Το σφαγείο του παραλόγου...

Η παραπάνω φωτογραφία δίνει μία γερή γροθιά στο στομάχι μας. Τόσο δυνατή που αναδιπλωνόμαστε και σωριασμένοι στο πάτωμα σε εμβρυακή στάση, αναλογιζόμαστε τον κόσμο στον οποίο ζούμε. 

Πολλές φορές μας περνάει απαρατήρητη μία είδηση για 147 θύματα σε μία σχολή αλλά είναι διαφορετικό όταν βλέπουμε τα κορμιά τους σωριασμένα στο προαύλιο χώρο της σχολής. Έπειτα είναι τρομερή η υποκρισία των μέσων μαζικής ενημέρωσης τα οποία έκαναν πολύωρες και πολυήμερες αναφορές κι αναλύσεις για τα θύματα της συντριβής του αεροπλάνου που μας απασχόλησε την προηγούμενη βδομάδα, ενώ για την φρικαλεότητα στην Κένυα δεν ανέφεραν σχεδόν τίποτα. 

Κι ενώ βρισκόμαστε σε μία γιορτινή περίοδο τόσο οι καθολικοί όσο και οι ορθόδοξοι χριστιανοί, τιμώντας τη θυσία του Χριστού για την ανθρωπότητα, την ίδια ακριβώς στιγμή αδιαφορούμε για τους μάρτυρες ενός φανατισμού, που όλο και περισσότερο περικυκλώνει την Ευρώπη. Η ενοχική σιωπή της Δύσης, η οποία είναι συνυπεύθυνη για την κατρακύλα των περιοχών αυτών (Μέση Ανατολή, Αφρική), οδηγεί τον ευρωπαϊκό λαό στην απόλυτη κι απότομη καταστροφή. 

Η συγκεκριμένη σφαγή είναι το απόλυτο παράδειγμα μίσους της θρησκείας και του προσηλυτισμού απέναντι στη γνώση και την πρόοδο. Δε θα κατηγορήσω συγκεκριμένα τους μουσουλμάνους ή τους χριστιανούς. Εξάλλου και οι δυο πλευρές ανταγωνίζονται στις απάνθρωπες τακτικές τους η μία με έργα παρελθοντικά και η άλλη με τωρινά. Αυτή τη φορά κατηγορώ αυτούς που τυφλώνονται από το μίσος και τον φανατισμό μα περισσότερο κατηγορώ και καταριέμαι αυτούς που τους οπλίζουν το χέρι. Η σφαγή αυτή αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία στο χώρο που διαπράχτηκε, σε μία σχολή. Σε μία σχολή μιας φτωχής και ρημαγμένης χώρας όπου αρκετοί νέοι κάνουν περισσότερη προσπάθεια σε σχέση με μας τους πολιτισμένους κι ανεπτυγμένους Ευρωπαίους, για να μορφωθούν και να στήσουν βάσεις για την προσωπική τους πρόοδο αλλά δυστυχώς μία χατζάρα ή μία σφαίρα τους κόβει αυτήν την διαδρομή προς τη γνώση, στερώντας από τον τόπο την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. 

Η απάθεια της Ευρώπης είναι πλέον συνυπεύθυνη. Θα είναι αργά όταν επικρατήσει το απόλυτο κακό του φανατισμού γύρω από τα εδάφη της. Κι αφού η Ευρώπη θα έχει φάει ήδη τα παιδιά της μέσω της γερμανικής πολιτικής λιτότητας, το έδαφός της θα είναι μία καμμένη γη εύκολα προσπελάσιμη στον φανατισμό και το μίσος.

Σας βάζω δύσκολα σήμερα Κυριακή των Βαΐων. Ας απολαύσουμε λοιπόν για μία ακόμη φορά ως αγνό ποίμνιο, την κατάνυξη ενός ακόμη Πάσχα (Περάσματος)...

Η ακριβής αίσθηση του πνευματικού στον Α. Ταρκόφσκι

του Χρήστου Βακαλόπουλου

Το πρώτο πράγμα που μπορεί να παρατηρήσει κανείς σχετικά με τον Ταρκόφσκι/ Andrei Tarkovsky είναι ότι πρόκειται για σκηνοθέτη που έχει μεγάλη αίσθηση της ακρίβειας. Οι εικόνες του είναι ακριβείς και ποιητικές ταυτόχρονα. Θέλω να πω ότι στις ταινίες του Ταρκόφσκι μπορεί να δει ξαφνικά κανείς μια εικόνα που να του προκαλέσει μια τόσο ζωηρή εντύπωση όσο και μια έντονη εικόνα ενός θρίλερ, όπως ένα πλάνο του Χίτσκοκ. Αλλά, ενώ στον Χίτσκοκ υπάρχει ένας μηχανισμός, του οποίου η συγκεκριμένη εικόνα αποτελεί την κορύφωση, στον Ταρκόφσκι παραμένει ένα αίνιγμα. Η εντύπωση όμως σου προκαλείται, γιατί οι εικόνες του είναι τρομερά ακριβείς, διαθέτουν την αίσθηση της ύλης των πραγμάτων, της ύλης της πραγματικότητας. Επειδή σέβεται την πραγματικότητα μπορεί να την μετουσιώνει. Δεν έχει μια θολή αντίληψη των πραγμάτων, δεν είναι ποιητικίζουσες οι ταινίες του. Καταφέρουν να γίνουν ποιητικές, γιατί εμπνέονται από ένα σεβασμό για την πραγματικότητα.
(…) Ένα είδος μεταφυσικού ρεαλισμού κυριαρχεί στον κινηματογράφο του Ταρκόφσκι. Αλλά αυτός ο μεταφυσικός ρεαλισμός υπάρχει πολύ έντονα και στην πνευματική παράδοση, αποτέλεσμα της οποίας είναι ο Ταρκόφσκι.
(…) Ο κάθε άνθρωπος φτιάχνει τη ζωή του σαν ένα φιλμ. Αυτό είναι στην ουσία ο κινηματογράφος. Και οι μεγάλες ταινίες παραμερίζουν το φιλμ που ο καθένας έχει φτιάξει σε σχέση με τη ζωή του και φτάνουν στην ίδια τη ζωή. Εδώ γίνεται η υπέρβαση. Γιατί ο άνθρωπος είναι περιορισμένος, δηλαδή βλέπει περιορισμένα τον κόσμο, τον βλέπει σε μερικές διαστάσεις του. Υπάρχουν και άλλες διαστάσεις που δεν μπορεί να τις δει. Οι μεγάλες ταινίες ακουμπάνε όπως ο τυφλός στις μεγάλες διαστάσεις. Αυτή νομίζω ότι είναι και η αξία των ταινιών του Ταρκόφσκι, που ξεπερνούν την εγωιστική ταινία που φτιάχνει ο καθένας μας, την ατομική ταινία του καθενός και, με βάση μια πνευματική παράδοση, ανοίγονται στη μεγάλη ταινία.
Εκείνο που πρέπει πάντως να τονίσουμε είναι ότι ο κινηματογράφος του Ταρκόφσκι δεν είναι ένας ιδεολογικός κινηματογράφος, δεν είναι στην υπηρεσία μιας ιδέας. Καμιά εικόνα του Ταρκόφσκι δεν έχει κάποιο σύμβολο μέσα της. Γιατί αυτό ο Ταρκόφσκι το θεωρεί περιοριστικό. Θεωρεί ότι περιορίζει το νόημα της ζωής, το οποίο είναι απέραντο.

(αποσπάσματα από συνέντευξη σε ομάδα μαθητών, δημοσιεύτηκε στην έκδοση Χρήστος Βακαλόπουλος, Δεύτερη Προβολή- Κείμενα για τον κινηματογράφο 1976-89, εκδόσεις Αλεξάνδρεια 1990)

Ευρωπαϊσμός: Η παιδική ασθένεια του Ελληνισμού

του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Καταρχάς, να υπογραμμίσουμε κάτι που αν και είναι αυτονόητο, ακούγεται στ’ αυτιά μας μάλλον κάπως περίεργα. Το να είναι κανείς «Ευρωπαίος» –όποια έννοια και αν αποδίδουμε στον όρο- δεν είναι καθεαυτό κάτι καλύτερο ή ανώτερο από το να είναι Αφρικανός, Ασιάτης, Αμερικανός ή Αυστραλός. Ή μήπως όχι;
Αυτό το υποφώσκον ερωτηματικό, η πιθανότητα δηλαδή να εισπράττουμε –να θεσμίζουμε φαντασιακά- τον Ευρωπαϊσμό, πιθανόν σε ασυνείδητο επίπεδο, ως κάτι «μοναδικά μοναδικό», ενάντια και στο ίδιο το εξισωτικό πρόταγμα του, ενάντια στο ευρωπαϊκό καθώς το λέμε κεκτημένο, ίσως να αποκρύπτει κάτι βαθύτερο την νεοελληνική συλλογική ψυχοσύνθεση.
Όλοι, νομίζω, γινόμαστε καθημερινά μάρτυρες, τόσο από τα δεξιά όσο και από τα αριστερά του πολιτικού φάσματος, μιας ρητορικής που διαχέεται και διαπερνά οριζόντια το σύνολο σχεδόν του πολιτικού συστήματος. Στον Ευρωπαϊσμό ομνύει ο κάθε Τζήμερος και οι φαιδροί νεοφιλελέδες, στον Ευρωπαϊσμό ορκίζονταν οι εκσυγχρονιστές του Σημίτη, στον Ευρωπαϊσμό υποτάσσονταν οι ακροδεξιοί του Σαμαρά, στον Ευρωπαϊσμό πίνουν νερό οι ποταμίσιοι Χίπστερς και οι κηπουροί του Γιωργάκη, τον αλληλέγγυο Ευρωπαϊσμό ευαγγελίζεται, ακόμη, και η κυρίαρχη αφήγηση του ΣΥΡΙΖΑ.
Είμαι βέβαιος ότι οι πιτσιρικάδες του μέλλοντος μας θα ακούνε «Ευρωπαϊσμός» και θα ρωτάνε με κυνικό «δέος»: Ποιός είναι αυτός ο τύπος ρε μεγάλε;
Μάλιστα είναι τέτοια η νοηματοδοτική, σχεδόν υπαρξιακή, ισχύς της έννοιας «Ευρωπαϊσμός» που καταλήγουν αρκετοί να επικρίνουν τον ΣΥΡΙΖΑ για αντιευρωπαϊσμό, ενώ δεν είναι καθόλου τυχαία η προσπάθεια ταύτισης της Αντιμνημονιακής πολιτικής με αντιευρωπαϊκά χαρακτηριστικά.
Τι συμβαίνει λοιπόν, στην ελληνική κοινωνία, αν θέλει κανείς να υπερβεί τα μάλλον εύκολα σχήματα του τύπου των «ευρωλιγούρηδων» κ.λπ.; Τι συμβαίνει και αποδεχόμαστε συλλογικά τον Ευρωπαϊσμό, όχι απλά ως ένα ταυτοτικό μας χαρακτηριστικό, αλλά ως περίπου υπαρξιακό μας προαπαιτούμενο; Ένα «κάτι» εκ των ων ουκ άνευ! Δεν υπήρξε άραγε, ποτέ άλλοτε, η ελληνική κοινωνία χωρίς αυτόν τον προσανατολισμό; Γιατί μοιάζει να κινδυνεύουμε να μην υπάρχουμε χωρίς αυτόν;
Πρόκειται για μια «υπερεγωτική λειτουργία», θα σας έλεγαν οι ψυχαναλυτές.
Η Ευρώπη στην κυρίαρχη μεταπολιτευτική αφήγηση, είναι ξεκάθαρα ένα αφηρημένο πρότυπο, ένα ιδανικό. Ένα «ιδανικό του Εγώ» και όχι ένα «Εγώ-Ιδανικό». Η Ευρώπη είναι πάντα ένας στόχος, οικονομικός, κοινωνικός, πολιτισμικός, αξιακός, που πρέπει να καταφέρουμε. Η Ευρώπη ήταν και παραμένει, ένα κατόρθωμα. Η νέα Μεγάλη Ιδέα. Ένα πρωτάθλημα.
Βέβαια στην εκγύμναση προς το κατόρθωμα, δεν τίθεται καν το ερώτημα: Ποιοί να κατορθώσουν; Η «χώρα», ο «τόπος», η ελληνική κοινωνία, η ελληνική οικονομία, «εμείς»; Γιατί αυτό το «εμείς», πέρα από δείκτες, κοινωνιολογικά ή οικονομικά στοιχεία, πέρα από συλλογικότητες, συσσωματώσεις κ.λπ. είμαστε πραγματικοί άνθρωποι. Ή εν πάσει περιπτώσει προσπαθούμε. Άνθρωποι με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, νοοτροπίες, ιδέες, σκέψεις και πρακτικές, σχέσεις και ανάγκες. Άνθρωποι με πέτσα και οστά, με παρελθόν, παρόν και μέλλον(;). Είμαστε ένας πραγματικός τόπος που -κατά πάσαν πιθανότητα μέχρι νεωτέρας ευρωπαϊκής τεχνολογίας- δεν μπορεί να μεταφερθεί στις παρυφές των Γερμανικών Άλπεων.
Αλλά τι σημαίνει «Εγώ Ιδανικό» και «Ιδανικό του Εγώ»;
Το πρώτο –κατά τον Λακάν- είναι το ιδανικό της τελειότητας που το «εγώ» προσπαθεί να μιμηθεί. Το δεύτερο, αντιθέτως, είναι όταν το άτομο κοιτάζει τον εαυτό του απ’ αυτό το ιδανικό σημείο. Είναι σαν να κοιτάμε τον εαυτό μας, αφ’ υψηλού, από εκείνο το σημείο τελειότητας και να βλέπουμε –προφανώς- τη ζωή μας ως μάταιη και άχρηστη. Το αποτέλεσμα, λέει, ο Λακάν, είναι η «αναστροφή» της φυσιολογικής ζωής του ατόμου, και η θέαση της ζωής μας ως άθλιας και αποκρουστικής. 
Αναρωτιέμαι, αν υπάρχει νεοέλληνας που δεν έχει εισπράξει, ή και υιοθετήσει περισσότερο ή λιγότερο συχνά, αυτή τη οπτική συζητώντας σε επίπεδο της καθημερινότητας.
Όμως στην πραγματικότητα, η κατάσταση της νεοελληνικής κοινωνίας, είναι ακόμη σοβαρότερη. 
Ισχυρίζομαι, ότι στην νεοελληνική κοινωνία έχουν αναπτυχθεί ασυνείδητοι μηχανισμοί που διαταράσσουν την επαφή ανάμεσα στο «συλλογικό εαυτό» μας και στο περιβάλλον, δεσμεύουν το κοινωνικό μας δυναμικό, αλλά κυρίως εμποδίζουν την προσωπική-αυτόκεντρη ανάπτυξη της κοινωνίας μας.
Πρόκειται για μια κοινωνία, ένα σύστημα, που στηρίζεται σε νουθεσίες, προσταγές και έναν καταιγισμό μηνυμάτων και πληροφοριών προς τον εξ-Ευρωπαϊσμό, τα οποία εν πολλοίς δεν ενσωματώνει, δεν αφομοιώνει, αφήνοντας τα να λιμνάζουν ως ξένα σώματα μέσα στο συλλογικό ασυνείδητο.
Αλλά είναι δυνατή η ελεύθερη ανάπτυξη και ολοκλήρωση μιας κοινωνίας η οποία επιζητά την άκριτη αποδοχή συμπεριφορών και αντιλήψεων, στοχευμένων προς -και από την κορυφή του- «Ιδανικό του Εγώ», ενώ ταυτόχρονα χάνει την ικανότητα να σκέφτεται και να προβληματίζεται αυτόβουλα;
Στην «πραγματική» πραγματικότητα, η νεοελληνική κοινωνία, εδώ και δεκαετίες επιχειρεί και ενσωματώνει πρότυπα, συνήθειες, τρόπους δράσης και σκέψης, που δεν είναι πραγματικά δικές της. Ο αναντίρρητος «Ευρωπαϊσμός» είναι το όχημα, μέσω του οποίου η κοινωνία μας αποδέχεται ανεπιφύλακτα συμπεριφορές και ιδέες άλλων κοινωνιών, επειδή ακριβώς τις θεωρεί σημαντικές. Και αφού υιοθετήσει τις ιδέες αυτές, κοιτά τη δράση της από το υψηλό «ευρωπαϊκό βάθρο» της και αυτομαστιγώνεται οδυρόμενη που δεν είναι «εφάμιλλη των καλυτέρων ευρωπαϊκών». Ένας τέτοιος «ευρωπαϊσμός» μας έχει πέσει βαρύς. Ένας τέτοιος «ευρωπαϊσμός» πραγματικά δεν χωνεύεται. Ένας τέτοιος «ευρωπαϊσμός» παραμένει ξένο σώμα ακόμη και αν καταφέρνει να εγκατασταθεί στο μυαλό μας. Πρόκειται για αναφομοίωτες συνήθειες, τρόπους ενέργειας, αίσθησης και αξιολόγησης, για ξένες προσθήκες, εν τέλει, που προστίθενται στη «συλλογική προσωπικότητα» του Λαού μας, με τρόπο που ένας ψυχοθεραπευτής θα ονόμαζε «ενδοβολή».
Και όπως ο «ενδοβολικός» προσπαθεί να ευχαριστήσει τους «ενδοβλημένους» άλλους, έτσι κι εμείς ενεργούμε με τον τρόπο που πιστεύουμε ότι θα ήθελαν οι Άλλοι (οι Ευρωπαίοι) να δράσουμε. Και αλίμονο σε εκείνον που δεν θα υπακούσει στο πρόταγμα αυτό. Ο Μερκέλληνας, αυτός που έχει ενδοβάλει την Γερμανική Ευρώπη ως «Ιδανικό του Εγώ», τύπος που περιγράφουμε σε παλαιότερο άρθρο, κάνει ακριβώς αυτό. Μας βλέπει από το ύψος του Βερολίνου και μας «μαλώνει» για την ανευθυνότητα μας. Όταν ο Μερκέλληνας λέει «νομίζω» εννοεί «νομίζουν». Όταν λέει «ξέρω», εννοεί «εκείνοι ξέρουν».
Γνωρίζουμε, όμως από την ψυχοπαθολογία, ότι η ενδοβολή εμποδίζει την ολοκλήρωση του ανθρώπινου προσώπου, που δεν μπορεί –δυστυχώς- να διακρίνει πλέον εύκολα αυτό που νοιώθει πραγματικά απ’ αυτό που οι άλλοι θέλουν να νοιώθουν. Ο Ευρωπαϊσμός και το περιβάλλον του, έχει εμποτίσει την νεο-ελληνική κοινωνία σε τέτοιο βαθμό, που τα όρια επαφής μεταξύ της κοινωνίας μας και των άλλων ευρωπαϊκών κοινωνιών, έχουν «σπρωχτεί» τόσο πολύ μέσα μας, ώστε δεν έχουν μείνει και πολλά πράγματα από τον ελληνικό «εαυτό» μας.
Αντιλαμβάνομαι μάλιστα, όπως πιθανόν και ο αναγνώστης, ότι η ισχύς της «ευρω-ενδοβολής» αυτής είναι τόσο έντονη, που κι εγώ ακόμη προβληματίζομαι, κατά τη διάρκεια της γραφής, για την όποια πιθανή αλήθεια των λεγομένων μου σ’ αυτό το κείμενο.
Αλλά όπως έλεγε το 1977 ο Zinker, ο ενδοβολικός «έχει καταπιεί τις ιδέες των άλλων για το τι είναι σωστό και τι λάθος, ώστε δεν είναι σε θέση να επενδύσει την ενέργεια του σε τίποτα περισσότερο από τη διατήρηση των προσταγών αυτών».
Όλο αυτό προκαλεί δύο πολύ σοβαρά προβλήματα.
Πρώτον, η κοινωνία μας είναι πολύ δύσκολο να αναπτύξει τα χαρακτηριστικά της ιδιοπροσωπείας της, εκείνα δηλαδή τα στοιχεία που θα την ανέδυαν από τον παγκοσμιοποιητικό χυλό αλλά κι εκείνα που θα ήταν συμβατά με τις δικές της ανάγκες και την ιεράρχηση τους. Διότι αυτές οι ανάγκες και ο τρόπος που ιεραρχούνται συγκροτούν, τελικά, τον πολιτισμό κάθε Λαού και κάθε τόπου. Για τους ίδιους λόγους, η νεοελληνική κοινωνία αδυνατεί να αξιοποιήσει και τα αναπτυξιακά της συγκριτικά πλεονεκτήματα. Ακούγεται κάπως αστείο, ίσως, αλλά ενδοβάλλοντας το Γερμανικό σκεπτικό, είναι σαν να κοιτάς το τόπο σου, το κλίμα, τις θάλασσες και τα βουνά του και να «θυμώνεις» που δεν βλέπεις τον τραχύ ομιχλώδη όγκο των γερμανικών δρυμών. Είναι, στην πραγματικότητα, σαν να μην βλέπεις τον τόπο σου, αλλά κάτι άλλο συγκεχυμένο κάπου ανάμεσα στα δυό. Σαν να χάνεις το έδαφος κάτω από τα πόδια σου κυριολεκτικά.
Δεύτερον, η ενδοβολή αυτή του «ευρωπαϊσμού» δημιουργεί συνεχείς εσωτερικές συγκρούσεις (Perls 1973), ανάμεσα σε ένα «Εγώ Ιδανικό» που ζει στην Ελλάδα και σ’ ένα «Ιδανικό του Εγώ» που θέλει να βλέπει τα πράγματα ...από τον Πύργο του Άιφελ.Ίσως είναι κάπως κρίμα, αλλά και τα δύο Εγώ, αφορούν στο ίδιο πρόσωπο που, εντελώς τυχαία...διαμένει στην Ελλάδα.
Ως εκ τούτου, κυρίαρχο πρόταγμα της κοινωνίας μας, αποτελεί η με κάθε τρόπο και κόστος, διακράτηση-συντήρηση του ξένου σώματος που στεγάζεται μέσα στο συλλογικό μας ασυνείδητο. Και βέβαια δεδομένου ότι το πλήθος των ενδοβολών του «ευρωπαϊσμού» έχει σχεδόν πλημμυρίσει την νεοελληνική ιδιαιτερότητα, δεν υπάρχει πλέον χώρος για να εκφραστεί ή να αυτο-ανακαλυφθεί η ίδια. Εντελώς υπαινικτικά, να γιατί η απίστευτη πενία ακόμη και καλλιτεχνικής δημιουργικότητας, τέτοιας που να τολμά να υπερβαίνει τα όρια που θέτει το εξ-ευρωπαϊσμένο Ιδανικό του Εγώ. Να γιατί ο μονομανής μιμητισμός! Να γιατί η άνευ όρων αποδοχή των διαφόρων ειδικών task force και λοιπών.
Όμως το πιο ζόρικο απ’ όλα είναι ότι αυτή η «υπερεγωτική δυσ-λειτουργία» συμβάλλει στην αποσύνθεση της συλλογικής μας ταυτότητας, με τις ίδιες ακριβώς συνέπειες που θα είχε κάτι τέτοιο σε ατομικό επίπεδο με την αποδόμηση της προσωπικότητας του ανθρώπου.
Η μάλλον φριχτή αλήθεια είναι ότι έχουμε καταπιεί αμάσητες δύο ασυμβίβαστες αντιλήψεις και η χρόνια εναγώνια προσπάθεια να τις συμβιβάσουμε μας κομματιάζει κυριολεκτικά.
Δεν υπάρχει καλύτερη πιστοποίηση γι’ αυτό από την καθημερινή εμπειρία όλων μας. Ας φανταστούμε, για παράδειγμα, έναν άνθρωπο του οποίου το οικογενειακό αξιακό πρόταγμα ήταν «μην κάνεις στους άλλους αυτό που δεν θες να σου κάνουν», ενώ το ευρύτερο κοινωνικό πρόταγμα είναι ο νόμος της επιβίωσης του ισχυρότερου ή με άλλα λόγια «στην ανταγωνιστική κοινωνία μας το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό». Αν ο άνθρωπος ενδοβάλλει και τα δύο προτάγματα, θα καταλήξει να προσπαθεί να είναι, την ίδια στιγμή και καλόβολος και ακραία ανταγωνιστικός, επιθετικός. Και θα αγαπούσε τους Άλλους αλλά και θα ήταν παρανοϊκά καχύποπτος απέναντι τους. Θα παρίστανε τον γαλήνιο ενώ την ίδια στιγμή θα ήταν σαδιστικά νευρικός.
Ο «Ευρωπαϊσμός» από μόνος του είναι ένα σύστημα αντικρουόμενων αξιών, αλλά επιπλέον είναι σε πλήρη αντίθεση με τον «Ελληνισμό», ότι και αν σημαίνει αυτός, καθώς δεν είναι του παρόντος μια τέτοια ανάλυση. Πρόκειται για δύο συστήματα αντιμαχόμενων ιδεών, για δύο συγκρουόμενους και ασυμβίβαστους Τρόπους, εκ των οποίων ο πρώτος έχει ενδοβληθεί στην νεοελληνική συλλογικότητα, μετατρέποντας την σε πεδίο μάχης. Καθώς μάλιστα, καμία πλευρά δεν δείχνει να νικά οριστικά –ούτε και πρόκειται- έχουμε οδηγηθεί στο σημερινό αδιέξοδο και την παρακμή.
Σε όσους έχουν προβληματισμούς για τα αίτια αυτής της πραγματικότητας, προτιμώ να πω μια μικρή ιστορία.
Κάθε παιδί γεννιέται με την ικανότητα να τα βγάζει πέρα στη ζωή. Για να αποφύγουμε όμως τη σύγκρουση με αυτούς που λέμε «σημαντικούς Άλλους» (τους γονείς κ.λπ) ή για να νοιώσουμε ότι οι Άλλοι μας αποδέχονται, υιοθετούμε άκριτα τις νουθεσίες των μεγάλων. Αυτό έχει σαν συνέπεια την ανάπτυξη κριτικής ή και επι-κριτικής συμπεριφοράς απέναντι στον ίδιο τον εαυτό μας, κάθε φορά που πιστεύουμε ότι αποκλίνουμε από τον υιοθετημένο κώδικα των Άλλων. Χαρακτηρίζουμε τον εαυτό μας κακό ή άχρηστο κάθε φορά που θεωρούμε ότι δεν μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα. Κάπως έτσι, είναι εύκολο να στηριχτούμε σε «δεκανίκια» που πάντα θα υπάρχει κάποιος εκεί δίπλα να μας προσφέρει...με το αζημίωτο.
Μια μέρα ξυπνάμε και το σπίτι μας είναι γεμάτο με τα πράγματα των «άλλων», έτσι που δεν υπάρχει χώρος πια για τα δικά μας.
Ο «Ευρωπαϊσμός» έτσι όπως προσλήφθηκε στη χώρα, ίσως και αμέσως μετά, ίσως και εξ’ αιτίας του ανολοκλήρωτου ‘21, υπήρξε μια ξένη τροφή που δεν αφομοιώθηκε. Σαν μια τροφή που καταπίνουν ολόκληρη τα μωρά, σπρώχνοντας την στον οισοφάγο, όχι επειδή τους αρέσει, αλλά επειδή πρέπει να την φάνε. Είναι, στα σίγουρα, μια τροφή που πέφτει βαριά στο στομάχι μας. Μας έχει πέσει τόσο βαριά, όσο στενά φάνταζαν τα φράγκικα ρούχα στους «αλήτες» του ’21. Μας έχει πειράξει αυτή η τροφή, τόσο που θέλουμε να την «ξεράσουμε» από τον οργανισμό μας. Κυρίως γιατί μας την επέβαλαν αμάσητη με το στανιό, σαν μεταπολεμικό μουρουνόλαδο.
Ως εκ τούτου άλλωστε και ο τίτλος της ενδοβολής του «Ευρωπαϊσμού» ως «παιδικής» ασθένειας του Ελληνισμού.
Αν, παρ’ όλα αυτά, δεν την βγάλουμε από μέσα μας, αν καταπιέσουμε την ενόχληση, αν αδιαφορήσουμε για την ναυτία, δύο τινά μπορεί να συμβούν. Ή να χωνέψουμε με αβάσταχτους πόνους ή να υποστούμε δηλητηρίαση. Διαλέγετε και παίρνετε από τη βιωμένη κοινωνική εμπειρία όλων μας για το τι από τα δύο μας συμβαίνει.
Δεν υποστηρίζω όλα αυτά, από κάποια αντιευρωπαϊκή διάθεση. Θέλω απλά να επισημάνω ότι η ενδοβολή του «ευρωπαϊσμού» ως αμάσητης τροφής είναι που δημιουργεί το πρόβλημα. Η αποφυγή μας, δηλαδή, να προχωρήσουμε στο προβλεπόμενο από τον οργανισμό «πεπτικό έργο». Στον τεμαχισμό, στον διαχωρισμό και στην μερική καταστροφή, που αποτελούν φυσιολογικές λειτουργίες στη διαδικασία αφομοίωσης των τροφών ή των αντιλήψεων. Στην υποχρέωση μας να αξιολογήσουμε τον «Ευρωπαϊσμό» με βάση τις δικές μας ανάγκες και αξίες. Να μασήσουμε πριν καταπιούμε, με δύο λόγια.Να φτύσουμε, αν χρειαστεί, ότι είναι ξένο και μη combatible με τις ανάγκες μας.

Υ.Γ. όλα τα παραπάνω δεν είναι για αμάσητη κατάποση...αλλά για τεμαχισμό, διαχωρισμό, μερική ή και πλήρη καταστροφή και ίσως-ίσως μερική «πέψη».

Πηγή: The Press Project

Το Πέρασμα στην ανθρωπιά

Χθες βράδυ αποφάσισα να τιμήσω μία ακόμη βαλκανική ταινία στις σκοτεινές αίθουσες της Αθήνας. Επέλεξα να δω το βουλγαρικό "Πέρασμα" του Στέφαν Κομαντάρεφ στο πολυαγαπημένο μου Άστυ. Μάλιστα σ' αυτήν την ταινίας, ένας από τους πρωταγωνιστικούς ρόλους τον έχει ο αγαπημένος μας κακός του Underground Μίκι Μανόλοβιτς. 

Η ταινία, όπως και σε άλλες βαλκανικές ταινίες, διαπιστώνω πως οι χώρες του Ανατολικού Μπλοκ ακόμα πολεμούν με το παρελθόν τους, προσπαθώντας μέσα από τα έργα τους να επουλώσουν πληγές και να καλύψουν κενά. Στο Πέρασμα η ταινία δείχνει ξεκάθαρα αυτό που εμείς λέγαμε "σιδηρούν παραπέτασμα".
Η ιστορία εξελίσσεται σε ένα συνοριακό χωριό της Βουλγαρίας. Ένας άνεργος πατέρας μένει χρεωμένος σε μία τράπεζα μετά από ένα δάνειο που πήρε για την θεραπείες της γυναίκας του η οποία τελικά χάνει τη μάχη με τον θάνατο. Μόνος του τώρα, προσπαθεί να τα βγάλει πέρα έχοντας να αντιμετωπίσει την αντιδραστική φύση του γιου του αλλά και την αιμοσταγής στάση της τράπεζας που ετοιμάζεται να του πάρει το σπίτι. Μην έχοντας άλλη επιλογή να βρει λεφτά για να σώσει το σπίτι του, μπλέκεται σε ένα κύκλωμα μεταφοράς μεταναστών από τα τουρκικά σύνορα στα βουλγαρικά. Εγκέφαλος αυτής της παρανομίας είναι ο άλλοτε λοχαγός του (Μίκι Μανόλοβιτς) με τον οποίο τους συνδέει ένα σκοτεινό παρελθόν.
Η ταινία έχει πολλά εξαιρετικά σημεία που αξίζουν την προσοχή μας. Πρώτα απ' όλα τα πλάνα της βουλγαρικής υπαίθρου είναι καταπληκτικά. Απλές στιγμές κι απλές ερμηνείες που προκαλούν άπειρη συγκίνηση μα πάνω απ' όλα την πεποίθηση πως το βαλκανικό ύφος επικρατεί ακόμα στις χώρες των Βαλκανίων (ευτυχώς και στην Β.Ελλάδα). Επίσης είναι σοκαριστική η εικόνα μίας χώρας που ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση τη στιγμή που η κοινωνική της κατάσταση (και οικονομική και πολιτική) θυμίζουν έντονα την Ελλάδα της δεκαετίας του '80. Ο δημιουργός με μεγάλη επιτυχία δε τα χώνει μόνο στις τράπεζες αλλά και στους μεσάζοντες. Είναι αρκετά κυνική κι εκνευριστική φράση που ξεστομίζει ο μεσάζοντας της συγκεκριμένης ιστορίας, ο οποίος με απάθεια λέει στον πρωταγωνιστή πως "κι αυτοί πρέπει να βγάλουν κάτι (σε λεφτά)".
Τρομερός συμβολισμός η πινακίδα κοντά στα σύνορα, όπου κάποιοι έχουν γράψει με σπρέι τη λέξη "Mexico". Μ' αυτήν την εικόνα συνειδητοποίησα πως εμείς οι "Ευρωπαίοι ακρίτες" ζούμε τον αμερικανικό εφιάλτη των συνόρων των Η.Π.Α. με το Μεξικό.
Επίσης μου άρεσε πολύ η σύγκριση των φτωχών οικογενειών που ζουν (κι έτσι εξακολουθούν και διατηρούν) τα παλιά υπέροχα βουλγαρικά σπίτια που θυμίζουν ταινίες Αγγελόπουλου σε αντίθεση με τον λοχαγό, ο οποίος πλουτίζοντας παράνομα ζούσε σε μία κακόγουστη πολυτελή κατοικία. Με λίγα λόγια η λαϊκή τάξη διατηρεί τις παραδόσεις και το ύφος της χώρας τους σε αντίθεση με το Κεφάλαιο (είτε νόμιμο είτε παράνομο) το οποίο πατώντας στη λέξη "πατριωτισμός", δείχνει πρώτο την ασέβεια προς τη πατρίδα του και τις παραδόσεις του.
Με άγγιξε πολύ το θέμα της μετανάστευσης. Τόσο γι' αυτούς που εισέρχονται σε μία χώρα όσο και γι' αυτούς που την εγκαταλείπουν. Η νέα γενιά βρίσκει σωτήρια τη λύση να ανοίξει τα φτερά της προς άλλες πολιτείες την ώρα που ο λοχαγός (εκπρόσωπος ενός περίεργου πατριωτισμού) έβρισκε τη λύση αυτή ως κατάντια και ντροπή να βλέπει νέους Βούλγαρους να δουλεύουν ως λαντζιέρηδες στο εξωτερικό. Μάλιστα ο ίδιος συνέχισε λέγοντας με μεγάλη εύστοχα κι αρκετό κυνισμό πως "αφού οι νέοι θέλουν να εγκαταλείψουν τη χώρα, εγώ θα τη γεμίσω με ξένους".
Βρήκα επίσης αρκετά έξυπνη την αντίθεση που έκανε ο σκηνοθέτης μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος. Ένας λοχαγός, γεννημένος δολοφόνος δεν άφηνε κάποτε κανέναν να περάσει τα σύνορα προς τα έξω, φτάνοντας στο σημείο να σκοτώνει ανθρώπους που το επιχειρούσαν αυτό ενώ μετά τη πτώση του Κομμουνισμού, χάνοντας τον ρόλο του και τις υπηρεσίες που προσέφερε στην πατρίδα, άρχισε να πλουτίζει φέρνοντας κόσμο στη χώρα του παράνομα.  Η ταινία δίνει μία γερή γροθιά στο παρελθόν της Βουλγαρίας και του Ανατολικού Μπλοκ, προσπαθώντας έτσι να κερδίσει μία συγχώρεση από το μέλλον, για τα θύματα εκείνου του καθεστώτος. Ιδιαίτερη πληροφόρηση είναι πως οι κάτοικοι του Ανατολικό Μπλοκ, δήλωναν την Βουλγαρία για καλοκαιρινές διακοπές, έχοντας απώτερο σκοπό να περάσουν στην Ελλάδα ή στην Τουρκία για να γλιτώσουν.
Κλείνοντας θέλω να προσθέσω πως οι εικόνες με τα γκρεμισμένα σπίτια των εγκαταλελειμμένων χωριών και της ισοπεδωμένης εκκλησίας στην οποία μπήκε ο πρωταγωνιστής με έναν φακό και στάθηκε μπροστά από ένα ξύλινο τέμπλο για να θαυμάσει τις αγιογραφίες που είχαν αφεθεί στη φθορά του χρόνου, μου θύμισε αρκετά Ταρκόφσκι. Η κουνημένη όμως κάμερα χαλούσε λίγο την μαγεία προκαλώντας μία ελαφριά κι ανούσια ζάλη.
Άκρως συγκινητική η πράξη του πρωταγωνιστή, να διατηρήσει τη μνήμη της συζύγου του με το να χτίσει μία πηγή στο όνομά της. Υπέροχη σκέψη.
Τέλος θα ήθελα να αναφέρω πως οι ταινία πέρα από την ενδιαφέρουσα ιστορία, τις εξαιρετικές ερμηνείες, την υπέροχη μουσική και τα καταπληκτικά πλάνα καταφέρνει στο τέλος να πέσει στο λάθος της εύκολης κι αναμενόμενης ολοκλήρωσης του έργου κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να χάσει λίγη από την εύνοια μου. Πιθανότατα ο σκηνοθέτης να είχε περάσει τα μηνύματα που ήθελε κι αποφάσισε να το τελειώσει όσο πιο γρήγορα κι ανώδυνα μπορούσε. Μάλιστα μου ξίνισε η στάση του γιου στην τελευταία σκηνή του έργου.
Η βαθμολογία μου γι' αυτή την ταινία είναι 8 στα 10. Θα τη συνιστούσα να την δείτε αλλά πολύ λυπάμαι πως το πέρασμά της από τις αθηναϊκές σκοτεινές αίθουσες ήταν γρήγορο κι αθόρυβο. Δυστυχώς δε παίζει τώρα πουθενά. Κρίμα. 

Όλα στραβά κι όλα περίεργα κάτω από ένα υπέροχο ήλιο...

Αν δεν υπήρχε ο υπέροχος αττικός ήλιος να με ζεστάνει σήμερα, σίγουρα θα έπεφτα σε μία επικίνδυνη επιληψία με όλα αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό. Κουκουλοφόροι τζιχαντιστές (ποτέ δε θα χαρακτηρίσω αναρχικούς αυτά τα άτομα) αφού κατέστρεψαν την Νομική και βεβήλωσαν τα γύρω γλυπτά και την μικρή εκκλησία της περιοχής, συνεχίζουν τώρα την κατάληψή τους στα Προπύλαια. Κι όλα αυτά τα κάνουν για την κατάργηση των φυλακών τύπου Γ αλλά και για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης των φυλακισμένων. 

Το παιχνίδι όμως βρωμάει όταν καταληψίες συγκεντρώνονται για μέρες στον ραδιοφωνικό σταθμό Στο Κόκκινο και μάλιστα σε μία ιδιαίτερη περίοδο των διαπραγματεύσεων, περιορίζοντας την ενημέρωση του κοινού σε μνημονιακά μόνο μέσα. Η βρωμιά γίνεται ακόμα πιο έντονη με την σημερινή εισβολή μεσήλικων "αντιεξουσιαστών" στο προαύλιο χώρο της Βουλής. 

Πως κατάφεραν να μπουν μέσα; 

Πως πέρασαν από τον αυστηρό έλεγχο τόσα άτομα; 

Γιατί εμένα μου φάνηκε περίεργη η "ευγενική" αντιμετώπισή τους από την αστυνομία; Χωρίς επεισόδια συνελήφθησαν, σχεδόν μόνοι τους έμπαιναν στο λεωφορείο που θα τους πήγαινε στην ΓΑΔΑ. Μάλιστα όλοι αφέθηκαν αμέσως ελεύθεροι από εκεί ενώ σε παλιότερες καταλήψεις όπως του Πολυτεχνείου, η κράτηση των συλληφθέντων διαρκούσε μέρες. 

Η μπόχα γίνεται ανυπόφορη όταν φυλακισμένα μέλη της 17Ν δεν "αναγνωρίζουν" τους κουκουλοφόρους που κάνουν καταλήψεις γι' αυτούς.  

Ίσως σε μένα μόνο να φαίνεται περίεργο. Μάλλον θα με βάρεσε ο υπέροχος ήλιος που βγήκε μετά από τόσες μέρες βροχής. Ας αρκεστώ λοιπόν στα χάδια του μιας και δε βρίσκω καμία άκρη από τα μνημονιακά κανάλια καθώς συνεχίζουν να πιπιλάνε τα ήδη μπερδεμένα μυαλά των συμπολιτών μου. 

Καλό μήνα παίδες!

Οι ποιητές σήμερα

του Γιώργου Σταματόπουλου

Οσοι, σήμερα, εξακολουθούν να γράφουν ποίηση ή ασχολούνται παθιασμένα με κάθε είδος λόγου και τέχνης είναι -νομίζω- οι μόνοι που αμφισβητούν τη μετάλλαξη που επιφέρει στον άνθρωπο μια θεωρούμενη ακατανίκητη εξουσία· οι ίδιοι (ή η τέχνη τους) είναι και αυτοί που αντιστέκονται σε κάθε είδους εξουσία, κυρίως σ’ αυτή που κυριαρχεί στις καθημερινές κοινωνικές σχέσεις. Οι υπόλοιποι, φιλελεύθεροι και αριστεροί, απλώς κοκορευόμαστε ότι ο δυτικός πολιτισμός έχει επιτύχει τη νομική και κοινωνική κατοχύρωση της ισότητας και έχει διακηρύξει πανηγυρικά τα οικουμενικά δικαιώματα. Μπα; Γιατί, τότε, συνεχίζονται οι πόλεμοι και οι καταστροφές που αυτοί επιφέρουν; Γιατί δεν επικρατούν η εμπιστοσύνη και η φιλία στις καθημερινές μας συναναστροφές, παρά η καχυποψία, το μίσος και η έχθρα;
Γιατί, ενώ μιλάμε για συλλογικότητες, εξακολουθούμε να καλλιεργούμε το ιεραρχικό και κατακτητικό εγώ και να αδιαφορούμε παγερά για τις τεράστιες ανισότητες, την πείνα, την ανεργία, την αυθαιρεσία των εξουσιών, την εγκληματικότητα και για όλα τα δεινά της ανθρωπότητας, τα οποία όμως (συνταγματικά) δεν υπάρχουν κατά τους ινστρούχτορες (φιλελεύθερους και αριστερούς); Διότι όλα τούτα ωχριούν μπροστά στα βαθιά, πολύ βαθιά, έσχατα στρώματα της ψυχοβιολογικής μας υπόστασης, εκεί που η λογική τα χάνει αντιμετωπίζοντας το άλογο, το ανερμήνευτο, στοιχειακό, αρχέγονο ορμέμφυτο, όπου μόνο η μουσική και ο χορός μπορούν να προσκληθούν (ο έρωτας και η ποίηση, επίσης).
Γι’ αυτό λοιδορούνται οι ποιητές και οι καλλιτέχνες. Διότι ψάχνουν σ’ αυτά τα βάθη που δυσαρεστούν κάθε νοικοκύρη ιδεών και ομάδες εξουσίας. Γι’ αυτό αντιμετωπίζονται με χλεύη και δυσπιστία, γι’ αυτό κατηγορούνται εύκολα ως αφελείς, αιθεροβάμονες και λοιπά, όπως π.χ. ως μη πραγματιστές (sic). Αμφιβάλλω βεβαίως εάν όσοι αυτοαποκαλούνται πραγματιστές γνωρίζουν την έννοια, τα προ, κατά και μετά δηλωτικά της.
Ας είναι· οι ποιητές ξέρουν· ας λοιδορούνται και ας πένονται· ας δακτυλοδεικνύονται και ας περιφρονούνται, αυτοί εξακολουθούν να σκάπτουν ένδον γιατί μόνο έτσι έρχεται στην επιφάνεια το φως που απαιτούν η συνύπαρξη, η ελευθερία της βούλησης και της έκφρασης· οι γυμνές -σκληρές και τρυφερές- λέξεις τους αποδιώχνουν τα πηχτά σκότη στα οποία ο νους δεν έχει πρόσβαση. Οι ποιητές προειδοποιούν: εάν δεν φωτιστεί ο άνθρωπος, το αρχέγονο στοιχείο είναι πιθανό να επικρατήσει και τότε όλα είναι πιθανά.
Η προτεσταντική ηθική διαχέεται πολύ εύκολα σήμερα διότι ουδείς γνοιάζεται, σπάνιοι διαβάζουν την περιπέτεια του ανθρώπου, την ιστορία του κι ευάριθμοι επίσης ανησυχούν για το μέλλον της χώρας, της Ευρώπης, της οικουμένης.
Οι ποιητές βάζουν πλάι πλάι το θυμικό και τον στοχασμό· αρθρώνουν την απελευθέρωση, συγκροτούν την ύπαρξη, παρότι αδυνατούν να ανατρέψουν καθεστώτα· μπορούν όμως να διασαλέψουν καθεστωτικές αντιλήψεις. Πατέρας των Ελλήνων ο Ομηρος θεωρείται· ένας ποιητής, όχι ένας πολιτικός. Εκτός αν διαφωνούμε και σ’ αυτό. Δεν πάει να διαφωνούμε με όποιον θέλουμε... Εν κατακλείδι: όσο οι άνθρωποι γράφουν ακόμη ποίηση υπάρχει ελπίδα.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Επενδύσεις στις ανθρωποκτονίες

του Περικλή Κοροβέση

Οι Ευρωπαίοι εταίροι μας, τον παλιό καλό καιρό που είχαν αποικίες, απαγόρευαν κάθε βιομηχανική ανάπτυξη. Επρεπε να πουληθούν τα δικά τους τα προϊόντα και όλη η γεωργική παραγωγή των αποικιών ήταν σχεδιασμένη για να καλύπτει τις ανάγκες της μητρόπολης, άσχετα αν αυτό προκαλούσε λιμό στους ιθαγενείς. Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν η δημιουργία ενός τεράστιου μεταναστευτικού κύματος που εφοδίαζε τους αποικιοκράτες με φτηνό εργατικό δυναμικό. Δηλαδή, έγδερναν το βόδι δυο φορές. Οι πρώην αποικίες, ο λεγόμενος Τρίτος Κόσμος, μετά υπανάπτυκτος και στη συνέχεια υπό ανάπτυξη, είχε ανάγκη από επενδύσεις. Και δυο ήταν τα ατού του: φτηνό εργατικό δυναμικό που θα έριχνε το κόστος του παραγόμενου προϊόντος και, το άλλο, η απόλυτη ελευθερία της επενδύτριας εταιρείας που λειτουργούσε με δικούς της νόμους και δεν είχε κανέναν έλεγχο από το κράτος. Και όλα αυτά πριν από την παγκοσμιοποίηση. Κριτήριο των επενδυτών ήταν το ύψος της αμοιβής της εργασίας.
Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια στοιχεία, αν και σύμφωνα με τη γνώμη άλλων ερευνητών είναι πολύ χαμηλότερα. Στην Ινδία το ωρομίσθιο είναι 51 λεπτά. Στο Βιετνάμ είναι 36 λεπτά. Και η χώρα που είναι πιο ανταγωνιστική από όλες είναι το Μπαγκλαντές με 31 λεπτά. Και να δούμε τι έγινε στις Ινδίες με την επένδυση της Union Carbide, ενός αμερικανικού κολοσσού, που ειδικεύεται στα φυτοφάρμακα και παράγει το παρασιτοκτόνο Sevin. Η Ινδία, κατά βάση αγροτική χώρα, και μια από τις μεγαλύτερες στον κόσμο, τόσο σε έκταση όσο και σε πληθυσμό, ήταν ο ιδανικός τόπος. Η παρουσία της Union Carbide εκεί χαιρετίστηκε από όλους σαν μια προσωπική επιτυχία της Ιντιρα Γκάντι που ήθελε να εκσυγχρονίσει τη χώρα της και να την οδηγήσει στην πρόοδο και την ανάπτυξη. Το εργοστάσιο εγκαταστάθηκε σε μια πανέμορφη περιοχή, στην Μποπάλ, φτωχή αγροτική περιφέρεια, και ο τοπικός Τύπος είδε να αναπτύσσεται η περιοχή. Και οι κάτοικοι ήταν ενθουσιασμένοι. Επιτέλους δουλειές με αμερικανικές προδιαγραφές. Μέχρι που κατάλαβαν ότι η γη τους είχε νεκρωθεί από τα απόβλητα του εργοστασίου. Αυτό που θα γίνει στη Χαλκιδική με τα ορυχεία χρυσού. Κάποιοι διαμαρτυρήθηκαν, αλλά ποιος τους άκουγε; Αρχισαν να πεθαίνουν άνθρωποι στο εργοστάσιο από τα χημικά, αλλά η επίσημη εκδοχή του θανάτου τους ήταν η ασθενική τους φύση. Και το 1984 γίνεται ένα ατύχημα και διαρρέει το φονικό αέριο MIC (μεθυλικό ισοκυάνιο) και σκοτώνει σχεδόν όλους τους κατοίκους της περιοχής. Σήμερα υπάρχουν περίπου 600.000 επιζήσαντες που έχουν ανάγκη ιατρικής περίθαλψης. Τιμωρήθηκε κανένας; Μόνο κάποιοι τοπικοί παράγοντες με συμβολικές ποινές. Τριάντα πέντε λεπτά φυλακή για κάθε νεκρό άνθρωπο. Και η υπόθεση ξεχάστηκε, αν και ακόμα στην περιοχή γίνονται τερατογενέσεις.
Ας πάμε και στο Πακιστάν, στην πρωτεύουσα Ντάκα. Εκεί υπάρχουν 2.500 εταιρείες που κατασκευάζουν ρούχα, επώνυμα, για τον αναπτυγμένο κόσμο. Ανάμεσά τους, η Primark, η Walmart και η Benetton. Πριν γίνει το μεγάλο έγκλημα του Απριλίου του 2013, υπήρχαν ήδη 500 νεκροί σε αυτά τα εργοστάσια και κανείς δεν έδωσε καμία σημασία. Και οι δουλειές προχωρούσαν κανονικά. Και όλοι οι καταναλωτές του αναπτυγμένου κόσμου φορούσαν επώνυμα ρούχα. Και τo κτιριακό συγκρότημα Rana Plaza, ένα οκταώροφο εργοστάσιο ενδυμάτων, στην καρδιά της πρωτεύουσας του Μπαγκλαντές, κατέρρευσε, σκότωσε 1.100 άτομα και τραυμάτισε άλλα 2.500. Το εργοστάσιο αυτό δούλευε για τις μεγάλες φίρμες που αναφέραμε παραπάνω. Ο ιδιοκτήτης διέφυγε στο εξωτερικό και εμείς ακόμα φοράμε τις ίδιες μάρκες. Τα ρούχα μας είναι βαμμένα με αίμα, αλλά δεν μας νοιάζει, αρκεί να είναι προσφορά και επώνυμα. Μήπως συμμετέχουμε στο έγκλημα για τη ματαιοδοξία της μάρκας;
Αγανακτούμε με τις κυβερνήσεις μας που βγήκαν από τη δική μας ψήφο. Εχουμε την ελευθερία να αλλάζουμε κυβέρνηση. Αλλά όχι την ελευθερία να αλλάζουμε κυβέρνηση. Αλλά όχι την ελευθερία να αλλάζουμε τον εαυτό μας. Προχθές Δεξιά, χθες ΠΑΣΟΚ, σήμερα Αριστερά. Πάντα κάποιος άλλος θα μας σώσει. Και υποστηρίζουμε αυτόν που κυριάρχησε μη τυχόν μπορέσουμε και βρούμε μια άκρη και για μας. Σαν νοοτροπία και σαν πνεύμα τι διαφέρει αυτό από τον κλασικό δωσιλογισμό; Και αυτοί να βολευτούν ήθελαν. Και επί πλέον δημιούργησαν και εθνική σχολή. Από τους 20.000 περίπου ένοπλους Ελληνες που υπηρέτησαν τον Χίτλερ, ως ελληνόφωνοι Γερμανοί, στη μεγάλη τους πλειονότητα συνέχισαν το θεάρεστο έργο τους ως στελέχη του μετακατοχικού κράτους. Και είναι το λιγότερο γελοίο, μια κυβέρνηση της Αριστεράς, να γιορτάζει την 25η Μαρτίου με χουντικό στιλ, τσολιάδες και καραγκούνες, ενώ θα μπορούσε να ήταν η ημέρα του Πλήθωνα του Γεμιστού και της παράδοσης που κράτησε τη γλώσσα μας και μας έδωσε εθνική συνείδηση. Τουλάχιστον για κάποιους που παίζουν ακόμα νταούλια.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Συν ένα...

Πέρσι ίδια μέρα έκλεινε ένας σημαντικός κύκλος για μένα. Μία δεκαετία στην οποία έμαθα να ζω μόνος και να πατάω γερά στα πόδια μου. Η περασμένη δεκαετία ήταν το τέλος της φοιτητικής μου ζωής και η αρχή της επαγγελματικής μου σταδιοδρομίας. Την περασμένη δεκαετία ανακάλυψα την αγάπη μου για την γραφή και τα ταξίδια. Ο κύκλος αυτός έκλεισε με μεγάλη επιτυχία κάτι το οποίο έγινε αντιληπτό όταν πέρσι κοίταξα πίσω μου και είδα δέκα χρόνια γεμάτα. Δέκα χρόνια με όμορφες εικόνες, με δύσκολες στιγμές, με ιστορικά γεγονότα και με προσωπικές στιγμές που με στιγμάτισαν, μου έδωσαν ένα μάθημα από τα παθήματά μου και με ώθησαν προς το καλύτερο.
Από σήμερα ανοίγει επίσημα ο επόμενος κύκλος. Η νέα δεκαετία. Η παραγωγική για το ανδρικό φύλο. Η σοβαρή. Ίσως μία σοβαρή επιστροφή προς την παιδικότητά μου. Για την νέα δεκαετία έχω ήδη στήσει γερές βάσεις και πάνω σ' αυτές θέλω να πατήσω για να χτίσω. Όχι μόνος αλλά με φίλους κι ανθρώπους που έχω κοντά μου. Με πρόσωπα που αγαπώ κι εμπιστεύομαι. Η μοναξιά χρειάζεται για τους στοχασμούς αλλά η συντροφικότητα και η αλληλεγγύη είναι απαραίτητες για την πρόοδο και την εξέλιξη του χαρακτήρα μας και για την επίτευξη των στόχων μας.
Όμως όπως λέει η γιαγιά μου, τα πολλά λόγια είναι φτώχεια. Οπότε θα ακολουθήσω την ίδια νοοτροπία που με συντροφεύει όλα αυτά τα χρόνια. Να μη λέω πολλά για να μπορώ να δίνω περισσότερη αξία σ' αυτά που κάνω μα πάνω απ' όλα για να ζω όσο πιο έντονα μπορώ, τη κάθε στιγμή!
Συν ένα λοιπόν με αισιοδοξία!

Εδώ ποτέ δε βρέχει...

Χρόνια είχα να ζήσω τόση μεγάλη διάρκεια βροχερών ημερών. Μία ευλογία της φύσης που για μας στην πόλη είναι κατάρα. Σιχτιρίζουμε κάθε φορά που πατάμε σε μία ξεκολλημένη πλάκα του πεζοδρομίου, η οποία αμέσως τινάζει βρωμόνερα τα παπούτσια και τα μπατζάκια μας. Βρίζουμε όταν περνάει ένα αμάξι με ταχύτητα δίπλα μας και μας λούζει με τα λασπόνερα της ασφάλτου. Γενικά οι διαδρομές στην πόλη γίνονται εφιάλτης τόσο στους πεζούς όσο και στους οδηγούς.
Γιατί τόσο μεγάλη η επιμονή της φύσης απέναντι στην ανθρώπινη αδιαφορία; Τι θέλει να ξεπλύνει απ' αυτόν τον βρώμικο τόπο; Τι αποζητά; Χωράφια εδώ δεν υπάρχουν και οι γλάστρες στα μπαλκόνια είναι πάντοτε ποτισμένες. Ποιος ο σκοπός της βροχής λοιπόν;
Η επιμονή της το μόνο που κατάφερε ήταν να δημιουργήσει μαζί με τις ψηλές για την εποχή θερμοκρασίες, μία ομίχλη που κάλυψε χθες την πρωτεύουσα προσθέτοντας μια ακόμη πινελιά μιζέριας στις ήδη κατσουφιασμένες μορφές της πόλης. Ούτε το βράδυ οι αστραπές έκαναν καμία δουλειά.
Κι όμως, περπατώντας χθες απόγευμα στη λεωφόρο Συγγρού, παρατηρούσα την εικόνα της πόλης που έσβηνε αρμονικά προς την θάλασσα. Και τότε θυμήθηκα τις όμορφες παλιές μέρες στην Χίο που η βροχή καθάριζε την ατμόσφαιρα και μπορούσαμε να δούμε τα αυτοκίνητα και τα σπίτια απέναντι στα μικρασιατικά παράλια. Οι χείμαρροι αποκτούσαν για λίγες μέρες μορφή και σαν τεράστια φίδια σύρονταν έξω από την πόλη και χύνονταν στη θάλασσα (πριν μπαζωθούν οι ρεματιές). Στα αυτιά μου πιάστηκαν πάλι οι νανουριστικοί ήχοι που δημιουργούνταν από τη βροχή καθώς έσκαγε στην ταράτσα του σπιτιού μου. Στα μάτια μου ήρθαν εικόνες από τις πρωινές νεφέλες στα βουνά της Ροδόπης και στην πλαγιά της παλιάς πόλης της Ξάνθης.
Η βροχή σήμερα φεύγει από την καθημερινότητά μας ηττημένη απέναντι στην αδιαφορία και τον εκνευρισμό των κατοίκων του λεκανοπεδίου, αλλά σε μένα, έστω στο τέλος της, μου υπενθύμισε πως η γαλήνη, η ανθρωπιά και η ηρεμία βρίσκονται χιλιόμετρα μακριά από την γούβα που δημιουργούν ο Υμηττός, η Πάρνηθα και η Πεντέλη... 

Η τεχνολογία στην υπηρεσία των γλυπτών

του Νίκου Βατόπουλου

Σε εξέλιξη είναι το πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων για την αποκατάσταση 100 υπαίθριων γλυπτών στο κέντρο και σε γειτονιές της πόλης. Ηδη, έχουν ξεκινήσει τα έργα σε 36 γλυπτά, η αρχή μιας ευρείας παρέμβασης για την αναβάθμιση του δημοσίου χώρου, χρηματοδοτούμενης από το ΕΣΠΑ-Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αττική (συμβατικού προϋπολογισμού 732.649,50 ευρώ).
Η ισχύς αυτού του έργου εξηγεί την άμεση παρέμβαση του δήμου για τον καθαρισμό του αγάλματος του Παλαμά και λοιπών γλυπτών στο Πνευματικό Κέντρο, όπως και τις ορατές παρεμβάσεις στην περιοχή του Συντάγματος (σιντριβάνια και γλυπτά στην οδό Ερμού, μαρμάρινες γλάστρες στην πλατεία κ.λπ.). «Το έργο, που βρίσκεται σε εξέλιξη, προβλέπει τον καθαρισμό από συνθήματα και γκράφιτι, καθώς και την αντιμετώπιση φθορών και βλαβών με επιστημονικές μεθόδους και προσωπικό με υψηλή εξειδίκευση σε αντίστοιχα έργα συντήρησης και αποκατάστασης μνημείων και έργων τέχνης», δήλωσε στην «Κ» ο αντιδήμαρχος Αστικής Υποδομής, Γιώργος Αποστολόπουλος. 
Στο πρόγραμμα έχουν ενταχθεί γλυπτά μεγάλης καλλιτεχνικής και συμβολικής αξίας (Ξυλοθραύστης, Δισκοβόλος, Κολοκοτρώνης, Κάνινγκ, Παλαμάς, Ηπειρος στην Τοσίτσα, Σεφέρης στη Ζαλοκώστα, Βενιζέλος στο Πάρκο Ελευθερίας, Καποδίστριας, Εϋνάρδος και Σολωμός στον Εθνικό Κήπο, Κανάρης στην Κυψέλη κ.ά.), όπως και πολλά ακόμη, που είναι όμως και αυτά σημαντικά για τη νοηματοδότηση του αστικού χώρου. Στη λίστα των 100 γλυπτών περιλαμβάνονται, ακόμη, ενδεικτικά, οι προτομές της Μελίνας Μερκούρη και της Αλίκης Βουγιουκλάκη, η «Μητέρα» στο μαιευτήριο Ελενα, το σιντριβάνι της πλατείας Αμερικής, η «Εθνική Συμφιλίωση» στην Κλαυθμώνος, ο «Θησέας» στην Απ. Παύλου, το άγαλμα του Τρούμαν, ο Μυριβήλης στο Παγκράτι, η Μαρία Κάλλας στη Μιχαλακοπούλου, ο Σικελιανός στη Ρηγίλλης, ο Μακρυγιάννης στη Δ. Αρεοπαγίτου, ο Καβάφης στην πλ. Αιγύπτου, ο Περικλής στο Δημαρχείο και πολλά ακόμη.
Η επεξεργασία του προγράμματος προέρχεται από το Τμήμα Γλυπτών και Μνημείων της Διεύθυνσης Κοινοχρήστων Χώρων, στο οποίο προΐσταται η κ. Κατερίνα Τσατούχα, που συνυπογράφει την έκθεση μαζί με τον Αλέξανδρο Πουλούδη και τη Σοφία Ντιντιούμη.
Ο Δήμος Αθηναίων με δημόσιο μειοδοτικό διαγωνισμό ανέθεσε το έργο σε εργοληπτική εταιρεία που πληρούσε τους όρους του διαγωνισμού και προβλέπεται ότι ώς το τέλος του 2015 και τα 100 γλυπτά θα έχουν αποκατασταθεί. Ολα θα προστατεύονται με αντιγκράφιτι υλικό, ενώ προβλέπεται και χρόνος συντήρησης. «Καθώς τα συγκεκριμένα έργα -τα οποία χρονολογούνται από τον 19ο αι. έως σήμερα- έχουν καταπονηθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια από συνεχείς βανδαλισμούς, αλλά και από την ατμοσφαιρική ρύπανση, αυτό που προέχει αυτή τη στιγμή για τον δήμαρχο Αθηναίων και την Εταιρεία Ανάπτυξης και Τουριστικής Προβολής του Δήμου Αθηναίων (ΕΑΤΑ) είναι να επανέλθουν στην κατάσταση που πρέπει να είναι», σχολιάζει ο κ. Αλέξης Γαληνός, διευθύνων σύμβουλος της ΕΑΤΑ.
Ο δήμος επεμβαίνει σε γλυπτά πάνω στα οποία έχει αρμοδιότητα ώστε να μπορεί να τα εντάσσει στα δικά του προγράμματα. Γι’ αυτό και ορισμένα σημαντικά γλυπτά του Ζαππείου, τα οποία διαχειρίζονται τα Ολυμπιακά Κληροδοτήματα, δεν είναι εύκολο να περιληφθούν. Ο δήμος έχει περί τα 270 υπαίθρια γλυπτά (σε όλες τις βαθμίδες της ποιότητας) και έναν μικρότερο αριθμό σε αποθήκες. «Μείζον ζήτημα είναι να αντιμετωπίσουμε το θέμα της προστασίας, μακροπρόθεσμα και αποτελεσματικά», λέει ο κ. Ανδρέας Βαρελάς, αντιδήμαρχος Διαχείρισης Απορριμμάτων. Από τον Μάιο θα ενταχθούν περίπου 400 άνδρες και γυναίκες της Δημοτικής Αστυνομίας στην υπηρεσία του δήμου και αυτό πρέπει να είναι μία ευκαιρία για την προστασία του δημόσιου χώρου. «Πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά το θέμα της φύλαξης και της προστασίας», λέει ο κ. Ανδρέας Βαρελάς. «Θα πρέπει να εξετάσουμε την επιλογή απομάκρυνσης ορισμένων ή προφύλαξής τους ακόμη και με κιγκλίδωμα. Θα μπορούσε επίσης να υπάρξει μία εργολαβία που για ένα μεγάλο διάστημα, π.χ. πέντε ετών, θα αναλάμβανε με συνεργεία και επί εβδομαδιαίας βάσεως τη συντήρηση των γλυπτών. Κάτι πρέπει να γίνει».

Πηγή: Καθημερινή

Γελώντας μαζί με τα πιτσιρίκια...

Κάθε Μάρτιο, λίγο πριν μπούμε στο θερινό πρόγραμμα των κινηματογραφικών προβολών, συνηθίζω να παρακολουθώ μία ταινία κινουμένων σχεδίων για να θυμηθώ τα παιδικά μου χρόνια. Πέρσι απόλαυσα τα Lego (διαβάστε εδώ). Τη τιμητική φέτος είχε ένα non-stop animation, το Σον το πρόβατο.
Ο λόγος που με τράβηξε η συγκεκριμένη ταινία ήταν το πανέξυπνο κι αρκετά υποσχόμενο τρέιλερ και η ικανοποίηση φίλων που πρόλαβαν να το δουν πριν από μένα. Και πράγματι η ταινία δεν με απογοήτευσε λεπτό.
Που βρίσκεται η επιτυχία αυτής της απολαυστικής περιπέτειας; Πρώτα απ' όλα στηρίζεται σε ένα πολύ έξυπνο σενάριο. Η έλλειψη διαλόγων είναι ιδιοφυής, ρίχνοντας έτσι τη προσοχή στη δράση και στην εικόνα. Παρά την απουσία των διαλόγων, η ταινία είναι γεμάτη από μηνύματα, τα οποία δύσκολα γίνονται όλα κατανοητά από τους μπόμπιρες, διότι οι δημιουργοί στόχευαν να κερδίσουν και το ενήλικο κοινό. Το ότι δεν επικοινωνούν οι άνθρωποι μεταξύ τους με λέξεις ίσως να είναι ένας ευφυής λόγος για να γίνει αντιληπτό το πως μας αντιμετωπίζουν τα ζώα που δεν μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας. Μπορούν όμως ορισμένες φορές να μας κατανοήσουν. Αυτό δε σημαίνει πως με τη βουβή εξέλιξη της ταινίας δεν γέμισε η σκοτεινή αίθουσα από χαρούμενες φωνές πιτσιρικάδων, οι οποίες κάλυπταν επιτυχώς τα δικά μας γέλια σε κάθε έξυπνη κι ευχάριστη σκηνή.
Και μιας κι αναφερόμαστε στο χιούμορ της ταινίας, μπορώ να πω με βεβαιότητα πως καιρό είχα να απολαύσω ένα έργο με το χαμόγελο μονίμως σχηματισμένο στα χείλη.
Πέρα όμως απ' αυτό, η ταινία περνάει όμορφα μηνύματα τόσο για τους πιτσιρικάδες όσο και για τους μεγάλους. Εν μέρει προειδοποιεί πως πολλές φορές οι "επαναστάσεις" χωρίς σχέδιο και ευθύνες, μπορεί να οδηγήσουν σε δυσάρεστες καταστάσεις. Επίσης το σενάριο σατιρίζει την εφήμερη δόξα και την επιφανειακή αναγνώριση των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η δόξα όμως και το εύκολο κέρδος δε φέρνουν πάντα τη χαρά. Η συναισθηματική κενότητα δεν γεμίζει με τα φλας και τις γεμάτες τσέπες. Επίσης ο αστικός τρόπος ζωής δημιουργεί αρκετά αδιέξοδα κι ενισχύει τα κόμπλεξ αρκετών ανθρώπων που επιλέγουν να ζήσουν με αυτούς τους ρυθμούς. Γι' αυτό αρκετοί ικανοποιούνται με τον πόνο των άλλων, όπως ο μπόγιας που νιώθει πάντα έναν ιδιαίτερο οργασμό όταν συλλαμβάνει ένα κακόμοιρο ζωάκι. Η ταινία όμως δεν εμμένει στο πρόβλημα αλλά αναζητάει λύσεις καταφέρνοντας πρώτα απ' όλα να αναδείξει την πληρότητα που έχει κάποιος άνθρωπος όταν κάνει αυτό που πραγματικά αγαπάει.
Όσο για τους χαρακτήρες, όλους τους είναι καταπληκτικοί όπως ο πιστός σκύλος, το επαναστατικό πρόβατο και το προβατάκι μπόμπιρας που μετατρέπεται σε σακίδιο πλάτης για να μην το πάρει χαμπάρι ο μπόγιας. Όμως το περισσότερο γέλιο το προσφέρουν τα γουρούνια λίγο πριν το δραματικό αποκορύφωμα της ταινίας
Το μόνο αρνητικό στοιχεία της ταινίας, είναι το μήνυμα που εξέλαβα πως όσο αντιδραστικοί, ριζοσπάστες κι επαναστάτες κι αν ήμαστε πάντα θα έχουμε ανάγκη έναν να βρίσκεται από πάνω μας για να μας καθοδηγεί και να μας φροντίζει. Οπότε δεν ήταν τυχαία η επιλογή των προβάτων.
Η ταινία αυτή θα αγαπηθεί τόσο από τους πιτσιρικάδες όσο κι από τους γονείς τους. Μα πάνω απ' όλα είναι μία σίγουρη απόλαυση για όσους την επιλέξουν για να περάσουν ένα χαλαρό απογευματάκι στις σκοτεινές αίθουσες. Τη συστήνω ανεπιφύλακτα προς όλες τις ηλικίες.
Όσον αφορά την βαθμολογία, δε μπορώ να την κρίνω όπως τις άλλες ταινίες που είδα φέτος.
Για το είδος της παίρνει άνετα ένα 8 στα 10. 

Ένας άδικος κι άνισος πόλεμος...

Μεγάλη εβδομάδα του 1999. Βράδια αξέχαστα που σημάδεψαν την παιδική μου ηλικία. Το κλείσιμο των σχολείων για τις γιορτές, μου έδινε το ελεύθερο να κοιμάμαι πιο αργά, παρακολουθώντας ταινίες που προβάλλονταν στην τηλεόραση. Όμως όταν η ώρα έφτανε δώδεκα τα μεσάνυχτα, ξεκινούσαν οι επαναλαμβανόμενες διακοπές του προγράμματος για να δούμε σε απευθείας σύνδεση τις εκρήξεις που φώτιζαν τους ουρανούς της Λευκής Πόλης των Βαλκανίων. 

Ο θάνατος από τα Βαλκάνια πότε δεν έφυγε. Κυκλοφορούσε κάθε βράδυ ελεύθερος και σκότωνε ανεξέλεγκτα τον άμαχο πληθυσμό της Σερβίας. Όμως την μέρα έβλεπες πρόσωπα φωτεινά να μιλάνε στις κάμερες, θέλοντας να μοιραστούν μαζί μας τις εμπειρίες τους. Θα μπορούσε να τους θεωρήσει κάποιος τρελούς. Δεν ήταν όμως αυτό. Ήταν η αγάπη τους για την πατρίδα και η γνώση τους για το άδικο αυτού του πολέμου. Το θάρρος τους ήταν υπεράνθρωπο. Τα βράδια έστηναν χορούς στις γέφυρες του ποταμού Σάββα για να μην γκρεμιστούν από τους πυραύλους. Κι όσο ηρωικές ήταν οι αντιδράσεις των Σέρβων, τόσο ύπουλα γινόντουσαν τα χτυπήματα των νατοϊκών. Ποιος από μας ξέχασε το Κεντρικό Πύργο της Σερβικής Κρατικής Τηλεόρασης να φλέγεται; Ποιος από μας δεν κατάλαβε το συμβολικό χτύπημα του ξενοδοχείου "Γιουγκοσλαβία" με θύμα έναν νεκρό; Ποιος δεν αγανάκτησε με τις ανατινάξεις δίπλα στα νοσοκομεία τα οποία ήταν γεμάτα τραυματίες κι άδεια από φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης. Ο πόλεμος του 1999 ήταν ο πρώτος που έζησα και κατανόησα. Ήταν το τέλος του Διεθνούς Δικαίου. Ήταν το ξεσκέπασμα του ιμπεριαλιστικού ρόλου του ΝΑΤΟ.

Δεκέμβριος 2008. Ήταν η πρώτη φορά που πέρασα βιαστικά από το Βελιγράδι καθώς ανέβαινα οδικώς προς την Βουδαπέστη. Ήταν ξημερώματα. Το φως του ήλιου έσκαγε πάνω στις εργατικές κατοικίες των προαστίων της πόλης. Στο βάθος διακρινόταν ο Κεντρικός Πύργος της Κρατικής Τηλεόρασης. Με χαιρετούσε περήφανος καθώς εγώ με αγουροξυπνημένο βλέμμα, του υποσχόμουν πως σύντομα θα περπατήσω κάτω από τη σκιά του.

Ιανουάριος 2012. Η υπόσχεσή μου καθυστέρησε να πραγματοποιηθεί. Το Βελιγράδι είναι μία πόλη ηρωική. Μέσα από τις στάχτες και τις πληγές του πολέμου κατάφερε να αναγεννηθεί μία ιδιαίτερη πόλη που τιμά το παρελθόν της και κοιτά με αισιοδοξία και υπερηφάνεια το μέλλον της. 

Σούρουπο μίας εκ των αλκυονίδων ημερών με βρήκε στα κάστρα της πόλης, να αγναντεύω την ένωση του Δούναβη με τον ποταμό Σάββα. Ακριβώς απέναντι στεκόταν ο Πύργος. Με χαιρετούσε με ρυθμικά φωτεινά σινιάλα από την κορυφή του. Του χαμογελούσα κι εγώ με μία πίκρα μιας και ήμουν μάρτυρας των άνανδρων επιθέσεων που δέχτηκε η χώρα του. 

Κάτω απ' τον Πύργο, σαν ρίζες ξεπρόβαλαν οι γέφυρες πάνω στις οποίες είχαν στηθεί οι ολονύκτιοι κυκλικοί χοροί. Κι αυτές στέκονταν ακόμα στη θέση τους χάρης στην προστασία που τους πρόσφεραν οι ίδιοι οι πολίτες. Οι αφανείς αυτοί ήρωες στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων εκείνα τα βράδια και σήμερα μπορούν να χρησιμοποιήσουν με καμάρι τα περάσματα αυτά που ενώνουν την παλιά πόλη του Βελιγραδίου με την νέα. 

Στις περιπλανήσεις μου, επισκέφθηκα το εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο "Γιουγκοσλάβια" και υποκλίθηκα σε διάφορα βομβαρδισμένα μεγαθήρια του παλιότερου καθεστώτος τα οποία στέκονταν αγέρωχα απέναντι από την αμερικανική πρεσβεία. 

Μάγκες οι Σέρβοι. Η αυθεντικότητά τους μ' έκανε να τους αγαπήσω πολύ, τιμώντας τους στο δεύτερο βιβλίο μου. 

Δεκαέξι όμως χρόνια μετά τον νατοϊκό βομβαρδισμό της Σερβίας και του Μαυροβουνίου (μη το ξεχνάμε κι αυτό), σφίγγεται ακόμα η καρδιά μου για τους 3.000 νεκρούς (στρατιώτες κι άμαχους), για τα 300 νοσοκομεία, σχολές και δημόσια κτίρια που καταστράφηκαν, για τις 45 γέφυρες που γκρεμίστηκαν, για τα σπίτια του άμαχου πληθυσμού που ισοπεδώθηκαν, μα πάνω απ' όλα για την καταστροφή 176 πολιτισμικών μνημείων και 23 μεσαιωνικών μοναστηριών. 

Το Βελιγράδι το ξαναείδα από ψηλά τον Φλεβάρη του 2014. Μία νέα γέφυρα είχε στηθεί πάνω από τον ποταμό Σάββα. Μάλιστα την αναδείκνυαν με φουτουριστικά φώτα τα οποία φαίνονταν από το αεροπλάνο. Δίπλα σ' αυτήν στεκόταν περήφανος ο λευκός ναός του Αγίου Σάββα και πιο κάτω τα φωταγωγημένα τείχη του κάστρου. Μία νέα υπόσχεση δόθηκε εκείνο το βράδυ...

Η Λευκή Πόλη όχι μόνο επέζησε αλλά καλπάζει με αισιοδοξία προς το μέλλον. Μα πάνω απ' όλα, δε ξεχνάει το παρελθόν της. 

Γι' αυτό αγαπώ το Βελιγράδι.

Imagining the Balkans...

Πρωινό Σαββάτου απολαμβάνω μία ηλιόλουστη βόλτα στους άδειους δρόμους της Αθήνας λίγο πριν επισκεφθώ το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο. Κοντοστάθηκα στα σκαλιά της εισόδου αναλογιζόμενος την τύχη που είχα να απολαύσω μία ακόμη ενδιαφέρουσα έκθεση που φιλοξενεί το μουσείο με θέμα τον εθνικισμό στα Βαλκάνια. 

Η ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης έκθεσης είναι ότι οργανώθηκε με την συνεργασία έντεκα μουσείων της νοτιοανατολικής Ευρώπης με την επίβλεψη της Unesco, με απώτερο σκοπό την ενίσχυση της βαλκανικής μνήμης αλλά και στην επούλωση αρκετών πληγών και παρεξηγήσεων που προκαλούν οι ιστορικές ανακρίβειες κι ο εθνικός φανατισμός. 

Πριν από την ξενάγηση, συγκεντρωθήκαμε στην ιστορική αίθουσα του κοινοβουλίου της Παλιάς Βουλής. Εκεί μας υποδέχτηκε ένας εξαιρετικός ξεναγός, ο οποίος μας προετοίμασε για την ιδιαιτερότητα της έκθεσης, για τους λόγους που διοργανώθηκε αλλά και στις δυσκολίες που συνάντησαν οι ιστορικοί κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του σχεδίου, διότι οι απόψεις της κάθε χώρας έθιγαν τις θέσεις μιας άλλης. Συγκεκριμένα η Ελλάδα είχε αρκετά θέματα να λύσει με τα Σκόπια, ενώ το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο αναγκάστηκε να απολογηθεί στον εγχώριο τύπο για την παρουσία των Σκοπίων στη συγκεκριμένη έκθεση (;). Ιδιαίτερη εντύπωση έκανε η στάση της Σλοβενίας, η οποία αποφάσισε να μη συμμετάσχει διότι θεωρεί τον εαυτό της ως χώρα της Κεντρικής Ευρώπης κι όχι των Βαλκανίων. 

Η έκθεση είναι αρκετά πλούσια σε στοιχεία κι αφορμές για προβληματισμούς. Ξεκινάει με τα καφενεία, όπου γίνεται μία σύγκριση στα βαλκανικά καφενεία με τα αντίστοιχα της κεντρικής Ευρώπης. Ο βασικός λόγος που ξεκινάει η βόλτα από κει είναι διότι θέλει να μας δείξει την σημαντικότητα αυτών των χώρων όπου συναθροίζονταν οι κάτοικοι των πόλεων για να ανταλλάξιυν απόψεων και πληροφοριών. Τα καφενεία ήταν οι καρδιές των πόλεων τόσο της Ανατολής όσο και της Δύσης. 

Στη συνέχεια η έκθεση μας παρουσιάζει φωτογραφίες από την καθημερινότητα των κατοίκων των Βαλκανίων. Οι φωτογραφίες είναι σκόρπιες και καλύπτουν όλη τη χερσόνησο. Η ύπαρξη αυτού του κολάζ δεν είναι τυχαία. Σκοπός της είναι να μας "μπερδέψει" για να αντιληφθούμε την ομοιογένεια των βαλκανικών λαών. Βλέπεις μία οικογενειακή φωτογραφία ενός Σέρβου παπά, στην οποία αν δεν υπήρχε η λεζάντα από κάτω, θα μπορούσε κανείς άνετα να θεωρήσει ελληνική την προέλευσή της. Το ίδιο συμβαίνει και με την φωτογραφία μιας νομαδικής οικογένειας που περιφέρεται στα βουνά ή ο πίνακας με μαθήματα ξιφασκίας. Μεγάλη εντύπωση όμως προκαλεί η στολή ενός Κροάτη στρατιώτη που φιλάει τα σύνορα της Ευρώπης με τα Βαλκάνια (από την μεριά της Ευρώπης), ο οποίος είναι ντυμένος με την αρβανίτικη φορεσιά. 

Αυτή όμως η ηρεμία ταρακουνήθηκε έντονα όταν ακολούθησαν διάφορες οικονομικές αφορμές που προκάλεσαν τις έριδες στο εσωτερικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κι ενώ οι Οθωμανοί προσπαθούσαν να δημιουργήσουν ένα οικονομικό σύστημα μέσα στην αυτοκρατορία τους (τυπώνοντας χρήματα κτλ), οι Ρώσοι έδιναν το δικαίωμα στα ελληνικά καράβια να ταξιδεύουν ελεύθερα στις θάλασσες με την ρωσική σημαία κάτι που οδήγησε στην ενίσχυση του ελληνικού εμπορίου και στην επικοινωνία των Ελλήνων με τους Δυτικούς, φέρνοντας έτσι τον ελληνικό διαφωτισμό. Την ίδια περίοδο η Ρουμανία είχε στενές σχέσης με την Γαλλία ενώ ένα μεγάλο κομμάτι των δυτικών Βαλκανίων είχε περάσει κάτω από την κυριαρχία της Αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας. Ο δυτικός τρόπος ζωής άρχισε να εισχωρεί στην καθημερινότητα των Βαλκανίων.

Παρακολουθώντας τις μεταβολές στις ζωές των Βαλκανίων, παρατηρούμε πως στα πορτραίτα οι άνδρες έχουν δυτική ενδυμασία ενώ οι γυναίκες επιμένουν στην παραδοσιακή. Ο λόγος αυτής της διαφοροποίησης είναι βάσιμος. Ο άνδρας ήταν αυτός που ασχολιόταν με το εμπόριο, οπότε είχε αυτός τις περισσότερες επαφές με τους δυτικούς κι έτσι η επιρροή ασκήθηκε περισσότερο πάνω του σε αντίθεση με την γυναίκα, η οποία ως μητέρα είχε ως βασικό σκοπό την διαπαιδαγώγηση των παιδιών της και φυσικά την διατήρηση των παραδόσεων. 

Στη δημιουργία των πρώτων Βαλκανικών κρατών, σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι διαφωτιστές. Κάθε χώρα είχε τους δικούς της. Η Ελλάδα είχε τον Ρήγα Φεραίο και τον Αδαμάντιο Κοραή, η Σερβία των Κάρατζιτς κ.ο.κ. Ο διαφωτισμός των νέων κρατών οδήγησε στις Μεγάλες Ιδέες και στον εθνικισμό. Μέσα από τους Βαλκανικούς πολέμους, οι χώρες απέκτησαν νέα εδάφη, νέους ήρωες και νέες στιγμές δόξας όπως η Μάχη του Κοσσυφοπεδίου για τους Σέρβους. 

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι τελείωσαν. Λαοί που ζούσαν τόσα χρόνια αρμονικά μεταξύ τους, τώρα έχουν να αντιμετωπίσουν μεγάλες διαφορές, μίση και διεκδικήσεις εδαφών μα πάνω απ' όλα έχουν ως προτεραιότητα να ενισχύσει η καθεμία το γόητρό της μέσα από πολιτιστικές εκδηλώσεις και αθλητικά γυμνάσια. Η αρχή του φασισμού...

Η βόλτα στην Ιστορία τελειώνει με μία γλυκιά κόντρα για την καταγωγή ενός τραγουδιού. Ένα τραγούδι που γράφτηκε την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και διαδόθηκε ταυτόχρονα σε όλες τις φυλές των Βαλκανίων, τραγουδήθηκε σε εικοσιδύο διαφορετικές γλώσσες (μέχρι και στον Λίβανο υπάρχει μία εκτέλεσή του) και τώρα η κάθε χώρα διεκδικεί την καταγωγή του. 

Οι κόντρες αυτές, μας αποδεικνύουν πως αν δεν πέφταμε στην παγίδα της διχόνοιας και του φανατισμού, θα μπορούσαμε σήμερα να ζούμε σε ένα πανέμορφο υπαίθριο πολιτισμικό μουσείο, τα Βαλκάνια. 

Ελεγξέ το - διάγραψέ το

του Άρη Χατζηστεφάνου

«Είναι ανήθικο να πληρώνεις ένα ανήθικο χρέος»,
Ερίκ Τουσέν

«Ο πελάτης δεν έχει υποχρέωση να πληρώσει εάν δεν λάβει το νόμιμο παραστατικό» διαβάζουμε σε κάθε κατάστημα. Γιατί λοιπόν ανεχόμαστε να πληρώνουμε ένα δημόσιο χρέος χωρίς να βλέπουμε ποτέ τον αναλυτικό λογαριασμό; Και κυρίως, γιατί το αίτημά μας αυτό εξοργίζει ανθρώπους από την άκρα Δεξιά μέχρι την επαναστατική Αριστερά;
Σε ένα εστιατόριο κάποιο γκαρσόνι αφήνει εμβρόντητη μια πενταμελή οικογένεια ανακοινώνοντάς της ότι πρέπει να πληρώσει έναν υπέρογκο λογαριασμό, ο οποίος αντιστοιχεί στο 120% του συνολικού εισοδήματός της. Οταν διαμαρτύρονται, τους κατηγορεί για λαϊκισμό, ενώ τους προσφέρει ένα διακανονισμό. Πριν προλάβουν να συνειδητοποιήσουν τι έχει συμβεί, το χρέος της οικογένειας προς το εστιατόριο έχει ξεπεράσει το 180% του εισοδήματός της. Κάποιοι από τους πελάτες που κάθονται σε διπλανά τραπέζια αρχίζουν κι αυτοί να διαμαρτύρονται καλώντας -πολύ σωστά- την οικογένεια να σηκωθεί και να φύγει χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ. Οταν όμως η οικογένεια ζητά τον λογαριασμό, προκειμένου να αποδείξει το μέγεθος της απάτης και να δικαιολογήσει την αποχώρησή της, όλοι στρέφονται εναντίον της. Το γκαρσόνι την κατηγορεί για τριτοκοσμικό λαϊκισμό και την καλεί να επανέλθει στην πραγματικότητα, ενώ οι πελάτες, που προηγουμένως διαμαρτύρονταν, τώρα φωνάζουν ότι το να ζητάς τον λογαριασμό αποτελεί ανεπίτρεπτο ρεφορμισμό.
Μια παρόμοια ιστορία, καφκικής εμπνεύσεως, διαδραματίζεται εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια στην Ελλάδα. Οσοι οραματίστηκαν τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης επιτροπής λογιστικού ελέγχου (ΕΛΕ) του δημόσιου χρέους, η οποία θα είχε πρόσβαση σε επτασφράγιστα κρατικά αρχεία και θα ενημερώνει συνεχώς τους πολίτες για το έργο της, δέχτηκαν ομαδικά πυρά εκ δεξιών αλλά και εξ αριστερών.
Την ημέρα μάλιστα που η πρόεδρος της Βουλής, Ζωή Κωνσταντοπούλου, ανακοίνωνε την έναρξη του λογιστικού ελέγχου του χρέους, μαζί με την ευρωβουλευτή Σοφία Σακοράφα και τον ειδικό σε θέματα ελέγχου Ερίκ Τουσέν, ένας δημοσιογράφος μεγάλου τηλεοπτικού σταθμού ρώτησε εάν η επιτροπή μπορεί να δυναμιτίσει τις διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς.
Οι ρόλοι είχαν αντιστραφεί πλήρως: η πρόεδρος ενός θεσμού της αστικής δημοκρατίας ζητούσε να ανοίξουν οι φάκελοι αμαρτωλών συμβάσεων, αλλά και επαχθών δανείων και η πρώτη σκέψη του δημοσιογράφου ήταν μήπως θα έπρεπε να αποκρύψουμε τυχόν αποκαλύψεις!
Θεωρητικά, σε μια υπερχρεωμένη χώρα, όπως η Ελλάδα, η έναρξη λογιστικού ελέγχου θα έπρεπε να προκαλεί αισθήματα πανικού πρώτα και κύρια στους ξένους δανειστές. Οπως απέδειξε όμως και η περίπτωση του Ισημερινού, όπου ο λογιστικός έλεγχος συνέβαλε στη διαγραφή του 70% του χρέους, οι πρώτες αντιδράσεις έρχονται πάντα από το εσωτερικό.
Στα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ Debtocracy, εκτός από τον Ερίκ Τουσέν, είχαμε την τιμή να γνωρίσουμε και έναν από τους επικεφαλής της ΕΛΕ του Ισημερινού και να ακούσουμε από πρώτο χέρι τις πιο κωμικοτραγικές ιστορίες.
Ο Ούγκο Αρίας θυμάται ακόμη πως όταν ζήτησε έγγραφα για τις δανειακές συμβάσεις ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας τον έστειλε σε μια αποθήκη του εθνικού νομισματοκοπείου μερικά χιλιόμετρα έξω από την πρωτεύουσα. Αντιμέτωπη κυριολεκτικά με ένα σωρό από πεταμένα χαρτιά, η ομάδα του Αρίας χρειάστηκε μία εβδομάδα για να διαπιστώσει ότι δεν υπήρχε τίποτα σχετικό με την έρευνά της και πως τα στοιχεία που είχαν ζητήσει βρίσκονταν από την πρώτη στιγμή στις αποθήκες της... κεντρικής τράπεζας.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, αρκετά στελέχη του υπουργείου Οικονομικών, που είχαν τοποθετηθεί στις θέσεις τους από προηγούμενες κυβερνήσεις, άρχισαν να συγκεντρώνουν υπογραφές με αίτημα να απαγορευτεί διά παντός η είσοδος του Ούγκο Αρίας στις εγκαταστάσεις του υπουργείου. Παρά το γεγονός ότι ο επικεφαλής της ΕΛΕ βρισκόταν εκεί με προσωπική εντολή του προέδρου της χώρας, αποτελούσε persona non grata για τα στελέχη του σημαντικότερου υπουργείου της χώρας. 
Προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση, ο πρόεδρος Ραφαέλ Κορέα μετέτρεψε όλους τους πολίτες σε συνένοχους στο «έγκλημα». Με εντολή του η επιτροπή άρχισε να δημοσιεύσει την πορεία των ερευνών, ακόμη και με τηλεοπτικές εκπομπές. Η κυβέρνηση κρατούσε στα χέρια της ένα πανίσχυρο όπλο, το οποίο όμως μπορούσε να λειτουργήσει μόνον εάν συμμετείχαν ενεργά στη διαδικασία και οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι. Ολοι αυτοί, δηλαδή, που έβλεπαν τη ζωή τους να καταστρέφεται από τη συνεχή γιγάντωση του δημόσιου χρέους.
Ο λογιστικός έλεγχος προκαλούσε πάντα πανικό στις πολιτικές και οικονομικές ελίτ καθεστώτων που είχαν διασπαθίσει πόρους του Δημοσίου καταφεύγοντας συνήθως και σε υπέρμετρο δανεισμό με λεόντειους όρους, από το εξωτερικό. Περισσότερο και από τους οικονομικούς κατακτητές ήταν πάντα οι οικονομικοί δωσίλογοι που έφερναν τις μεγαλύτερες αντιστάσεις.

Πηγή: http://www.efsyn.gr/themata/infowar

Το 1821 και οι σύγχρονοι Μέτερνιχ

Οι επαναστάτες όλης της Ευρώπης θα έδιναν τη μισή τους ζωή για ν’ απολαύσουν το θέαμα. Όμως, ο αμαξάς της δίτροχης άμαξας που γλιστρούσε στα σκοτεινά σοκάκια της Βιέννης εκείνη τη νύχτα, 13 Μαρτίου 1848, ακριβώς αυτό προσπαθούσε να αποφύγει: Τη δημοσιότητα. Κατάφερε να βγει χωρίς προβλήματα από την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας και να φτάσει απαρατήρητος στο προκαθορισμένο σημείο. Πέζεψε και μπήκε στην καμπίνα του αμαξιού. Ένα τεράστιο πανέρι βρισκόταν εκεί. Άνοιξε το σκέπασμα με προσοχή κι είπε με σεβασμό: «Εντάξει, εξοχότατε. Τώρα, είστε ασφαλής». Μέσα από το πανέρι, αδύναμος, φοβισμένος και γερασμένος, ξεπρόβαλε ο άνθρωπος που έτρεμε όλη η Ευρώπη: Ο πρίγκιπας Κλήμης Μέτερνιχ. Τα 75 του χρόνια δεν μπορούσαν να τον βοηθήσουν να κρύψει τον πανικό του. Μόνον όταν έφτασε στην Αγγλία αισθάνθηκε πραγματικά ασφαλής. 
Έτσι περιγράφει ο ιστορικός της εποχής την τύχη που επιφύλαξε στο Μέτερνιχ η Επανάσταση του 1848. Θυμηθήκαμε όμως τον Αυστριακό πρίγκιπα, διπλωμάτη και πολιτικό με την ευκαιρία της επετείου μιας άλλης Επανάστασης, αυτής του 1821 που πλησιάζει σε λίγες μέρες. Και της οποίας, όπως είναι γνωστό, ο Μέτερνιχ υπήρξε φανατικός πολέμιος και ορκισμένος εχθρός.
Ο Μέτερνιχ έγινε γνωστός και σαν «Δον Κιχώτης της νομιμότητας». Υπεράσπιζε με πάθος τη διαιώνιση των μεγάλων αυτοκρατοριών της εποχής σε βάρος κάθε ανυπότακτου λαού. Κήρυττε τη «διεθνή νομιμότητα» και την «ισορροπία της ισχύος» σαν μοναδικά αποδεκτές αρχές για την άσκηση πολιτικής. Και χαρακτήριζε τις επαναστάσεις εν γένει σαν πράξεις «ανιστόρητες» και «ενέργειες αγραμμάτων που δεν ξέρουν ούτε γραφή και ανάγνωση»!
Κατ’ αναλογία, δεν είναι το πνεύμα του Μέτερνιχ που δεσπόζει πάνω από τη σημερινή Ευρώπη; Δεν είναι η ιερή νομιμότητα των ευρωπαϊκών θεσμών, της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών, της χρεομηχανής, της χρηματοδεσποτείας και των αγορών, η μόνη ουσιαστικά συνθήκη που απέναντί της πρέπει να υποταχθούν οι λαοί και η Δημοκρατία;
Η Επανάσταση του 1821 απέχει κοντά 200 χρόνια. Κάθε ιστορική αναλογία κινδυνεύει να χαρακτηριστεί απλοϊκή και σχηματική. Μπορεί, όμως, κανείς να αρνηθεί ότι χωρίς επιβολή όρων από τους ίδιους τους λαούς, μόνο με τη διπλωματία, μοιάζει αδύνατον να υπάρξει μια άλλη προοπτική;
Μπορεί κανείς να πιστεύει ότι τα πράγματα σήμερα θα αλλάξουν στην Ευρώπη, χωρίς να είναι φανερό ποιοι είναι οι φίλοι και ποιοι οι εχθροί, ποιοι είναι οι σημερινοί φιλέλληνες και ποιοι οι σύγχρονοι Μέτερνιχ;
Μπορούμε να γιορτάζουμε το 1821 ξεχνώντας ότι δικαίωσή του θα σήμαινε να πάψει οριστικά το ατιμωτικό καθεστώς της ειδικής επιτήρησης και επιτροπείας από τρόικες, θεσμούς και τεχνικά επιτελεία;
Φέτος δεν θα δούμε τις άθλιες εικόνες των τελευταίων χρόνων, εκείνες των σιδερόφρακτων και αστυνομοκρατούμενων παρελάσεων που θύμιζαν τις αντίστοιχες της κατοχής. Είναι κι αυτό ένα βήμα. Αλλά το σημαντικότερο θα είναι ακριβώς η οριστική κατάργηση του καθεστώτος της αποικίας χρέους που ακόμα αλυσοδένει το λαό και τη χώρα. Θέλει δουλειά πολλή.

Πηγή: http://www.e-dromos.gr/editorial-255/ 

O αντιεξουσιαστής και η κοινωνία

του Γιώργου Σταματόπουλου

Oσοι διαμαρτύρονται συγκεντρωμένοι σε δημόσιο χώρο οφείλουν να γνωρίζουν βαθιά τον λόγο διαμαρτυρίας τους και επίσης να είναι σε θέση να πείσουν την κοινωνία ότι έχουν κάποιο δίκιο. Εάν όλη σου η γνώση βασίζεται στην αμαύρωση ανδριάντων που συμβολίζουν την εξέγερση, την ποίηση και την ελευθερία, τότε κάτι δεν πάει καλά με τα κίνητρά σου, δείχνεις να μισείς ή να αδιαφορείς για τον πολιτισμό σου, την παράδοσή σου, με τους ποιητές και τους επαναστάτες, τους κύριους δηλαδή εκφραστές τής όντως αντιεξουσιαστικής (σ)τάσης της κοινωνίας. Λες ότι πρέπει να καταστραφεί ό,τι έχει ώς τώρα δημιουργηθεί; Προκαλείς τάχα τον κομφορμισμό όλων ημών; Την πίστη μας σε κατασκευασμένα είδωλα; Καταγγέλλεις μήπως τη φτωχή αισθητική μας και το ότι προσκυνάμε τα αγάλματα και την ύλη; Νομίζεις -επειδή το διάβασες (χωρίς να το εγκολπωθείς) σε κάποια αναρχικά βιβλία- ότι η καταστροφή είναι δημιουργία; Θεωρείς ότι η κοινωνία άπασα συγκροτείται μόνο από μαλάκες;
Πιθανώς να ‘χεις δίκιο, αγνοείς όμως ότι είσαι μέλος μιας κοινωνίας η οποία σπαράσσεται από ανισότητες και αδικίες, από αποκλεισμούς και βασανιστήρια εναντίον πολλών μελών της. Ο Κωστής Παλαμάς και ο Ρήγας Φεραίος δεν είναι απλές ιστορικές προσωπικότητες· είναι ονόματα-σύμβολα του ελληνισμού και των αγώνων που έχει διεξαγάγει διεκδικώντας το αυτεξούσιό του, τη γλώσσα του, το ήθος του, τη συνάφειά του με την οικουμενικότητα. Μη στρέφεις λοιπόν την πλάτη σου στα κοινωνικά στρώματα, στους προγόνους, στο αίμα, στην αισθητική, στην επανάσταση. Προκαλείς σύγκρυο στον ορθολογισμό αλλά και στο συναίσθημα, στην ίδια σου την αναρχία την οποία, απ’ ό,τι δείχνεις, ουδόλως έχεις προσεγγίσει πολιτικά-κοινωνικά-πολιτισμικά.
Ο αναρχικός άνθρωπος είναι κομμάτι της κοινωνίας, νοιάζεται γι’ αυτήν, παλεύει για τη συνοχή της, τη βελτίωσή της, την αναβάθμισή της, προσπαθεί για τη δημοκρατία εντός της πρωτίστως· δεν την περιφρονεί, δεν θίγει το σώμα της και το πνεύμα της, υπερασπίζεται την αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της, ενισχύει ό,τι τη συνέχει. Μόνο μέσα από τη συνοχή της μπορεί κάποτε να αμφισβητήσει, να οργανωθεί, να εξεγερθεί. Η κοινωνία αγαπά τους αγωνιστές, τους ποιητές· τους τιμά γιατί παίρνει θάρρος και κουράγιο από την ύπαρξή τους σε τούτη τη γωνιά του πλανήτη. Δεν μπορείς εσύ λοιπόν να βεβηλώνεις την αξιοπρέπειά της, τα σύμβολά της, το σθένος της.
Αν αυτά είναι ψιλά γράμματα για τις πεποιθήσεις σου, για το είναι σου, κάπου αλλού πρέπει να ψάξεις και να ανακαλύψεις τον εαυτό σου, την πολιτική σου παρέμβαση, τις ορμόνες σου. Αμαυρώνουν τα σύμβολα της κοινωνίας οι εχθροί της ζωής, οι φίλοι του θανάτου, δηλαδή οι φασίστες. Δώσε μας την ευκαιρία, τη δυνατότητα, κάνε μας τη χάρη, όπως θες έκλαβέ το, να μπορούμε να συζητούμε, να προβληματιζόμαστε, να αγαπιόμαστε. Η εξουσία είναι (και) αλλού, όχι μόνο στο κράτος-τέρας. Ο αντιεξουσιαστής είναι ένας εξεγερμένος, όχι ένας μηδενιστής· φιλόβιος, όχι φιλοθάνατος.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Ο σκοταδισμός της κουκούλας

Άραγε ποιά είναι η διαφορά που έχουν οι πρόσφατοι κουκουλοφόροι καταληψίες της Νομικής Σχολής με τους τζιχανιστές του Ισλαμικού Κράτους, όσον αφορά τη σχέση τους με την Τέχνη; Η απάντηση είναι σχεδόν καμία. 

Οι τζιχαντιστές είναι απαίδευτα όντα χωρίς αισθητική, χωρίς ανθρωπιά και χωρίς νοημοσύνη. Γι' αυτό κι αλληλοσφάζονται χωρίς έλεγχο, και γκρεμίζουν αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία των περιοχών που έχουν επιβληθεί. Βρίσκονται όμως σε μία κατάσταση πολέμου και σε ένα παρελθόν καταπίεσης και υπόγειας υποστήριξης από δυτικές χώρες, κάτι που τους ώθησε σήμερα να καταφεύγουν σ' αυτά τα έκτροπα. 

Οι κουκουλοφόροι που ζουν στη πρωτεύουσα μίας χώρας που δε βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση τι δικαιολογία μπορούν να προσάψουν; Μήπως αυτοί οι επαναστάτες της πλάκας. κρυμμένοι κάτω από κουκούλες και μαντήλια, έχουν πάρει την έννοια του αγώνα λάθος; Τι κερδίζουν με το να βρομίζουν κι άλλο την πρωτεύουσα με αφίσες και καμένους κάδους και να αμαυρώνουν τα ελάχιστα πλέον στολίδια της πόλης με σπρέι και βανδαλισμούς; 

Τι κέρδισαν με το να μουτζουρώσουν για μία ακόμη φορά το άγαλμα του Κωστή Παλαμά; 

Πως έδειξαν τον πολιτισμό τους με τον αποκεφαλισμό της Κυβέλης;

Γιατί έχουμε μάθει σ' αυτήν την κωλοκοινωνία να σπάμε κάθε τι που εξέχει από αγάλματα κι αρχιτεκτονικά μέλη όμορφων νεοκλασικών κτιρίων, τα οποία προσπαθούν με την παρουσία τους να προσφέρουν μία καλαισθησία στη μίζερη καθημερινότητά μας.

Τιμωρία γι' αυτά τα ανεγκέφαλα πλάσματα, δεν είναι η κράτηση σε κάποιο τμήμα ούτε ο τραμπουκισμός των αστυνομικών εις βάρος τους. Η τιμωρία τους πρέπει να είναι εποικοδομητική. 

Η τιμωρία τους θα πρέπει να είναι η υποχρεωτική βοήθεια τους σε έναν συντηρητή έργων τέχνης καθ'όλη τη διάρκεια της διαδικασίας καθαρισμού του γλυπτού σε περίπτωση που είναι αναστρέψιμη η κατάσταση ή στην καταναγκαστική παρακολούθηση και πρακτική εξάσκηση μαθημάτων γλυπτικής και μαρμαροτεχνικής για να εμπεδώσουν το μεράκι κάποιων συνανθρώπων μας σε πράξεις πολιτισμού αλλά και στην εμπέδωση των "κόμπων" που εμφανίζονται πάνω στις παλάμες των γλυπτών καθώς σμιλεύουν για μέρες το μάρμαρο με το γλωσσάκι και τον μαντρακά για να δημιουργήσουν ένα κομψοτέχνημα.

Ίσως έτσι καταφέρουν να εκτιμήσουν την Τέχνη και την καλαισθησία.

Ίσως έτσι καταλάβουν πως η παρουσία τους και οι πράξεις τους μόνο κακό κάνουν στην κοινωνία μας.

Πρέπει επιτέλους κάποιος να τους δείξει σ' αυτούς τους ανεγκέφαλους βανδάλους πως και τα αγάλματα πονάνε...

Η Φρανκφούρτη φλέγεται...

Αξία δεν έχει τόσο η εξέγερση, όσο ο τόπος όπου πραγματοποιείται. Χιλιάδες κόσμος συγκεντρώθηκε στην καρδιά του σάπιου νεοφιλελεύθερου συστήματος για να διαδηλώσει ενάντια στη λιτότητα και την απάνθρωπη πολιτική που έχει επιλέξει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αφορμή στάθηκε το νέο κτίριο των κεντρικών γραφείων της Ε.Κ.Τ. το οποίο κόστισε 1,3 δις την ώρα που ο ευρωπαϊκός νότος στενάζει από δικά τους αυστηρά μέτρα.
Η διαδήλωση είναι έντονη κι αυτό δε φαίνεται μόνο στα περιπολικά που κάηκαν και στα χημικά που πέταξαν οι δυνάμεις καταστολής προς τον κόσμο. Η οργή είναι διάχυτη και φαίνεται από τους καθιστούς διαδηλωτές που αρνούνται να δώσουν τα στοιχεία τους στην αστυνομία που φρουρεί την πόλη μέχρι αυτούς που αναρριχηθούν πάνω στο κτίριο της Ε.Κ.Τ. για να κρεμάσουν πανό κατά τις λιτότητας. Σημάδι θετικό απέναντι στις προσδοκίες μου για την αφύπνιση των ευρωπαϊκών λαών.
Ο τίτλος της ανάρτησης δεν είναι υπερβολικός διότι η διαδήλωση δεν πραγματοποιείται σε ένα μόνο σημείο αλλά σε πολλές περιοχές της πόλης με τον αριθμό των τραυματιών να αυξάνεται συνεχώς. Φυσικά εκεί οι μάχες γίνονται σώμα με σώμα. Δεν υπάρχει κανένα παρακράτος να φορέσει κουκούλα για να σπάσει τρόλεϊ και να βεβηλώσει μικρές εκκλησίες, όπως γίνεται εδώ.
Η μεγαλύτερη όμως νίκη της σημερινής διαδήλωσης φάνηκε με την έλευση του προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, ο οποίος τελικά έφτασε στα νέα γραφεία με... ελικόπτερο.
Μόνο που το ελικόπτερο έχει συσχετιστεί με πολλές πανωλεθρίες της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας.
Καιρό τώρα η Ευρώπη έχει αρχίσει και σείεται...

Δελφική γαλήνη...

Ο αέρας φυσάει δυνατά έξω από το μπαλκόνι μου. Είναι οι τελευταίες του προσπάθειες που κάνει μάταια κι αυτός ο χειμώνας για να απωθήσει το καλοκαίρι που σιγά-σιγά μπαίνει πάλι στην καθημερινότητά μας. Πόσα καλοκαίρια έχουμε ήδη ζήσει σ' αυτό το γρήγορο πέρασμα που λέγεται ζωή; Πόσα ηλιοβασιλέματα έχουμε απολαύσει σε παραλίες και νησιά; Κι από την άλλη πόσους χειμώνες έχουμε περάσει κουλουριασμένοι στον καναπέ ή στις σκοτεινές αίθουσες κινηματογράφων της πόλης.
Αυτές τις μέρες προσπαθώ να κρατήσω μία αποχή απ' όλα. Μία σιωπή στη μνήμη ενός αδικοχαμένου νέου και στην συνειδητή αποχή μου από τα λαϊκά δικαστήρια που ετοιμάζονται να κατασπαράξουν του ηθικούς αυτουργούς αυτού του θανάτου. Αυτές τις μέρες είδα αρκετούς να ξεσπάνε την οργή τους, μερικούς να κρατάνε μία λογική στάση και ελάχιστες περιπτώσεις να διαφημίζουν τα βιβλία τους μέσω τρίτων.
Δε θα μείνω σ' αυτό. Θα αρκεστώ στην όμορφη περιπλάνησή μου στο ενεργειακό τοπίο των Δελφών και την ανεξήγητη ασφάλεια των θεόρατων γκρεμών που με σκέπαζαν καθώς περπατούσα ανάμεσα στα ίχνη του τεμένους της Αθηνάς Πρόναιας. Κι ενώ περιπλανιόμουν μεταξύ του Θόλου και των δύο Θησαυρών (του Ιωνικού και του Δωρικού), το κλίμα χάλασε διότι ένας απερίσκεπτος κι εγωκεντρικός νεαρός κατάφερε να χαλάσει την γαλήνη του τοπίου, ουρλιάζοντας προς τον φύλακα του χώρου, ο οποίος δικαίως του απαγόρευε να στήσει μια καλλιτεχνική "εγκατάσταση" μέσα στον αρχαιολογικό χώρο. Αμέσως βγήκε στη φορά η ηλίθια περηφάνια του κάθε απαίδευτου συμπατριώτη μου. Γραφικές ατάκες όπως "Για δες ποιοι φυλάνε τον πολιτισμό μου" και "Δε θα μου πεις τι θα κάνω με τα αρχαία" κι άλλα πολλά, διέλυσαν όλη τη μαγεία που πρόσφερε απλόχερα το τοπίο. Η στάση του νεαρού μετατράπηκε σε μία απόλυτη εμπάθεια προς το πρόσωπό του. Με απώθησε παραπέρα.
Κι ενώ ο νεαρός Νεοέλληνας ούρλιαζε σαν εξοργισμένος ουρακοτάγκος, ένας ξένος επισκέπτης αυτού του τόπου αναπαυόταν διακριτικά πιο πέρα πάνω σε έναν λίθο, παραδίδοντας μ' αυτόν τον τρόπο  το πνεύμα του στην ηρεμία του τοπίου. Απομακρύνθηκα από τις ασεβείς φωνές του συμπατριώτη μου κι έκατσα σε μία απόσταση ασφαλείας από τον ηλικιωμένο επισκέπτη. Μου είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον η ευγένειά του απέναντι στο χώρο τον οποίο βρισκόταν. Δεν ήθελα να καταστρέψω την όμορφη στιγμή του. Καθόταν αμίλητος κάτω από ένα δέντρο και διάβαζε κάτι σημειώσεις. Σήκωσα αθόρυβα τον φακό της φωτογραφικής μου μηχανής και τον αποθανάτισα την ώρα που έκλεινε το σημειωματάριό του κι αφηνόταν στη απεραντοσύνη του δελφικού τοπίου.
Η ενέργεια που δεχόταν, εξέπεμπε προς όλες τις μεριές. Μία ελαφριά πίεση αισθάνθηκα στο στήθος. Προς στιγμής ένιωσα μία απέραντη ευτυχία. Χαμογέλασα.
Για κάποιους το κάλος της Αρχαίας Ελλάδας είναι ακόμα ζωντανό.
Κι ορατό...

Παγιδευμένοι σε μιά Ά-σχετη χώρα

του Αντώνη Ανδρουλιδάκη

Κι εκεί που θέλαμε να τ’ αλλάξουμε όλα, μάλλον, σκοντάψαμε ξανά στον εαυτό μας. Σαν να ήταν ένα πατάκι, ένα χαλάκι για τα πόδια, παραπεταμένο κάπου στο πάτωμα. Λες και ότι συμβαίνει συχνά-πυκνά στον μικρόκοσμο της προσωπικής μας ζωής, απλώνεται και επηρεάζει ή και επηρεάζεται από ολόκληρη τη νεοελληνική συλλογικότητα, που παριστάνει το «υπερήφανον έθνος». 
Σε ένα ιδιόμορφο ασανσέρ, από το ατομικό και στο συλλογικό και ξανά πάλι πίσω, η νεοελληνική ταυτότητα μοιάζει εγκλωβισμένη σε ά-σχετες σχέσεις. Κι οι ομοιότητες ανάμεσα στον ατομικό και στον συλλογικό μας εγκλωβισμό σίγουρα δεν είναι τυχαίες και συμπτωματικές.
Ίσως, ένα άθροισμα εγκλωβισμένων εαυτών σε ά-σχετες προσωπικές σχέσεις, δεν μπορεί παρά να συστήνει μια εγκλωβισμένη κοινωνία σε μιαν ά-σχετη σχέση με την Ευρώπη.
Σαν ένας άνθρωπος παγιδευμένος σε μια σχέση απ’ όπου δεν μπορεί να ξεφύγει. Σε μια σχέση που δεν είναι ούτε στο ελάχιστο πια ευτυχής. Συχνά απογοητευμένος ή σε βαθιά σύγχυση, ανίκανος να εισπράξει την αγάπη και τον σεβασμό που πραγματικά του αξίζει και επιθυμεί.
Δεν το λέει στους άλλους, αλλά τον «καίει» μέσα του: «ε, και τι τώρα; Αυτό ήταν όλο;». Κάποιες φορές το εκμυστηρεύεται στις νύχτες του: «θα είμαι, ρε γαμώτο, πραγματικά ευτυχισμένος ποτέ;». Κι άλλες φορές παραπονιέται: «έχω κι εγώ το δικαίωμα να είμαι καλά. Δεν το έχω;» Όταν ξημερώσει τον ξαναπιάνει ο φόβος για το μέλλον που τον περιμένει αν μείνει σ’ αυτή τη δυστυχισμένη σχέση. Όταν φορτώνεται πολύ με ενοχές, φτάνει να αναρωτιέται αν έχει το «δικαίωμα», αν «αξίζει», να είναι και αυτός ευτυχισμένος. Και υπάρχουν πολλοί που προσφέρονται να ανταλλάξουν ενοχές, όπως περίπου σε άλλες κοινωνίες ανταλλάσσουν συλλογές με γραμματόσημα.
Βλέπεις, το δικαίωμα στη χαρά της σχέσης, υποκαταστάθηκε από το δικαίωμα στην κατανάλωση, τόσο που ξεχάστηκε κάπου πίσω στο παρελθόν, σαν χαρταετός σε κάποιο πατάρι.
Όμως το να νοιώθει κανείς εγκλωβισμένος σε μια σχέση, είναι, στη τελική, μια κατάσταση του μυαλού. Γιατί, κανείς δεν χρειάζεται «άδεια» για να εγκαταλείψει μια σχέση, μια δουλειά, μια φιλία, έναν γάμο ή μια οικονομική ένωση ας πούμε. Εν τούτοις, εκατομμύρια άνθρωποι, παραμένουν σε «δύσκολες» σχέσεις, που κυμαίνονται από τον συναισθηματικό κενό μέχρι και την κακοποίηση. Ολόκληρες κοινωνίες παραμένουν σε σχέσεις που κυμαίνονται από την απλή εκμετάλλευση ως την πλήρη λεηλασία.
Δικαιολογίες υπάρχουν πολλές. Προσφέρονται αφειδώς απ’ τα πρωϊνάδικα ως τα καθώς πρέπει έγκυρα media. Από την ανάγκη φροντίδας των παιδιών ή ενός άρρωστου συντρόφου, μέχρι την υπευθυνότητα, τον ρεαλισμό, τη σοβαρότητα και την επιδέξια νοικοκυροσύνη ή την απειλή της χρεοκοπίας και της ακραίας φτώχειας.
Η αμφιθυμία, η εσωτερική σύγκρουση, ανάμεσα στις ενοχές και στην διάθεση απεγκλωβισμού, δεν παράγει τίποτα περισσότερο παρά το «γαρ πολύ της θλίψεως» που με τη σειρά του «γεννά παραφροσύνη».
Όπως μερικά ζευγάρια όπου τα χρήματα γίνονται η συγκολλητική ουσία και ταυτόχρονα ο δυσβάσταχτος ζυγός, ενώ η σχέση σταδιακά και ανεπαίσθητα εκπίπτει σε μια μορφή στυγνής εμπορικής συμφωνίας. Μια σχέση ως οικονομικό αλισβερίσι το πολύ. Ή όπως κάποιες νοικοκυρές που φοβούνται την αυτονομία, μήπως καταλήξουν χωρισμένες μητέρες. Ή όπως κάποιοι σύζυγοι που φοβούνται πως η αυτονομία τους θα τους κοστίσει πολύ ακριβά σε διατροφές και λοιπά.
Άλλοι πάλι, ντρέπονται μπροστά στην πιθανότητα να εγκαταλείψουν μια σχέση, γιατί αυτό θα δείχνει την «αποτυχία» τους. Φοβούνται πως έτσι θα κλονιστεί η ίδια η ταυτότητα τους. Η εικόνα που έχουν οι ίδιοι, μέσω των Άλλων, για τον εαυτό τους. Ποιά ταυτότητα; Ποιά εικόνα; Άλλοι, τέλος νοιώθουν αρκετά ηλικιωμένοι για «τέτοια πράγματα». Οι δικαιολογίες, προς τον ίδιο μας τον εαυτό, για τη διαιώνιση του εγκλωβισμού είναι όσες και οι ανθρώπινοι φόβοι. Γιατί, σε όλα τα παραπάνω, ένα είναι το διάχυτο συναίσθημα: ο φόβος.
Όπως σ’ έναν άνθρωπος παγιδευμένο σε μια σχέση, που δεν μπορεί να ξεφύγει, ο φόβος στην πραγματικότητα υποκρύπτει τη μοναξιά που θέλουμε να αποφύγουμε.
Όπως συμβαίνει συχνά στις μακροχρόνιες σχέσεις, οι σύντροφοι δεν αναπτύσσουν τις ατομικές τους δραστηριότητες ή δεν αναπτύσσουν σχέσεις χωρίς τον/την σύντροφο τους. Βέβαια, στην προ-μεταπολιτευτική νεοελληνική πραγματικότητα η παλιά διευρυμένη οικογένεια με τον παππού και τη γιαγιά, τους θείους και τις θείες, τα ξαδέρφια και τα μπατζανάκια, τα σόγια μ’ έναν λόγο, ήταν μια μικρή κοινότητα σε διαρκή αλληλεπίδραση που δεν επέτρεπε το κλείσιμο στην πυρηνική/περίκλειστη οικογένεια.
Αντίθετα σήμερα οι γυναίκες τείνουν να έχουν κανα δυο φιλενάδες, ενώ είναι συνήθως πιο κοντά στους γονείς τους, ακολουθώντας την παράδοση. Οι άνδρες είναι πιο επικεντρωμένοι στην εργασία τους, αγνοώντας συνήθως τις συναισθηματικές τους ανάγκες, και στηριγμένοι μάλλον αποκλειστικά στη σύντροφο τους για υποστήριξη. Άλλωστε, τα στερεότυπα για την ανυπαρξία των συναισθηματικών αναγκών των αρσενικών, κρατούν ακόμη καλά.
Το πρόβλημα είναι, ότι μέσα στην νεοελληνική πραγματικότητα τόσο οι άνδρες, όσο και οι γυναίκες παραμελήσαμε την ατομική μας ανάπτυξη και εξέλιξη. Γυναίκες και άνδρες εγκαταλείψαμε τους φίλους μας, τα χόμπι και τις δραστηριότητες μας, για να υιοθετήσουμε –εξαρτησιακά- αυτές του συντρόφου μας.
Το συνδυαστικό αποτέλεσμα όλων αυτών επέφερε το φόβο της μοναξιάς και της απομόνωσης, σε όσους τολμούν έστω και να σκεφτούν την ιδέα να βρεθούν μόνοι τους, υποθηκεύοντας τις προοπτικές μιας πλήρους ενηλικίωσης, σε πλατιά στρώματα του πληθυσμού.
Για εκατοντάδες χιλιάδες νεοελλήνων, η κρίσιμη ταυτότητα τους είναι «ο σύζυγος» ή «η σύζυγος». «Ο κουβαλητής» ή «η νοικοκυρά». Ο άνδρας της τάδε ή η γυναίκα του δείνα. Για τους ανθρώπους αυτούς η πιθανότητα του απεγκλωβισμού, μοιάζει σαν μια αίσθηση απώλειας του ίδιου τους του εαυτού. Είναι μια κρίση ταυτότητας. Άλλο τόσο γι’ αυτούς που αν και χωρίζουν, η ταυτότητα τους επιμένει να προσδιορίζεται –κατά βάσιν- σαν «κηδεμόνας», αφού μόνο η ανατροφή των παιδιών μπορεί να είναι μια σημαντική πηγή αυτοεκτίμησης. Αλλά, πάνω απ’ όλα, η πιθανότητα απεγκλωβισμού, μοιάζει να απειλεί το πιο ουσιώδες νεοελληνικό ταυτοτικό χαρακτηριστικό: αυτό του καταναλωτή.
Η μεταπολιτευτική κοινωνική δομή, δεν επέτρεψε στους ανθρώπους να ζήσουν ποτέ μόνοι τους. Αφήσαμε το πατρικό σπίτι ή τον συγκάτοικο στο πανεπιστήμιο κατ’ ευθείαν για έναν γάμο ή έναν ρομαντικό έρωτα. Δεν αφήσαμε, ούτε στιγμή, το ένα κλαδί από το χέρι πριν πιαστούμε από ένα άλλο. Όμως η σχέση μας βοήθησε να φύγουμε από το σπίτι σωματικά, ενώ δεν ολοκληρώσαμε τη διαδικασία αυτή στο ψυχολογικό επίπεδο. Η μεταπολίτευση δεν παρήγαγε –ως επί το πλείστον- αυτόνομους ενήλικες. Γι’ αυτό κάθε πιθανή αίσθηση απεγκλωβισμού ενεργοποιεί το μισοτελειωμένο έργο της ενηλικίωσης. Οι φόβοι και οι ενοχές που είχαν απωθηθεί, που είχαν παρακαμφθεί, με τη βιαστική εμπλοκή στη σχέση ή στο γάμο, εμφανίζονται δραματικοί και θηριώδεις.
Η νεολληνική οικογένεια της μεταπολίτευσης δεν ενθάρρυνε κατάλληλα τον συναισθηματικό διαχωρισμό του παιδιού στη φάση ανάπτυξης της αίσθησης εαυτότητας, ίσως γιατί δεν ήθελε πεισματικά να «γεράσει». Κι ένας γονιός «δεν βγαίνει στη σύνταξη» όσο το παιδί του παραμένει ανήλικος. Ώσπου οι «ανήλικοι» έγιναν γονείς σε μια κοινωνία, σαν τη σημερινή, που αδυνατεί πλέον να προσφέρει έστω και τους ελάχιστους όρους για την απρόσκοπτη αυτονόμηση των σημερινών παιδιών.
Κάπως έτσι, βρεθήκαμε απλώς να αρνιόμαστε το πρόβλημα. Κάναμε την ανωριμότητα συνήθεια μας. Για χρόνια ολόκληρα εξορθολογίσαμε, ελαχιστοποιήσαμε και δικαιολογήσαμε απαράδεκτες συμπεριφορές συντρόφων, συνεργατών, φίλων αλλά και –κυρίως- πολιτικών εκπροσώπων μας και Ευρωπαίων εταίρων, για να «κρατηθούμε» με νηπιώδεις συλλογισμούς από μια κάποια «ελπίδα που έρχεται», «από κάποιον μέλλον που ξεκινά» ή από κάποιες περιστασιακά καλές εποχές που η «πιπίλα του νηπίου» πουλιόταν με 60 άτοκες δόσεις στον κάθε Κωτσόβολο.
Κάπως έτσι, πιστέψαμε επαναλαμβανόμενα ανεκπλήρωτες υποσχέσεις και επενδύσαμε ότι «δεν μπορεί» τα πράγματα κάποια στιγμή θα βελτιωθούν «αρκεί μονάχα να...» αρνούμενοι τον βαθύτερο πόνο, που θα μπορούσε να μας παρακινήσει να μπούμε, επιτέλους, σε μια αναγκαία διαδικασία συνειδητοποίησης και αλλαγής.
Αν χαρακτηρίζει κάτι τον ανθρωπολογικό τύπο της μεταπολίτευσης, αλλά και την κοινωνία στο σύνολο της, έναντι των υπόλοιπων ευρωπαϊκών, είναι η Έλλειψη Αυτονομίας. Γιατί ατομική αυτονομία σημαίνει να είναι κανείς ένα συναισθηματικά ασφαλές, ξεχωριστό και ανεξάρτητο πρόσωπο. Και βέβαια τα μη αυτόνομα άτομα, δεν μπορούν, κατά κανένα τρόπο, να οικοδομήσουν αυτόνομες συλλογικότητες.
Η έλλειψη αυτονομίας οδηγεί στην παγίδευση και στην αμφιθυμία. Μία έτσι και μία γιουβέτσι κατά το κοινώς λεγόμενον. Από τη μία πλευρά ποθούμε την ελευθερία και την ανεξαρτησία, και από την άλλη πλευρά, επιθυμούμε την ασφάλεια μιας σχέσης, ακόμα και ένα αυτή είναι ά-σχετη και προβληματική.
Αυτονομία, τέλος, δεν σημαίνει ότι δεν χρειαζόμαστε τους άλλους, αλλά ότι επιτρέπουμε στον εαυτό μας να βιώνει άφοβα μια υγιή σχέση μαζί τους, χωρίς φόβους και κινδύνους πιστωτικής ασφυξίας. Να μπορούμε να μην αισθανόμαστε χαμένοι και άδειοι αν τυχόν μείνουμε μόνοι. Να μην αισθανόμαστε υπεύθυνοι για τα συναισθήματα και τις ενέργειες των άλλων. Να μην παίρνουμε τα πράγματα, πάντα, τόσο πολύ, προσωπικά. Να έχουμε τις δικές μας απόψεις και αξίες, δίχως να είναι εύκολο να μας υποβάλλουν οι άλλοι τις δικές τους. Αυτονομία, τέλος, σημαίνει να μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις μόνοι μας. Σαν ενήλικοι πολίτες, σαν οικογένειες ενηλίκων, σαν κοινωνία ενηλίκων πολιτών.
"Αν χρειάζεται ένα αρχικό σημείο εκκίνησης, για μια οποιαδήποτε αλλαγή, αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από μια σφοδρή και καθολική πολιτισμική επανάσταση" λέει, σε μια συνέντευξη του, ο Δημήτρης Αποστολάκης των Χαίνηδων. Μια επανάσταση για την αυτονόμηση και την ενηλικίωση μας. Και μια τέτοια επανάσταση, προφανώς, δεν έχει τίποτα να κάνει με τις ιδεοψυχαναγκαστικές εμμονές των «υπεύθυνων» και «ρεαλιστών» νοεφιλελεύθερων εδώ ή στην Ευρώπη. Έτσι κι αλλιώς η αυτονομία, η ενηλικίωση, όπως και ο Έρωτας, ήταν πάντα μια ριψοκίνδυνη ιστορία για «μεγάλα παιδιά». Γι’ αυτό το ζητούμενο του ατομικού και συλλογικού μας απεγκλωβισμού δεν μπορεί παρά να περνά από μια επανάσταση των ψυχών.

Το άρθρο στολίζει το έργο του Ρομπέρτο Μάττα «Σκοτεινό Φως».

Πηγή: http://www.thepressproject.gr