Μια «μικρή Δήλος» έρχεται στο φως

της Βασιλικής Τζεβελέκου

Σπουδαία ευρήματα, όπως το νέο κτίριο με τα δύο δωμάτια, γραπτή κεραμική που χρονολογείται στο α΄ μισό/μέσα του 6ου αι. π.Χ., θραύσματα από κεφάλι αρχαϊκού κούρου και από τον αστράγαλο ποδιού κούρου, θραύσματα δύο πίθων με ανάγλυφη διακόσμηση, το ένα με παράσταση πολεμιστή και το άλλο με παράσταση χορού, πληθώρα κεραμικής αρχαϊκών και κλασικών χρόνων διαφόρων τύπων αγγείων (λεκάνες, φιάλες, σκύφοι, λύχνοι, αμφορείς), θραύσματα «μηλιακών» αμφορέων και μελαμβαφών κυλίκων ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια των ανασκαφικών ερευνών στο ιερό του Απόλλωνα στη θέση Μάντρα στο ακατοίκητο νησί Δεσποτικό, δυτικά της Αντιπάρου.
Στη «μικρή Δήλο», όπως έχει χαρακτηρίσει ο Μανώλης Κορρές το Δεσποτικό «όσον αφορά τους ναούς του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος, τα μάρμαρα και το στιλ», λειτουργούσε από τον 7ο αι. π.Χ. μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια το αρχαϊκό ιερό αφιερωμένο στον Απόλλωνα, με πανελλήνια ακτινοβολία. Η συστηματική ανασκαφή ξεκίνησε το 1997 υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου της ΕΦΑ Κυκλάδων, Γιάννου Κουράγιου, ο οποίος εξακολουθεί να τη διευθύνει και έχει φέρει στο φως πλήθος σπουδαίων ευρημάτων. Η φετινή έρευνα (28/5-6/7) επικεντρώθηκε στις περιοχές γύρω από το τέμενος, τα κτίρια Ζ & Ρ και «τα αποτελέσματά της ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικά για την τοπογραφία και οργάνωση του αρχαϊκού ιερού», σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού.
Μέχρι το 2017 είχαν έρθει στο φως δώδεκα χώροι συνολικής έκτασης 180 τ.μ., ενώ φέτος αποκαλύφθηκε ένας ακόμη (διαστάσεων 12x3 μ.) με δάπεδο από μεγάλου μεγέθους σχιστόπλακες που πιθανότατα χρησίμευε για αυλή. Σημαντικά ήταν τα αποτελέσματα από τη διερεύνηση των διαφορετικών φάσεων κατασκευής του συγκροτήματος. Κάτω από τα δυτικότερα δωμάτιά του ήρθε στο φως ένα πρωιμότερο δίχωρο κτίσμα που με βάση τα ευρήματα χρονολογείται στο α΄ μισό του 6ου αι. π.Χ. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν -στην αρχική θέση τους- τετράπλευρη εσχάρα και μαγειρικό αγγείο. Επίσης έγινε σαφές ότι και σε αυτή την περιοχή του ιερού είχαν λειτουργήσει κτίρια πριν από την ανέγερση του αρχαϊκού ναού στα μέσα του 6ου α.π.Χ.
Απρόσμενη ήταν η εξέλιξη της έρευνας στην περιοχή βόρεια της Βόρειας Στοάς και του Κτιρίου Ε, αφού σε απόσταση μόλις 2 μ. από αυτό αποκαλύφθηκε ένα νέο κτίριο (το Τ με διαστάσεις: 7,80x7,45 μ.). Αποτελείται από δύο δωμάτια με ανεξάρτητες εισόδους και δύο αίθριους χώρους μπροστά από κάθε δωμάτιο. Κατά την ανασκαφή του κτιρίου ήρθαν στο φως πολλά μεταλλικά αντικείμενα και γραπτή κεραμική από το α΄ μισό/μέσα του 6ου αι. π.Χ.
Ανάμεσα στα πλούσια και ποικίλα φετινά ευρήματα είναι κεραμική αρχαϊκών και κλασικών χρόνων από διαφόρων τύπων αγγεία (λεκάνες, φιάλες, σκύφοι, λύχνοι, αμφορείς), περισσότεροι από 15 μελαμβαφείς λύχνοι και 15 θραύσματα αγγείων με εγχάρακτες επιγραφές, θραύσματα «μηλιακών» αμφορέων και μελαμβαφών κυλίκων, θραύσματα ερυθρόμορφων κρατήρων, καθημερινής χρήσης (αγγεία, αλατοδοχεία, φιάλες κ.ά.) και πολλά μεταλλικά αντικείμενα (χάλκινη λόγχη, αγκίστρια κ.ά.). Ξεχωρίζουν θραύσμα κεφαλιού αρχαϊκού κούρου, θραύσμα από τον αστράγαλο ποδιού κούρου και θραύσματα δύο πίθων με ανάγλυφη διακόσμηση.
Παράλληλα συνεχίστηκαν οι εργασίες αναστήλωσης και συντήρησης. Διήρκεσαν 4 εβδομάδες και πραγματοποιήθηκαν με απόλυτη επιτυχία, αφού μετά την τοποθέτηση και του τρίτου κίονα του ναού και του επιστυλίου πάνω από αυτόν, το μνημείο έχει αποκτήσει ξανά την τρίτη διάστασή του και ο επισκέπτης μπορεί να αντιληφθεί το μέγεθος και το μεγαλείο του ακόμα και από την απέναντι ακτή της Αντιπάρου. Οι ανασκαφικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν με τις ευγενικές χορηγίες των Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου, των Ιδρυμάτων Α.Γ. Λεβέντη, Π.&A. Κανελλοπούλου και Ι. Λάτση και του ΔΙΚΕΜΕΣ/CYA. Συμμετείχαν, εκτός από τα μέλη της επιστημονικής ομάδας, πολλοί φοιτητές και αρχαιολόγοι από πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Το «μυστήριο» του Δεσποτικού ξεδιπλώθηκε από τα τέλη του 19ου αι. από τον Αγγλο περιηγητή Theodore Bent που έφερε στο φως θεμέλια αρχαίου ναού κοντά στη θέση Μάντρα. Αργότερα ο αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας ανέσκαψε δύο πρωτοκυκλαδικά νεκροταφεία της 3ης χιλιετίας π.Χ., ενώ ακολούθησαν κι άλλες αποστολές μέχρι το 1997, οπότε ξεκίνησε η συστηματική ανασκαφή υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Γιάννου Κουράγιου.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Η αμφιβολία ως πυξίδα του λόγου

του Θανάση Γιαλκέτση

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα ομιλίας που εκφώνησε τον περασμένο Ιούνιο ο γνωστός Ιταλός συγγραφέας Κλάουντιο Μάγκρις, στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων Milanesiana, που οργανώνει κάθε χρόνο ο δήμος του Μιλάνου.

Αν αρχίσεις να αμφιβάλλεις για τη σύζυγό σου, λέει σε ένα διήγημά του ο Ισαάκ Μπάσεβιτς Σίνγκερ, καταλήγεις να αμφιβάλλεις για τις Ιερές Γραφές. Δεν πρόκειται μόνο για ένα ευφυολόγημα. Το έργο του μεγάλου συγγραφέα, που γνώρισα καλά -μία από τις μεγάλες συναντήσεις της ζωής μου-, είναι μια αναζήτηση της αλήθειας που διαπερνιέται από τη βαθιά αίσθηση της ίσως ανέφικτης γνώσης της, αλλά και του μυστηριώδους χαρακτήρα της. Πολλά από τα πρόσωπα των αφηγημάτων του Σίνγκερ είναι ερευνητές της αλήθειας - συχνά αποτυχημένοι, αλλά στην έσχατη στιγμή αυτής της αποτυχίας είναι, χωρίς να το γνωρίζουν, μπροστά στην αλήθεια.
Αυτήν την ειρωνική προτροπή να μην αμφιβάλλουμε, που διαψεύδεται από τόσους πρωταγωνιστές των διηγημάτων και των μυθιστορημάτων του, πρέπει να την πάρουμε στα σοβαρά.
Πρώτα απ’ όλα, υπάρχει αμφιβολία και αμφιβολία. Προφανώς ο Σίνγκερ δεν έχει καμία σχέση με την αλαζονική αξίωση να γνωρίζουμε και να κατέχουμε την αλήθεια, αξίωση που είναι η μητέρα τόσων δογματισμών, αλλά και μισαλλοδοξιών και διώξεων εκείνων που δεν συμμερίζονται ή αμφισβητούν αυτήν την αλήθεια. Ο Σίνγκερ όμως δεν έχει τίποτα κοινό και με τη ρητορική της αμφιβολίας, που στους καιρούς μας περισσότερο από κάθε άλλη φορά κυριαρχεί με τις πιο κοινότοπες, πομπώδεις και στερεότυπες μορφές της.
Η δημιουργική αμφιβολία δεν είναι στενόμυαλη και υπεροπτική αδιαφορία για την αλήθεια, αδιαφορία που στις μέρες μας φαίνεται υποχρεωτική για να θεωρούμαστε πολιτισμένοι, ανοιχτόμυαλοι, εναρμονισμένοι με το πνεύμα των καιρών.
Υπάρχει μια κοινότοπη εξύμνηση της αμφιβολίας ως σχετικισμού, που γίνεται αντιληπτός όχι ως αναγκαίο συστατικό στην αναζήτηση της αλήθειας και ως διόρθωση της αλαζονείας ότι την έχουμε βρει και την κατέχουμε, αλλά ως αδιαφορία: Εγώ είμαι αντισημίτης, εσύ δεν είσαι, καθένας από τους δυο μας έχει τη δική του γνώμη, που πρέπει να είναι εξίσου σεβαστή. Τρομερή και ανόητη διαστρέβλωση της ανεκτικότητας.
Στην παραβολή των τριών δαχτυλιδιών, που επαναλαμβάνει ο Λέσινγκ στο έργο του «Νάθαν ο σοφός» -ένα αριστούργημα του Διαφωτισμού, της ελευθερίας της συνείδησης και της αυθεντικής ανεκτικότητας-, γίνεται λόγος για τρία δαχτυλίδια που συμβολίζουν τις τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες, τον εβραϊσμό, τον χριστιανισμό και τον ισλαμισμό.
Ενα από τα δαχτυλίδια είναι το αυθεντικό, το πρωτότυπο. Τα άλλα δύο -λέει η παραβολή- είναι τέλειες απομιμήσεις, που δεν μπορούν να διακριθούν από το αληθινό. Δεν είναι επομένως δυνατό να γνωρίζουμε ποια είναι η αλήθεια, την οποία μπορούμε να διαβλέψουμε μόνον έμμεσα, στην ανθρωπιά εκείνου που έχει στο δάχτυλό του το δαχτυλίδι. Εκείνος από τους τρεις που φαίνεται πιο ανθρώπινος, περισσότερο ικανός για αγάπη και κατανόηση προς τους άλλους, πιο ανοιχτός, αυτός είναι που έχει στο δάχτυλό του το αληθινό δαχτυλίδι. Η αδυναμία όμως να γνωρίσουμε την αλήθεια δεν σημαίνει ότι αυτή δεν υπάρχει.
Αυτή, λέει ο Λέσινγκ, ανήκει μόνο στον Θεό, ενώ το καθήκον του ανθρώπου είναι να την αναζητάει, να την προσεγγίζει όσο το δυνατόν περισσότερο. Την αλήθεια δεν μπορούμε να την κοιτάξουμε απευθείας, επειδή είναι αβάσταχτη, εκτυφλωτική, όπως στο ευαγγελικό επεισόδιο της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Ο Κάφκα, που τον βασάνιζε η ιδέα της αλήθειας και της αδυναμίας να τη συλλάβουμε, έλεγε ότι μόνον ο μορφασμός στο κατάπληκτο πρόσωπο που αποτραβιέται από τη θέα του είναι αληθινός.
Μόνο στην πολύχρωμη αντανάκλασή της, λέει ο Γκέτε στον «Φάουστ», κατέχουμε τη ζωή. Σε αυτή τη διαδρομή του νου και της καρδιάς, η αμφιβολία έχει έναν αναγκαίο και θεμελιώδη ρόλο. Οχι η στείρα και αλαζονική αυτοϊκανοποιημένη αμφιβολία ή εκείνη που χάνεται μέσα σε μια ψυχολογική αβεβαιότητα, αλλά η αμφιβολία ως αυτοκριτική συνειδητοποίηση των ορίων μας και των αβεβαιοτήτων μας. Με αυτήν την έννοια, η αμφιβολία είναι το άλας, η ουσία, η κινητήρια δύναμη κάθε έρευνας της σκέψης. Αν αμφιβάλλω, υποστηρίζει ο Καρτέσιος, σκέφτομαι, και αν σκέφτομαι υπάρχω.
Μέσα από τη συστηματική χρήση της αμφιβολίας φτάνουμε σε μια βέβαιη και αναμφισβήτητη πρόδηλη αλήθεια: Η αμφιβολία ως δρόμος προς την αλήθεια.
Η μεθοδική αμφιβολία -σύμφωνα με τον Καρτέσιο, αλλά ήδη και σύμφωνα με τον Αυγουστίνο- είναι μια πυξίδα του λόγου στο ταξίδι του προς την αλήθεια. Είναι επομένως το αντίθετο της απόλυτης αμφιβολίας, του ακραίου σκεπτικισμού που πρέσβευαν αρχαίοι και νεότεροι, ήδη από τον Πύρρωνα, που ήταν σύγχρονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, και από τους μαθητές του, για τους οποίους τα πράγματα είναι ανεξιχνίαστα και δεν μπορεί να διατυπωθεί κανένας ισχυρισμός γι’ αυτά, αλλά μόνον η αφασία, η σιωπή. Οδηγούνται έτσι στην αναστολή κάθε κρίσης και στην αταραξία, στην απαθή αδιαφορία που είναι η μοναδική ευτυχία· στο να είναι «χωρίς γνώμες», χωρίς κλίσεις, χωρίς ανησυχίες.
Η απόλυτη αμφιβολία των ακραίων σκεπτικιστών, ο πυρρωνισμός και άλλες ανάλογες σχολές αποκρούστηκαν ακριβώς από τους φιλοσόφους που υποστήριξαν και ακολούθησαν τη «μεθοδική αμφιβολία», θεωρώντας την αναγκαία για την αναζήτηση της αλήθειας, που με τη σειρά της είναι σταθμός περαιτέρω έρευνας μιας πληρέστερης αλήθειας. Κατά τον Καρτέσιο, η σκέψη κατέχει μια αφετηριακή βεβαιότητα απέναντι στον εαυτό της.
Η μεγάλη μπαρόκ λογοτεχνία μάς βοήθησε να κατανοήσουμε για πάντα ότι η ζωή είναι όνειρο και ότι πρέπει να αμφιβάλλουμε για τα πάντα, αλλά το εγώ που αμφιβάλλει, που ονειρεύεται, που σκέφτεται, γνωρίζει με αυτόν τον τρόπο ότι υπάρχει. Η αναζήτηση της αλήθειας προϋποθέτει ίσως την εγκατάλειψη κάθε αυθόρμητης βεβαιότητας και κάθε γνώσης που μας έχει μεταβιβαστεί, ιδίως κάθε προκατάληψης, αλλά στο τέλος της αυστηρής γνωστικής διαδικασίας η αλήθεια επιβάλλεται στη νόηση του ανθρώπου.
Η ανακάλυψη που κάνει ο άνθρωπος της ίδιας της ύπαρξής του, του εαυτού του ως όντος που αμφιβάλλει και σκέφτεται, κατορθώνει να φτάσει -σύμφωνα με τον Καρτέσιο- στην ιδέα του Θεού και στην απόδειξη της ύπαρξής του. Με αυτήν συνδέονται οι αποδείξεις των θεμελιωδών αληθειών των μαθηματικών γνώσεων. Οπως γνωρίζουμε, ο απόλυτος δυϊσμός του Καρτέσιου ανάμεσα σε res cogitans και res extensa και οι συνακόλουθες θεωρίες του για την ψυχή και το σώμα, τη βιολογία και τη φυσική, την ύλη και τη σκέψη, υποβλήθηκαν σε κριτική, για παράδειγμα από τον Νεύτωνα και τον Λάιμπνιτς.
Ο Καρτέσιος όμως επιβεβαιώνει με έμφαση ότι καμία ανθρώπινη έννοια δεν μπορεί να ξεφύγει από την αμφιβολία, που είναι το αφετηριακό σημείο για να φτάσουμε σε κάθε περαιτέρω αλήθεια. Αιώνες αργότερα, ο Χούσερλ υπογραμμίζει την αναγκαιότητα να αναστείλουμε την εγκυρότητα κάθε θεωρίας και κάθε κρίσης και προκατάληψης.
Ο Χούσερλ υποστηρίζει την αναστολή κάθε συμβατικότητας μέχρι το αισθητά προφανές, που μπορεί να συλληφθεί και να επιβεβαιωθεί μόνο με την καθαρή φαινομενολογική περιγραφή. Σύμφωνα με τον Χούσερλ, η νεότερη επιστήμη είχε καταπνίξει αυτή την αισθητή διαύγεια των πραγμάτων και της ζωής, που ήταν τόσο προσφιλής στον Γκέτε. […]

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Παγκόσμιο φαινόμενο το χάσμα μεταξύ μητροπόλεων και υπαίθρου

του Γκίντεον Ράχμαν

Πολλά βιβλία έχουν γραφτεί για την αμερικανική ενδοχώρα στην προσπάθεια να κατανοηθεί το φαινόμενο Τραμπ. Ίσως να είναι εξίσου χρήσιμο να εξετάσει κανείς τι συμβαίνει στην Ταϊλάνδη ή την Τουρκία. Γιατί η άνοδος του Ντόναλντ Τραμπ στην αμερικανική προεδρία είναι μέρος ενός πολιτικού φαινομένου -ορατού σε όλο τον κόσμο- που έχει φέρει αντιμέτωπες τις «ελίτ των μητροπόλεων» με τους επαρχιώτες λαϊκιστές των μικρών πόλεων και της υπαίθρου.
Στις εκλογές του 2016, ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα της Αμερικής -συχνά με μεγάλη διαφορά-, αλλά τον έστειλε στον Λευκό Οίκο η υπόλοιπη χώρα. Αυτή η χαμηλή επίδοση στη μητροπολιτική Αμερική ακολούθησε το μοτίβο του δημοψηφίσματος για το Brexit νωρίτερα εκείνη τη χρονιά, όταν η εκστρατεία υπέρ της εξόδου από την Ε.Ε. κέρδισε παρότι ηττήθηκε σχεδόν σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Η διαίρεση ανάμεσα στις πόλεις και στην ύπαιθρο αντιπροσώπευε επίσης και ένα εκπαιδευτικό χάσμα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ψηφοφόροι που δεν είχαν πανεπιστημιακή μόρφωση ψήφισαν σε ποσοστό 73% υπέρ της αποχώρησης, ενώ όσοι είχαν πτυχίο πανεπιστημίου ψήφισαν κατά 75% υπέρ της παραμονής. Το αντίστοιχο συνέβη στις ΗΠΑ, όπου ο Τραμπ διακήρυξε κατά την προεκλογική εκστρατεία: «Αγαπάμε όσους έχουν χαμηλή μόρφωση».
Το χάσμα ανάμεσα στη μητροπολιτική ελίτ και τη λαϊκιστική ενδοχώρα είναι φανερό στην πολιτική ζωή της Δύσης. Αυτό που δεν έχει επισημανθεί ιδιαίτερα είναι ότι η ίδια διαίρεση καθορίζει ολοένα περισσότερο την πολιτική και εκτός Δύσης, σε μέρη με πολύ διαφορετική κουλτούρα και επίπεδο ανάπτυξης, όπως η Τουρκία, η Ταϊλάνδη, η Βραζιλία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
Στην Τουρκία, οι κάτοικοι πλούσιων αστικών περιοχών, όπως το Μπεσίκτας στην Κωνσταντινούπολη, απεχθάνονται τον Πρόεδρό τους Ταγίπ Ερντογάν όπως οι κάτοικοι του Μπρούκλιν απεχθάνονται τον Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά η παραδοσιακά κοσμική ελίτ της Τουρκίας έχει ηττηθεί πολλές φορές από τους ψηφοφόρους των μικρών πόλεων που στηρίζουν τον Ερντογάν. Το Ισραήλ έχει μετακινηθεί προς την εθνικιστική Δεξιά, αλλά το Τελ Αβίβ, η πιο κοσμοπολίτικη πόλη της χώρας, παραμένει ένα προπύργιο του κοσμικού φιλελευθερισμού με αριστερό δήμαρχο.
Το ίδιο χάσμα εμφανίζεται στη νοτιοανατολική Ασία. Στις Φιλιππίνες, ο Ροντρίγκο Ντουτέρτε, ένας λαϊκιστής με το στιλ του Τραμπ, κέρδισε την εξουσία απέναντι στη φιλελεύθερη ελίτ της «αυτοκρατορικής Μανίλας». Στην Ταϊλάνδη, την τελευταία δεκαετία η πολιτική ζωή καθορίζεται από μια πικρή και συχνά βίαιη διαίρεση ανάμεσα στην πρωτεύουσα Μπανγκόκ και στον αγροτικό Βορρά.
Ακόμα και οι όροι που χρησιμοποιούνται για να περιγραφούν οι διαιρέσεις είναι παρόμοιες. Στην Τουρκία μιλάνε για «λευκούς» και «μαύρους» Τούρκους. Στην Ταϊλάνδη είναι οι «κόκκινοι» της υπαίθρου έναντι των «κίτρινων» των πόλεων. Στις ΗΠΑ είναι οι «κόκκινες πολιτείες» και οι «μπλε πολιτείες». Ακόμα πιο εμφανής είναι η διαίρεση στην Ευρώπη. Η Ιταλία μετακινήθηκε στις πρόσφατες εκλογές προς τα λαϊκιστικά κόμματα, αλλά το Μιλάνο, η πιο πλούσια πόλη της χώρας, αντιστάθηκε στην τάση και σε μεγάλο βαθμό έμεινε πιστή στο ηττημένο Κέντρο. Στη Γαλλία, το πλούσιο κεντρικό Παρίσι συντάχθηκε πίσω από τις μεταρρυθμίσεις του Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ενώ οι λαϊκιστές κυριαρχούν στις πιο φτωχές περιοχές της χώρας. Καθώς η Ουγγαρία και η Πολωνία διολισθαίνουν προς τον αυταρχισμό, μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις έχουν γίνει στη Βουδαπέστη και τη Βαρσοβία, ενώ τα κυβερνώντα κόμματα, υπό τους Βίκτορ Όρμπαν και Γιάροσλαβ Καζίνσκι, βασίζονται στη στήριξη από τις μικρές πόλεις.
Οπότε, τι είναι αυτό που στρέφει τους κατοίκους των πόλεων εναντίον του υπόλοιπου πληθυσμού; Οι πρωτευουσιάνοι που τάσσονται κατά του Τραμπ, του Brexit, του Ερντογάν και του Όρμπαν τείνουν να είναι πλουσιότεροι και περισσότερο μορφωμένοι από τους πολιτικούς αντιπάλους τους. Στον αντίποδα, το σύνθημα που ενώνει τους οπαδούς του Τραμπ, του Brexit, του Eρντογάν ή του Όρμπαν είναι κάποια εκδοχή της υπόσχεσης να γίνουν οι χώρες τους «μεγάλες ξανά». Οι κάτοικοι των μεγάλων αστικών κέντρων είναι επίσης πιο πιθανό να έχουν ταξιδέψει ή να έχουν σπουδάσει στο εξωτερικό ή να έχουν πρόσφατα μεταναστεύσει. Για παράδειγμα, πάνω από το ένα τρίτο του πληθυσμού της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό.
Είναι δελεαστικό να περιγράψει κανείς τις πόλεις ως προπύργια του φιλελευθερισμού και την περιφέρεια ως αντιδραστική. Ίσως να αληθεύει αυτό για τις κοινωνικές αξίες, υπάρχει όμως και στις πόλεις μια τάση δυσαρέσκειας για τη δημοκρατία.
Στην Αίγυπτο, πολλά μέλη της μεσαίας τάξης των πόλεων που είχαν διαδηλώσει υπέρ της δημοκρατίας το 2011 κατέληξαν να στηρίζουν το πραξικόπημα δύο χρόνια αργότερα γιατί φοβήθηκαν ότι η εκλεγμένη κυβέρνηση των Αδελφών Μουσουλμάνων μετέτρεπε τη χώρα σε θεοκρατία. Στην Ταϊλάνδη, το 2014, ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που έβαλε τέλος στην εξουσία των «κόκκινων πουκάμισων» φαίνεται πως υποστηρίχθηκε από τη μεσαία τάξη της Μπανγκόκ. Στη Βραζιλία, προς το παρόν, οι ελεύθεροι επαγγελματίες του Σάο Πάολο και του Ρίο Ντε Τζανέιρο φαίνεται να υποστηρίζουν τη φυλάκιση για διαφθορά του αριστερού πρώην Προέδρου Ιγνάσιο Λούλα Ντα Σίλβα, αν και θα μπορούσε εύκολα να κερδίσει την ξανά την προεδρία αν του επιτρεπόταν να είναι υποψήφιος στις εκλογές που θα γίνουν εντός του 2018.
Οι μητροπολιτικές ελίτ της Δύσης δεν έχουν στραφεί ακόμα κατά της δημοκρατίας, αλλά ορισμένοι μπορεί να έχουν αμφιβολίες. Στη Βρετανία, πολλοί φανατικοί υπέρμαχοι της παραμονής στην Ε.Ε. θέλουν να ανατρέψουν την ψήφο των Βρετανών για την έξοδο. Στις ΗΠΑ, όπως επισημαίνουν οι πολιτικοί επιστήμονες Γιάσα Μουνκ και Ρομπέρτο Φόα, «η τάση της υιοθέτησης μη δημοκρατικών εναλλακτικών είναι ιδιαίτερα ισχυρή μεταξύ των πολιτών που είναι νέοι και πλούσιοι... Το 1995, μόνο το 6% των πλούσιων νεαρών Αμερικανών πίστευαν ότι θα ήταν καλό να αναλάβει την εξουσία ο στρατός. Σήμερα, την άποψη αυτή ενστερνίζεται το 35% των πλούσιων νέων Αμερικανών».
Αν κάποιοι ψηφοφόροι των μεγάλων πόλεων αμφιβάλλουν για τη δημοκρατία, οι ψηφοφόροι των μικρών πόλεων έλκονται όλο και περισσότερο από τον εθνικισμό που εκφράζουν Πρόεδροι όπως ο Τραμπ και ο Ερντογάν. Η αναζωπύρωση του εθνικισμού μπορεί να προκαλέσει διεθνείς εντάσεις, αλλά η διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στην ύπαιθρο και στις πόλεις δείχνει πως οι πιο εκρηκτικές πολιτικές πιέσεις ίσως βρίσκονται εντός των χωρών και όχι μεταξύ των χωρών.

Πηγή: Αυγή

«Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα»

Tο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων εντόπισε τον Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, καθηγητή «Οικολογίας των Πυρκαγιών» στο φημισμένο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, μοναδικό στην Ευρώπη καθηγητή στον τομέα αυτό και επικεφαλής του «Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών» (Global Fire Monitoring Center - GFMC) του ΟΗΕ
Πρόκειται για τον κορυφαίο, παγκοσμίως, καθηγητή σε θέματα πυρκαγιών και κλιματικής αλλαγής, έρχεται δε, στην Ελλάδα από το 1985, ως εκ τούτου είναι άριστος γνώστης της ελληνικής πραγματικότητας. Το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων εντόπισε τον Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, καθηγητή «Οικολογίας των Πυρκαγιών» στο φημισμένο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, μοναδικό στην Ευρώπη καθηγητή στον τομέα αυτό και επικεφαλής του «Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών» (Global Fire Monitoring Center - GFMC) του ΟΗΕ.
Η βασική αιτία της φονικής και καταστροφικής πυρκαγιάς στο Μάτι ήταν «η αλλοίωση του φυσικού τοπίου και η αλλαγή χρήσης γης», επισημαίνει στη συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, προσθέτοντας ότι η αλλαγή συνηθειών έχει οδηγήσει στην εγκατάλειψη της υπαίθρου. Και καταθέτει την πρόταση, «να εκπονηθεί ένα εθνικό, "ολιστικό σχέδιο" για την πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων καταστροφών όπως στο Μάτι».
Για το τι θα πρέπει να κάνουν άμεσα οι Ελληνες o παγκοσμίως κορυφαίος ειδικός λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Όλοι, όχι μόνο οι Ελληνες, πρέπει να προσανατολιστούμε προς τις μεταβολές που φέρνει η κλιματική αλλαγή. Θα είναι επώδυνο, διότι πρέπει να αποχαιρετίσουμε οριστικά συνήθειες του παρελθόντος, ώστε να καταστήσουμε γενικά το περιβάλλον ανθεκτικό απέναντι σε τέτοιες ακραίες καιρικές καταστάσεις. Να αποχαιρετήσουμε λ.χ. τα παλιά πολεοδομικά πρότυπα και να σχεδιάσουμε όλοι μαζί μακροπρόθεσμα. Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα. Είναι πολύ σημαντικό, διότι θα καθορίσει την μελλοντική εξέλιξη του κόσμου. Επιβάλλεται να γίνει έστω και αν πονέσει».
Στο ερώτημα εάν ήταν δυνατή η κατάσβεση δύο ταυτόχρονα εξελισσόμενων πυρκαγιών στη δυτική και ανατολική Αττική απαντά: «Oχι, διότι στο Μάτι η πυρκαγιά εξελίχτηκε εντός λίγων λεπτών», με την πρόσθετη επισήμανση ότι ακόμη και οι Αμερικανοί πυροσβέστες αδυνατούν να αντιμετωπίσουν πυρκαγιές, με ανέμους 120 χιλιομέτρων την ώρα.
Υπογραμμίζει, τέλος, το ρόλο που έπαιξαν η άναρχη δόμηση και οι στενοί, αδιέξοδοι δρόμοι ενώ στο ερώτημα του Πρακτορείου για εάν ήταν δυνατή η εκκένωση στο Μάτι ο καθηγητής Γκόλνταμερ απαντά, επικαλούμενος τη διεθνή εμπειρία και πάλι: «Οχι, σε αυτές τις συνθήκες το τυχόν σχέδιο εκκένωσης δεν θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει», με δεδομένο ότι «η φωτιά επεκτάθηκε πάρα πολύ γρήγορα και με μεγάλη δριμύτητα».
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του καθηγητή Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ στον Αντώνη Πολυχρονάκη για το Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων:

Ερ.: Κύριε καθηγητά, ποιά ήταν η βασική αιτία της καταστροφικής πυρκαγιάς στο Μάτι της Αττικής;
Απ.: Το πλέον συγκρίσιμο παράδειγμα είναι οι περσινές πυρκαγιές της Πορτογαλίας με τους περίπου 100 νεκρούς. Οι βασική αιτία είναι ίδια: η αλλοίωση του φυσικού τοπίου και η αντικατάστασή του με ένα μεταμοντέρνο τοπίο, στο οποίο οι σύγχρονοι άνθρωποι θέλουν δικαιολογημένα να ζουν. Πρόκειται για αυτό το παράδοξο της διαβίωσης στη φύση και του κινδύνου που όμως εγκυμονεί. H αυξανόμενη αστυφιλία και οι συνέπειές της οδηγούν τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο έξω από τις πόλεις το καλοκαίρι. Ετσι και στην Αθήνα οι πολίτες θέλουν να αποδράσουν, είναι λαχτάρα αλλά και ανάγκη. Το αποτέλεσμα είναι όμως ότι τα χωριά εξαφανίζονται και μεταβάλλονται σε οικισμούς, ενώ κανείς δεν ασχολείται βέβαια συστηματικά με την γεωργία ή την κτηνοτροφία. Και αυτό έχει πολλές συνέπειες.

Ερ.: Ποιές δηλαδή;

Απ.: Πηγαίνουν εκεί αυτοί που εγώ ονομάζω σύγχρονους νομάδες. Είναι πανευρωπαϊκό φαινόμενο. Παραθερίζουν εκεί, αλλά δεν ασχολούνται συστηματικά με συνήθεις παλαιότερα στα χωριά δραστηριότητες, οι οποίες συνεπάγονταν την συστηματική κατανάλωση της φυτικής βιομάζας από τα ζώα, αιγοπρόβατα ή αγελάδες. Τότε δεν υπήρχαν εύφλεκτα δέντρα και γινόταν χρήση και του πιο μικρού κομματιού ξύλου για τη θέρμανση και το μαγείρεμα. Ετσι η γη ήταν μεν γυμνή, αλλά αφαιρούνταν από τη φωτιά η βάση για να δημιουργηθεί. Οι κάτοικοι εύκολα έβλεπαν μια φωτιά, ειδοποιούσαν ο ένας τον άλλον και την έσβηναν. Ετσι δεν είχαμε πυρκαγιές αν και οι θερμοκρασίες ήταν ίδιες. Η κύρια αιτία των πυρκαγιών είναι η αλλαγή χρήσης της γής από τους επισκέπτες πλέον αυτών των περιοχών. Πρόκειται για μια προβλέψιμη καταστροφή.

Ερ.: Δύο πυρκαγιές ξέσπασαν ταυτόχρονα στην Αττική, στην Κινέτα δυτικά και -η πιο τραγική- στο Μάτι ανατολικά. Ηταν δυνατή η κατάσβεσή τους, ειδικά στο Μάτι;

Απ.: Δύσκολα, αλλά ουσιαστικά όχι, διότι στο Μάτι η πυρκαγιά εξελίχτηκε εντός λίγων λεπτών. Ακόμα και άν υποθέσουμε ότι δεν υπήρχε αλλού φωτιά και όλες οι δυνάμεις πυρόσβεσης ήταν διαθέσιμες, και πάλι το πρώτο διαθέσιμο όχημα της πυροσβεστικής θα έφτανε στην καλύτερη περίπτωση σε 10-15 λεπτά, όταν θα ήταν ήδη πολύ αργά.

Ερ.: Στο Μάτι έπνεαν ισχυροί άνεμοι με ταχύτητα έως 120 χλμ. την ώρα. Είναι δυνατή η κατάσβεση μιας πυρκαγιάς υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες;

Απ.: Ουσιαστικά όχι. Δέστε την Καλιφόρνια, η οποία είναι μια συγκρίσιμη περιοχή, διότι έχει βλάστηση ανάλογη της Μεσογείου. Ακόμα και οι Αμερικανοί, οι οποίοι είναι οι καλύτερα εξοπλισμένοι και οργανωμένοι παγκοσμίως στην αντιμετώπιση εκρηκτικού είδους πυρκαγιών, ούτε καν αυτοί δεν το καταφέρνουν. Την κατάσταση στην Ελλάδα θα πρέπει να την αξιολογήσει κανείς κάνοντας αυτήν την σύγκριση. Κρίνοντας κανείς εντελώς ουδέτερα, και χωρίς να θέλει να κατηγορήσει κάποιον, θα πρέπει απλώς να πει πως τέτοιου είδους καταστάσεις δεν είναι αντιμετωπίσιμες. Να κάνει κανείς κάτι πριν ώστε να καταπολεμήσει τις αιτίες, αυτό ναι μπορεί να γίνει. Στη δεδομένη όμως κατάσταση στο Μάτι, με το συνδυασμό κατοικιών ανάμεσα σε εύφλεκτα δέντρα, με πανικόβλητους οδηγούς αυτοκινήτων οι οποίοι μπλοκάρουν τους δρόμους, οι άνθρωποι παγιδεύτηκαν. Οι παραλληλισμοί με την Πορτογαλία και τους δεκάδες νεκρούς είναι οφθαλμοφανείς.    
Ερ.: Ποιοί άλλοι παράγοντες οδήγησαν σε αυτήν τραγωδία κύριε καθηγητά. Δεν συνέβαλαν η άναρχη δόμηση, οι στενοί, αδιέξοδοι δρόμοι;

Απ.: Σαφώς και συνέβαλαν. Ομως, ακόμα και οι Γερμανοί τουρίστες θέλουν να παραθερίζουν σε μια τέτοια όμορφη περιοχή όπως οι Ελληνες, αλλά στην κουλτούρα μας δεν είναι ενσωματωμένος ο κίνδυνος που ενυπάρχει εκεί. Ακόμα και στην Γερμανία στον πολεοδομικό σχεδιασμό, οι αρχιτέκτονες και μηχανικοί δεν λαμβάνουν υπόψη τον κίνδυνο της πυρκαγιάς. Εντός της οικίας ναι, αλλά όχι έξω. Δεν σχεδιάζουν λαμβάνοντας υπόψη τους δρόμους διαφυγής στην περίπτωση εξωτερικής πυρκαγιάς...

Ερ.: Στην Γερμανία όμως ο κίνδυνος είναι μηδαμινός...

Απ.: Πράγματι, αλλά από τέτοια δραματικά γεγονότα πρέπει να μαθαίνουμε όλοι, διότι δεν υπάρχει γυρισμός, τους νεκρούς δεν μπορούμε να τους φέρουμε πίσω... Πρέπει, επομένως, να αλλάξουμε συνολικά τον τρόπο σκέψης μας, διότι είναι δύσκολο να πεισθούν μόνο οι πολεοδόμοι, οι αρχιτέκτονες, οι μηχανικοί, αφού ολόκληρη η κοινωνία συμμετείχε σε αυτήν την εξέλιξη. Αν αντιληφθούν οι πολίτες τον τεράστιο κίνδυνο που διατρέχουν σε τέτοιες περιπτώσεις τότε και η πολιτικοί θα σκεφτούν τι πρέπει να γίνει στο μέλλον, θα το λάβουν σοβαρά υπόψη. Μέχρι να γίνουν όμως αυτά συνείδηση όλων μας θα αργήσει.

Ερ.: Άρα, τι πρέπει να γίνει;

Απ.: Η παράνομη δόμηση, οι άδειες οικοδόμησης καμένων περιοχών είναι θέματα που αντιμετωπίζονται τοπικά, αλλά πρέπει να υπάρχει έλεγχος, να τηρούνται οι νόμοι. Από την άλλη μεριά στην Γαλλία λαμβάνονται προληπτικά μέτρα σε ανάλογες περιοχές όπως είναι λ.χ. η αποψίλωση σε μια ορισμένη έκταση γύρω από τα σπίτια και η τήρηση ορισμένων προδιαγραφών για τους δρόμους. Έρχομαι στην Ελλάδα από το 1985 και έχουμε συντάξει εν τω μεταξύ και στα ελληνικά κατευθυντήριες γραμμές για τις τοπικές κοινωνίες, για την εκπαίδευση των πολιτών με τον υπ΄αριθμ. ένα ειδικό σε θέματα Προστασίας Δασικών Οικοσυστημάτων και Πυρκαγιών, τον κ. Γαβριήλ Ξανθόπουλο, του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων «ΔΗΜΗΤΡΑ». Η επίδρασή τους όμως δεν είναι ορατή ακόμα στην Ελλάδα, πρέπει να γίνουν σχετικοί νόμοι.

Ερ.: Ηταν δυνατή η εκκένωση στο Μάτι κατά την γνώμη σας;

Απ.: Οχι, σε αυτές τις συνθήκες το τυχόν σχέδιο εκκένωσης δεν θα μπορούσε να έχει λειτουργήσει. Η φωτιά επεκτάθηκε πάρα πολύ γρήγορα και με μεγάλη δριμύτητα. Θα σας παραπέμψω και πάλι στην Καλιφόρνια. Υπάρχουν και εκεί νεκροί, κάηκαν 800 σπίτια. Και αυτό σε μια χώρα με υποδειγματική οργάνωση, υποδομές, άριστο εξοπλισμό, εκπαιδευμένους πολίτες, μεγάλη εμπειρία και παράδοση στην εκκένωση περιοχών. Όταν συντρέχουν όλοι οι παράγοντες που αναφέραμε, μπορεί να επαναληφθεί η ίδια τραγωδία με τους ίδιους νεκρούς παντού. Το λέω και στην Γερμανία όταν με ρωτούν: αν η εξάπλωση της φωτιάς δεν ήταν τόσο εκρηκτική και ο άνεμος τόσο ισχυρός, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Εάν δεν συνέτρεχαν ταυτόχρονα όλοι οι μη ευνοϊκές παράγοντες και αν πρώτος οδηγός αυτοκινήτου δεν είχε μπλοκάρει το δρόμο, τότε θα μπορούσε να είχε γίνει η εκκένωση.

Ερ.: Υπάρχουν σε τέτοιες ακραίες καταστάσεις αποδοτικά συστήματα / μηχανισμοί έγκαιρης προειδοποίησης, κύριε καθηγητά;

Απ.: Υπάρχουν, και όχι μόνο για τις πυρκαγιές, αλλά χρειάζονται ρεύμα για να λειτουργήσουν. Φυσικά η προειδοποίηση μπορεί να γίνει με τις νέες τεχνολογίες, αλλά πρέπει να γίνεται από ένα σύστημα το οποίο να λειτουργεί και με μπαταρία, επειδή μπορεί να διακοπεί το ρεύμα. Για αυτό και οι παραδοσιακές σειρήνες είναι ακόμα αναγκαίες. Τα συμβατικά σταθερά τηλέφωνα λειτουργούν και με αδύναμο ρεύμα, ακόμα και με διακοπή του ρεύματος, για αυτό δεν πρέπει να καταργηθούν. Το να εστιάζουμε μόνο στις νέες τεχνολογίες δεν είναι σωστό, διότι είναι απόλυτα εξαρτημένες από το ρεύμα και είναι επίσης και ευπαθείς. Για αυτό και ανέφερα το παράδειγμα των χωριών αρχικά, διότι ακόμα και οι καμπάνες λειτουργούν σήμερα αυτόματα...

Ερ.: Μπορούσε η ελληνική κυβέρνηση να αποτρέψει την τραγωδία;

Απ.: Όχι, δεν ήταν αποτρέψιμη υπό τις δεδομένες συνθήκες, στη δημιουργία των οποίων συνέβαλε ολόκληρη η κοινωνία. Αυτό είναι το καθοριστικό. Πρέπει να διαπιστώνονται συλλογικά οι αιτίες και να αντιμετωπίζονται συλλογικά.

Ερ.: Τι πρέπει να γίνει δηλαδή τώρα;

Απ.: Η σημαντικότερη πρότασή μου είναι μου να γίνει ένα στρογγυλό τραπέζι με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων και να εκπονηθεί ένα εθνικό, «ολιστικό σχέδιο» για την πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων καταστροφών όπως στο Μάτι. Ελάχιστες χώρες έχουν, αλλά αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση. Η Ελλάδα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί, να λάβει υπόψη τις αλλαγές στην κοινωνία, το περιβάλλον, τις χρήσεις γης, το κλίμα. Πρέπει να αποφασίσει συλλογικά τι πρέπει να γίνει. Διαθέτει επαρκή αριθμό εξαιρετικών επιστημόνων, όπως τον κ. Γ. Ξανθόπουλο, τον Γιώργο Ευτυχίδη, στέλεχος του Κέντρου Μελετών και Ασφάλειας (ΚΕΜΕΑ), τον Ιωάννη Μητσόπουλο, καθηγητή στο Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης (ΑΤΕΙ), ή τον Γιώργο Μαλλίνη, επίκουρο Καθηγητή στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό όπως εμείς, είμαστε πάντα στη διάθεση σας και δεν θα κοστίσει τίποτα, θα το κάνουμε από αίσθηση ευθύνης.

Ερ.: Έκαναν οι Ελληνες εμπειρογνώμονες ό,τι έπρεπε μέχρι τώρα;

Απ.: Όλοι επεσήμαναν ανέκαθεν στους πολιτικούς τα θέματα. Η κάθε κυβέρνηση είναι φυσικά υπεύθυνη για τη χώρα της. Οι κυβερνήσεις έρχονται και παρέρχονται, αλλά το σχέδιο μένει. Σε ένα κόσμο που αλλάζει ταχύτητα, πρέπει να υπάρχει κάποιος με μνήμη για να σημαίνει συναγερμό. Οι ειδικοί την διαθέτουν, αλλά δεν αποφασίζουν. Πρέπει να συνδεθούν πάρα πολύ στενά με αυτές τις διαδικασίες. Ομως η αυταρέσκεια των πολιτικών, και δεν εννοώ αποκλειστικά την παρούσα κυβέρνηση, οδηγεί στο μην κάνουν αυτό που τους προτείνουν. Χρειάζεται μια εθνική πολιτική. Πρέπει να γίνει κάποτε η αρχή. Το 2013 έγινε ένα σχετικό στρογγυλό τραπέζι με αφορμή τις πυρκαγιές στη Χίο -στο οποίο προσκλήθηκα και εγώ- από το Ίδρυμα «Μαρία Τσάκος». Τώρα πρέπει γίνει το επόμενο...

Ερ.: Άμεσα τι πρέπει να κάνουν οι Έλληνες;

Απ.: Όλοι, όχι μόνο οι Ελληνες, πρέπει να προσανατολιστούμε προς τις μεταβολές που φέρνει η κλιματική αλλαγή. Θα είναι επώδυνο, διότι πρέπει δυστυχώς να αποχαιρετίσουμε οριστικά ορισμένες από τις συνήθειες του παρελθόντος, που έκαναν την ζωή μας πιο ωραία, ώστε να καταστήσουμε γενικά το περιβάλλον ανθεκτικό απέναντι σε τέτοιες ακραίες καιρικές καταστάσεις. Να αποχαιρετήσουμε λ.χ.τα παλιά πολεοδομικά πρότυπα και να σχεδιάσουμε όλοι μαζί μακροπρόθεσμα. Η κλιματική αλλαγή πρέπει να γίνει μεγάλο πολιτικό θέμα. Είναι πολύ σημαντικό, διότι θα καθορίσει την μελλοντική εξέλιξη του κόσμου. Επιβάλλεται να γίνει έστω και αν πονέσει.

Λίστες κι επιθυμίες άλλων εποχών

Ανατριχίλα προκάλεσε στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη η λίστα εξόντωσης εικοσιπέντε χιλιάδων προσώπων που θεωρούνται εχθροί της άκρα δεξιάς. Η εύρεση της λίστα έγινε μετά από έφοδο της αντιτρομοκρατικής σε χώρο ακροδεξιών εξτρεμιστών στο βόρειο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Πομερανία. Πέρα απ’ αυτή τη λίστα, οι αρχές είναι ενήμερες και για μια ακόμη με δέκα χιλιάδες ονόματα, την οποία είχε στην κατοχή της η νεοναζιστική NSU. Όπως έγινε γνωστό την Τρίτη, η λίστα αυτή περιείχε ονόματα και διευθύνσεις ανθρώπων που οι νεοναζί θα εξόντωναν σε περίπτωση πολιτικής κρίσης όπου θα τους δινόταν η ευκαιρία να δράσουν.
Οι συγκεκριμένες ανησυχητικές αποκαλύψεις, μου θύμισαν τις πρώτες μέρες μετά την δολοφονία του Παύλου Φύσσα, όπου αρκετά πρόσωπα δήλωναν πως ο αντιφασίστας ράπερ ήταν για καιρό στο στόχαστρο των νεοναζί. Οι προβληματισμοί μου εντάθηκαν περισσότερο όταν άκουσα κατά τη διάρκεια της τροπολογίας Σταθάκη για το γκρέμισμα των αυθαιρέτων (μαζί μ’ αυτών της Μακρονήσου) τον «υπαρχηγό» της Χρυσής Αυγής Χρήστο Παππά να απαιτεί να μην πειράξουν την Μακρόνησο διότι «θα χρειαστεί».
Όμως η θρασυδειλία αυτών των προσώπων είναι γνωστή κι απερίγραπτη. Αφού πρώτα ξεστομίζουν τις απειλές μετά φοβισμένοι για τις συνέπειες, τις παίρνουν πίσω προσπαθώντας να μπαλώσουν τις αξιόποινες πράξεις τους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο υπαρχηγός της Χρυσής Αυγής δήλωσε πως εννοούσε πως η Μακρόνησος θα χρειαστεί ως ιστορικό μνημείο. Όμως μέσα στην αναμπουμπούλα, ο χαρούμενος λύκος ξεστομίζει κρυφούς πόθους που τον εκθέτουν.
Αλήθεια, ποιους έχουν στόχο οι εγχώριοι νεοναζί; Ποιους θα στείλουν στην Μακρόνησο και ποιοι θα κάνουν κοινωνική εργασία;
Γνωρίζοντας πως οι νεοναζιστικές οργανώσεις στην Ευρώπη λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, είμαι βέβαιος πως θα υπάρχουν αντίστοιχες λίστες κι εδώ. Αυτό όμως που με μπερδεύει είναι το πόσοι τελικά βρίσκονται στη λίστα τους, διότι στις ηχογραφημένες κλήσεις που ακολούθησαν μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, οι χρυσαυγήτες ακούγονται να στοχοποιούν και τους δικούς τους ψηφοφόρους. Συγκεκριμένα στην ομιλία του Σωτήρη Δεβελέκου με έναν άλλον, ο δεύτερος χαρακτηρίζει την μάζα ως π…να που πάει με τους δυνατούς για να δεχτεί την απάντηση «να μας ψηφίζουνε και να τους γ…με, διότι δεν τους έχουμε για τίποτα άλλο και δεν τους θέλουμε για τίποτα άλλο».
Είναι γεγονός πως οι νοσταλγοί της χούντας και των σκοτεινών καιρών των δεκαετιών ’50 κι ’60 όλο και περισσότερο δυσκολεύονται να κρύψουν την επιθυμία τους για νέα καθεστώτα κάτι που φαίνεται από τις απανωτές δηλώσεις Μπαρμπαρούση και Παππά. Η επιθυμία τους είναι τόσο μεγάλη που σίγουρα κάποια στιγμή θα ξεστομίσουν και τη δικιά τους λίστα.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά

Κάθε χρόνο στις 2 Αυγούστου τιμάται η Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά (Τσιγγάνων), με πρωτοβουλία μη κυβερνητικών οργανώσεων, για να υπενθυμίσει στους πολίτες όλου του κόσμου τον αφανισμό που υπέστησαν οι Ρομά (Porrajmos στη γλώσσα τους) στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Αφορμή για τη σημερινή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά είναι η τελευταία εντολή εξολόθρευσής τους, που δόθηκε από τους Γερμανούς ναζιστές στις 2 Αυγούστου 1944. Τη νύχτα της 2ας προς 3η Αυγούστου, 2.897 γυναικόπαιδα Ρομά εκτελέστηκαν στους θαλάμους αερίων του ναζιστικού στρατοπέδου Άουσβιτς-Μπίρκεναου.
Η Μ. Γιαννακάκη, γενική γραμματέας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αναφέρει για τη σημερινή Ημέρα Μνήμης:
Η 2α Αυγούστου αποτελεί την Ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ρομά και των Σίντι από το ναζιστικό καθεστώς κατά το Β΄ Παγκόσμιο, στο Άουσβιτς. Η πορεία των Ρομά στην Ευρώπη είναι γεμάτη με ιστορίες εθνοκάθαρσης, εξευτελισμού, βασανιστηρίων, απαγωγών παιδιών, καταναγκαστικής εργασίας. Αιώνες οι Ρομά είναι στιγματισμένοι σαν εγκληματίες, κοινωνικά απόβλητοι και αγύρτες. Η πληθυσμιακή αυτή ομάδα (Ρομά, Σίντι και Μανούς) πλήρωσε το μεγαλύτερο φόρο αίματος αναλογικά κατά τη διάρκεια του β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το 25-50% του πληθυσμού των Τσιγγάνων δολοφονήθηκε, δηλαδή πάνω από 220.000 άνθρωποι. Η γενοκτονία τους παραμένει άγνωστη ακόμη και σήμερα στους πολλούς, ίσως επειδή οι Ρομά είναι διεσπαρμένοι και ανοργάνωτοι, χωρίς κρατική οντότητα για να υποστηρίξει την υπόθεσή τους ενώ εξακολουθούν να θεωρούνται από την "πολιτισμένη" Ευρώπη ως άνθρωποι β′ κατηγορίας.
Ένα κεφάλαιο ιστορίας που ακόμη δεν έχει λάβει, πανευρωπαϊκά, τη θέση που του αρμόζει στα σύγχρονα ιστορικά βιβλία, πολλές φορές ούτε ως απλή αναφορά, με τις ανάλογες συνέπειες στην κοινωνία. Μνήμες θαμμένες στην πιο σκοτεινή γωνιά της ανθρώπινης συνείδησης και της ευρωπαϊκής ιστορίας, μια επιλεκτική αμνησία που δεν αίρεται και που διαιωνίζει στερεότυπα, που αφήνει ανερυθρίαστα να αναπαράγονται λόγος και εγκλήματα μίσους κατά των Ρομά. Το έργο της κοινοτοπίας του κακού παίζεται 70 συναπτά έτη, σε βάρος ενός πληθυσμού που μετρά σήμερα πάνω από 8 εκατομμύρια ανθρώπους και που αδυνατεί να διεκδικήσει και να υπερασπιστεί βασικά Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Για την περίπτωση της Ελλάδας δεν έχουμε μια επίσημη διερεύνηση αρχείων της εποχής. Οι όποιες καταγραφές στηρίζονται σε προσωπικές μαρτυρίες. Τσιγγάνοι εκτελέστηκαν μαζί με άλλους Έλληνες πολίτες λόγω των αντιποίνων που εφάρμοζαν οι Γερμανοί κατά του πληθυσμού. Κάτι τέτοιο φαίνεται να συνέβη και στη συνοικία των Κάτω Πετραλώνων της Αθήνας το 1944, όταν μετά από συμπλοκή μεταξύ Γερμανών και ανταρτών σκοτώθηκε ένας Γερμανός στρατιώτης. Οι Γερμανοί συνέλαβαν στην ίδια συνοικία αδιακρίτως 20 Έλληνες πολίτες, τους οποίους εκτέλεσαν.
Μεταξύ αυτών ήσαν και Τσιγγάνοι κάτοικοι της περιοχής. Αυτό μαρτυρεί εξάλλου και η επιτύμβιος πλάκα στο Γ' Νεκροταφείο, όπου αναγράφεται ότι 12 Τσιγγάνοι εκτελέστηκαν μαζί με άλλους Έλληνες λόγω αντιποίνων από τους Γερμανούς κατά την περίοδο της Κατοχής.
Το 2014, με την ευκαιρία των 70 χρόνων από το Ολοκαύτωμα των Ρομά η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για μειονοτικά θέματα Rita Izsák και η Ειδική Σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Πρόληψη των Γενοκτονιών Adama Dieng κάλεσαν τις κυβερνήσεις να διασφαλίσουν το δικαίωμα στη μνήμη για τους Ρομά και να καθιερώσουν τη 2 Αυγούστου ως επίσημη ημέρα μνήμης για τα θύματα. Παράλληλα κάλεσαν τη διεθνή κοινότητα να διασφαλίσει την ένταξη αναφοράς στο μαρτύριο των Ρομά στην εκπαίδευση για το Ολοκαύτωμα και στις εκδηλώσεις για το Ολοκαύτωμα.

Το Μάτι, τα αυθαίρετα και ο Προυντόν

του Γιάννη Σιώτου

«Ω ανθρώπινο γένος! Πώς είναι δυνατόν να λιμνάζεις…μέσα σ' αυτόν τον βούρκο; Να σε κυβερνούν σημαίνει…να σου φτιάχνουν νόμους, …να σε διατάζουν άνθρωποι που δεν έχουν…ούτε γνώσεις ούτε αρετή, …να σε φορολογούν,…να σου απαγορεύουν,…με το πρόσχημα της κοινής ωφέλειας και στο όνομα του γενικού συμφέροντος να σου αρπάζουν ό,τι έχεις και δεν έχεις…με την παραμικρή αντίσταση…να σου βάζουν πρόστιμα,…να σε καταδιώκουν, να σε δικάζουν, να σε καταδικάζουν,…να σε προδίδουν και σαν μη έφταναν όλα αυτά, να σε περιπαίζουν,… να σε προσβάλλουν, να σε ατιμάζουν».
Στο χωρίο που υπάρχει στο «Idee genarale de la revolution au XIXe siècle» του Προυντόν, κάθε ρήμα είναι ψηφίδα στο ψηφιδωτό της «οικονομίας των αυθαιρέτων».
Το Μάτι κάηκε όχι -μόνο- από τους ανέμους αλλά και από νόμους, με απαγορεύσεις και «φεγγίτες». Νόμους που αδιαφόρησαν για τις ανάγκες των πολλών καθώς συντάχθηκαν για το όφελος αυτών που κυβερνούν και εκείνων που κερδοσκοπούν.
Είναι πολύ εύκολο να δείχνεις προς τα αυθαίρετα. Σίγουρα ένα ακροατήριο που δεν γνωρίζει την ιστορία τους, τις πολιτικές σκοπιμότητες και τις σχέσεις διαπλοκής που εξέθρεψαν, μπορεί, αν όχι να πεισθεί, τουλάχιστον να το αποδεχθεί ως επιχείρημα. Το να εμφανίζονται σαν «κατσαπλιάδες» της οικοδόμησης διευκολύνει τη χρονική διάχυση της πολιτικής ευθύνης και τον επιμερισμό της στα κόμματα εξουσίας των προηγούμενων 93 χρόνων. Πρόσφορο για τη διαχείριση κρίσεων, αλλά ηθικά, ανήθικο και παρελκυστικό.
Η αυθαίρετη δόμηση ξεκίνησε στην Αττική το 1922. Σύμφωνα με τον Μπίρη, η αυθαίρετη δόμηση ξεκίνησε από γειτονιές της Αθήνας: Κυψέλη, Πατήσια, Αγ. Αρτέμιος, Νέος Κόσμος, Πετράλωνα. Παράνομοι καρποί ενός πολιτικού συστήματος που αδυνατούσε να αντιμετωπίσει τις διογκούμενες και πιεστικές ανάγκες στέγασης των προσφύγων.
Με τα χρόνια η αυθαίρετη δόμηση μετακινούνταν προς τα προάστια και μετά στις εσχατιές των μεγάλων πόλεων. Πιθανόν τότε το πολιτικό σύστημα να αντιλήφθηκε τα θέλγητρα και τις κρυφές -οικονομικές και πολιτικές- χάρες της και έτσι τη… σπίτωσε. Νόθο τέκνο της, το οικονομικό θαύμα της δεκαετίας του '60. Καρποί, τα δισ. των φόρων, τα μεροκάματα στα αυθαίρετα και στις υποδομές και πολλοί ακόμη. Η αυθαίρετη δόμηση ωρίμαζε και οι πολιτικοί όχι μόνο δεν τη «λευτέρωσαν», αλλά την «έβγαλαν στο κλαρί» για να απαλλαχθούν από το δημοσιονομικό βάρος της στεγαστικής πολιτικής.
Η βιβλιογραφία δεν προσφέρει πλήρεις ποσοτικές μετρήσεις (κύκλος εργασιών και πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις σε δημοσιονομικό και εθνικολογιστικό επίπεδο) της «οικονομίας των αυθαιρέτων» από το 1922 μέχρι σήμερα. Κάποιοι υπολογισμοί εμφανίζουν ένα ποσό που σε σημερινές τιμές προσεγγίζει το 1 τρισ. ευρώ. Από αυτά, ο κύκλος εργασιών για την αγορά οικοπέδων, την κατασκευή και τον εξοπλισμό κινείται -σε σημερινές αξίες- σε 100-200 δισ. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν και: οι επενδύσεις σε υποδομές, τα φορολογικά έσοδα (κεφαλαίου, εισοδήματος, έμμεση φορολογία, ρυθμίσεων), τα έσοδα των ΔΕΚΟ, οι εισπράξεις και δαπάνες των ΟΤΑ… Σε μια πολλαπλασιαστική προσέγγιση θα πρέπει να συνυπολογιστούν δεκάδες κατηγορίες δαπανών και εσόδων: από τα ένσημα των οικοδόμων μέχρι τη βενζίνη για το πήγαινε-έλα στις «αυθαιρετουπόλεις».
Κάθε «αυθαιρετούπολη» κρύβει ιστορίες πλουτισμού, πολιτικής εκμετάλλευσης, διαπλοκής και διαφθοράς. Ολοι κέρδιζαν από τα αυθαίρετα: οικοπεδούχοι, εργολάβοι, γραφειοκράτες και πολιτικοί. Ποτέ δεν θα μάθουμε πόσες πολιτικές καριέρες, πόσες πολιτικές φαμίλιες, πόσοι επιχειρηματικοί κολοσσοί και πόσοι προϋπολογισμοί οικοδομήθηκαν πάνω σε… αυθαίρετα. Δεν θα το μάθουμε γιατί όλοι -και το κράτος- τηρούσαν «διπλά βιβλία». Οι επενδύσεις στις αυθαίρετες κατασκευές ποτέ δεν καταγράφηκαν στο ΑΕΠ, αλλά οι φόροι βεβαιώνονταν. Η διαπλοκή και η διαφθορά καταγράφονται σε… τσακαλωμένα και θαμμένα σημειωματάρια, αλλά οι ψήφοι έκριναν εκλογικά αποτελέσματα. Τα έσοδα από τις νομιμοποιήσεις περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό, αλλά τα κέρδη των εμπλεκομένων στη βιομηχανία των αυθαιρέτων είναι άγνωστα: 20, 30, 40 δισ. σε σημερινές αξίες; 
Ηταν ένα «κούρσο» από όλο το πολιτικό σύστημα. Δεν είχαν όλοι τον ίδιο βαθμό εμπλοκής ούτε οικονομικά οφέλη. Ομως όλοι συνέβαλαν στο να βρεθούν οι αυθαιρετούχοι σε ομηρία από ένα κράτος που εξακολουθεί να τους καταδικάζει, να τους περιπαίζει, να τους ατιμάζει και να τους προσβάλλει κάθε φορά που μιλά για βοηθήματα αντί να απολογείται με… επανορθώσεις.

ΥΓ.1 Υπάρχουν -και- ιστορίες: νεόπλουτων, «έχω τα μέσα», «αγοράζω τα πάντα», «ξέρεις ποιος είμαι εγώ», αλλά δεν είναι ο κανόνας.
ΥΓ.2 Θα ήταν λειψή η ιστορία των αυθαιρέτων αν αποσυνδεόταν από τον συνδικαλισμό των οικοδόμων, τις κατεδαφίσεις παραγκουπόλεων, τις διεκδικήσεις αστικής γης από αστέγους, αλλά και από τις θέσεις ρυθμίσεων για τα αυθαίρετα.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Νέα μόνιμη έκθεση με εκπλήξεις στο Μουσείο Ακρόπολης

Συνολικά 1.290 αρχαία αντικείμενα που χρονολογούνται από την τελική Νεολιθική Εποχή (περίπου 3000 π.Χ.) ως τον 10ο αιώνα μ.Χ., θα αποτελούν τη μόνιμη έκθεση των κινητών ευρημάτων στη στάθμη -1 του Μουσείου Ακρόπολης, όπως έγινε γνωστό σήμερα στο Συμβούλιο Μουσείων, τα μέλη του οποίου έδωσαν ομόφωνα το «πράσινο φως» στη σχετική μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη.
Η παρουσίασή τους σε μια ειδική προθήκη-«σχισμή» που θα περιτρέχει τους τοίχους του υπογείου για περίπου 35 μέτρα, αλλά και οι εκπλήξεις που θα συναντούν οι επισκέπτες κατά την περιήγησή τους στον χώρο της ανασκαφής, (όπως η προθήκη - προσομοίωση ενός μεταλλικού και διάτρητου πηγαδιού με τα αντικείμενα, όπως ακριβώς βρέθηκαν στο αυθεντικό πηγάδι ή η ημιυπαίθρια «αίθουσα» επιφάνειας 76 τ.μ. όπου θα παρουσιάζονται, μεταξύ άλλων, αγάλματα θεοτήτων, πορτρέτα και προτομές αθλητών, φιλοσόφων και εύπορων αστών), υπόσχονται να δώσουν προστιθέμενη αξία στο περίφημο μουσείο. Κι αυτό γιατί θα αναδεικνύει, πέρα από τα αριστουργήματα της αρχαϊκής και κλασικής περιόδου που εκτίθενται στις αίθουσές του, την καθημερινότητα των κατοίκων της περιοχής που έζησαν σε διάφορες εποχές. Με άλλα λόγια την πραγματική ζωή που συντελέστηκε σε αυτήν, όπως αναφέρει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. 
«Δεν έχουμε μια ανασκαφή την οποία στεγάσαμε. Έχουμε ενσωματώσει μια ανασκαφή στην αρχιτεκτονική του Μουσείου ως έκθεμα. Είναι μια ολίγον ασυνήθιστη αντίληψη, η οποία όμως δεν είναι σχήμα λόγου, αλλά ήταν αναγκαίο να γίνει για να μπορεί η ανασκαφή να δεθεί με το Μουσείο Ακρόπολης», δήλωσε ο πρόεδρός του, Δημήτρης Παντερμαλής, που παραβρέθηκε στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Μουσείων, μαζί με τους συνεργάτες του, αρχαιολόγο Σταματία Ελευθεράτου και αρχιτέκτονα Ελένη Σπάρτση.
«Όταν είχαμε παρουσιάσει το συνολικό εκθεσιακό πρόγραμμα του μουσείου είχαμε πει ότι μπορεί η ανασκαφή να ήταν ένα τεράστιο εμπόδιο για την πρόοδο των εργασιών, στο τέλος όμως απέβη μια ευλογία, διότι το μουσείο στεγάζει κυρίως αριστουργήματα, αλλά η ζωή δεν αποτελείται μόνο από τις μεγάλες στιγμές της αρχαϊκής και της κλασικής Αθήνας. Είναι κι αυτά τα ταπεινά ευρήματα της καθημερινότητας που δίνουν μια ανάγλυφη εικόνα» ανέφερε ο κ. Παντερμαλής. «Με τα 1.290 ευρήματα, δεν βομβαρδίζεις τον επισκέπτη. Tου δίνεις μια εντύπωση. Η αντίληψή μας ήταν να μην δημιουργηθεί μέσα στην ανασκαφή ένας παραδοσιακός εκθεσιακός χώρος, αλλά ένας ανοιχτός εκθεσιακός χώρος, ο οποίος να είναι συμβατός με την ανασκαφή και να επιτρέπει στον επισκέπτη να κάνει αυτή την εναλλαγή. Να βλέπει δηλαδή τα ερείπια και μετά να κάνει τον περίπατο σε αυτή τη ‘σχισμή', που δεν θα είναι μια βιτρίνα από πάνω ως κάτω, αλλά ένα ‘άνοιγμα', στο οποίο μπορεί να ρίχνει “ματιές” που αποκαλύπτουν τι είχε αυτή η ανασκαφή».
«Είναι ένα ωραίο αποτέλεσμα. Έχουμε ένα μουσείο που όλοι καμαρώνουμε και τώρα, συμπληρωμένο με τον χώρο της ανασκαφής, θα μετρήσει ακόμα περισσότερο για το μέλλον», τόνισε από την πλευρά της η γενική γραμματέας του ΥΠΠΟΑ, Μαρία Ανδρεαδάκη - Βλαζάκη, προσθέτοντας ότι «αυτό που φάνηκε ως μειονέκτημα, καταφέρατε να το κάνετε συγκριτικό πλεόνασμα. Κάποιος που θα επισκεφτεί το Μουσείο Ακρόπολης - και ίσως δεν θα του φτάνει μια μέρα - θα βλέπει από ψηλά τους θεούς και τις λατρείες και μετά θα κατεβαίνει στην καθημερινή ζωή. Γιατί δεν καλύπτονται μόνο τα χριστιανικά χρόνια, αλλά τονίζονται επίσης η κλασική αρχαιότητα και ψήγματα της αρχαϊκής και της μυκηναϊκής περιόδου».
Όπως έχει ορίσει και η υπουργική απόφαση που ακολούθησε την ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) τον περασμένο Μάρτιο, και αφορούσε την ανάδειξη και διαμόρφωση της εν λόγω ανασκαφής σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, για την περιήγηση των επισκεπτών θα χρησιμοποιηθούν αρχαίοι δρόμοι (οι οποίοι δεν διατηρούν τα αυθεντικά οδοστρώματά τους), γεγονός που θα ενισχύει τη βιωματική εμπειρία, μεταλλικοί διάδρομοι και μεταλλικές εξέδρες, μέσω των οποίων θα κατευθύνονται στα σημαντικότερα οικοδομήματα και στην έκθεση κινητών ευρημάτων.
Εποπτικό υλικό και κείμενα θα διευκολύνουν την παρακολούθηση της εκθεσιακής αφήγησης, που διακρίνεται σε δύο μεγάλες εκθεσιακές/χρονολογικές ενότητες και ακολούθως σε 21 θεματικές ενότητες. Στην πρώτη εκθεσιακή/χρονολογική ενότητα με τίτλο «Πριν από την ένταξη στην πόλη» παρουσιάζεται η περιοχή από το 3000 π.Χ. περίπου, εποχή που έχουμε τις πρώτες ενδείξεις ανθρώπινης παρουσίας, έως το 480 π.Χ., περίοδο ένταξης της περιοχής στο τειχισμένο τμήμα της πόλης και της πολεοδομικής της οργάνωσης. Η 2η εκθεσιακή/χρονολογική ενότητα ονομάζεται «Από τη ζωή στην πόλη» και δείχνει όψεις της καθημερινής ζωής των κατοίκων που έζησαν στην αρχαία γειτονιά από τα τέλη του 5ου αι. π.Χ., εποχή πολεοδομικής οργάνωσης της αρχαίας Αθήνας, έως και τις αρχές του 13ου αι. μ.Χ., οπότε εγκαταλείφθηκε οριστικά.
Ο κ. Παντερμαλής διευκρίνισε, τέλος, ότι δεν θα υπάρχει διακριτό εισιτήριο για τη στάθμη -1 του Μουσείου, αλλά το πιθανότερο είναι να αυξηθεί λίγο το εισιτήριο (που τώρα είναι 5 ευρώ) ώστε να περιλαμβάνει όλους τους χώρους, συμπεριλαμβανομένης της ανασκαφής. Η οποία, σύμφωνα με δηλώσεις που είχε κάνει ο ίδιος στα όγδοα γενέθλια του Μουσείου Ακρόπολης, αναμένεται να εγκαινιαστεί ως ένας επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος στα αμέσως επόμενα γενέθλια, δηλαδή τον Ιούνιο του 2019.

«Αν οι Έλληνες ήξεραν Ιστορία.»

Απόσπασμα από συνέντευξη του Ρένου Αποστολίδη σε αθηναϊκή εφημερίδα της 13-6-93

«...δεν τους μαθαίνουν Ιστορία γιατί δεν συμφέρει να ξέρουν και να κρίνουν, αλλά και γιατί τα μυαλά της συντριπτικής πλειονότητας των διδασκόντων είναι χαλασμένα - όπως και ήταν χαλασμένα πριν αντίστροφα. Άλλοτε χρησιμοποιούσαν την Ιστορία στα σκολειά για να παράγουν εθνικιστικές συνειδήσεις. Μετά για να κάνουν κακή κι αδέξια προπαγάνδα ψευτοαριστερίστικη. Όλοι άπλωναν αναχρονιστικά τις ιδεούλες τους και τις πίστεις τους στο παρελθόν, κόβαν και ράβαν την ιστορία στα μικρά μέτρα τους.
Αλλ' έτσι η βαθύτερη ζήτηση της ιστορίας, που είναι κάτι το πολύ ριζικό στην ανθρώπινη συνείδηση, δεν ικανοποιείται, πεινάει επί μακρόν, κι εντέλει μαραίνεται. Σιχάθηκα μια ζωή να παλεύω να διαλύσω ψευτοϊστορικές ερμηνείες του παρελθόντος, εθνικιστών και τάχα μαρξιστών, τάχα "συντηρητικών" και τάχα "προοδευτικών", να μην θαρρούν τα παιδιά πως η αρχαιοελληνική πόλις είναι ό,τι τάχα η εθνικιστική πατρίδα, να μην βγάζουν "προδότες" τους Θεμιστοκλήδες και τους Αντρούτσους, να μην βγάζουν όλοι "προδότες" τους πολιτικούς τους αντιπάλους, να μην απλώνουν στα παρελθόντα τα παρόντα πάθη τους.
Ποια ιστορία; Ποιος την δίδαξε ποτέ σωστά; Ποιος νοιάστηκε αλήθεια; Και γι' αυτό ίσως δεν έχουμε και ιστορική μνήμη. Τι "ιστορική"; Ούτε χθεσινή δεν έχουμε! Πράγματα που τα ζήσαμε χθες, οι ίδιοι, στο πετσί μας, αφήνουμε θρασύτατα να μας τα λένε ανάποδα όλοι και δεν αντιδρούμε!» ...

Η ιστορία του Λούα

Εχθές Παρασκευή 27 Ιουλίου στη γωνία Θάσου και Επτανήσου στην Κυψέλη, συνάντησα μια κυρία που πήγαινε βόλτα με τα δυο σκυλιά της. Σταμάτησα και τα κοίταξα χαμογελώντας. Η κυρία με κοίταξε με τη σειρά της και στη συνέχεια με αιφνιδίασε:
«Αυτό είναι το σκυλί του βράχου στη θάλασσα».
Όπως ήταν φυσικό πιάσαμε την κουβέντα. Η κυρία έχει το καφεκοπτείο στην Αγίας Ζώνης, - είναι παλιό μαγαζί, οι Πατησιώτες και οι Κυψελιώτες θα το γνωρίζουν - το σπίτι της ήταν στο Μάτι. Πατρικό από τη δεκαετία του 1950. Κάηκε. Η κυρία έτρεξε έξω από το σπίτι με τα σκυλιά της, να σωθεί. Έβαλε το λουρί που βρήκε μπροστά της στο ένα σκυλί τη Σούση (το δεξί στη φωτογραφία με τα δυο σκυλάκια). Είναι πολύ δυνατό ζώο, όπως μου είπε η κυρία του, και σκέφτηκε ότι θα μπορεί να την τραβάει καθώς θα τρέχουνε.

Για το άλλο σκυλί τον Λούα, δεν έβρισκε το λουρί και προσπάθησε να φτιάξει ένα με πλαστικές σακούλες του σούπερ μάρκετ. Όταν πετάχτηκαν τρέχοντας έξω από το σπίτι, ο Λούα τρόμαξε από τις εκρήξεις και τα ουρλιαχτά και το σκασε με τη γνωστή κατάληξη στο βράχο. Η κυρία που μου διηγήθηκε την ιστορία έμεινε και εκείνη για ώρες μέσα στη θάλασσα... Το σπίτι της χάθηκε, εμείς τουλάχιστον που μένουμε στα Πατήσια και την Κυψέλη ας πηγαίνουμε να παίρνουμε τον καφέ μας από το μαγαζί της...

Πηγή: Αυγή

Τολμήστε!

Τολμήστε να αναμετρηθείτε με όλα, μικρά και μεγάλα, τα μυστικά που έχουν εδραιωθεί εδώ και δεκαετίες και αποτελούν πλέον καθεστώς. Που έθρεψαν και τρέφουν μικρές και μεγάλες, τοπικές και κεντρικές εξουσίες, για να μην υπάρξει συνέχεια και για να αλλάξει ρότα η μοίρα αυτού του τόπου. Αυτό απαιτούν τα θύματα της τραγωδίας στο Μάτι. Οι οικογένειές τους, η ελληνική κοινωνία. 
Τολμήστε να συγκρουστείτε με ατομικά και συλλογικά συμφέροντα, που αναπτύχθηκαν σε συνθήκες αυθαιρεσίας και ιδιοτέλειας, σε καθεστώς ανοχής και πελατειακών πολιτικών σχέσεων. Σπάστε το ιδιότυπο καθεστώς της συνενοχής, την ετερόκλητη κοινωνική συμμαχία των καταπατήσεων και των αυθαιρέτων που δεν υπάρχει μόνο στην πληγείσα περιοχή της Ανατολικής Αττικής αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα. Υπερασπιστείτε τον δημόσιο χώρο, δημιουργήστε προϋποθέσεις για σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης με κόστος και για την αυθαίρετη ιδιοκτησία του φτωχού, που την αφήσαν εκεί να υπάρχει ως ασπίδα της παράνομης βίλας του πλούσιου.
Τολμήστε να αποκαλύψετε όλη την εικόνα, όλης της χώρας. Οπου υπάρχει μικρή και μεγάλη παρανομία και αυθαιρεσία ανεξαρτήτως του πότε και πώς δημιουργήθηκε. Νομοθετήστε για να μην υπάρξουν άλλες παγίδες θανάτου, όπως το τραγικό Μάτι. Προχωρήστε για να μη θρηνήσουμε και πάλι σε κάποιες ακραίες καιρικές συνθήκες.
Τολμήστε να πείτε ολόκληρη την αλήθεια. Δίχως φόβο και πάθος, χωρίς να υπολογίσετε το κόστος. Το ότι θα γίνετε αντιπαθείς και θα αποκτήσετε νέους εχθρούς δεν πρέπει να σας φοβίζει. Η καθημαγμένη από τα μνημόνια ελληνική κοινωνία απαιτεί σοβαρότητα και θάρρος και είναι βέβαιο ότι θα δείξει ωριμότητα για να αντιμετωπιστεί τουλάχιστον αυτό το διαχρονικό πρόβλημα.
Τολμήστε να περάσετε από τα λόγια στις πράξεις. Κάντε αυτές που χρειάζονται. Αυτές που δεν έγιναν για δεκαετίες, αυτές που χρειάζονται, ακόμα κι αν απέναντι σε αυτές τις πράξεις συναντήσετε τον ίδιο σας τον εαυτό. Υπερβείτε τον. Μ' αυτό αναμετριέστε-αναμετριόμαστε σήμερα και αύριο. Με τον κακό εαυτό σας και εαυτό μας ως κοινωνία και ως άτομα. Αποδώστε τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ πρώτα σε σας τους ίδιους και μετά σε όλους τους υπόλοιπους. 
Τολμήστε να αναλάβετε την ευθύνη. Για το χτες που κληρονομήσατε, για το σήμερα που διαχειρίζεστε και για το αύριο από το οποίο θα κριθείτε. Είναι ιστορική η ευκαιρία που υπάρχει, που έχετε - που έχουμε. Η επόμενη πιθανότατα θα είναι πιο οδυνηρή. Για την κυβέρνηση πρώτα και κύρια, αλλά και για τα κόμματα, για τις πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις, για όλους όσοι αποτελούμε αυτή την κοινωνία πρέπει να ξεχάσουμε το ατομικό συμφέρον και να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων. Η Αριστερά όμως στη χώρα μας, που ποτέ δεν κρύφτηκε σε καμία αναμέτρηση, πρέπει να μην ξεχνά ότι όποτε τόλμησε δικαιώθηκε από την Ιστορία παρά τις συνέπειες.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Καλοσύνη κατά κακοψυχίας

του Παντελή Μπουκάλα

«Δ​​​​εν χρειάστηκε να μας το πούνε. Καταλάβαμε αμέσως ότι έπρεπε να βοηθήσουμε. Και βγήκαμε στη θάλασσα να κάνουμε ό,τι μπορούμε. Τίποτε παραπάνω. Και τίποτε λιγότερο». Ετσι απλά όρισε την ευθύνη του, την ανταπόκρισή του σε ό,τι ένιωσε σαν χρέος του, ένας από τους ψαράδες της Ραφήνας. Με τόση πίκρα μέσα του απ’ όσα είδε σε θάλασσα και στεριά, ούτε τη γοητεία της κάμερας είχε καμιά όρεξη να προσκυνήσει ούτε κανένα μπράβο ήθελε ν’ ακούσει. Εκανε το καθήκον του. Εσωσε με το ψαροκάικό του αποκαμωμένους ανθρώπους, που ο εύλογος πανικός μπροστά στις φλόγες που τους κυνηγούσαν τούς είχε ωθήσει στη θάλασσα. Τίποτε παραπάνω και τίποτε λιγότερο. Δεν ήταν ο μόνος. Ευτυχώς. Γιατί ώσπου να πάρει μπρος ο αργοκίνητος, αποσυντονισμένος κρατικός μηχανισμός, η θάλασσα από ελπίδα σωτηρίας θα είχε γίνει τάφος για πολύ περισσότερους. Στις μεγάλες δοκιμασίες, το ξέρουμε, η καλοσύνη των ανθρώπων, η ίδια η ανθρωπινότητά τους δηλαδή, βρίσκει τον φυσικό της δρόμο και εκδηλώνεται χωρίς προϋποθέσεις και όρια. Εγκαταλείπουμε τις συνήθειές μας, πετάμε την αρματωσιά που φτιάξαμε με πρώτη ύλη όσα μας προσφέρει ο εγωισμός μας, ο φιλοτομαρισμός μας μάλλον, και νοιαζόμαστε. Φερόμαστε επιτέλους αυθόρμητα.
Θα λέγαμε όμως ψέματα αν ισχυριζόμασταν ότι η ανθρωπιά που θριαμβεύει όταν μας πλήττουν τραγωδίες αφήνει γερή μνήμη πίσω της, ικανή να αντιμετωπίσει το πάγωμα των αισθημάτων που έρχεται κάποια στιγμή αναπόφευκτα, μόλις μας απορροφήσουν ξανά τα δικά μας. Η περιπέτεια των ερανικών χρημάτων που προορίζονταν για τους πυρόπληκτους της Ηλείας, το 2007, δεν επιτρέπει ψευδαισθήσεις. Οταν τα ονόματα Μάκιστος και Αρτέμιδα έφυγαν από το προσκήνιο και έπαψαν να σημαίνουν θάνατος και ισόβιο πένθος, η κακότητα και η απληστία ξαναπήραν το πάνω χέρι.
Ψέματα θα λέγαμε επίσης αν διατεινόμασταν ότι και τώρα ακόμα, με άταφους τους νεκρούς μας και με δεκάδες αγνοούμενους, η φιλαλληλία είναι ο αυτονόητος τρόπος όλων. Οι ύαινες, λίγες πλην υπαρκτές, έπιασαν ήδη δουλειά. Μπουκάρουν σε καμένα σπίτια για ν’ αρπάξουν ό,τι βρουν. Βουτάνε καγκελόπορτες για να τις πουλήσουν στα τσακάλια, που λιώνουν στα χυτήριά τους από κλοπιμαία νεκροταφείων έως ράγες. Στήνουν ψεύτικους τραπεζικούς λογαριασμούς «αλληλεγγύης». Και υβρίζουν τον πόνο των ανθρώπων ανεβάζοντας φωτογραφίες αγνώστων στα σοσιαλμίντιά τους, χάριν παιδιάς. Είδος μεικτό ο άνθρωπος. Ενα θηρίο που αρκετές φορές ο πολιτισμός του είναι σκέτο λούστρο.

Πηγή: Καθημερινή

Μόνη μας ελπίδα οι Άνθρωποι

του Πέτρου Κατσάκου

Μόνη μας ελπίδα εκείνος ο Νίκος που με τους Αιγύπτιους συντρόφους του ανέβαζαν κόσμο όλη νύχτα στο καΐκι. Μόνη μας ελπίδα αυτοί που άνοιξαν τα σπίτια τους στους χαροκαμένους. Μόνη μας ελπίδα όσοι έδωσαν ένα μπουκάλι νερό στους διψασμένους. Μόνη μας ελπίδα όσοι έδωσαν μια φιάλη αίμα στους λαβωμένους. Μόνη μας ελπίδα αυτοί που είχαν τον νου και την καρδιά να μαζέψουν και τα ζώα μέσα από το κακό. Μόνη μας ελπίδα όσοι ίδρωσαν, όσοι μάτωσαν, όσοι ρίσκαραν, όσοι πάλεψαν, όσοι βούτηξαν στα βαθιά με το χέρι απλωμένο. Μόνη μας ελπίδα όσοι τίμησαν αυτό που αντιπροσωπεύουν. Μόνη μας ελπίδα οι άνθρωποι. Αυτοί που σου δίνουν την ελπίδα πως δεν έχουν όλα χαθεί. Αυτοί που σου δίνουν ελπίδα πως υπάρχει σωτηρία ακόμα και μέσα στην καταστροφή, τον χαμό και το θανατικό. Αυτοί που, άλλος λίγο άλλος πολύ, δίνουν άλλη αξία στη λέξη άνθρωπος.
Αυτοί είναι το αποκούμπι την ώρα της ανάγκης. Αυτοί είναι το χέρι που θα σε σηκώσει την ώρα που λυγίζεις. Αυτοί είναι που θα μοιραστούν το είναι τους για να σε κρατήσουν στο ύψος σου. Αυτοί είναι που θες να έχεις δίπλα σου τη δύσκολη στιγμή. Αυτοί οι άγνωστοι συνάνθρωποι που κάνουν τον κόσμο μας να δείχνει έστω και λίγο καλύτερος, ακόμα και μέσα στη στάχτη. Αυτοί που, ανώνυμοι, θα φύγουν και θα χαθούν μέσα στο πλήθος της επόμενης μέρας χωρίς να προλάβεις να μάθεις το όνομά τους. Χωρίς να προλάβεις να τους πεις ακόμη κι ένα ευχαριστώ για τη μικρή ή τη μεγάλη βοήθεια που σου πρόσφεραν την ώρα της ανάγκης.
Μόνη μας ελπίδα είναι αυτοί. Άλλους τους λένε επαγγελματίες, άλλους τους λένε εθελοντές, άλλους τους λένε αλληλέγγυους και όλους μαζί τους λένε ανθρώπους με το άλφα κεφαλαίο όπως τους αξίζει, καθώς ξεχωρίζουν μέσα στο πλήθος της αδιαφορίας, του ωχαδερφισμού, της γκρίνιας, της ανέξοδης κριτικής, της εκ του ασφαλούς μεγαλοστομίας και της μικροπολιτικής σκατοψυχιάς. Μόνη μας ελπίδα είναι αυτοί που λειτουργούν ως αντίδοτο στον ιό της κοινωνικής αδράνειας, της αποχής και της απόστασης από την ανάγκη του συνανθρώπου. Αντίδοτο στον ιό του κάθε παντογνώστη πολυλογά που στη δύσκολη στιγμή θα απουσιάζει, μα θα δίνει πάντα το παρών σε κάθε λιθοβολισμό επί δικαίους και αδίκους.

Πηγή: Αυγή

Οι θρασύδειλοι θα κρύβονται πάντα

Υπάρχουν πολλών ειδών καθάρματα αλλά τα πιο ύπουλα είναι αυτά που βάζουν φόλες σε απροστάτευτα ζώα κι αυτά που προκαλούν πυρκαγιές κάθε καλοκαίρι στη χώρα μας. Επιτρέψτε μου να ασχοληθώ λίγο με την δεύτερη (υπο)κατηγορία.
Σ΄ αυτό το τσουβάλι δεν εντάσσω όσους βάζουν φωτιά από αμέλεια ή από γκάφα. Πολλοί απ’ αυτούς που προκαλούν αυτές τις πυρκαγιές, συμμετέχουν στην κατάσβεσή τους κι επωμίζονται αργότερα τις συνέπειες για το λάθος τους. Ούτε τους ανθρώπους με ψυχικές διαταραχές παρ’ όλο που η καταστροφή είναι και σ’ αυτές τις περιπτώσεις μεγάλη.
Σ’ αυτήν την κατηγορία τσουβαλιάζω όλα αυτά τα καθάρματα που βάζουν φωτιά για να δημιουργήσουν στρέμματα οικοπεδοποίησης (λες και δεν έχουμε πήξει στο τσιμέντο), για πολιτικούς λόγους και για συμφέροντα διαφόρων εταιριών. Σ’ αυτούς τους αλήτες που περιμένουν τις μεγάλες θερμοκρασίες και τον δυνατό άνεμο, για να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερο το καταστροφικό τους έργο. Σ’ αυτούς τους θρασύδειλους αλήτες που αυτή τη στιγμή κρύβονται διότι δεν έχουν κότσια, θέλω να κάνω τις παρακάτω ερωτήσεις. Τι έχουν να πουν για τις εικόνες που όλοι παρακολουθήσαμε χθες; Είναι ικανοποιημένοι; Πως αισθάνονται που οικογένειες κάηκαν αγκαλιασμένες; Τι σκέφτονται κάθε φορά που βλέπουν πως ο αριθμός των νεκρών μεγαλώνει;
Αν αυτά τα καθάρματα είχαν έστω λίγη ανθρωπιά μέσα τους δε θα παραδίδονταν στις αρχές μετά από τόσο μεγάλη καταστροφή. Θα έδεναν μια μεγάλη πέτρα στο λαιμό τους και θα βουτούσαν στο πιο βαθύ σημείο του πελάγους για να μας απαλλάξουν από την δολοφονική τους παρουσία. Δυστυχώς όμως οι θρασύδειλοι είναι ταυτόχρονα αναίσθητοι κι ασυνείδητοι, κάτι που θα διαπιστωθεί αν κι όποτε πιαστούν.
Τη σιωπή των δολοφόνων θα ήθελα να καλύψω με τα λόγια μιας γιαγιάκας που διασώθηκε από την πυρκαγιά. "Αχ τι τραβάτε παλικάρια μου" είπε με πόνο στους αστυνομικούς καθώς την μετέφεραν σε μια βάρκα. Οι αστυνομικοί της έδωσαν κουράγιο λέγοντάς της πως «δεν τραβάνε τίποτα». «Και βέβαια τραβάτε. Χθες σώζατε τους πνιγμένους. Σήμερα σώζετε εμάς».
Όλη η αλήθεια αγνή κι ειλικρινής, συμπυκνωμένη στα πονεμένα λόγια μιας γυναίκας που έζησε μια καταστροφή, με συγκεκριμένους αποδέκτες. Κι ο νοών νοείτω.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

«Μάτι όπως …Πομπηία»

Με κομμένη την ανάσα παρακολουθεί όλος ο πλανήτης την ανείπωτη τραγωδία που εκτυλίσσεται από το απόγευμα της Δευτέρας στην Αττική. Μεγάλα μέσα ενημέρωσης πραγματοποιούν αναλυτικά ρεπορτάζ, ενώ οι συγκρίσεις με μεγάλες τραγωδίες του παρελθόντος είναι αναπόφευκτες.
Η ιταλική La Repubblica σημειώνει «Το Μάτι δεν υπάρχει πια. Σε πολλούς ο αφανισμός του μικρού αυτού οικισμού από τις φλόγες θύμισε το τέλος της Πομπηίας από τον Βεζούβιο».
«Μητέρες με τα παιδιά τους αγκαλιά. Απανθρακωμένοι» προσθέτει η ιταλική εφημερίδα. «Το Μάτι δεν υπάρχει πια: απανθρακωμένα πτώματα, άνθρωποι να πέφτουν στη θάλασσα για να σωθούν από την πύρινη λαίλαπα, καμένα σπίτια και αυτοκίνητα, μεγάλες δασικές εκτάσεις έγινα στάχτη» προσθέτει η Il Messaggero.
«H Ελλάδα περνά μια από τι δυσκολότερες στιγμές της» μεταδίδει το πρακτορείο Bloomberg, τονίζοντας τη δήλωση του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, ότι «Ελλάδα πενθεί, αλλά δεν πρέπει να αφήσουνε το πένθος να μας καταβάλλει».
Το AP μεταδίδει, από την πλευρά του, ότι «η Τουρκία προσφέρθηκε να στείλει πυροσβεστικά αεροσκάφη στην Ελλάδα μετά τις πυρκαγιές που ξέσπασαν κοντά στην Αθήνα. Ο Τούρκος υπουργός Γεωργίας και Δασών, Μπεκίρ Πακντεμιρλί ανέφερε από την Άγκυρα ότι τα αεροσκάφη είναι σε απόσταση «45 λεπτών και αν υπάρξει αίτημα (για βοήθεια) είμαστε έτοιμοι να παρέμβουμε αμέσως». Ο Πρόεδρος Ερντογάν εξέφρασε τα συλλυπητήριά του και πρόσθεσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να συνδράμει, σημειώνει το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων.
Η Wall Street Journal σε εκτενές δημοσίευμά της αναφέρεται στις ανεξέλεγκτες πυρκαγιές που ξέσπασαν χθες στην Αττική προκαλώντας τον θάνατο δεκάδων ανθρώπων. Επισημαίνει ότι οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες με τους ισχυρούς ανέμους, αλλά και οι στενοί δρόμοι που δυσχέραιναν την εκκένωση, συνέτειναν στην αύξηση του αριθμού των νεκρών.
Οι βρετανικοί Times σε άρθρο, υπό τον τίτλο «Ελλάδα-Πυρκαγιές: θα επηρεαστούν οι διακοπές σας σε νησί;» αναφέρουν ότι οι πυρκαγιές σημειώθηκαν στην Αττική, ωστόσο οι Βρετανοί τουρίστες προτιμούν τα νησιά. Σε ειδική αναφορά στο αεροδρόμιο «Ελ Βενιζέλος», σημειώνεται ότι λειτουργεί πλέον κανονικά, αν και με κάποιες καθυστερήσεις, μολονότι είχε κλείσει νωρίτερα σήμερα και κάποιες πτήσεις εξετράπησαν αλλού λόγω του καπνού στην περιοχή. Σε Βρετανούς που ενδεχομένως (σπάνιο) είχαν προγραμματίσει να ταξιδέψουν στην πληγείσα περιοχή συστήνεται να επικοινωνήσουν με τους τουριστικούς πράκτορες, υπογραμμίζεται όμως ότι το βρετανικό ΥΠΕΞ δεν έχει εκδώσει κάποια απαγόρευση. Τέλος, η εφημερίδα αναφέρει ότι το βρετανικό ΥΠΕΞ καλεί Βρετανούς πολίτες που επλήγησαν από τις πυρκαγιές να έρθουν σε επαφή με τη βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα.
«Tουλάχιστον 50 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, εκατοντάδες τραυματίστηκαν και σχεδόν 700 άλλοι διασώθηκαν από τη θάλασσα όταν μια καταστροφική πυρκαγιά σάρωσε ένα μικρό θέρετρο κοντά στην Αθήνα» γράφει ο Guardian. «Οι τεράστιες φλόγες παγίδευσαν οικογένειες με παιδιά καθώς προσπαθούσαν να φύγουν από το Μάτι, 29 μίλια ανατολικά της ελληνικής πρωτεύουσας. «Θα κάνουμε ό, τι είναι ανθρωπίνως δυνατόν για να το ελέγξουμε», δήλωσε ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, προσθέτοντας ότι στην περιοχή της Αττικής - η οποία περιλαμβάνει την Αθήνα - έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ότι «όλες οι δυνάμεις έκτακτης ανάγκης» έχουν κινητοποιηθεί.
Η Ελλάδα επικαλέστηκε συμφωνίες πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να ζητήσει βοήθεια, σημειώνει και προσθέτει: Ένα στρατιωτικό αεροσκάφος αναμένεται να φτάσει με 60 πυροσβέστες από την Κύπρο, ενώ δύο πυροσβεστικά αεροπλάνα αναχώρησαν από την Ισπανία την Τρίτη το πρωί. Η Τουρκία έχει επίσης προσφερθεί να στείλει αεροπλάνα και ελικόπτερα. Ένας αξιωματούχος της Υπηρεσίας Πολιτικής Προστασίας περιέγραψε την κατάσταση ως «εθνική τραγωδία». Η Πυροσβεστική Υπηρεσία δήλωσε ότι 156 ενήλικες και 16 παιδιά έχουν μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Έντεκα από τους ενήλικες βρίσκονται σε σοβαρή κατάσταση. Ο Γιάννης Στρατικόπουλος από την Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας δήλωσε ότι οι προσπάθειες για την καταπολέμηση των πυρκαγιών θα συνεχιστούν μέχρι να τεθούν υπό έλεγχο. «Έχει κινητοποιηθεί κάθε κλάδος κάθε δύναμης: η πυροσβεστική, ο στρατός, η ακτοφυλακή» δήλωσε. Ο Στρατικόπουλος σημείωσε ότι είναι πολύ νωρίς για να σκεφτεί κανείς τι είχε προκαλέσει τις πυρκαγιές, αλλά απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι τα μέτρα αντιμετώπισης της κατάστασης δεν είχαν συντονιστεί καλά».
«Τουλάχιστον 60 άτομα σκοτώθηκαν κοντά στην Αθήνα καθώς οι κάτοικοι και οι τουρίστες αναγκάστηκαν να φύγουν προς τη θάλασσα» γράφει η Telegraph. Τα συνεργεία διάσωσης εντόπισαν σήμερα 26 άτομα νεκρά μερικά από αυτά νεαρά, μόλις 30 μέτρα από τη θάλασσα κοντά στο Μάτι. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Τζανακόπουλος δήλωσε νωρίς το πρωί της Τρίτης ότι η Ελλάδα είχε ζητήσει από αμερικανικά drones να «παρατηρούν και να ανιχνεύσουν οποιαδήποτε ύποπτη δραστηριότητα», καθώς «15 πυρκαγιές ξέσπασαν ταυτόχρονα σε τρία διαφορετικά μέτωπα στην Αθήνα».
«Περίπου 50 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και εκατοντάδες τραυματίστηκαν. Ο αριθμός των νεκρών αυξήθηκε απότομα την Τρίτη, αφού βρέθηκαν 26 άτομα νεκρά κοντά στην πόλη της Ραφήνας, σύμφωνα με τα συνεργεία του Ερυθρού Σταυρού και τον αντιδήμαρχο της περιοχής, Γιώργο Κόκκωλη» μεταδίδει το Al Jazeera. Ο δήμαρχος της Ραφήνας δήλωσε την ότι ο αριθμός των νεκρών «είχε ήδη ξεπεράσει τους 60». Οι πυροσβέστες στο Μάτι δήλωσαν στο Al Jazeera σήμερα ότι ήταν σε θέση να φτάσουν σε μέρη που δεν ήταν δυνατόν να φτάσουν τη Δευτέρα το βράδυ λόγω της δύναμης της φωτιάς. Οι αιτίες των πυρκαγιών είναι ακόμα άγνωστες. Οι αρχές δήλωσαν ότι θα κάνουν χρήση ενός μη επανδρωμένου drone από τις Ηνωμένες Πολιτείες την Τρίτη για να παρακολουθήσουν οποιαδήποτε ύποπτη δραστηριότητα. Ο Αλέξης Τσίπρας και άλλοι Έλληνες αξιωματούχοι εξέφρασαν τις ανησυχίες τους για το γεγονός ότι πολλές μεγάλες πυρκαγιές ξέσπασαν ταυτόχρονα» μεταδίδει το αραβικό τηλεοπτικό δίκτυο.
«Η ελληνική κυβέρνηση μιλά για μια ‘εθνική τραγωδία’, η αστυνομία και οι πυροσβέστες την αποκαλούν ‘το χειρότερο δυνατό σενάριο’» γράφει η γερμανική Die Zeit. Ακόμη και αυτές οι δραματικές λέξεις δεν μπορούν να συγκρατήσουν τη φρίκη των καταστροφικών δασικών πυρκαγιών στην πυκνοκατοικημένη περιοχή της Ανατολικής και Δυτικής Αττικής. Τουλάχιστον 50 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, αρκετοί από τους οποίους κάηκαν ζωντανοί. Και αυτό είναι μόνο ένας πρόωρος απολογισμός. Μια τεράστια έκταση 40 χλμ καταστράφηκε. Αλλά υπάρχουν και καλά νέα, οι περισσότερες πυρκαγιές έχουν τεθεί υπό έλεγχο. Ο δήμαρχος της Ραφήνας, Βαγγέλης Μπούρνους, είπε σήμερα στο ραδιόφωνο, αυτό που πολλοί φοβούνται, ότι ο αριθμός των θυμάτων ενδέχεται να αυξηθεί ακόμα περισσότερο. Μόνο στην περιοχή του, λέγεται ότι έχουν καταστραφεί τουλάχιστον 1.200 σπίτια, καταλήγει η γερμανική εφημερίδα.
«Ενώ η αντιπολίτευση ασχολείται με την υπόθεση Μπεναλά , ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν βγαίνει από τη σιωπή του για να εκφράσει μήνυμα αλληλεγγύης στην Ελλάδα, στο έλεος φονικών πυρκαγιών» γράφει η Le Monde. Ο λογαριασμός Twitter του Μεγάρου των Ηλυσίων είχε σιγήσει τις τελευταίες μέρες και ενώ μαινόταν η υπόθεση Μπεναλά. Αλλά δεν είναι γι’ αυτή την υπόθεση, που έχει ταρακουνήσει και έχει παραλύσει την πολιτική ζωή στη Γαλλία, που ο Γάλλος Πρόεδρος λύνει τη σιωπή του, σχολιάζει η εφημερίδα. «Οι σκέψεις μας πηγαίνουν στην Ελλάδα και τα θύματα των τρομερών πυρκαγιών. Η Γαλλία και η Ευρώπη εκφράζουν την αλληλεγγύη τους τόσο προς τη Σουηδία όσο και προς την Ελλάδα και προσφέρουν βοήθεια» αναφέρει το μήνυμα στον λογαριασμό του Μακρόν.
Ο ανθρώπινος απολογισμός των πυρκαγιών που καταστρέφουν τα περίχωρα της Αθήνας δεν σταματά να βαραίνει. Στους 50 ήταν οι νεκροί το πρωί της Τρίτης. 26 πτώματα βρέθηκαν στην αυλή ταβέρνας στο Μάτι, παραλιακό οικισμό που χτυπήθηκε σφοδρά από τις φλόγες. Οι αρχές αναζητούν ακόμα αγνοουμένους στα αποκαΐδια των σπιτιών. Πολλές δεκάδες σοβαρά τραυματισμένοι περιθάλπονται στα νοσοκομεία. Η πυρκαγιά εκδηλώθηκε ταυτόχρονα σε πολλά μέτωπα και ευνοήθηκε από τους σφοδρούς ανέμους και το κύμα καύσωνα που έχουν χτυπήσει τη χώρα. Ενώ οι πυρκαγιές συνεχίζουν να εξελίσσονται την Τρίτη, η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε διεθνή βοήθεια. Τουλάχιστον 50 άνθρωποι χάθηκαν, σύμφωνα νε τον προσωρινό απολογισμό. Ο παραλιακός οικισμός Μάτι πληρώνει το βαρύτερο τίμημα. «Είναι μια πολύ δύσκολη στιγμή για την Αττική, είναι μια πολύ δύσκολη νύχτα για την Ελλάδα» δήλωσε ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ενώ οι πυρκαγιές κατέκαιαν σε διάφορα μέτωπα, ιδιαίτερα στην Αττική, προς την Κόρινθο και την Κρήτη. Επιστρέφοντας εσπευσμένα από τη Βοσνία, ο Αλέξης Τσίπρας βρήκε μία κατάσταση «εκτός ελέγχου» και μια «εικόνα χωρίς κοινό μέτρο». Την Τρίτη η Ελλάδα ξυπνούσε σε σοκ: 50 νεκροί και 170 τραυματίες. Οι αρχές φοβούνται ότι, ο ήδη τραγικός απολογισμός, θα βαρύνει καθώς έξι τουλάχιστον φωτιές ήταν ακόμα ανεξέλεγκτες το πρωί. Τα περισσότερα άτομα εγκλωβίστηκαν στα σπίτια τους ή στα αυτοκίνητά τους κοντά σε Μάτι και Ραφήνα γύρω στα 40 χιλιόμετρα ΒΑ της Αθήνας. 26 νεκροί βρέθηκαν σε αυλή κοντά σε ταβέρνα στο Μάτι, απανθρακωμένοι, 30 μέτρα από την παραλία. «Προσπαθούσαν να ξεφύγουν προς τη θάλασσα, δεν είχαν καιρό να καταφύγουν στην παραλία…. δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτή την εικόνα» δήλωσε ο πρόεδρος του Ερυθρού Σταυρού, Ν. Οικονομόπουλος. Οι εικόνες κυκλοφορούν στα ελληνικά μέσα: Άλλοι τέσσερις νεκροί έχουν βρεθεί από τις λιμενικές αρχές της χώρας. Προσπαθώντας να γλιτώσουν πολλοί άνθρωποι κατέφυγαν στη θάλασσα, όπου έπρεπε να αντιμετωπίσουν τα τεράστια κύματα, ενώ γύρω στους 700 παρέμειναν στις παραλίες της Αττικής περιμένοντας να οδηγηθούν προς το λιμάνι της Ραφήνας ώστε να σιγουρευτούν. Η αστυνομία κινητοποίησε το πρωί της Τρίτης πολλά σκάφη για να τους μεταφέρει και ιατρική ομάδα εν πλω για να παράσχει πρώτες βοήθειες. Εθελοντές μέσω Twitter καλούσαν ιδιοκτήτες σκαφών σε βοήθεια και πολλοί εθελοντές συνεισέφεραν με τα καΐκια τους στην εκκένωση των εγκλωβισμένων, ενώ εθελοντές ταξί έφτασαν στα περίχωρα της Ραφήνας για να βοηθήσουν στη μεταφορά των ανθρώπων προς την Αθήνα. Ο Ν. Οικονομόπουλος φοβάται πως ο απολογισμός θα βαρύνει πολύ, «καθώς ακόμα ελέγχονται σπίτια και αυτοκίνητα». Στην Κίνετα, δεύτερο σοβαρό μέτωπο στην Αττική, η κατάσταση ήταν εξίσου κρίσιμη καθώς έκλεισε η Εθνική Οδός Αθηνών- Κορίνθου και το τρένο σταμάτησε να λειτουργεί για πολλές ώρες. Στην Κρήτη η φωτιά δεν απείλησε κατοικημένες περιοχές και τέθηκε υπό έλεγχο την Τρίτη το πρωί.
Στα κοινωνικά δίχτυα πολλοί άνθρωποι, των οποίων συγγενείς αγνοούνταν στις περιοχές αυτές δημιούργησαν το hashtag #pirkagia τοποθετώντας τις φωτογραφίες τους και αναζητώντας νέα τους. Οι εμπρησμοί είναι συχνό φαινόμενο στην Ελλάδα. Το 2007, στις πιο καταστροφικές πυρκαγιές με 77 νεκρούς στην Πελοπόννησο και Εύβοια, η τότε κυβέρνηση δέχτηκε την κατακραυγή για την έλλειψη αποτελεσματικότητας σε αυτή την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ο Κ. Μητσοτάκης αρκέστηκε να πει: «είναι η ώρα του πένθους, της ενότητας και της αλληλεγγύης» καταλήγει η Le Monde.
Οι γιγαντιαίες πυρκαγιές που κατέστρεψαν περιοχές στην Αττική, έχουν ως αποτέλεσμα το θάνατο τουλάχιστον 60 ατόμων, συμπεριλαμβανομένων και παιδιών, σύμφωνα με προσωρινό απολογισμό, γράφει η Le Figaro. Υπάρχουν επίσης, σύμφωνα με προηγούμενο απολογισμό της κυβέρνησης, τουλάχιστον 172 τραυματίες, πολλοί εκ των οποίων σοβαρά. ιδιαίτερα στο παραθαλάσσιο οικισμό Μάτι.
«Σήμερα, 24 Ιουλίου, ο προσωρινός απολογισμός των θυμάτων των πυρκαγιών είναι 60 νεκροί. Δεκάδες άτομα έχασαν τη ζωή τους, 119 είναι τραυματίες. Οι περισσότεροι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν εσπευσμένα τα σπίτια τους, κυνηγημένοι από τη φωτιά. Κατάπληκτοι από τη βία της φωτιάς, ορισμένοι έσπευσαν να βρουν καταφύγιο στην παραλία και μέσα στη θάλασσα. Υπέστησαν ωστόσο εγκαύματα. Ολόκληρη τη νύχτα, Δευτέρας προς Τρίτη, οι πυροσβέστες προσπάθησαν μάταια να κάνουν τις φλόγες να υποχωρήσουν. Αλλά φαίνονταν μάλλον ανήμποροι μπροστά στο μέτωπο των πυρκαγιών. Πολλές εκατοντάδες άτομα διέφυγαν μέσω θαλάσσης. Σήμερα το πρωί, οι κάτοικοι ανακάλυψαν το εύρος των ζημιών. 26 άτομα βρέθηκαν απανθρακωμένα στην αυλή μιας βίλας. Οι επιζήσαντες είναι σε κατάσταση σοκ» αναφέρει στην ιστοσελίδα του ο ραδιοφωνικός σταθμός France Info.

 Πηγή: ΑΠΕ- ΜΠΕ

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Η Μαμά και η Πουτάνα (1973)

Η αγάπη μου για τον κινηματογράφο ξεκίνησε από τα παιδικά μου χρόνια. Όμως η ουσιώδης εντρύφηση μου σ' αυτήν την τέχνη σηματοδοτήθηκε όταν άρχισα να διαβάζω το περιοδικό "Σινεμά". Δε θυμάμαι αν είχε προσφερθεί σε βιντεοκασέτα ή την είχα διαβάσει σε κάποιο άρθρο, αλλά απ' αυτό το περιοδικό άκουσα για πρώτη φορά τον τίτλο αυτής της ταινίας. Αμέσως με στοίχειωσε. Πως είναι δυνατόν να βγαίνει ένα έργο στους κινηματογράφους που να περιέχει στον τίτλο του την λέξη "πουτάνα"; Μ' αυτήν την απορία, πάντα αναζητούσα την αφορμή να αφιερώσω τέσσερις ώρες για να δω ένα ακόμη κινηματογραφικό έπος. Μπορεί σήμερα για πολλούς να θεωρείται η συγκεκριμένη ταινία ξεπερασμένη, αλλά για μένα παραμένει διαχρονική διότι αναλύει με εξαιρετική σχολαστικότητα τα πάθη, τις ανασφάλειες και τον πόνο που αφήνουν οι ανολοκλήρωτοι έρωτες. 

Η ιστορία δεν έχει έναν μόνο ήρωα αλλά τρεις, οι οποίοι θα μπορούσαν να ανήκουν σ' ένα πρόσωπο. Βασικός της πρωταγωνιστής είναι ο νεαρός Αλεξάντερ. Ένας κλειστός μποέμ τύπος που περνάει την ώρα του σε μπουάτ διαβάζοντας εφημερίδες, φιλοσοφώντας με φίλους και φλερτάροντας με νεαρές κοπέλες που συναντά εκεί.  Ήδη τσακισμένος από μία παλιά σχέση, προσπαθεί να βρει την κατάλληλη κοπέλα που θα του κλέψει ξανά την καρδιά. Κατά τη διάρκεια αυτής της επίμονης αναζήτησή του, φιλοξενείται στο σπίτι μιας μεγαλύτερης γυναίκας με την οποία διατηρούν μια ελεύθερη ερωτική σχέση. Οι εύθραυστες ισορροπίες όμως αρχίζουν να ταλανίζονται επικίνδυνα όταν ο Αλεξάντερ γνωρίζει την Γερμανοπολωνή νοσηλεύτρια Βερόνικα. Η ευθυνόφοβη φύση του, τον οδηγεί σε μια ταλάντευση. Από την μια έχει την σιγουριά και την ασφάλεια που του προσφέρει η μεγαλύτερη ερωμένη κι από την άλλη ελκύεται από την ελεύθερη φύση της νεαρής κοπέλας. Με το να καθυστερεί όμως να πάρει μια απόφαση, φέρνει τις δυο γυναίκες σε μία ατέρμονη εγωιστική και κτητική σύγκρουση.

Η ιστορία μας γυρνάει στην εποχή που το Παρίσι ήταν ακόμη μουδιασμένο από τον Μάη του '68. Μποέμ τύποι, επηρεασμένοι από κείμενα του Σαρτρ, προσπαθούν να βρουν το χαμένο νόημα της ζωής κι εφαρμόζουν το δικαίωμα στην τεμπελιά. Πολύωρες συζητήσεις που δεν καταλήγουν πουθενά κι αερολογίες με τις οποίες προσπαθούν να γοητεύσουν τις κοπέλες. Κυνηγούν το πρωτοποριακό κι αυτό που θα κάνει μεγάλη εντύπωση αλλά με ουσία μηδέν, όπως ο τύπος που έκοψε το χέρι του για να το εκθέσει. Το απόγειο της Nouvelle Vague. 

Πάνω σ' αυτήν την τάση πατάει η συγκεκριμένη ταινία κάτι που την μετατρέπει σε εργαλείο ανάλυσης και προβληματισμού. Ο Αλεξάντερ είναι η εκπροσώπηση της ανδρικής ανασφάλειας και του ανόητου παλιμπαιδισμού. Εμμονικός με την πρώην ερωμένη του, μας παρουσιάζει όλο το φάσμα του ανδρικού εγωισμού που δεν αποδέχεται πως κάποιος άλλος άνθρωπος έχει προχωρήσει τη ζωή του. Επιμένει να ακούσει λόγια που ο ίδιος θέλει κι όταν δε συμβαίνει αυτό πηγαίνει στο άλλο άκρο. Η εκνευριστική ανώριμη φύση του μετατρέπεται σε εφηβικό ενθουσιασμό όταν γνωρίζει τη νοσηλεύτρια. Όπως ο ίδιος δηλώνει σε έναν φίλο του, ερωτεύεται τη νέα κοπέλα επειδή του θυμίζει την προηγούμενη σχέση του. 

Τι συμβαίνει όμως όταν διαπιστώνει πως η νέα του σύντροφος δεν έχει και την ίδια προσωπικότητα; 

Πέφτει στα μάτια του, αρχίζει να την αγνοεί κι αναπτερώνεται ο εγωισμός του όσο εκείνη τον κυνηγάει. Την ίδια στιγμή απολαμβάνει τη ζήλια της μεγαλύτερης ερωμένης του. Με λίγα λόγια, καλύπτει το κενό που νιώθει μέσα του βλέποντας δυο γυναίκες να λιώνουν γι' αυτόν. Το να παίζει όμως κανείς με την ψυχολογία και την διάθεση άλλων ανθρώπων έχει κι ένα όριο. Όταν αυτό ξεπερνιέται αρχίζει η τραγωδία. 

Οι δυο κοπέλες συνειδητοποιούν πως η μία αλληλοσυμπληρώνει την άλλη. Αυτό έχει ως συνέπεια να δυσκολεύει το μέτρο σύγκρισης μεταξύ τους κάτι που τις εμποδίζει στο να συγκρουστούν. Η μια ζηλεύει την άλλη αλλά παράλληλα τη θαυμάζει. Συμπάθια και μίσος μαζί. Αυτό όμως που αναγνωρίζει η μία στα μάτια της άλλης είναι πως αγαπούν τον ίδιο άνθρωπο με τον ίδιο τρόπο και την ίδια ένταση. Αξίζει όμως αυτή η αγάπη;

Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για ένα ακόμη ερωτικό τρίγωνο αλλά η πολυπλοκότητα της κατάστασης το αναιρεί. Οι συνεχείς κι ατελείωτοι διάλογοι φανερώνουν τον πόνο του χωρισμού και τον συναισθηματικό βρόχο όταν ο ερωτισμός τελειώνει. Επηρεασμένη αρκετά η ταινία με την φιλοσοφία του Σαρτρ, πατάει πάνω στις λέξεις προσπαθώντας μέσα από τους διαλόγους να τους δώσει μία υλιστική υπόσταση. Οι λέξεις αυτές σε τραβάνε μέσα στο έργο και σου δίνουν την αίσθηση πως κι εσύ είσαι παρόν στην κουβέντα ως ένας ντροπαλός φίλος που προτιμά να ακούει παρά να μιλάει. Ως θεατής σε μια ερωτική πράξη που προσπαθείς να συμμετάσχει αλλά ένα χέρι σε ωθεί μακριά. Κι εκεί έρχεται η απόγνωση κι η μελαγχολία. 

Γίνεσαι μάρτυρας της ψυχικής αταξίας και της σήψης που προκαλεί ο συντηρητισμός. Συνειδητοποιείς πως δε μπορείς να κάνεις την επανάστασή σου καθώς παραμένεις προσκολλημένος σε ήθη κι αξίες ξεπερασμένες. Στέκεσαι στον τοίχο και κλαις με λυγμούς για το άδικο. Πως γίνεται ένας άνδρας που έχει πάει με εκατό γυναίκες να θεωρείται μάγκας ενώ μια γυναίκα που έχει πάει με εκατό άνδρες να θεωρείται πουτάνα; Τελικά αξίζει να ανήκεις στον προοδευτικό κόσμο όταν δε σε προβληματίζει αυτή η σύγκριση; 

Άραγε έχεις εισχωρήσει στην ερωτική απελευθέρωση ή παραμένεις ακόμη πουριτανός οπότε τσάμπα η μελέτη που έχεις κάνει στις ιδέες του Μαρξ, του Σαρτρ και του Καστοριάδη; 

Κι η αγάπη; Τι είναι τελικά η αγάπη; Την απαντάει πολύ όμορφα η Βερόνικα στο ξέσπασμά της. Μπορεί να την θεωρούν πουτάνα για την σεξουαλική της απελευθέρωση αλλά η ίδια πιστεύει πως η πραγματική αγάπη βρίσκεται σε ένα ζευγάρι που συνειδητοποιημένα θέλει να κάνει ένα παιδί. Με λίγα λόγια να δώσει σάρκα κι οστά στα συναισθήματα που τρέφει ο ένας για τον άλλον. 

Η "Μαμά κι η Πουτάνα" είναι μία ταινία ευαίσθητη κι ανατρεπτική. Τονίζει τις δυσκολίες μιας κοινωνίας που μεταβάλλεται απότομα κάνοντας τους ανθρώπους να χάνουν τη γη κάτω από τα πόδια τους. Παράλληλα αποθεώνει την τρυφερότητα του έρωτα, τον πόνο της απώλειας και την αγωνία του χρόνου που κυλά ασταμάτητα και φθείρει τους ανθρώπους τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. 

Ένα μοναδικό για το είδος του αριστούργημα. 

Βαθμολογία: 9/10

Όσα μας συμβαίνουν είναι απείρως σημαντικότερα από εκείνα που γράφουμε

Η συνέντευξη του Μάνου Ελευθερίου που δόθηκε στον Βαγγέλη Χατζηβασιλείου για το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, δημοσιεύθηκε στις 21/1/2014.

«Στιχουργός τραγουδιών, που τραγουδήθηκαν και αγαπήθηκαν πολύ, ποιητής, μυθιστοριογράφος, ιστορικός της Σύρου και του μουσικού της θεάτρου, μανιώδης συλλέκτης, ζωγράφος, δημιουργός κολάζ, αλλά και συγγραφέας παιδικών βιβλίων, στα οποία θα πρέπει να προστεθούν και τα φωτογραφικά του άλμπουμ, ο Μάνος Ελευθερίου είναι ένας παραγωγός με πολλαπλά τάλαντα. 
Γεννημένος στην Ερμούπολη και βραβευμένος στα τέλη της χρονιάς που πέρασε με το Βραβείο Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, ο Μ. Ελευθερίου κάνει μια αναδρομή στη μακρά του διαδρομή στην τέχνη και μιλώντας για το έργο του λέει πως «όσα μας συμβαίνουν είναι απείρως πιο σημαντικά από εκείνα που γράφουμε, με τη διαφορά ότι δεν τα υπολογίζουμε». Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Μ. Ελευθερίου τονίζει πως μολονότι το γράψιμο είναι κάτι που τον αναγκάζει να περνάει δύσκολες νύχτες, αποτελεί έναν τρόπο για να παρατείνει τη ζωή του. Μιλάει επίσης για τα τραγούδια του, πολλά από τα οποία έχει αρχίσει τώρα να διορθώνει, για τα ιστορικά του μυθιστορήματα και την ενδελεχή έρευνα, που έχει κάνει, προκειμένου να ζωντανέψει τη συριανή κοινωνία του τέλους του 19ου αιώνα (από προγράμματα θεάτρων και φωτογραφικές συλλογές μέχρι χειρόγραφα μενού εστιατορίων), καθώς και για τα βιβλία του για παιδιά, που οφείλονται στα συνεχή «πάρε-δώσε» του με την παιδική του ηλικία.

ΕΡ: Κατά τη διάρκεια της χρονιάς που πέρασε είχατε μιαν έντονη εκδοτική δραστηριότητα. Είστε πάντοτε ενεργός και άκρως παραγωγικός...

ΑΠ: Όσο περνούν τα χρόνια, το μυαλό μου στρέφεται όλο και συχνότερα στην παιδική μου ηλικία. Από εκεί αντλώ συνεχώς εικόνες, ονόματα, αλλά και κουτσομπολιά. Το κουτσομπολιό, κουσέλι όπως το λένε στη Σύρο, ήταν απαραίτητο στις κουβέντες των γυναικών τα βράδια έξω από τα σπίτια τους. Πρέπει να υπογραμμίσω πως κατά τη διάρκεια της παιδικής μου ηλικίας βασίλευε η απόλυτη φτώχια. Ταξιδεύοντας ξανά και ξανά στο παρελθόν, σκέφτομαι πως έχω πετάξει από τη μνήμη μου πράγματα τα οποία δεν με ενδιέφεραν κι έχω κρατήσει άλλα. Μεγάλωσα και βάζω σε τάξη τα πράγματα του εαυτού μου: επιλέγω, αλλά και σβήνω ή διαγράφω. Επίσης, έχω περιορίσει, για λόγους υγείας, τις χαρές της ζωής μου: το ποτό και το τσιγάρο. Ποιο είναι, όμως, αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία; Όσα μας συμβαίνουν είναι απείρως πιο σημαντικά από όσα γράφουμε - αλλά δεν τα υπολογίζουμε. Όταν γράφω για ένα ζήτημα που με καίει, νομίζω πως θα βγει κάτι καλό -μια μπαλάντα, ας πούμε- αλλά σιγά-σιγά αρχίζω να αρρωσταίνω. Έχω εδώ και πολλά χρόνια την εντύπωση πως γράφω μέσα σε μιαν ομίχλη. Χωρίς να με κυνηγάει κανενός το αίμα, όποτε γράφω, ζω τις νύχτες του Μακμπέθ. Κακά, όμως, τα ψέματα: γράφω γιατί έτσι δίνω παράταση στη ζωή μου.

ΕΡ: Οι στίχοι των τραγουδιών σας συγκεντρώθηκαν πριν από λίγο καιρό σε έναν τόμο που, υπό τον τίτλο «Τα λόγια και τα χρόνια» καλύπτουν πενήντα χρόνια δουλειάς. Πώς αποτιμάτε σήμερα αυτή τη μακρά πορεία και πώς θα τη συσχετίζατε με την ποίησή σας;

ΑΠ: Πολλά τραγούδια δεν μου αρέσουν κι έχω αρχίσει ήδη να τα διορθώνω. Δουλεύω τώρα πάνω στο κομμάτι «Του κάτω κόσμου τα πουλιά», ένα τραγούδι που θα ήθελα να ξαναερμηνεύσει ο Γιώργος Νταλάρας. Όσο για την ποίηση, μπορεί όντως να υπάρχει στα τραγούδια μου. Οι άλλοι το πιστεύουν. Ο ίδιος δεν μπορώ να πω. Πάντως, τα τραγούδια μου άρεσαν πολύ στον Νίκο Γκάτσο. Τα συζητούσαμε τα μεσημέρια που βγαίναμε για φαγητό. Σε όλη μου τη ζωή έγραφα παράλληλα με τα τραγούδια την ποίηση και τα πεζά μου. Είχα πάντα στρατιωτική πειθαρχία ως προς τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμουν κι αυτό με βοήθησε πολύ. Δουλεύω σταθερά ένα δεκάωρο την ημέρα κι όταν χάσω κάποιες ώρες λόγω άλλων πραγμάτων τα οποία έχω να κάνω, σπεύδω την επομένη να τις αναπληρώσω. Τα τραγούδια τα έγραψα για βιοποριστικούς λόγους, τα άλλα με απασχόλησαν και με απασχολούν ως συγγραφέα.

ΕΡ: Στα ιστορικά σας μυθιστορήματα, στον Καιρό των χρυσανθέμων (2004), στη Γυναίκα που πέθανε δύο φορές (2006), αλλά και στο Πριν από το ηλιοβασίλεμα (2011), το βασικό σας θέμα είναι το θέατρο και η ζωή των ηθοποιών όχι μόνο επί σκηνής, αλλά και εκτός αυτής. Πώς μαζέψατε πώς επεξεργαστήκατε το υλικό σας;

ΑΠ: Η σκηνή με την οποία ανοίγει ο Καιρός των χρυσανθέμων είναι τοποθετημένη στο 1896. Βρισκόμαστε σε ένα αστικό σπίτι της εποχής στην Ερμούπολη και εκείνο που περιγράφεται είναι ένα δείπνο, το οποίο παραθέτουν οι οικοδεσπότες σε μια ομάδα ηθοποιών. Έπρεπε να βρω οτιδήποτε σχετιζόταν με την οικοσκευή εκείνου του σπιτιού: τι πίνακες θα υπήρχαν κρεμασμένοι στους κήπους, αλλά και τι ακριβώς θα σερβιριζόταν στους συνδαιτυμόνες. Τα πιάτα που σερβιρίστηκαν τα διάλεξα από χειρόγραφα μενού, τα οποία έχω στη συλλογή μου. Πρόκειται για τα μενού τα οποία έδιναν στους πελάτες τους τα εστιατόρια του τέλους του 19ου αιώνα στο νησί. Χρησιμοποίησα επίσης συνταγές μαγειρικής τις οποίες δημοσίευε στην Εφημερίδα των Κυριών η Καλλιρρόη Παρρέν. Τα κρασιά τα πήρα από αντίστοιχες λίστες, όπως και τα γαλλικά κονιάκ και τον τύπο των κρυστάλλινων ποτηριών. Για τις περιγραφές των φουστανιών των ηθοποιών χρησιμοποίησα φωτογραφίες από φωτογραφικές συλλογές κυριών εκείνων των χρόνων, θεατρικά προγράμματα, όπως και χειρόγραφα, μεταξύ των οποίων και χειρόγραφο της Σάρα Μπερνάρ, της οποίας ο σύζυγος ήταν γιος δημάρχου της Ερμούπολης. Έτσι προέκυψε η ιστορία της μουσικής, του θεάτρου και των ηθοποιών μιας ολόκληρης ιστορικής περιόδου.

ΕΡ: Με αντίστοιχη μέθοδο δουλέψατε και στα Μαύρα μάτια, ένα άλλο βιβλίο σας που κυκλοφόρησε το 2013 και μιλάει για τον Μάρκο Βαμβακάρη και τη συριανή κοινωνία κατά το διάστημα 1905-1920;

ΑΠ: Για τα Μαύρα μάτια το υλικό μου το άντλησα κυρίως από τα λαϊκά περιοδικά. Εκεί εντόπισα πολλές συνεντεύξεις του Μάρκου Βαμβακάρη. Οι μεγάλες εφημερίδες δεν τον καταδέχονταν κι έτσι μιλούσε σε τέτοια περιοδικά. Για να γράψω αυτό το βιβλίο κατέφυγα και σε ιστορικά στοιχεία για το θέατρο στην Ερμούπολη. Σκοπός μου, βέβαια, ήταν να αποδώσω, όσο πιο ζωντανά γινόταν, την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Έψαξα επίσης πολύ για τα ονόματα των μουσικών. Βρήκα μπουζουξή από τη Σύρο που τραγούδησε με τον ανιψιό του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη στα σύνορα Γερμανίας και Πολωνίας.

ΕΡ: Μια άλλη πλευρά της δημιουργίας σας είναι τα φωτογραφικά σας βιβλία, όπως και τα βιβλία σας για παιδιά.

ΑΠ: Με τη φωτογραφία ήθελα να πιάσω λεπτομέρειες και διαστάσεις που δεν έβλεπαν οι άλλοι. Εξ αυτού και ο σχολιασμός των φωτογραφιών. Τα παιδικά βιβλία οφείλονται στα συνεχή πάρε-δώσε που έχω με την παιδική μου ηλικία. Είδα ως παιδί τρομαχτικά πράγματα κι αυτό δεν ήταν υπόθεση μόνο ενός τόπου, αλλά ολόκληρης της Ελλάδας. Στο σχολείο μου στο δημοτικό τα τρία τέταρτα των παιδιών ήταν ξυπόλητα. Ίσως γι αυτό κάνω τώρα συλλογή από ό,τι έχει σχέση με δημοτικά σχολεία: ομαδικές φωτογραφίες μαθητών, γραμμένα ή άγραφα μαθητικά τετράδια, ενδεικτικά δημοτικών σχολείων, έλεγχοι.

ΕΡ: Τι ετοιμάζετε;

ΑΠ: Έχω ένα τελειωμένο και δύο μισά μυθιστορήματα. Κανένα από αυτά δεν είναι ιστορικό. Έχω και μια άλλη συλλογή πεζών που έχω ονομάσει «Ιστορίες ανθρώπων». Είναι ιστορίες που έχω διαβάσει στις εφημερίδες: πολιτικές, ερωτικές, σεξουαλικές. Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν επίσης διάφορα εμβόλιμα όνειρα. Κανένα δεν ξεπερνά τη μία ή τις δύο σελίδες. Έχω επιπλέον έτοιμη μια ποιητική συλλογή και καμιά πενηνταριά έμμετρα παραμύθια.