετανάστες που προσπαθούν να περάσουν στην Ευρώπη, μάλιστα πρόσφατα ήρθαν στο φως οι κακοποιήσεις εναντίον εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών από τις υποσαχάριες χώρες, το χάος της Λιβύης «μεταναστεύει» στην Ευρώπη.
Την ίδια ώρα ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών Ματέο Σαλβίνι δήλωσε έτοιμος να επιστρέψει «σύντομα» στην Τρίπολη και επέρριψε ευθύνες στη Γαλλία για το χάος στη Λιβύη.

«Ρωτήστε το Παρίσι»

Ο Σαλβίνι ανήρτησε επίσης ένα βίντεο με δηλώσεις που έκανε χθες Δευτέρα στους δημοσιογράφους: «Προφανώς υπάρχει κάποιος πίσω (από τις τρέχουσες συγκρούσεις). Δεν ξέσπασαν τυχαία. Φοβάμαι ότι κάποιος, για εθνικούς οικονομικούς λόγους, θέτει σε κίνδυνο τη σταθερότητα όλης της Βόρειας Αφρικής και κατά συνέπεια της Ευρώπης» τόνισε ο επικεφαλής της ακροδεξιάς Λέγκα και ισχυρός άνδρας της ιταλικής κυβέρνησης αναφερόμενος στη Λιβύη.
«Σκέφτομαι κάποιον που πήγε να κάνει πόλεμο όταν δεν έπρεπε. Κάποιον που ορίζει ημερομηνίες για τις εκλογές χωρίς να ενημερώσει τους συμμάχους του, τον ΟΗΕ και τους Λίβυους», προσθέτει. 
Όταν οι δημοσιογράφοι ρώτησαν τον Ιταλό υπουργό, ο οποίος δεν επιτρέπει την αποβίβαση προσφύγων στα ιταλικά λιμάνια, αν η Λιβύη θεωρείται ασφαλής χώρα για να μεταφέρονται εκεί οι διασωθέντες στη Μεσόγειο, απάντησε μόνο: «Ρωτήστε το Παρίσι».
Αλλά και η Ιταλίδα υπουργός Άμυνας Ελιζαμπέτα Τρέντα αναφέρθηκε επίσης «στις ευθύνες» της Γαλλίας εξαιτίας του ρόλου της στη διεθνή επέμβαση το 2011 εναντίον του καθεστώτος του Μουάμαρ Καντάφι.
«Είναι αδιαμφισβήτητο ότι σήμερα αυτή η χώρα βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση διότι κάποιος, το 2011, έβαλε τα δικά του συμφέροντα πάνω από εκείνα των Λίβυων και της ίδιας της Ευρώπης», επεσήμανε η Τρέντα.
Τόσο η Ιταλίδα υπουργός όσο και ο Σαλβίνι έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο μιας επέμβασης των ιταλικών ειδικών δυνάμεων στην Τρίπολη, παρόλο που η Ρώμη έχει αναπτύξει στη Λιβύη περισσότερους από 300 στρατιωτικούς. Αποστολή τους είναι να προστατεύουν το νοσοκομείο της Μιζουράτα και την ιταλική πρεσβεία στην Τρίπολη, αλλά και να προσφέρουν βοήθεια στο λιβυκό λιμενικό.

Η μετά Καντάφι εποχή

Οι ομάδες ενόπλων που συγκρούονται τώρα μέσα και γύρω από την πρωτεύουσα διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην αποστολή που υποστηρίχθηκε από το ΝΑΤΟ για την ανατροπή του Καντάφι. 
Μετά την πτώση του Καντάφι, που οδήγησε και στη διάλυση των υπηρεσιών ασφαλείας και του στρατού, η Λιβύη είναι ακόμη διχασμένη εξαιτίας των συγκρούσεων που μαίνονται μεταξύ διάφορων πολιτοφυλακών, αλλά και δεκάδων φυλών.
Εκμεταλλευόμενο την αναρχία το Ισλαμικό Κράτος εδραιώθηκε στη χώρα και πολιόρκησε επί μήνες τη Σύρτη, γενέτειρα του Καντάφι, προτού εκδιωχθεί από εκεί το 2016. Ωστόσο οι τζιχαντιστές, αν και έχουν αποδυναμωθεί, εξακολουθούν να βρίσκονται στην έρημο και αποτελούν μόνιμη απειλή.
Στο πολιτικό πεδίο, δύο αρχές μάχονται για την εξουσία όμως καμία δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να αποκαταστήσει την τάξη στο 100% των εδαφών που ισχυρίζεται ότι ελέγχει.
Σύμφωνα και με το Al Jazzera, η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (GNA) που σχηματίστηκε στο τέλος του 2015 υπό την αιγίδα του ΟΗΕ έχει την έδρα της στην Τρίπολη και κυριαρχεί στη δυτική πλευρά, ενώ μια αντίπαλη αρχή έχει εγκατασταθεί στην ανατολική Λιβύη, μεγάλο μέρος της οποίας ελέγχεται από τις δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ. Κάθε μία από αυτές υποστηρίζεται από δυνάμεις πολιτοφυλακής, έχει τη δική της κεντρική τράπεζα και την εθνική πετρελαϊκή εταιρεία.
Ο στρατάρχης Χάφταρ, που προσπάθησε στο τέλος του 2017 να επιβληθεί ως η μόνη εναλλακτική στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας, ανακλήθηκε στην τάξη από τις δυτικές χώρες, ενώ εξακολουθεί να έχει τη στήριξη της Αιγύπτου και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αλλά να θεωρείται μαύρο πρόβατο από τους ισλαμιστές.
Τον Μάιο οι δυο πλευρές συναντήθηκαν στο Παρίσι και συμφώνησαν σε ένα χρονοδιάγραμμα για τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών μέχρι το τέλος του έτους.
Στο μεταξύ η ανασφάλεια και οι ελλείψεις αποτελούν καθημερινότητα για τους Λίβυους, με συχνές διακοπές ρεύματος και ουρές αναμονής στις τράπεζες για την ανάληψη χρημάτων.
Η βασική πηγή εσόδων της χώρας, η πετρελαϊκή βιομηχανία, έχει επηρεαστεί σημαντικά από τις συγκρούσεις και δεν έχει καταφέρει ακόμη να φτάσει στα επίπεδα παραγωγής που καταγράφονταν υπό τον Καντάφι, δηλαδή το 1,6 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.

Τι λέει η διεθνής κοινότητα;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο καταδίκασαν σε κοινή δήλωση το Σάββατο την κλιμάκωση της βίας και προειδοποίησαν: «Αυτοί που παραβιάζουν την ασφάλεια στην Τρίπολη ή αλλού στη Λιβύη θα κριθούν υπεύθυνοι».
«Αυτές οι προσπάθειες αποδυνάμωσης των νόμιμων αρχών της Λιβύης και παρεμπόδισης της συνεχιζόμενης πολιτικής διαδικασίας δεν είναι αποδεκτές», δήλωσε το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών.
Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες καταδίκασε επίσης τη βία, αλλά για πολλούς Λιβύους, η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας που υποστηρίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη δεν έχει την πραγματική εξουσία.
Έτσι περιπλέκονται οι προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας και της Γαλλίας, για τη διεξαγωγή ψηφοφορίας πριν από το τέλος του έτους.
Η Ιταλία, η πρώην αποικιακή δύναμη στη Λιβύη, εξέφρασε την ετοιμότητά της να φιλοξενήσει τα αντιμαχόμενα μέρη στη Ρώμη για συνομιλίες συμφιλίωσης που λέει θα θέσει το στάδιο για τη διεξαγωγή εκλογών, αλλά όχι πριν από τα μέσα του 2019.
Σύμφωνα με τη Φεντερίκα Σάινι Φαζανότι του Brookings Institution, «οι διαδικασίες εκδημοκρατισμού, όπως μας διδάσκει η Ιστορία, διαρκούν πάντα πολύ, είναι σκληρές και πολύ δύσκολες».
«Η δημιουργία ενός κράτους μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες, ακόμη και αιώνες σε κάποιες περιπτώσεις», πρόσθεσε.
Κάθε προσπάθεια αποκατάστασης της τάξης θα προσκρούει κάθε φορά στην εχθρότητα πολλών ένοπλων οργανώσεων, οι συμμαχίες των οποίων αλλάζουν συνεχώς βάσει των συμφερόντων τους.
Η ομάδα εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών έχει ήδη προειδοποιήσει για την απειλή που ενέχουν οι ένοπλες ομάδες σε ζωτικούς κρατικούς θεσμούς, όπως η Κεντρική Τράπεζα, η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου ή ακόμα και η Λιβυκή Επενδυτική Αρχή.
Εν τω μεταξύ, η πολιτική της ΕΕ όσον αφορά τους μετανάστες στη Λιβύη και η πολιτική των λιβυκών αρχών για την αντιμετώπιση της κρίσης των μεταναστών έχει επικριθεί από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Χιλιάδες μετανάστες είναι έγκλειστοι σε 18 κέντρα κράτησης που ελέγχει η διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Οι άνθρωποι που κρατούνται εκεί όμως αποτελούν κλάσμα αρκετών εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών που ζουν στη Λιβύη ή διέρχονται από αυτήν.
Αφρικανοί μετανάστες στους οποίους η Ιταλία δεν επέτρεπε να αποβιβαστούν σε μια αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση πριν λίγες μέρες, δήλωσαν ότι κρατούνταν από διακινητές έως και δύο χρόνια στη Λιβύη και πολλοί από αυτούς είχαν υποστεί ξυλοδαρμούς, βασανιστήρια και βιασμούς, ανέφερε η υπηρεσία του ΟΗΕ για τη μετανάστευση.
Το κλείσιμο των λιμανιών της Ιταλίας και της Μάλτας, αποτέλεσμα της νέας μεταναστευτικής πολιτικής της κυβέρνησης της Ιταλίας, αλλά και η ποινικοποίηση των ΜΚΟ στην κεντρική Μεσόγειο οδήγησαν την ισπανική Proactiva Open Arms στην απόφαση να σταματήσει τις διασώσεις μεταναστών και προσφύγων ανοικτά της Λιβύης.
Εξαιτίας της νέας αντιμεταναστευτικής πολιτικής που εφαρμόζει η ιταλική κυβέρνηση της Λέγκας του Βορρά και των Πέντε Αστέρων, με προεξάρχοντα τον υπουργό Εσωτερικών Σαλβίνι, η Proactiva Open Arms αναγκάστηκε τρεις φορές να αποβιβάσει μετανάστες που διέσωσε ανοικτά της Λιβύης σε ισπανικά λιμάνια –στη Βαρκελώνη, την Πάλμα ντε Μαγιόρκα και την Αλχεθίρας– στη διάρκεια του καλοκαιριού.
Η Ισπανία έχει γίνει φέτος η βασική πύλη εισόδου στην Ευρώπη μεταναστών που διακινδυνεύουν τη ζωή τους στη θάλασσα. Από τον Ιανουάριο έχουν φτάσει στα εδάφη της σχεδόν 28.000 άνθρωποι με αυτοσχέδια πλεούμενα.
Ο αριθμός αυτός είναι περίπου ο ίδιος με όσους έφθασαν στην Ισπανία τόσο από ξηρά όσο και από θάλασσα ολόκληρο το 2017.

Πηγή: tvxs.gr

Ανησυχία για την άνοδο της Ακροδεξιάς σε Γερμανία και Ιταλία

Σημαντική ενίσχυση της εκλογικής επιρροής της ακροδεξιάς «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AfD) δείχνει δημοσκόπηση στη γερμανική εφημερίδα Bild, κάνοντας επισφαλή τη θέση των Σοσιαλδημοκρατών. Ωστόσο, μετά τα αιματηρά επεισόδια στο Κέμνιτς, άλλη δημοσκόπηση δείχνει ότι οι Γερμανοί ζητούν παρακολούθηση των δεσμών του AfD με τους νεοναζί.
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της Bild, από το Ινστιτούτο Insa, το AfD αναδεικνύεται δεύτερο κόμμα με ποσοστό 17%. H Χριστιανική Ένωση, δηλαδή η συμμαχία Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοκοινωνιστών (CDU/CSU) συγκεντρώνει ποσοστό 28,5%, ενώ το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) περιορίζεται στην τρίτη θέση με ποσοστό 16%. Ακολουθούν οι Πράσινοι με 13,5%, με την Αριστερά και τους Φιλελεύθερους (FDP) να κερδίζουν από 9,5% της προτίμησης.
Αναλύοντας τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης, ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Insa Χέρμαν Μπίνκερτ αναφέρει ότι η «θέση του SPD ως δεύτερης πολιτικής δύναμης στη χώρα βρίσκεται σε κίνδυνο».
Όπως σημειώνει, «όσο συγκυβερνούν η Χριστιανική Ένωση και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, τόσο πιο απίθανο θα γίνεται να συγκεντρώσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία».

Καλπάζει η Λέγκα

Σημαντική άνοδο της Λέγκας του Βορρά καταγράφει δημοσκόπηση της ιταλικής εταιρίας Swg, δίνοντας στο κόμμα του υπουργού Εσωτερικών Ματέο Σαλβίνι, που με τις επιλογές του στο μεταναστευτικό έχει φέρει την Ιταλία σε σύγκρουση με τους εταίρους της στην Ε.Ε., το 32,2% της πρόθεσης ψήφου, από 30,2% τον περασμένο Ιούλιο.
Αντίστοιχα το συγκυβερνών Κίνημα Πέντε Αστέρων του Λουίτζι Ντι Μάιο βρίσκεται στο 28,3%, ενώ στις 30 Ιουλίου ήταν στο 29,7%.
Η τρίτη πολιτική δύναμη της Ιταλίας είναι το Δημοκρατικό Κόμμα, με 17,7% της πρόθεσης ψήφου, όταν στις βουλευτικές εκλογές του της 4ης Μαρτίου είχε λάβει το 18,7% των ψήφων.
Η Φόρτσα Ιτάλια του πρώην πρωθυπουργού Σίλβιο Μπερλουσκόνι, αγγίζει το χαμηλότερο ποσοστό από την ίδρυσή της, με μόλις το 6,9% των ερωτηθέντων να δηλώνουν πρόθυμοι να την ψηφίσουν. 
Μικρές απώλειες είχε και το ακροδεξιό κόμμα «Αδέλφια της Ιταλίας», με 4,1%, πολύ κοντά στο ποσοστό του των βουλευτικών εκλογών, το οποίο ήταν 4,4%.

«Να τους παρακολουθούμε»

Την ίδια στιγμή, άλλη δημοσκόπηση δείχνει ότι το 60% των Γερμανών, σοβαρά ανήσυχοι για τα γεγονότα στο Κέμνιτς και τις συγκρούσεις των ακροδεξιών με τους αντιρατσιστές και αντιφασίστες διαδηλωτές, ζητούν η «Εναλλακτική για τη Γερμανία» να τεθεί υπό παρακολούθηση, ώστε να διερευνηθούν οι σχέσεις της με τους νεοναζί και άλλες ακροδεξιές ομάδες.
Οι εκπρόσωποι του κόμματος υποστηρίζουν ότι αυτά είναι παράλογα πράγματα και το AfD είναι «δημοκρατικό κόμμα που συμμορφώνεται με το Σύνταγμα. Εμείς αγωνιζόμαστε ενάντια στον εξτρεμισμό και σε όσους καταχρώνται τις πορείες και συγκεντρώσεις για να διαφημίσουν τις αντιδημοκρατικές ιδέες τους».
Ωστόσο, το AfD, που στα κρατίδια της πρώην Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας έχει επιρροή που φτάνει ακόμη και το 25%, συμμετείχε στις πορείες των ακροδεξιών και νεοναζί, πλάι στο Pegida, ενώ πολλοί από τους διαδηλωτές έκαναν ναζιστικούς χαιρετισμούς.
Αν και ο υπουργός Εσωτερικών Χορστ Ζεεχόφερ θεωρεί ότι δεν υπάρχει βάση για να προχωρήσουν έλεγχοι, τόσο επικεφαλής των Σοσιαλδημοκρατών Αντρέα Νάλες, όσο και η υπουργός Δικαιοσύνης Καταρίνα Μπάρλεϊ (επίσης μέλος του SPD) στηρίζουν την ιδέα των ελέγχων.
Η Μπάρλεϊ τόνισε ότι «Μέλη του AfD ανοιχτά συμπεριφέρονται με αντισυνταγματικό νόμο. Πρέπει να τους αντιμετωπίσουμε όπως όλους τους εχθρούς του Συντάγματος και να τους παρακολουθούμε ανάλογα».
Η Αντρέα Νάλες δήλωσε ότι μετά το Κέμνιτς «υπάρχουν όλοι οι καλοί λόγοι για να τους παρακολουθούμε. Πρέπει να δείξουμε την κατάλληλη ετοιμότητα», από τη στιγμή που τους είδαμε πλάι-πλάι με τους ακροδεξιούς εξτρεμιστές.
Η Άνγκελα Μέρκελ πάντως απέφυγε να πάρει θέση, λέγοντας ότι «αυτές δεν είναι πολιτικές αποφάσεις, αλλά πρέπει να στηρίζονται σε γεγονότα».

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Ουκρανία: Το πρώτο φασιστικό κράτος του 21ου αιώνα;

του Άγη Παπαγεωργάκη

Εδώ και και πέντε χρόνια σχεδόν (Νοέμβρης 2013) στην Ουκρανία κυριαρχεί ο φόβος και το μαύρο σκοτάδι.
Το πραξικόπημα στο Μαϊντάν έδιωξε κακήν κακώς την νόμιμη και εκλεγμένη κυβέρνηση Γιανουκόβιτς, λόγω της φιλορωσικής κατεύθυνσης που ακολουθούσε, και έφερε στην εξουσία τον μεγαλοβιομήχανο Ποροσένκο. Κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος καθοριστικό και πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιξαν στα οδοφράγματα του Κιέβου το ακροδεξιό – νεοφασιστικό κόμμα “Σβόμποντα” και η νεοναζιστική παραστρατιωτική οργάνωση “Δεξιός Τομέας”.
Οι σχέσεις, οι συχνές επαφές αλλά και η χρηματοδότηση των παραπάνω ακροδεξιών και ναζιστικών στοιχείων από εκπροσώπους του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ (πρωταγωνίστησαν ο πρόσφατα εκλιπών γερουσιαστής Μακέιν και η υφυπουργός εξωτερικής πολιτικής Βικτόρια Νούλαντ), της Ε.Ε. και του Ισραήλ (και όμως! Το Ισραήλ δε δίστασε να εξοπλίζει με πυρομαχικά την Ουκρανική κυβέρνηση και τα στρατιωτικά ναζιστικά της παρακλάδια όπως το “Τάγμα Αζόφ”). Όλα αυτά έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην εκπαραθύρωση της κυβέρνησης Γιανουκόβιτς και τη μετέπειτα εγκαθίδρυση ενός ανοιχτά φασιστικού καθεστώτος.
Εδώ και πέντε περίπου χρόνια λοιπόν στην Ουκρανία οι νεοναζιστικές συμμορίες έχουν ενσωματωθεί στον κρατικό μηχανισμό (ο αρχηγός του “Δεξιού Τομέα” Ντμίτρι Γιάρος διετέλεσε μάλιστα και υφυπουργός στην μεταβατική κυβέρνηση μετά το πραξικόπημα) και δρουν ανενόχλητοι άλλοτε επιτιθέμενοι σε καταυλισμούς Τσιγγάνων στο Κίεβο, άλλοτε δολοφονώντας συνδικαλιστές και μέλη αριστερών οργανώσεων (ποιος μπορεί να ξεχάσει τη φρικτή δολοφονία 48 ανθρώπων στην Οδησσό που στραγγαλίστηκαν, άλλοι βιάστηκαν και όλοι κάηκαν ζωντανοί;).
Ακόμη, τα τελευταία χρόνια στην Ουκρανία μαφιόζοι, άνθρωποι της νύχτας όπως ο πρώην πρόεδρος της Γεωργίας, Μιχαήλ Σαακασβίλι, ανέλαβαν τη διοίκηση δήμων και νομών της χώρας, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ουκρανίας τέθηκε εκτός νόμου, μέλη και στελέχη του φυλακίστηκαν ενώ πρώην φυλακισμένοι πρωθυπουργοί για οικονομικές απάτες όπως η κ. Τιμοσένκο αθωώθηκαν… 
Μέσα σ’ αυτό το ζοφερό πολιτικό σκηνικό υπήρξε και υπάρχει ακόμη και σήμερα ένας κόσμος που αντιστέκεται. Στην Ανατολική Ουκρανία λοιπόν, απλοί καθημερινοί άνθρωποι, που μπορεί ποτέ έως τότε να είχαν ασχοληθεί με τα κοινά, αντέδρασαν. Οι άνθρωποι αυτοί θεώρησαν αδιανόητο να βρίσκονται κάτω από το φασιστικό καθεστώς του Κιέβου την ώρα που οι παππούδες και οι γιαγιάδες τους πολεμούσαν στον μεγάλο πατριωτικό πόλεμο τους Ναζί. Μη ξεχνάμε πως και η Ουκρανία υπήρξε κομμάτι της Σοβιετικής Ένωσης, της χώρας που έχασε 20 εκατομμύρια ανθρώπους στον αντιφασιστικό αγώνα!
Χιλιάδες προοδευτικοί, δημοκράτες, αντιφασίστες και κομμουνιστές στην Ανατολική Ουκρανία στην ευρύτερη περιφέρεια του Ντονμπάς , σε πόλεις όπως η Μαριούπολη, το Λουγκάνσκ και το Ντονέτσκ, αντιστέκονται καθημερινά στο φασισμό μέχρι και σήμερα. Η ουκρανική κυβέρνηση και οι ναζιστές πολεμούν ανηλεώς και καθημερινά εκείνες τις περιοχές της Αν. Ουκρανίας με συνεχείς βομβαρδισμούς. Φυσικά και τα δυτικά Μ.Μ.Ε δεν κάνουν λόγο γι’ αυτό τον ακήρυχτο πόλεμο που συντελείται σε βάρος των λεγόμενων “αυτονομιστών” της Αν. Ουκρανίας.
Xθες (31/8), δολοφονήθηκε από έκρηξη σε καφέ στην περιοχή του Ντονέτσκ ο πρωθυπουργός της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ, Αλεξάντερ Ζαχαρτσένκο. Ο τέως πρωθυπουργός είναι ένα από τα χιλιάδες θύματα αυτού του εμφυλίου. Του εμφυλίου που το φασιστικό καθεστώς του Κιέβου διεξάγει με τις ευλογίες, τη χρηματοδότηση και πάνω απ’ όλα τη σιωπή του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε…

Πηγή: brigada.gr

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Κάτω από τον Ήλιο του Σατανά (1987)

Τρεις είναι οι λόγοι που με οδήγησαν να δω τη συγκεκριμένη ταινία του ιδιόρρυθμου σκηνοθέτη Μόρις Πιαλά. Πρώτα απ' όλα με τράβηξε ο εμπρηστικός της τίτλος. Η ταινία βασίστηκε στο βιβλίο του Ζορζ Μπερνανός ο οποίος συγκλόνισε το κοινό τόσο μέσα από τα βιβλία του όσο και μέσα από την πολιτική του αρθρογραφία. Επίσης είχα μεγάλη περιέργεια να παρακολουθήσω την ταινία που κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα, τον οποίο διεκδικούσαν τα πολυαγαπημένα "Τα Φτερά του Έρωτα" του Βιμ Βέντερς και η "Κοιλιά του Αρχιτέκτονα" του Πίτερ Γκρινάγουεϊ. Τέλος ήθελα να μάθω τους λόγους που η ταινία αυτή γιουχαΐστηκε από το κοινό τόσο κατά τη διάρκεια της προβολής όσο και στην ώρα της απονομής, κάτι που εξόργισε τον σκηνοθέτη, ο οποίος απάντησε πως "όπως δεν άρεσε στο κοινό η ταινία, έτσι και σε εκείνον δεν αρέσουν οι συγκεκριμένοι θεατές". Ένα αντίστοιχο περιστατικό είχε συμβεί κατά τη διάρκεια προβολής της ανεπανάληπτης "Περιπέτειας" του Μικελάντζελο Αντονιόνι. Με όλα τα παραπάνω στοιχεία, αφιέρωσα ένα βράδυ σε έναν από τους πιο αμφιλεγόμενους νικητές του Χρυσού Φοίνικα. Οι τίτλοι τέλους με βρήκαν αποσβολωμένο στον καναπέ να προσπαθώ να συνθέσω τα σημεία της ταινίας που σε μάγεψαν κι αυτά που με ανατρίχιασαν. Είναι βέβαιο πως η ταινία δεν χαρίζεται στους θεατές ούτε επιδιώκει να αρέσει. Αυτή της η στάση, της δίνει ένα πάτημα ειλικρίνειας κι αυθεντικότητας καθώς κύριος σκοπός της είναι να συγκλονίσει και να δώσει μπόλικη τροφή για σκέψη.

Κεντρικά πρόσωπα της συγκεκριμένης ιστορίας είναι ένας ιερέας που έχει χάσει την πίστη του και μια ανήλικη κοπέλα που μένει έγκυος και μες στον πανικό της δολοφονεί τον έναν της εραστή κι απειλεί τον άλλον σύντροφό της που είναι βουλευτής. Στο αδιέξοδό της, ζητά βοήθεια από τον ιερέα, ο οποίος με έναν ιδιόμορφο τρόπο προσέγγισης κι ανάλυσης του δράματός της, την οδηγεί στην αυτοκτονία. Ο ίδιος έχοντας χάσει την πίστη του κι έχοντας ήδη συναντηθεί με τον "Σατανά", μετατίθεται σε ένα άλλο χωριό. Εκεί γίνεται γρήγορα αγαπητός στο ποίμνιό του. Μια αγάπη που μετατρέπεται σε λατρεία όταν πραγματοποιεί ένα θαύμα. Ο ίδιος όμως εξακολουθεί να αρνείται τον θεό μέχρι το δικό του τέλος. 

Η συγκεκριμένη ταινία με μάγεψε πρωτίστως για τον λυρισμό των διαλόγων. Βουβός παρακολουθούσα την ποιητική αφήγηση των προβληματισμών, των ανασφαλειών και των φόβων που έτρωγαν τα σωθικά των δυο πρωταγωνιστών. Η ηττοπαθής στάση του ιερέα απέναντι στο καθήκον κι η επιθετική αντίδραση της κοπέλας σε μια κοινωνία ανδροκρατούμενη, σκληρή κι άδικη δίνονται με μία πρωτότυπη αφήγηση που ίσως σε αρκετούς να φάνηκε κουραστική και βαρετή. Για μένα όμως ήταν η πιο ορθή προσέγγιση που θα μπορούσε να γίνει στους εσωτερικούς διαλόγους που κάνουμε πολλές φορές στη ζωή μας.

Επίσης μαγεύτηκα από τις υπέροχες εικόνες. Το ημίφως στα σκοτεινά δωμάτια μετέτρεπε τα πλάνα σε έργα τέχνης όπου το χρώμα, ο φωτισμός, τα αντικείμενα κι οι άνθρωποι πρόσφεραν την τέλεια ισορροπία. Έπειτα τα μακρινά πλάνα με τα εντυπωσιακά τοπία και την μαύρη φιγούρα του ιερέα να πλανιέται μέσα σ' αυτά δημιουργούσαν μία απροσδιόριστη αίσθηση ελευθερίας τη στιγμή που ο πρωταγωνιστής πάλευε με τους δαίμονές του. Σ' αυτήν την εσωτερική πάλη συναντιέται ο ιερέας με τον Σατανά. Δυο φιγούρες μοναχικές πορεύονται συζητώντας για τη στάση του κόσμου στα πρόσωπά τους. "Εγώ δε σε φοβάμαι" του λέει ο Σατανάς όταν τον προσεγγίζει τραβώντας την προσοχή αλλά και τη συμπάθεια του ιερέα, ο οποίος δεν αντιλαμβάνεται από την αρχή ποιον έχει δίπλα του. Από ανάγκη ανοίγεται και του εμπιστεύεται όλες του τις φοβίες και χωρίς να το αντιληφθεί συνάπτει μια συμφωνία μαζί του.

Η ταινία είναι γεμάτη συμβολισμούς. Θα μπορούσαμε κάλλιστα να αναγνωρίσουμε στο πρόσωπο της νεαρής κοπέλας την κοινωνία που ξυπνάει μετά από έναν αιώνιο λήθαργο και δολοφονεί το παλιό καθεστώς (την αριστοκρατία) και τρομοκρατεί το μέχρι τότε κυρίαρχο ανδρικό φύλο (ο φόβος στο βλέμμα του βουλευτή) υπενθυμίζοντάς του την έλευση της μέρας που θα ισχύσει η ισότητα των δύο φύλων. Αυτό όμως που ακόμη δε μπορεί να νικήσει είναι η θρησκεία που έχει βαθιά ριζώσει στην κοινωνία και στο πολιτικό καθεστώς. Γι' αυτό το λόγο η κοπέλα κομπλάρει στη συζήτηση με τον ιερέα. Η επιθετική της στάση μετατρέπεται σε αμυντική, κι όσο κυριεύεται από τα λόγια του ιερέα, τόσο περισσότερο νιώθει αδύναμη κι ασταθής.

Την ίδια στιγμή ο ιερέας υποδηλώνει το τέλος ή έστω την μεταβολή της μορφής των θρησκειών. Κουβαλάει πάνω του τον βρόγχο του παλιού, οδηγεί στο θάνατο την κοινωνία και με νέες δυνάμεις που δε μπορεί να προσδιορίσει και να ελέγξει ανασταίνει κάτι νέο. Γροθιά στο στομάχι τα τελευταία λόγια του που καλεί τον θεό να τον κρατήσει στη ζωή εφόσον είναι ακόμη χρήσιμος. Θα μπορούσε εύκολα ο θάνατός του να αποδοθεί σ' εκείνη τη σκηνή. Όμως ο συμβολισμός τον οδηγεί λίγο παραπέρα. Ο θάνατος τον βρίσκει σιωπηλά στο εξομολογητήριο. Φεύγοντας μαζί του παίρνει τις αμαρτίες του κόσμου που ακούει από το παραθυράκι. 

Επίσης η ταινία κατάφερε να μου προκαλέσει μία μεγάλη δόση ανατριχίλας. Αναφέρομαι στη σκηνή της ανάστασης. Οι κινήσεις του ιερέα, το λευκό κρεβάτι που κυριαρχούσε στο σκοτεινό δωμάτιο, η γαλήνια όψη του νεκρού παιδιού, ο φωτισμός που ερχόταν από μια αδιόρατη πηγή της οροφής, τα λόγια που ακούστηκαν κι η περιβόητη σκηνή της ανάστασης προκάλεσαν ένα πρωτόγνωρο μούδιασμα σ' ολόκληρο το σώμα μου. Μια ανατριχίλα που με κράτησε γι αρκετή ώρα ακινητοποιημένο μέχρι το λυτρωτικό φινάλε.

Κλείνοντας αυτό που κρατάω είναι η εξαιρετική ερμηνεία του Ζεράρ Ντεπαρτιέ κάτι που μου προκάλεσε μια πίκρα με τη σημερινή αυτοκαταστροφική του τάση. Όμως εκείνα τα χρόνια σήκωνε ολόκληρες ταινίες μόνος του.
Όσον αφορά την ταινία, αξίζει την προσοχή του κινηματογραφόφιλου κοινού αλλά με πολλές επιφυλάξεις.

Βαθμολογία: 8/10

«Νάρκες» Ιταλίας, προσφυγικού και Brexit στον δρόμο της Ε.Ε.

του Κώστα Ράπτη

Οι μήνες πριν από την ανά πενταετία διεξαγωγή των ευρωεκλογών και την ανανέωση των κυριότερων κοινοτικών οργάνων συνήθως κυλούν μέσα σε μιαν ιδιόμορφη πολιτική ραστώνη, καθώς δεν προσφέρονται για την ανάληψη μεγάλων πρωτοβουλιών, παρά μόνο για την προετοιμασία του εδάφους εν όψει του τυπικού ευρωπαϊκού παζαριού για την κατάληψη των επίμαχων θέσεων. 
Ωστόσο, φέτος το εννεάμηνο που μεσολαβεί από το πέρας των θερινών διακοπών μέχρι τις ευρωεκλογές προβλέπεται θυελλώδες. Όχι μόνο γιατί στη λήξη του παραμονεύει, όπως όλοι προεξοφλούν, η ανάδυση ενός ολότελα διαφορετικού ευρωπαϊκού τοπίου, με την ενδυνάμωση "ακατάτακτων" σχηματισμών, και δη της λαϊκίστικης ακροδεξιάς, αλλά και διότι, ήδη από το φθινόπωρο, αλλεπάλληλες προκλήσεις αναμένεται να προβάλουν στον ορίζοντα.
Η πιθανότητα ενός σκληρού Brexit ενισχύεται. Το ίδιο και οι τάσεις πολιτικής αυτονόμησης κρατών της Ανατολικής Ευρώπης, όπως, λ.χ., η Πολωνία, που αρνείται να συμμορφωθεί με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές σε ό,τι αφορά τις παρεμβάσεις της στο κράτος δικαίου. Το προσφυγικό και μεταναστευτικό πρόβλημα είναι πάντοτε παρόν και η προγραμματιζόμενη αναθεώρηση της Συνθήκης του Δουβλίνου μόνο άκαρπες συγκρούσεις μεταξύ εταίρων προοιωνίζεται.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, οι αβεβαιότητες είναι περισσότερες από ποτέ, καθώς στα ανοιχτά ερωτήματα της συριακής και της ουκρανικής κρίσης έρχεται να προστεθεί η οικονομική αποσταθεροποίηση της Τουρκίας και η εκρηκτική δυναμική των προτάσεων για αλλαγές συνόρων στα Δυτικά Βαλκάνια.
Οι εμπορικοί πόλεμοι τους οποίους πυροδότησε ο Ντόναλντ Τραμπ θέτουν κατεξοχήν στο στόχαστρό τους την Ε.Ε., ενώ η όλη πολιτεία του ενοίκου του Λευκού Οίκου και το νομικο-πολιτικό θρίλερ που εκτυλίσσεται τριγύρω του βυθίζουν στη σύγχυση την ευρωαμερικανική σχέση.

Τα βλέμματα στην Ιταλία

Κατά ιστορικό παράδοξο, μάλιστα, όλες αυτές οι υπαρξιακές κρίσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης έρχονται να συμπυκνωθούν στη χώρα όπου υπογράφηκε η Συνθήκη της Ρώμης. Η Ιταλία αποτελεί ένα "ατύχημα εν αναμονή", πολιτικά και οικονομικά, όπως δείχνει από τη μία η πορεία των ιταλικών τίτλων στις αγορές και από την άλλη η συγκρουσιακή διάθεση της (όλο και πιο δημοφιλούς) συγκυβέρνησης Πέντε Αστέρων και Λέγκας απέναντι στις Βρυξέλλες. Από το ερώτημα του νέου ιταλικού Προϋπολογισμού η συζήτηση έχει πλέον μετατεθεί στην "ευθύνη" της Ε.Ε. για τη φθορά των υποδομών που ανέδειξε η πολύνεκρη κατάρρευση της γέφυρας Μοράντι και στο "σχέδιο Μάρσαλ" που, κατά τους ιθύνοντές της, έχει ανάγκη η Ιταλία. Επιπλέον, οι απειλές ότι η Ρώμη θα παγώσει τη συνδρομή της στα κοινοτικά ταμεία, αν δεν υπάρξει από τους εταίρους συμμερισμός των συνεχιζόμενων μεταναστευτικών εισροών από την Κεντρική Μεσόγειο, πυροδοτούν το κλίμα. Όπως, άλλωστε, και οι πληροφορίες ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενθάρρυνε τον Ιταλό πρωθυπουργό με υποσχέσεις για αμερικανική βοήθεια στο ιταλικό χρέος...

Οι λαϊκιστές του Νότου και της Ανατολής ενώνουν τις δυνάμεις τους

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι ήταν μια συνάντηση ανάμεσα σε δάσκαλο και μαθητή αυτή που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στο Μιλάνο, όπου ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης και ηγέτης της Λέγκας, Ματέο Σαλβίνι, υποδέχτηκε τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν. 
Πράγματι, όπως έχει αναγνωρίσει δημοσίως, ο Σαλβίνι έχει να "διδαχτεί πολλά" από τον Όρμπαν. Ο Ούγγρος ηγέτης έχει καταστεί διαβόητος από την επιθετική πολιτική που ακολουθεί στο μεταναστευτικό ζήτημα, σφραγίζοντας τα σύνορα της χώρας του, απορρίπτοντας το σχέδιο υποχρεωτικών μετεγκαταστάσεων μέσω ποσοστώσεων που εκπόνησε η Κομισιόν και αρνούμενος να συμμορφωθεί ακόμα και έπειτα από καταδικαστική απόφαση του Ευρωδικαστηρίου.
Στο διεθνές πεδίο, το φλερτ του με τους Βλαντιμίρ Πούτιν και Ταγίπ Ερντογάν, τους οποίους άλλωστε πρόκειται να συναντήσει τις επόμενες εβδομάδες, είναι χαρακτηριστικό των αποκλίσεών του από την κοινή ευρωπαϊκή γραμμή, ενώ στο εσωτερικό της χώρας του έχει ξεμπερδέψει με την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, της Δικαιοσύνης και των μέσων ενημέρωσης. Υπερηφανευόμενος για ό,τι ο ίδιος αποκαλεί "αντιφιλελεύθερο" προσνατολισμό, καταφέρνει μάλιστα να διατηρεί υψηλά ποσοστά αποδοχής, με τη βοήθεια της συνωμοσιολογικής του εκστρατείας ενάντια "στον Τζορτζ Σόρος και τις ΜΚΟ του", που παρουσιάζονται ως υπ' αριθμόν 1 υπονομευτές της χώρας.

Μήνυμα προς το ΕΛΚ

Ο Σαλβίνι δείχνει να ακολουθεί τα βήματά του όχι μόνο σε ό,τι αφορά το μεταναστευτικό, αλλά πλέον και τη σύγκρουση με τους ανεξάρτητους θεσμούς, όπως η Δικαιοσύνη (πράγμα λογικό, αν σκεφτεί κανείς τους ανοιχτούς λογαριασμούς που έχει η Λέγκα παλαιόθεν με κατηγορίες για κατάχρηση και διαφθορά).
Αλλά και το "δημοσιονομικό αντάρτικο" που έχει κατά νου η ιταλική κυβέρνηση ασφαλώς βρίσκει ένα πρότυπο στην απειθαρχία του Όρμπαν απέναντι στις Βρυξέλλες, την ίδια στιγμή που ο Ούγγρος πρωθυπουργός δηλώνει "ευρωπαϊστής".
Είναι, άλλωστε, χαρακτηριστικό ότι το κόμμα του Όρμπαν ανήκει πάντοτε (παρά τις προτάσεις για έξωσή του) στην οικογένεια του ΕΛΚ, όπου θα ευελπιστούσε να ενταχθεί και η Λέγκα για να "αποδαιμονοποιηθεί". Εξού και η συνάντηση στο Μιλάνο ήταν ένα μήνυμα ότι οι λαϊκιστές του Νότου και της Ανατολής όχι μόνο συντονίζονται, αλλά έχουν στη διάθεσή τους και εναλλακτικές επιλογές εν όψει των ευρωεκλογών, εάν το πολιτικό mainstream συνεχίζει να αρνείται να τους αποδεχτεί.
Ίσως γι' αυτό την ίδια ώρα το Κίνημα Πέντε Αστέρων να προθυμοποιείται να δυναμιτίσει τη σχέση Σαλβίνι-Όρμπαν ζητώντας την παρακράτηση κοινοτικών κονδυλίων που προορίζονται για την Ουγγαρία, εφόσον αυτή δεν συμβάλει, μέσω μετεγκαταστάσεων, στην αντιμετώπιση της μεταναστευτικής κρίσης που βιώνει η Ιταλία.

Σχέδια έκτακτης ανάγκης για τυχόν "σκληρό Brexit"

Τυχόν έξοδος της Βρετανίας από την Ε.Ε. δίχως να έχει επιτευχθεί συμφωνία δεν θα είναι "το τέλος του κόσμου", μολονότι ασφαλώς δεν θα είναι "περίπατος". Αυτό τόνισε στις αρχές της εβδομάδας η Βρετανίδα πρωθυπουργός, Τερέζα Μέι, επαναλαμβάνοντας και την αγαπημένη της φράση ότι "η έλλειψη συμφωνίας είναι προτιμότερη από μια κακή συμφωνία".
Όλα αυτά ενώ ταυτοχρόνως επιχειρούσε να αποκρούσει ως κινδυνολογικές τις εκτιμήσεις που δημοσιοποίησε ο υπουργός Οικονομικών της δικής της κυβέρνησης σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις ενός σκληρού Brexit, ιδίως στον τομέα των δημοσίων εσόδων, με αποτέλεσμα την εκτίναξη του κρατικού δανεισμού κατά 80 δισ. στερλίνες ετησίως μέχρι το 2033.

Ο Οκτώβριος πλησιάζει

Το ζήτημα είναι ότι το ορόσημο του Οκτωβρίου για την επίτευξη μιας συμφωνίας ανάμεσα στο Λονδίνο και τους "27" πλησιάζει, χωρίς να πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι οι δύο πλευρές έχουν επιλύσει τις διαφορές τους.
Η Μέι επιμένει ότι είναι εφικτό να υπάρξει μια συμφωνία που θα επιτρέψει στη Βρετανία να αποχωρήσει την καθορισμένη ημερομηνία της 29ης Μαρτίου 2019 χωρίς κραδασμούς και υπενθυμίζει ότι ήταν η ευρωπαϊκή πλευρά που έθεσε το ορόσημο του Οκτωβρίου.
Στη Γαλλία, πάντως, ο πρωθυπουργός, Εντουάρ Φίλιπ, έδωσε τη Δευτέρα εντολή στους υπουργούς του να προετοιμάσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την περίπτωση ενός σκληρού Brexit, ενώ τις επόμενες εβδομάδες θα ζητήσει, σύμφωνα με πληροφορίες, την εξουσιοδότηση του Κοινοβουλίου για την ενεργοποίηση, αν χρειαστεί, αυτών των έκτακτων μέτρων με διατάγματα. Άμεσος στόχος των γαλλικών Αρχών είναι η εξασφάλιση ομαλών συνοριακών ελέγχων και η διευκόλυνση της παραμονής των Βρετανών υπηκόων που βρίσκονται στη Γαλλία.

Τα Δυτικά Βαλκάνια κινδυνεύουν να ξαναγίνουν "πυριτιδαποθήκη"

Στις 13 Αυγούστου, έχοντας στο πλευρό της τον πρωθυπουργό της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, η Γερμανίδα καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, διακήρυξε: "Η εδαφική ακεραιότητα των κρατών των Δυτικών Βαλκανίων έχει κατοχυρωθεί και είναι απαραβίαστη. Αυτό πρέπει να λέγεται ξανά και ξανά". Ωστόσο, ό,τι φαντάζει αυτονόητο για την καγκελάριο είναι όλο και λιγότερο αυτονόητο για άλλους κρίσιμους παίκτες της διεθνούς σκηνής.
"Δεν αποκλείουμε τις εδαφικές προσαρμογές. Δεν είμαστε αυτοί που θα αποφασίσουμε. Δεν θα σταθούμε εμπόδιο, ούτε πιστεύω και κανείς στην Ευρώπη, αν τα δύο μέρη της διαμάχης έφταναν σε έναν αμοιβαίο ικανοποιητικό διακανονισμό", τόνισε χαρακτηριστικά ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Τζον Μπόλτον στις 24 Αυγούστου, σχολιάζοντας την πρόταση για ανταλλαγή εδαφών μεταξύ της Σερβίας και του Κοσόβου.
Παρότι στο εσωτερικό τους βρίσκονται αντιμέτωποι με καταγγελίες για επαπειλούμενη "εθνική μειοδοσία", οι ηγέτες τόσο της Σερβίας, Αλεκσάνταρ Βούτσιτς, όσο και του Κοσόβου, Χασίμ Θάτσι, εξετάζουν θετικά (όπως επιβεβαίωσαν με την αυτοπρόσωπη παρουσία τους στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ του Άλμπαχ στις 25 Αυγούστου) την ιδέα να επιλύσουν τη διαμάχη των χωρών τους με την προσάρτηση στη Σερβία του σέρβοφωνου βόρειου τμήματος του Κοσόβου, έναντι της απόδοσης στο Κόσοβο της αλβανόφωνης κοιλάδας του Πρέσεβο στη νότια Σερβία.
Είναι εμφανές ότι δύο πλευρές έχουν την ενθάρρυνση των ΗΠΑ, ενώ χαρακτηριστική είναι και η αμήχανη τοποθέτηση της Ρωσίας επί του θέματος, με τον Σεργκέι Λαβρόφ να εκτιμά ότι η Πρίστινα δεν είναι ακόμη έτοιμη για έναν συμβιβασμό.

"Μεγάλη Σερβία" και "φυσική Αλβανία"

Στην πραγματικότητα, η σημασία αυτών των ζυμώσεων είναι πολύ ευρύτερη, καθώς πρακτικά ανοίγει τον δρόμο για ενδεχόμενη προσάρτηση στη Σερβία τής συνομόσπονδης σερβικής οντότητας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, εξασφαλίζοντας κατά έναν παράδοξο τρόπο στους ηττημένους τον γιουγκοσλαβικών πολέμων την υλοποίηση του οράματος της "Μεγάλης Σερβίας".
Αντίστοιχα, θα διευκολυνόταν η προοπτική ανάδυσης της λεγόμενης "φυσικής Αλβανίας", σε μια συγκυρία κατά την οποία ήδη διακινούνται προτάσεις για εκλογή κοινού προέδρου Πρίστινας και Τιράνων.
Το ρίσκο είναι τεράστιο. Γιατί όχι μόνο απουσιάζουν οι εγγυήσεις για ομαλή υλοποίηση του σχεδίου της ανταλλαγής εδαφών μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου, αλλά και γιατί δημιουργείται ένα εξαιρετικά προβληματικό προηγούμενο για όλη την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, όπου περισσεύουν τα μειονοτικά ζητήματα.
Το ξέσπασμα τυχόν αιματηρών συγκρούσεων στην "αυλή" της Ε.Ε. θα αποτελούσε πηγή νέων αποσταθεροποιητικών κραδασμών και τραγική διάψευση της ικανότητας να επουλωθούν παλιές πληγές μέσω της ευρωατλαντικής προοπτικής.

Υπό πίεση η διατλαντική σχέση λόγω Τραμπ

Η συμφωνία που επετεύχθη κατά την πρόσφατη συνάντηση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον δεν ήταν, και αυτό το γνωρίζουν όλοι οι εμπλεκόμενοι, παρά μια ασταθής ανακωχή. Οι εμπορικοί πόλεμοι καλά κρατούν και το αποδεικνύει αυτό η απόφαση του Τραμπ τη Δευτέρα να επιφέρει άλλο ένα πλήγμα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, μπλοκάροντας τον επαναδιορισμό ακόμα ενός από τους δικαστές του Σώματος Προσφυγών, το οποίο κρίνει διακρατικές διαφορές σε θέματα δεσμών, επιδοτήσεων κ.ο.κ.
Με μόνο τρεις εναπομείναντες δικαστές αντί των προβλεπόμενων επτά, είναι αμφίβολο πως το κρίσιμο αυτό όργανο του ΠΟΕ θα συνεχίσει να επιτελεί τον ρόλο του.
Οι ιθύνοντες της Ε.Ε. εκτιμούν ότι πρόκειται για άλλη μία διαπραγματευτική μπλόφα του Τραμπ και ετοιμάζοντα, σε συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους τους, να καταθέσουν προτάσεις μεταρρύθμισης του ΠΟΕ.
Ωστόσο, δεν είναι αυτή η μοναδική περίπτωση στην οποία οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι των ΗΠΑ αισθάνονται πλέον ότι η διατλαντική σχέση παραπαίει και ότι η συνεργασία με τρίτα μέρη αποδεικνύεται πολύ ευκολότερη και παραγωγικότερη.

Κυρώσεις και τριβές

Γιατί η απόφαση του Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και να επαναφέρει αμερικανικές κυρώσεις, που στοχεύουν στον οικονομικό αποκλεισμό της ιρανικής δημοκρατίας, έχει αποτελέσει μεγάλο πλήγμα και για το γόητρο και για τα συμφέροντα των Ευρωπαίων. Η πολιτική δέσμευση της ευρωπαϊκής πλευράς να εργαστεί για τη διάσωση της συμφωνίας που συνυπέγραψε το 2015 δεν υπήρξε αρκετή για να αποτρέψει τη φυγή (για τον φόβο των κυρώσεων) των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από την ιρανική αγορά, στην οποία μόλις είχαν διεισδύσει.
Επιπλέον, ο ένοικος του Λευκού Οίκου έχει εκδηλώσει μια ανησυχητική τάση να επεμβαίνει σε εσωτερικά θέματα της Ε.Ε., άλλοτε απευθύνοντας δημοσίως παραινέσεις στους Βρετανούς υπέρ ενός σκληρού Brexit και άλλοτε κολακεύοντας την κυβέρνηση Κόντε της Ιταλίας, τη στιγμή που αυτή συγκρούεται με τις Βρυξέλλες για τα δημοσιονομικά και το μεταναστευτικό.
Παράλληλα, η επιθετική διάθεση των ΗΠΑ έναντι της Γερμανίας, με αιχμή τις αμυντικές δαπάνες και τον αγωγό ρωσικού φυσικού αερίου NordStream 2, και οι δυνάμει αποσταθεροποιητικές οικονομικές επιπτώσεις της τουρκο-αμερικανικής αντιπαράθεσης εντείνουν την ανησυχία στο ευρωπαϊκό κέντρο.

Οι παρεμβάσεις Μάας και Μακρόν

Μόνο τυχαία δεν είναι η παρέμβαση του σοσιαλδημοκράτη υπουργού Εξωτερικών της Γερμανίας, Χέικο Μάας, ο οποίος, με άρθρο του στη "Handelsblatt", ζήτησε τη διαμόρφωση μιας νέας γερμανικής στρατηγικής έναντι των ΗΠΑ, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να προτείνει τη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών ανεξάρτητου από το υπό αμερικανικό έλεγχο σύστημα Swift.
Το ότι η Άνγκελα Μέρκελ έσπευσε να διαφοροποιηθεί από τις προτάσεις του υπουργού της δεν αναιρεί τον προβληματισμό για το μέλλον της διατλαντικής σχέσης.
Άλλωστε, τη Δευτέρα, κατά το ετήσιο συνέδριο των Γάλλων πρεσβευτών, ο Εμανουέλ Μακρόν τόνισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να εμπιστεύεται πλέον την ασφάλειά της αποκλειστικά στις ΗΠΑ και πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες. Έθεσε, μάλιστα, τον στόχο της εκπόνησης μέσω νέων απαιτητικών διαπραγματεύσεων μιας νέας συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς και μιας νέας διεθνούς συμφωνίας για την κλιματική μεταβολή μετά την αποδέσμευση των ΗΠΑ του Τραμπ από το Σύμφωνο των Παρισίων. Χαρακτήρισε, δε, αναγκαία τη συνεννόηση με τη Ρωσία και την Τουρκία επί πολλών ζητημάτων, καθώς, όπως είπε, η ιστορία αυτών των χωρών συνυφαίνεται με την ευρωπαϊκή.

Πηγή: capital.gr