Δύο χρόνια συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας και τα «αόρατα» τραύματα των εγκλωβισμένων προσφύγων

Νασίμ Λομανί*
Φωτογραφία: Γιώργος Μουτάφης - Χίος

"Αν τα ψυχικά τραύματα ήταν εμφανή όπως είναι τα σωματικά, με τόσους ανθρώπους που έχουν τραυματίσει οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ίσως θα είχαμε κάνει κάτι παραπάνω για να το σταματήσουμε"  

Emina Ć.  

ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα 

Στις 18 Μαρτίου 2016 η Ε.Ε. υπογράφει μια ντροπιαστική και επικίνδυνη συμφωνία με την Τουρκία προκειμένου να κλείσει οριστικά τα ελληνοτουρκικά σύνορα του Αιγαίου. Παράλληλα το σφράγισμα των βαλκανικών διαδρομών και η δημιουργία των hotspot στα νησιά του Αιγαίου έχει αποτέλεσμα τον εγκλωβισμό χιλιάδων προσφύγων στην Ελλάδα, όπως και σε κάθε βαλκανική χώρα.
Τα στρατιωτικοποιημένα σύνορα, οι φράχτες, η ενισχυμένη Frontex και οι πολλαπλοί έλεγχοι ακόμα και εντός της Ε.Ε. χωρών αλλά και βαλκανικών χωρών απαγορεύουν τη μετακίνηση των προσφύγων. Η «νέα» αντιμεταναστευτική πολιτική της Ε.Ε. εφαρμόζεται με βία και αγριότητα.

Ελλάδα: η τρίτη «ασφαλής» χώρα εντός της Ε.Ε.

Η συμφωνία της Ε.Ε. με την Τουρκία είναι μια ειδική συμφωνία που βρίσκεται σε συνεχόμενη διαπραγμάτευση και στοχεύει στο να σταματήσει τις μαζικές ροές προσφύγων.
Όλοι το ξέρουμε, και οι αρχηγοί της Ε.Ε. ακόμα καλύτερα, ότι μια συμφωνία με μια χώρα σαν την Τουρκία με αρχηγό τον Ερντογάν δεν θα έχει πάντα την ίδια σταθερότητα και ισχύ, και κυρίως ότι είναι μια συμφωνία βασισμένη σε μια πολυεπίπεδη ανταλλακτική σχέση και ως τέτοια έχει πάντα το ρίσκο να καταρρεύσει ή να χαλαρώσει όταν δεν ικανοποιούνται τα αιτήματα της μιας ή και των δύο πλευρών.
Όσον αφορά την Ελλάδα, η σύνδεση της οικονομικής κρίσης της χώρας με την «προσφυγική κρίση», η κωλοτούμπα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και στα δικαιώματα και προφανώς η μεγάλη και ιστορική χρηματοδότηση της «προσφυγικής κρίσης» της δίνουν το ρόλο μιας τρίτης «ασφαλούς» χώρας εντός της ΕΕ.
Δηλαδή, όσοι πρόσφυγες καταφέρουν και περάσουν από την Τουρκία στην Ελλάδα θα εγκλωβιστούν στην Ελλάδα, θα στριμωχτούν σαν ζώα στα hotspot ή στα camp και θα επιστρέψουν με χρήματα της ΕΕ, είτε «εθελοντικά» στις χώρες προέλευσής τους με τους εκβιασμούς του ΔΟΜ είτε θα απελαθούν μέσω Frontex και ελληνικών αρχών στην Τουρκία.
Η «αριστερή» κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛΛ. δέχτηκε με χαρά τη συμφωνία με την Τουρκία και το ρόλο της ως συνοριοφύλακα της Ε.Ε.
Η εφαρμογή της λογικής, πολιτικής και πρακτικής του «βίου αβίωτου», που κάποτε ήταν ακροδεξιό παραλήρημα, σήμερα είναι η επίσημη συνταγή της Ε.Ε. στην Ελλάδα.

Το διπλό σύνορο του Αιγαίου και το απαρτχάιντ των νησιών

Η συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας και το κλείσιμο των συνόρων είχαν ένα άλλο τραγικό αποτέλεσμα, τη δημιουργία ενός επιπλέον συνόρου εντός της Ελλάδας. Το σύνορο δηλαδή μεταξύ των νησιών του ανατολικού Αιγαίου με την υπόλοιπη Ελλάδα. Ένα σύνορο χαρακτηριστικό της εποχής.
Η συμφωνία απαγορεύει στους πρόσφυγες να φύγουν από το νησί στο οποίο έχουν φτάσει. Σχεδόν δυο χρόνια τώρα (από τις 18 Μαρτίου του 2016 που υπεγράφη η συμφωνία) σε κάθε νησί του Αιγαίου έχουν εγκλωβιστεί χιλιάδες πρόσφυγες σε «ανοιχτές» φυλακές.
Η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Λέρος και η Κως έχουν μετατραπεί σε απαρτχάιντ για τους πρόσφυγες πολέμου και τους μετανάστες. Ένας ολόκληρος ευρωπαϊκός μηχανισμός αποτροπής και διαχείρισης κρατάει «ζωντανή» την εικόνα της «προσφυγικής κρίσης». Δεκάδες, ίσως εκατοντάδες, ΜΚΟ με εκατομμύρια ευρώ ανέλαβαν να «διαχειριστούν» την ανθρώπινη απελπισία και τον πόνο των εγκλωβισμένων προσφύγων.
Οι δήμαρχοι των νησιών και οι τοπικές αρχές χρησιμοποίησαν την κατάσταση για να πολιτευτούν ή αντιπολιτευτούν. Οι χειρισμοί της κυβέρνησης οδήγησαν την κατάσταση στο να βρουν ευκαιρία οι ακροδεξιές και μισαλλόδοξες αντιλήψεις να εκμεταλλευτούν και να δηλητηριάσουν την κοινωνία με ρατσισμό και ξενοφοβία.

Τα hotspot είναι τα σύγχρονα στρατόπεδα συγκέντρωσης

Με την υπογραφή της συμφωνίας E.E. - Τουρκίας δημιουργήθηκε σε κάθε νησί του ανατολικού Αιγαίου ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης προσφύγων με την προκλητική ονομασία hotspot. Το hotspot της Μόριας στη Μυτιλήνη και η ΒΙΑΛ στη Χίο ή εκείνα στη Σάμο, τη Λέρο και την Κω είναι χαρακτηριστικά νέας μορφής στρατόπεδα συγκέντρωσης ανθρώπων σε καραντίνα.
Μετά το κλείσιμο του κέντρου κράτησης της Παγανής ως αποτέλεσμα των κινητοποιήσεων του no border στη Λέσβο το 2009 η τότε κυβέρνηση έφτιαξε το νέο κέντρο κράτησης εντός της στρατιωτικής περιοχής της Μόριας. Η Μόρια είχε υποδομές και χωρητικότητα το πολύ για 1.000 άτομα τότε, ενώ το νερό, οι τουαλέτες, οι ντουζιέρες και η αποχέτευση ήταν μόνο για 800 άτομα. 
Από την αρχή της «προσφυγικής κρίσης» το 2015 η Μόρια μετατράπηκε σε κέντρο ελέγχου, καταγραφής, ταυτοποίησης και κράτησης των νεοεισερχόμενων προσφύγων. Σύντομα προστέθηκαν άλλες 1.000 θέσεις σε κοντέινερ, αλλά ο αριθμός των προσφύγων που περίμεναν να καταγραφούν όλο και αυξανόταν και έτσι οι σκηνές της Ύπατης Αρμοστείας και του Ελληνικού Στρατού έδιναν προσωρινή «λύση» για τους τράνζιτ πρόσφυγες.
Μέχρι να υπογραφεί η συμφωνία, παρ' όλο που ο χώρος δεν είχε τη δυνατότητα «φιλοξενίας» των χιλιάδων προσφύγων, λόγω του προσωρινού της κατάστασης ακόμα και τα αντίσκηνα ήταν μια «λύση». Με το που υπογράφτηκε η συμφωνία η Μόρια έγινε στρατόπεδο συγκέντρωσης χιλιάδων εγκλωβισμένων προσφύγων.
Η Μόρια με 2.000 θέσεις και με υποδομές για 800 έγινε χώρος να μείνουν σε άθλιες συνθήκες και απάνθρωπες καταστάσεις περίπου έξι με οκτώ χιλιάδες άνθρωποι. Τουλάχιστον τα 2/3 του πληθυσμού περνούν το δεύτερο χειμώνα φέτος σε σκηνές ή αντίσκηνα.
Η έλλειψη βασικών αναγκών είναι ένα από τα βασικά ζητήματα των εγκλωβισμένων προσφύγων στo hotspot της Μόριας, το φαγητό δεν τρώγεται και δεν φτάνει για όλους, το νερό υπάρχει μόνο δυο με τρεις ώρες το 24ωρο, οι τουαλέτες δεν είναι αρκετές και δεν είναι καθόλου ασφαλείς και προσβάσιμες σε γυναίκες και παιδιά, ντους σχεδόν δεν υπάρχουν και οι περισσότεροι πρόσφυγες δεν έχουν πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη.
Η ασφάλεια, η ιδιωτικότητα, η ψυχική υγεία και η αξιοπρέπεια των προσφύγων βρίσκονται κάθε στιγμή σε κίνδυνο, ακόμα και από τις αρχές και τους διαχειριστές των hotspot. Η ίδια εικόνα επικρατεί σε κάθε νησί του Αιγαίου.
Οι άθλιες συνθήκες, η απελπισία του εγκλωβισμού, η έλλειψη προοπτικής για το μέλλον, ο κίνδυνος απέλασης πίσω στις εμπόλεμες χώρες ή στις «ασφαλείς» τρίτες χώρες και η βία της καταστολής και της κακομεταχείρισης των ελληνικών και ευρωπαϊκών αρχών και ΜΚΟ αποτελούν τα αόρατα τραύματα των προσφύγων που τα βιώνουν καθημερινά. Ίσως το 1/3 του εγκλωβισμένου κόσμου στα νησιά υποφέρει από ψυχολογικά προβλήματα που έχουν υποστεί κάτω από άθλιες συνθήκες.
Αν μιλήσεις με κόσμο, ένας στους δύο ενήλικες μπορεί να κοιμηθεί τα βράδια με υπνωτικά, ψυχιατρικά φάρμακα που πια πωλούνται και μαύρα. Ανήλικα ασυνόδευτα παιδιά πλέον έχουν προβλήματα εξάρτησης από τα ναρκωτικά ή το αλκοόλ. Ο μέσος όρος των αποπειρών αυτοκτονίας σε κάθε hotspot υπολογίζεται γύρω στα πέντε περιστατικά το μήνα.
Άνθρωποι και νέα παιδιά που ήταν ψυχικά υγιείς, μετά από δύο χρόνια αναμονής, τιμωρίας και εγκλωβισμού, έχουν πλέον απελπιστεί και περπατάνε σαν χαμένοι στους δρόμους των νησιών και μιλάνε μόνοι τους. Μια κατάσταση έκτακτης ανθρωπιστικής κρίσης που όχι μόνο «μονιμοποιείται», αλλά όλο και περισσότερο «νομιμοποιείται».

Ποια είναι τα καθήκοντα του αντιρατσιστικού κινήματος; Τι πρέπει να κάνουμε;

Το απαρτχάιντ των νησιών και του εγκλωβισμού των προσφύγων στα hotspot σε άθλιες συνθήκες πρέπει να το αντιπαλέψουμε σε πανελλαδικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ο αγώνας των προσφύγων για ελεύθερη μετακίνηση και αξιοπρέπεια είναι και ο δικός μας αγώνας και μας αφορά. Γι' αυτό και στις 17 Μάρτη (δυο χρόνια από τη συμφωνία Ε.Ε. και Τουρκίας) είναι μια καλή ευκαιρία να ενώσουμε τη φωνή μας με τις πρωτοβουλίες αλληλεγγύης στα νησιά και να ζητήσουμε την ακύρωση της συμφωνίας και τον απεγκλωβισμό των χιλιάδων προσφύγων. Την ίδια ημέρα σε διάφορες χώρες της Ευρώπης τα κινήματα θα ζητήσουν την ακύρωση κάθε βρόμικης και επικίνδυνης συμφωνίας της Ευρώπης με διάφορες τρίτες «ασφαλείς» χώρες, όπως π.χ. η Λιβύη, το Αφγανιστάν, το Μαρόκο κ.λπ.
Στην Αθήνα συμμετέχουμε και καλούμε στη διεθνή ημέρα κατά του ρατσισμού, του φασισμού, του πολέμου και της φτώχειας το Σάββατο 17/3/18 στις 3 μ.μ. στην Ομόνοια.

*Mέλος του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών


Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Η βαλκανοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας

του Μιχάλη Τρίκκα

Όταν ο βασικός σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ για θέματα διεθνούς εμπορίου έχει γράψει ένα βιβλίο με τον χαρακτηριστικό τίτλο "Θάνατος διά Κίνας" καταλαβαίνει κανείς με το τι έχει να κάνει. Ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν είναι ο μόνος που πιστεύει ότι οι εμπορικοί πόλεμοι "είναι καλοί και κερδίζονται εύκολα".
Η απόφαση του Τραμπ να επιβάλει υψηλούς δασμούς στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου όχι μόνο εκφράζει τη σκληρότερη πτέρυγα της σημερινής κυβέρνησης, αλλά προκαλεί σήμερα μία ακόμη σύγκρουση στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου. Η έντονη αντιπαράθεση βγήκε με εκρηκτικό τρόπο στην επιφάνεια αυτή την εβδομάδα με την παραίτηση του Γκάρι Κον, οικονομικού συμβούλου της αμερικανικής προεδρίας.
Ο πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs είχε προειδοποιήσει ότι θα εγκατέλειπε τον Λευκό Οίκο αν ο Τραμπ έκανε πράξη την απειλή του να επιβάλει τους δασμούς. Όπως και μια σειρά άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, ο Κον προσπαθούσε να μεταπείσει τον Τραμπ στρέφοντάς τον σε μια κατεύθυνση «στοχευμένων δασμών» εις βάρος της Ρωσίας και της Κίνας.
Στο πλευρό του Κον φαίνεται να συμπαρατάσσονται όλοι οι εκπρόσωποι της Γουόλ Στριτ στο σημερινό υπουργικό συμβούλιο: Οι πιο προβεβλημένοι ανάμεσά τους είναι ο υπουργός Οικονομικών και επίσης προερχόμενος από την Goldman Sachs Στίβεν Μνούτσιν, όπως και ο πρώην πρόεδρος της ExxonMobil και σημερινός υπουργός Εξωτερικών Ρεξ Τίλερσον.
Η πτέρυγα της Γουόλ Στριτ έχει τη βάσιμη ανησυχία ότι οι δασμοί του Τραμπ θα μπορούσαν να προκαλέσουν έναν ανεξέλεγκτο εμπορικό πόλεμο, ο οποίος με τη σειρά του θα έφερνε μια νέα παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Μαζί τους σε αυτή τη φάση έχουν και τον υπουργό Άμυνας Τζέιμς Μάτις, που φοβάται για τις επιπτώσεις που θα είχε μια τέτοια αναμέτρηση στις σχέσεις των ΗΠΑ με μια σειρά βασικούς συμμάχους, ιδίως την Ευρώπη, τον Καναδά και την Ιαπωνία.
Σύμφωνα με τα αμερικανικά ΜΜΕ η αντιπαράθεση ξέσπασε τον Ιανουάριο, όταν, στη διάρκεια μιας ιδιαίτερα τεταμένης συζήτησης στο Οβάλ Γραφείο, ο Κον και ο τότε προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Ρομπ Πόρτερ -παραιτήθηκε επίσης τον προηγούμενο μήνα- προειδοποίησαν τον Τραμπ ότι η επιβολή των δασμών θα δυναμίτιζε το αμερικανικό χρηματιστήριο και ουσιαστικά θα εξαφάνιζε τα τεράστια κέρδη που εξασφαλίζουν στις μεγάλες αμερικανικές επιχειρήσεις οι πρόσφατες φοροαπαλλαγές που πέρασαν οι Ρεπουμπλικανοί από το Κογκρέσο.

Προστατευτισμός εναντίον παγκοσμιοποίησης

Ο Τραμπ απέρριψε τα επιχειρήματα και αποκάλεσε τους δύο συμβούλους του... «διεθνιστές» έχοντας στο πλευρό του τον υπουργό Εμπορίου, Γουίλμπορ Ρος και τον σύμβουλό του για θέματα διεθνούς εμπορίου Πίτερ Ναβάρο, τους δύο δηλαδή βασικότερους εκφραστές της πολιτικής προστατευτισμού στη σημερινή κυβέρνηση. Ο Τραμπ και οι δύο συνεργάτες του υποστήριξαν, από την πλευρά τους, ότι οι δασμοί είναι απαραίτητοι για να προστατευτεί η αμερικανική βαριά βιομηχανία.
Ο Ναβάρο θεωρείται ο ιδεολογικός «γκουρού» του οικονομικού προστατευτισμού. Πιστεύει ότι οι πολυμερείς συμφωνίες για την απελευθέρωση του εμπορίου που υπογράφτηκαν τις τελευταίες δεκαετίες έπληξαν σοβαρά τον αμερικανικό κατασκευαστικό τομέα επιτρέποντας σε χώρες όπως η Κίνα, το Μεξικό και ο Καναδάς να εκμεταλλεύονται τις ΗΠΑ.
Και κάπως έτσι ο επιχειρηματίας Ντόναλντ Τραμπ διαμόρφωσε το βασικό επιχείρημα που τελικά τον έφερε στο Λευκό Οίκο: Οι Αμερικανοί εργάτες χάνουν τις δουλειές τους επειδή η Αμερική είναι ο μεγάλος χαμένος του διεθνούς εμπορίου.
Δεν είναι βέβαια έτσι. Οι αμερικανικές επιχειρήσεις ευημερούσαν όλα αυτά τα χρόνια μεταφέροντας τις μονάδες παραγωγής τους στο εξωτερικό, ενώ το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο, το οποίο επικαλείται διαρκώς ο Τραμπ για να αποδείξει πόσο «ριγμένη» είναι η χώρα του, τελικά δεν επηρεάζεται τόσο από τους δασμούς όσο από μια σειρά μακροοικονομικούς παράγοντες, όπως η δημοσιονομική πολιτική και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες.
Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι, παρά το μένος της κυβέρνησης Τραμπ κατά της «κίτρινης απειλής», δεν είναι η Κίνα εκείνη που θα υποφέρει περισσότερο από τους δασμούς. Μόλις το 1% του χάλυβα που εισάγεται σήμερα στις ΗΠΑ προέρχεται από εκεί. Αντίθετα τα θύματα της πολιτικής Τραμπ θα είναι κυρίως φίλοι και σύμμαχοι: η Βραζιλία, η Ε.Ε., η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Ο Καναδάς και το Μεξικό εξαιρούνται μεν προσωρινά, αλλά η κίνηση φαίνεται να αποτελεί περισσότερο έναν μοχλό πίεσης προκειμένου οι δύο χώρες να υποχωρήσουν στις αμερικανικές απαιτήσεις για την αναθεώρηση της NAFTA.

Το αντίθετο αποτέλεσμα

Δεν είναι τυχαίο ότι, τη στιγμή που ο Αμερικανός Πρόεδρος ετοιμαζόταν να εξαπολύσει τον «καλό» και τόσο «εύκολο» να κερδηθεί εμπορικό του πόλεμο, η πραγματικότητα διέψευδε για μία ακόμη φορά πανηγυρικά τη ρητορική του. Ένα χρόνο ακριβώς μετά την είσοδο του Τραμπ στον Λευκό Οίκο και παρά τα σκληρά μέτρα του με στόχο «τη διασφάλιση των θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ», το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας του αυξανόταν ακόμη περισσότερο φτάνοντας τον Ιανουάριο τα 56,6 δισεκατομμύρια δολάρια, το υψηλότερο, δηλαδή, επίπεδο των τελευταίων εννέα ετών.
Όπως αποδείχτηκε, η επιθετική και αλλοπρόσαλλη πολιτική Τραμπ πέτυχε τελικά το εντελώς αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Με το να προαναγγείλει τους δρακόντειους δασμούς του το μόνο που κατάφερε ο Αμερικανός Πρόεδρος ήταν να ενθαρρύνει τους βιομήχανους της χώρας του να αγοράσουν άρον - άρον τεράστιες ποσότητες αλουμινίου και χάλυβα διευρύνοντας ακόμη περισσότερο το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου.
Η αμερικανική κυβέρνηση παίζει διαρκώς με τη φωτιά, αλλά μέχρι σήμερα έχει κατορθώσει να αποφύγει την καταστροφή. Τίποτε όμως δεν αποκλείει ένα «δυστύχημα» στο άμεσο μέλλον. Ο χάλυβας και το αλουμίνιο ενδέχεται τελικά να αποδειχτούν μόνο τα πρώτα προειδοποιητικά πυρά μιας ανελέητης σύγκρουσης. Δεν είναι μόνο το ύψος των δασμών αυτό που προκαλεί εντύπωση: 25% για τον χάλυβα και 10% για το αλουμίνιο.
Εκείνο που πραγματικά τρομάζει είναι το σκεπτικό του Λευκού Οίκου. Το γεγονός ότι τα μέτρα επιβάλλονται για λόγους «εθνικής ασφάλειας», μια αιτιολόγηση που συνήθως χρησιμοποιείται μόνο σε περιπτώσεις πολέμου ή εθνικών κρίσεων. Υπογράφοντας άλλωστε το σχετικό διάταγμα την Πέμπτη, ο Αμερικανός Πρόεδρος έκανε λόγο για μια «επίθεση» που δέχεται η χώρα του.
«Με το να επικαλεστεί την εθνική ασφάλεια προκειμένου να επιβάλει νέους δασμούς, ο κ. Τραμπ πέρασε μια διαχωριστική γραμμή στο διεθνές εμπορικό σύστημα» σημειώνει χαρακτηριστικά η εφημερίδα «Financial Times». Πρόκειται ουσιαστικά για τη διάλυση του ίδιου συστήματος που διασφάλισε μεταπολεμικά τόσο την κυριαρχία της Ουάσιγκτον όσο και την αποφυγή των καταστροφικών πολέμων που σημάδεψαν το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Η αποδιάρθρωση ενός συστήματος

Το διεθνές σύστημα εμπορίου που στήθηκε γύρω από το Μπρέτον Γουντς και τη συνθήκη GATT είχε την υπογραφή της Ουάσιγκτον. Σήμερα είναι η Ουάσιγκτον εκείνη που πρώτη το δυναμιτίζει υπό τον φόβο που προκαλεί η ανερχόμενη δύναμη των ηττημένων του πολέμου και μιας χώρας που ελάχιστοι υπολόγιζαν ως διεθνή παράγοντα τη δεκαετία του 1940, της Κίνας. Και το πιο ανησυχητικό σε όλα αυτά είναι ότι η όξυνση των οικονομικών ανταγωνισμών συμβαδίζει με την εκρηκτική αύξηση των αμυντικών δαπανών σε όλες τις πλευρές της αντιπαράθεσης.
Η άλλη όψη είναι ακόμη πιο τρομακτική. Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν παρουσίασε πρόσφατα τα «αόρατα» πυρηνικά όπλα που θα απαντήσουν στα «εύχρηστα» πυρηνικά του Ντόναλντ Τραμπ. Στις ΗΠΑ Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί κατέληξαν σε συμφωνία για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό που αυξάνει τα αμυντικά κονδύλια κατά 160 δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη διετία. Τις αμυντικές της δαπάνες αυξάνει δραματικά και η Γαλλία του Εμανουέλ Μακρόν, ενώ κάτι ανάλογο προβλέπει και η συμφωνία για τη συγκρότηση νέας γερμανικής κυβέρνησης.
Εν αρχή, όμως, ην το εμπόριο. Η κατάρρευση του μεταπολεμικού πλαισίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε κάτι που όλοι φοβούνται να φανταστούν. Οι “New York Times” κάνουν λόγο για «τον πιο εκτεταμένο εμπορικό πόλεμο που έχει δει ο πλανήτης από την εποχή του κραχ». Για τον Μάρτιν Γουλφ, βασικό οικονομικό αναλυτή των “Financial Times” όλα αυτά ισοδυναμούν με τη «βαλκανοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας».
Κατά τα άλλα η ρητορική Τραμπ περί της ανοχύρωτης υπερδύναμης της οποίας ηγείται βασίζεται ως συνήθως στα fake news με τα οποία αρέσκεται να τροφοδοτεί την αμερικανική κοινή γνώμη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, το επίπεδο των δασμών στις χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου βρίσκεται σήμερα σε παρόμοια επίπεδα: κατά μέσον όρο για το 2015 έφταναν το 2,1% στην Ιαπωνία, το 2,4% στις ΗΠΑ και το 3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η «ανορθογραφία» του 4,4% της Κίνας αποτελεί προϊόν συλλογικής διαπραγμάτευσης. Όταν έγινε δεκτή στον ΠΟΕ το 2001, εθεωρείτο ακόμη αναπτυσσόμενη χώρα.

Πηγή: Αυγή

Foxtrot

Πρώτη φορά άκουσα γι' αυτήν την ταινία από έναν κύριο που έκοβε εισιτήρια στον κινηματογράφο Ιντεάλ. Συζητώντας για το ντοκιμαντέρ Μνήμες που θα έβλεπα εκείνη τη μέρα, μου είπε πως σύντομα θα βγει μία νέα ισραηλινή ταινία που ήδη έχει τραβήξει τη προσοχή σε πολλά φεστιβάλ της Ευρώπης. Κράτησα τον τίτλο και περίμενα. Πριν μερικές βδομάδες άρχισε να παίζει το trailer της σε διάφορους κινηματογράφους της Αθήνας. Είχε κάτι το ιδιαίτερο που με τράβηξε, οπότε αποφάσισα να τη δω. 

Η ταινία μας βάζει κατευθείαν στα βαθιά χωρίς να μας συστήσει τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν. Μία μητέρα ανοίγει την πόρτα και μαθαίνει από στρατιωτικούς πως ο γιος της σκοτώθηκε εν ώρα υπηρεσίας. Αμέσως λιποθυμά ενώ ο πατέρας πέφτει σε ένα βουβό πένθος. Το κάθε λεπτό που περνάει υποδηλώνεται και με μια γροθιά στο στομάχι. Εκπληκτική η σκηνή όπου η κάμερα βιντεοσκοπεί τον πατέρα από το ταβάνι. Καθώς σηκώνεται να περπατήσει εκείνη στριφογυρνάει, μεταδίδοντας μ' αυτόν τον τρόπο, τον ίλιγγο που προκαλεί η ξαφνική απώλεια ενός κοντινού προσώπου. Ο πατέρας προσπαθεί να στηριχθεί από κάπου κι εμείς νιώθουμε πως γλιστράμε από το κάθισμά μας. Οι διαρκείς σιωπές σπάνε από έντονους κι ενοχλητικούς ήχους, κρατώντας την νεύρα τεντωμένα. Μία ειδοποίηση στο κινητό που χτυπάει ανά μία ώρα κι ένας σκύλος που έχει συνειδητοποιήσει το κακό και επιδιώκει να το μοιραστεί τον πόνο του με τους ανθρώπους. 

Στο δεύτερο κεφάλαια της ταινίας, παρουσιάζεται η θητεία του φαντάρου σε ένα απόμακρο κι έρημο σημείο της χώρας, όπου ένα φυλάκιο ελέγχει έναν δρόμο που αραιά και που περνά κάποιο όχημα. Οι ρυθμοί είναι αργοί και η βαρεμάρα φέρνει τους νεαρούς πιο κοντά. Συζητήσεις, αποκαλύψεις και πειράγματα γεμίζουν τον κενό χρόνο, θυμίζοντας αρκετά τη δικιά μας θητεία. Πολλές φορές όμως η ρουτίνα κι η κούραση μπορούν να οδηγήσουν σε επικίνδυνες καταστάσεις, μ' αποτέλεσμα μία λάθος στιγμή να φέρει το θανατικό. 

Στο τρίτο κεφάλαιο της ταινίας έχουμε την ερμηνεία της ανεξέλεγκτης φύσης των πράξεών μας και τις συνέπειες των αποφάσεών μας. Τα παιχνίδια της μοίρας που άλλοτε είναι ευνοϊκά κι άλλες φορές καταστροφικά. Οι ενοχές του παρελθόντος και τα συμπλέγματα που μας ακολουθούν για μια ζωή. Ο ναρκισσισμός που προσπαθεί να κρύψει την κενότητα και την ανασφάλεια. Όλα αυτά αποδεικνύουν πως η ζωή είναι ένας κύκλος όπως ο χορός foxtrop που παρουσιάζει ο φαντάρος την ώρα της σκοπιάς κι ο άνδρας στη γυναίκα καθώς προσπαθεί να της εξηγήσει πως πάντα ο άνθρωπος σταματάει εκεί απ' όπου άρχισε. 

Από την ταινία κρατάω αρχικά τα εκπληκτικά πλάνα. Στο πρώτο και στο τρίτο κεφάλαιο, έχουμε το εσωτερικό ενός πολυτελούς διαμερίσματος, καθώς ο πατέρας του φαντάρου είναι ένας πετυχημένος αρχιτέκτονας. Το διαμέρισμα είναι διαμπερές δίνοντας μ' αυτόν τον τρόπο έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στο φως. Η δράση μοιάζει περισσότερο με θεατρική παράσταση, κάτι που αναπτύσει μία αμεσότητα μεταξύ ηθοποιών και θεατών. Οι διάλογοι μικροί και σχεδόν μονολεκτικοί. Δεν κουράζουν καθόλου. Ο σκηνοθέτης παίζει περισσότερο με τα βλέμματα και τις στάσεις των σωμάτων αλλά κυρίως με τα πλάνα. Οι κατακόρυφες λήψεις στο εσωτερικό του διαμερίσματος, αποδεικνύουν πως όσο πολυτελές σπίτι κι αν έχει κανείς, δε παύει ποτέ να είναι η φυλακή του.   

Αντιθέτως, στο φυλάκιο υπάρχει η απεραντοσύνη του τίποτα. Στη μέση του πουθενά μες στην υγρασία, τις λάσπες και τη σκουριά μία χούφτα νέων προσπαθεί να σκοτώσει την ώρα της υπηρετώντας την μαμά πατρίδα. Με απλές περιγραφές παρουσιάζεται ο παραλογισμός που επικρατεί στον στρατό κι ο τρόπος που μερικές φορές προσπαθούν να κρυφτούν ορισμένα λάθη, ειδικά όταν μια χώρα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση. Η ταινία αποκτά αντιπολεμική χροιά αλλά δεν επιδιώκει να επικεντρωθεί σ' αυτό το κομμάτι. Περισσότερο προσπαθεί να περάσει την έλλειψη επικοινωνίας που υπάρχει συνήθως στον οικογενειακό κύκλο αλλά και οι όμορφες στιγμές που πολλές φορές αποφεύγουμε να ζήσουμε. Συγκινητική η στιγμή που ο πατέρας περιγράφει την οδήγηση του γιου του που αντί να την απολαύσει, απαντούσε σε mail από τη θέση του συνοδηγού. 

Όπως ανέφερα και πριν, ο φωτισμός παίζει ιδιαίτερο ρόλο στην ταινία, προσφέροντας εκπληκτικά πλάνα. Όσο πενθούν οι γονείς το θάνατο του γιου τους, απέξω επικρατεί μία έντονη συννεφιά, αφήνοντας ένα αρρωστημένο φως να περάσει από τα παράθυρα μέσα στο σπίτι. Μαγικές εικόνες με έντονη ισορροπία. Τις απόλαυσα πολύ. Όπως και στη στιγμή που το ζευγάρι αγκαλιάζεται στη κουζίνα. Σκοτεινός χώρος, σκοτεινές μορφές και δυο φωτεινά χέρια να αγκαλιάζουν ένα σώμα. 

Τέλος, η μουσική ήταν εξαιρετική με τον Avro Part να με ντύνει εκπληκτικά τα τελευταία λεπτά της ταινίας, όπου εξελίσσεται ένα δριμύ κατηγορώ στην κάλπικη ηθική τόσο του στρατού όσο και του κράτους, καθώς η μητέρα διαβάζει μία συλλυπητήρια κάρτα που είχε λάβει. 

Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφέρω πως πρώτη φορά σε ταινία διαπιστώνω πως ένας σκύλος ξεπερνάει σε ερμηνεία τους ηθοποιούς. Τον λάτρεψα.

Όσο για το Foxtrop, είναι ένα εσώψυχο κι αντιπολεμικό δράμα που αξίζει το ενδιαφέρον μας. 

Βαθμολογία: 7/10

Δεν θα είναι φάρσα

του Τάσου Παππά

Οι πολίτες στέλνουν συνεχώς μηνύματα δυσφορίας για τον τρόπο που λειτουργεί η Ευρώπη, για τις ανισότητες που υπάρχουν και μεταξύ των χωρών και εντός των χωρών, για την αφόρητη πλήξη που προκαλούν οι δημόσιες δραστηριότητες της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας, για το μεσίστιο μέλλον που βλέπουν να έρχεται, για την απληστία των πλουσίων, για την απουσία λογοδοσίας των βασικών αν και εξωθεσμικών οργάνων (Eurogroup), για το έλλειμμα δημοκρατίας, για την επιθετικότητα των φορολογικών παραδείσων που έχουν εγκαταστήσει χώρες της Ευρώπης, για το καθεστώς των περιστρεφόμενων θυρών που χρησιμοποιεί η νομενκλατούρα και σοβαρές απαντήσεις δεν παίρνουν. Και γι’ αυτό τιμωρούν. Αλλοτε με αποχή, άλλοτε πριμοδοτώντας τον δεξιό λαϊκισμό.
Οταν η άκρα Δεξιά απειλούσε την Ολλανδία έσπευσαν όλοι να παρέμβουν προκειμένου να μην έχουμε στο κέντρο της ηπείρου μια ρατσιστική κυβέρνηση. Ο κίνδυνος απετράπη. Ανακούφιση στις Βρυξέλλες. Επιστρέψαμε στις δουλειές μας. Οταν η άκρα Δεξιά απειλούσε να καταλάβει τον Δήμο της Βιέννης έσπευσαν όλοι να κινητοποιηθούν προκειμένου ο κάποτε κόκκινος δήμος να μην πέσει στα χέρια των ακροδεξιών. Ο κίνδυνος απετράπη. Ανακούφιση στην Ευρώπη. Επιστρέψαμε στις δουλειές μας. Λίγο αργότερα η άκρα Δεξιά στην ίδια χώρα διεκδικούσε με αξιώσεις την προεδρία. 
Στο τσακ γλιτώσαμε την πανωλεθρία. Στη συνέχεια, νέα κινητοποίηση για να μη βγουν πρώτοι οι ακροδεξιοί στις εθνικές εκλογές. Δεν κέρδισαν στις κάλπες, αλλά μπήκαν στην κυβέρνηση καταλαμβάνοντας κεντρικά πόστα. Σοκ στην Ευρώπη, αλλά το συνηθίσαμε.
Προεδρικές εκλογές στη Γαλλία. Πανστρατιά για να μην κατισχύσει η Μαρίν Λεπέν, το κόμμα της οποίας βρίσκεται σταθερά ψηλά στις προτιμήσεις των Γάλλων ψηφοφόρων. Παρά τα εσωτερικά προβλήματα έχει καταφέρει να διεισδύσει σε εργατικές περιοχές εκεί όπου στο παρελθόν κυριαρχούσε το κομμουνιστικό κόμμα.
Στον δεύτερο γύρο πήγε η Λεπέν, αλλά η γραβατωμένη άκρα Δεξιά ηττήθηκε. Επιστρέψαμε στις δουλειές μας. Κίνδυνος στη Γερμανία από το κόμμα των ακροδεξιών. Μπήκαν στη Βουλή με άνεση, έχουν προσβάσεις σε όλη τη χώρα και μετά τη συγκρότηση του μεγάλου συνασπισμού θα είναι κάτι σαν αξιωματική αντιπολίτευση, δηλαδή θα εισπράττουν τη δυσαρέσκεια από τις πολιτικές των κομμάτων που συγκυβερνούν. Το καταπίνουμε κι αυτό.
Την ίδια περίοδο σε αρκετές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης υπάρχουν κυβερνήσεις που έχουν υιοθετήσει ρατσιστικές πολιτικές, αμφισβητούν το κράτος δικαίου και χλευάζουν ατιμωρητί τις ευρωπαϊκές αξίες. Οι Βρυξέλλες επικαλούνται τις συμφωνίες και ζητούν από τις δύστροπες κυβερνήσεις να συνετιστούν, γιατί αλλιώς θα επιβληθούν κυρώσεις, αλλά έχουν μείνει στα λόγια. Πρακτική που δεν φοβίζει κανέναν. Αντιθέτως αποθρασύνει.
Στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στις διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις οι πολιτικές ελίτ και τα συστημικά μέσα ενημέρωσης καλούσαν τους πολίτες να μην υποκύψουν στις σειρήνες του λαϊκισμού και του ευρωσκεπτικισμού, να επιλέξουν κόμματα που έχουν ευρωπαϊκό προσανατολισμό.
Ωστόσο, απέφευγαν όπως ο διάολος το λιβάνι να ανοίξουν τη συζήτηση για τις αιτίες που τροφοδοτούν το φαινόμενο. Ξεμπέρδευαν με χωλές αναλύσεις και ράθυμα επιχειρήματα που δεν έπειθαν κανέναν. Και βεβαίως επέμεναν στην άποψη ότι τίποτε δεν πρέπει να αλλάξει επί της ουσίας, ότι είναι αναγκαίο να συνεχιστεί η πολιτική της δημοσιονομικής σταθερότητας (ο ευφημισμός για τη λιτότητα) και να μη γίνουν εκπτώσεις στο θέμα των μεταρρυθμίσεων.
Μ’ άλλα λόγια, μαζικές ιδιωτικοποιήσεις, ευελιξία στις εργασιακές σχέσεις, χαμηλοί κατώτατοι μισθοί, γενίκευση της μερικής απασχόλησης, απελευθέρωση απολύσεων, φορολογικές ελαφρύνσεις στις επιχειρήσεις και όλα όσα εννοούν οι απολογητές του συστήματος όταν αναφέρονται στις μεταρρυθμίσεις. Μια έννοια με προοδευτικό πρόσημο έχει καταντήσει εφιάλτης για τους μη έχοντες. Η απόλυτη συκοφαντική δυσφήμηση.
Και ήρθαν οι εκλογές στην Ιταλία. Ιδρυτικό μέλος της Ε.Ε., τρίτη σε μέγεθος οικονομία στην ευρωζώνη, με μπόλικες αδυναμίες (υψηλό χρέος, «κόκκινα» δάνεια, μεγάλη ανεργία στους νέους), με σοβαρά προβλήματα εθνικής συνοχής (Βορράς-Νότος) και με τα παραδοσιακά κόμματα σε κρίση. 
Εκαναν τα πάντα για να μην προκύψει το ενοχλητικό γεγονός. Εφτιαξαν εκλογικό νόμο για να μην επιτρέψουν στα Πέντε Αστέρια να κυβερνήσουν, στήριξαν τον Ρέντσι, ξέπλυναν τον Μπερλουσκόνι για να τον καταστήσουν φερέγγυο μεσολαβητή προκειμένου να σχηματιστεί η συμμαχία Κεντροδεξιάς- Κεντροαριστεράς. Με παλιά, δοκιμασμένα και φθαρμένα υλικά επιχείρησαν να ξεγελάσουν τους ψηφοφόρους. Απέτυχαν παταγωδώς.
Η Κεντροαριστερά υποχώρησε μαζικά, ακολουθώντας τον δρόμο των άλλων αδελφών κομμάτων, η λίγο πιο αριστερή από το Δημοκρατικό Κόμμα συνιστώσα μπήκε με το ζόρι στη Βουλή, δεσπόζουσα δύναμη στη συντηρητική παράταξη η άκρα Δεξιά του Σαλβίνι, ο Μπερλουσκόνι απαξιώθηκε και πρώτο κόμμα ήρθε το Κίνημα Πέντε Αστέρων, το οποίο καβάλησε το ρεύμα διαμαρτυρίας των Ιταλών. Το σοκ ήταν μεγαλύτερο γιατί η Ιταλία δεν είναι μια μικρή χώρα.
Η διαχείριση δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Ομως από τα κέντρα λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη είχαμε ξανά-μανά τις ίδιες καχεκτικές ερμηνείες. Ανησύχησαν, θορυβήθηκαν, ωστόσο καμία κουβέντα για αλλαγή πορείας, καμία κουβέντα για εγκατάλειψη της λιτότητας. Να δείτε που η ιστορία κάποια στιγμή θα επαναληφθεί σαν τραγωδία. Και τότε θα είναι πολύ αργά.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Tα απομεινάρια μιας επίγειας κόλασης

Πόσες φορές έχουμε αναφερθεί σε συζητήσεις για το συγκεκριμένο στρατόπεδο συγκέντρωσης; Πόσες ταινίες έχουμε δει με τις φρικαλεότητες των ναζί που διαπράχτηκαν σ' αυτό το κολαστήριο; Μα και πόσο ατυχείς είναι οι παρομοιάσεις που κάνουμε κάθε φορά που συγκρίνουμε σημερινές καταστάσεις με τον εφιάλτη εκατομμυρίων ψυχών που εξοντώθηκαν εκεί μέσα.
Καθώς προσεγγίζαμε με το λεωφορείο την επαρχιακή πόλη Όσβιετσιμ, η καρδιά μου χτυπούσε ανεξέλεγκτα. Ένιωθα ξαφνικά απροετοίμαστος γι' αυτήν την επίσκεψη. Την ίδια στιγμή όμως, μία άλλη δύναμη με καθησύχαζε, βοηθώντας με να συνειδητοποιήσω πως κάθε άνθρωπος οφείλει να επισκεφθεί τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, διότι κανείς δε πρέπει να ξεχάσει όλα αυτά που συνέβησαν την περίοδο του ναζισμού αλλά κι αυτά που ενδεχομένως θα συμβούν ξανά κάθε φορά που τα τέρατα χάνουν τους φραγμούς της υποτιθέμενης ανθρώπινης υπόστασής τους. Πόσο μάλλον σε μία περίοδο που τα τέρατα αυτά έχουν αρχίσει να ξαναβγαίνουν από τις τρύπες τους.
Απ' όλα τα κολαστήρια του κόσμου, το Άουσβιτς είναι το πιο γνωστό. Δυστυχώς αρκετά άλλα έχουν σβηστεί από τον χάρτη και την ιστορία όπως τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Βρετανών στην Αφρική κατά τη διάρκεια του πολέμου των Μπόερς κι άλλα ρημάζουν αφημένα στη φθορά του χρόνου όπως η δική μας Μακρόνησος.
Το λεωφορείο μας άφησε στον χώρο στάθμευσης του κτιριακού συγκροτήματος. Τα εισιτήρια τα είχαμε κλείσει μέσα από την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Άουσβιτς και είναι δωρεάν. Στην είσοδο δείξαμε τις ταυτότητές μας και την ηλεκτρονική μορφή των εισιτηρίων κι αφού περάσαμε από έλεγχο, μπήκαμε στο πρώτο στρατόπεδο συγκέντρωσης, το Άουσβιτς Ι (00:06-02:30). Το Άουσβιτς Ι ήταν το αρχικό στρατόπεδο συγκέντρωσης το οποίο λειτούργησε περισσότερο ως διοικητικό κέντρο. Παρ' όλα αυτά στο χώρο αυτό δολοφονήθηκαν 70.000 Πολωνοί διανοούμενοι και Σοβιετικοί αιχμάλωτοι.
Πρώτη εικόνα που μου προκάλεσε ανατριχίλα ήταν η πύλη του στρατοπέδου με την γνωστή επιγραφή "Η εργασία απελευθερώνει" (00:05-00:26). Στάθηκα αρκετή ώρα κάτω απ' αυτήν και την περιεργαζόμουν. Από κοντά φαινόταν μικροσκοπική σε σχέση με το πως την είχα πλάσει στο μυαλό μου. Κοιτούσα την παιχνιδιάρικη καμπύλη της φράσης κι εξοργιζόμουν με την ειρωνική υπόστασή της. Δίπλα στη πύλη δεσπόζει ακόμη ένα άσπρο ντουβάρι. Σ' εκείνο το σημείο, οι ναζί έστηναν Εβραίους μουσικούς και τους ανάγκαζαν να παίζουν μουσική δίνοντας ρυθμό στους κρατούμενους όταν έφευγαν το πρωί για τα καταναγκαστικά έργα κι όταν επέστρεφαν το βράδυ ημιθανείς.
Το στρατόπεδο είναι μια τεράστια εγκατάσταση με ογκώδη μπλοκ τα οποία λειτουργούσαν ως κοιτώνες των κρατουμένων (00:46-01:06). Όλα έχουν γίνει μουσεία όπου μας παρουσιάζουν την "καθημερινότητα" των κρατουμένων ενώ κάποια έχουν μετατραπεί σε χώρους μνήμης καθώς οι τοίχοι είναι γεμάτοι με τις φωτογραφίες των κρατουμένων που δολοφονήθηκαν (01:22). Παρατηρούσα μία-μία τις φωτογραφίες στις οποίες επικρατούσε η ριγέ στολή και τα ξυρισμένα κεφάλια. Αυτό όμως που με συγκλόνιζε ήταν ο φόβος που ξεχείλιζε από τα μάτια τους. Στεκόμουν απέναντί τους κι ένιωθα ντροπή, αναγκάζοντάς με να φεύγω απ' αυτούς τους διαδρόμους με σκυμμένο το κεφάλι.
Το δεύτερο σοκ το έπαθα στο Μπλοκ 10 (01:06-01:14). Δύο τεράστια κτίρια ενώνονταν με έναν κοινό προαύλιο χώρο. Στο ένα κτίριο πραγματοποιούνταν πειράματα πάνω σε γυναίκες, κάτι που οδήγησε αρκετές σε αργό και μαρτυρικό θάνατο ενώ στο άλλο κτίριο υπήρχαν τα υπόγεια κελιά των μελλοθάνατων. Αρκετοί έγκλειστοι πέθαναν από πείνα καθώς τους κλείδωναν στα κελιά και τους άφηναν εκεί να ξεψυχήσουν ενώ οι υπόλοιποι εκτελέστηκαν με τουφεκισμό στον προαύλιο χώρο. Σιωπηλοί περπατούσαμε στους στενούς υπόγειους διαδρόμους με ένα μεγάλο γιατί να μας βασανίζει.
Περιμετρικά του στρατοπέδου στέκουν ακόμη τα ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα με την περιβόητη πινακίδα προειδοποίησης με την νεκροκεφαλή (01:43-02:00). Πόσοι κρατούμενοι επιχείρησαν να δραπετεύσουν και τους σκότωσε το ρεύμα. Οι ναζί άφηναν τα κουφάρια τους πάνω στα σύρματα να σαπίζουν προσπαθώντας μ' αυτόν τον τρόπο να πτοήσουν όσους επεδίωκαν να το σκάσουν. Σε ένα σημείο έχουν δημιουργήσει μία δίοδο όπου περνάς ανάμεσα από τα σύρματα. Στάθηκα για λίγο στη γκρίζα ζώνη που τα βράδια φωτιζόταν από λάμπες πυρακτώσεως και σκεφτόμουν πως η ασήμαντη αυτή απόσταση, κάποτε ήταν μία αχανής άβυσσος που χώριζε τον κόσμο από την κόλαση (02:00-02:10).
Βγαίνοντας από το πρώτο στρατόπεδο, συζητούσαμε πως είχε εξευγενιστεί αρκετά μ' αποτέλεσμα να μη προκαλεί τόση φρίκη όση αναμέναμε. Λίγο πριν ολοκληρώσουμε τη σκέψη μας, μια μικρή τούμπα ξεπετάχτηκε μπροστά μας με μια φαρδιά και ψηλή καμινάδα. Το κρεματόριο του Άουσβιτς ορθωνόταν μπροστά μας (02:20-02:26). Το σώμα μούδιασε και τα πόδια έγιναν βαρίδια. Σταθήκαμε αρκετά λεπτά στην είσοδο μέχρι να πάρουμε την απόφαση να μπούμε μέσα. Πρώτα περάσαμε από τον θάλαμο αερίων. Χαμηλοτάβανος κι αχανής χώρος που προκαλούσε ασφυξία ακόμη και τώρα που ήταν άδειος και φωτισμένος. Πόσα σώματα στοιβάχτηκαν εδώ μέσα και μέσα στο σκοτάδι βρήκαν φρικτό θάνατο από το αέριο Zyklon B. Δεν άντεξα να μείνω πάνω από ένα λεπτό εκεί μέσα. Το κεφάλι μου δεχόταν μία απόκοσμη πίεση και το κρανίο μου πήγαινε να σπάσει. Ένιωθα τους μυς στο λαιμό μου να σφίγγουν και τα χέρια μου να κρέμονται αναίσθητα από τους ώμους. Έφυγα αμέσως και μπήκα στη διπλανή αίθουσα. Εκεί συνάντησα τους φούρνους όπου οι ίδιοι οι κρατούμενοι έκαιγαν τα άψυχα κορμιά των συντρόφων τους. Δυο ράγες εξείχαν από το στόμιο του φούρνου. Πάνω εκεί ξάπλωναν τους νεκρούς και τους έσυραν μέσα. Οι τοίχοι μέχρι σήμερα είναι μαύροι...
Αυτή τη φορά το σώμα μου είχε παραλύσει τελείως και το στομάχι μου παλλόταν επικίνδυνα. Είχα ανάγκη από λίγο αέρα κι έτσι αμέσως βγήκα έξω. Χρειάστηκα πολλές ανάσες για να συνέλθω αλλά και να συνειδητοποιήσω όλα αυτά που είδα με τα μάτια μου.
Έξω από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς Ι, υπάρχει ένα λεωφορείο που οδηγεί στο Άουσβιτς ΙΙ - Μπίρκεναου (02:31-03:30). Εκεί βρισκόταν το πραγματικό κολαστήριο. Ένα αχανές στρατόπεδο (διαστάσεις 2 επί 2,5 χλμ) που απλωνόταν σε ολόκληρη την περιοχή, με έναν ανατριχιαστικό κόκκινο πύργο που έλεγχε τον περιβάλλοντα χώρο ενώ κάτω ακριβώς απ' αυτόν κατέληγαν οι σιδηροδρομικές γραμμές που έφερναν Εβραίους, τσιγγάνους, κομμουνιστές, ομοφυλόφιλους κι άλλους πολλούς που ήθελαν οι ναζί να εξοντώσουν. Σ' αυτό το στρατόπεδο δολοφονήθηκε 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι από τα ναζιστικά τέρατα.
Το Άουσβιτς ΙΙ χτίστηκε το 1941, σε απόσταση ενάμισι χιλιομέτρου από το πρώτο στρατόπεδο, στο σημείο που βρισκόταν το χωριό Μπρζέζινκα (Μπίρκενάου στα γερμανικά). Οι ναζί έδιωξαν τους κατοίκους του χωριού κι οι κρατούμενοι γκρέμισαν τα σπίτια για να πάρουν τα δομικά υλικά τα οποία και χρησιμοποίησαν για να χτίσουν τους κοιτώνες τους.
Ενώ αρχικά προοριζόταν να γίνει στρατόπεδο εργασίας για αιχμαλώτους πολέμου και φυλακισμένους των SS, το Άουσβιτς ΙΙ άλλαξε λειτουργία μετά από λίγους μόνο μήνες. Την άνοιξη του 1942 δολοφονήθηκαν σοβιετικοί πολιτικοί κομισάριοι (στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος αποσπασμένα στον Κόκκινο Στρατό), όπως και ανίκανοι για εργασία φυλακισμένοι με το αέριο Κυκλώνας Β. Οι μητέρες και τα παιδιά τους, που κατά την κρίση των γιατρών του στρατοπέδου δεν μπορούσαν να εργαστούν, δολοφονούνταν επίσης με αέριο αμέσως μετά την άφιξή τους στο στρατόπεδο. Από τον Απρίλιο ή τον Ιούλιο του 1942 και μετά (ο ακριβής χρόνος συζητείται) η πλειονότητα των Εβραίων που έφταναν στο στρατόπεδο θανατώνονταν αμέσως. Η ικανότητά τους για εργασία δεν είχε πλέον ιδιαίτερη σημασία, αφού το Άουσβιτς ΙΙ Μπίρκεναου είχε μετατραπεί από στρατόπεδο εργασίας σε στρατόπεδο εξόντωσης. Τα περισσότερα θύματα έφθαναν με τραίνο, συχνά μετά από πολυήμερα ταξίδια σε βαγόνια μεταφοράς ζώων. Το μεγαλύτερο σε διάρκεια καταγεγραμμένο ταξίδι αφορούσε τη μεταφορά αιχμαλώτων από τη Ρόδο και είχε συνολική διάρκεια 17 ημερών. Αφού έφταναν στον σταθμό της πόλης Άουσβιτς, στρατιώτες των SS τους οδηγούσαν στο στρατόπεδο. Το 1944 τοποθετήθηκαν ράγες που οδηγούσαν κατευθείαν στο εσωτερικό του στρατοπέδου. Συχνά οι εκτοπισμένοι μεταφέρονταν κατευθείαν στους θαλάμους αερίων, ενώ άλλες φορές γινόταν προηγουμένως διαλογή από του γιατρούς του στρατοπέδου, βάσει της οποίας χωρίζονταν οι αδύναμοι, γέροι και ασθενείς από τους ικανούς για εργασία. Συνήθως ο περιβόητος Δρ. Γιόζεφ Μένγκελε (Dr. Josef Mengele) ήταν ο υπεύθυνος στις διαλογές αυτές.
Ένα μέρος του στρατοπέδου ήταν ξεχωριστό στρατόπεδο γυναικών. Σε άλλο μέρος (με την ονομασία "Kanada") γινόταν η ταξινόμηση και συλλογή της περιουσίας των δολοφονημένων φυλακισμένων, για να παραδοθεί κατόπιν στην γερμανική κυβέρνηση. Πολλοί γερμανοί αξιωματικοί και στρατιώτες της SS, ωστόσο, έκλεβαν και κατακρατούσαν αντικείμενα από την αποθήκη. Στο Άουσβιτς ΙΙ Μπίρκεναου υπήρχαν σε έξι κτίρια - θάλαμοι αερίων, οι οποίοι δεν λειτουργούσαν όλοι συγχρόνως. Μέχρι το καλοκαίρι του 1943 χτίστηκαν και ενεργοποιήθηκαν τέσσερα κρεματόρια, τα οποία διέθεταν θαλάμους αερίων έκτασης 100 τ.μ. και άνω. Τέσσερις εταιρίες είχαν αναλάβει την οικοδόμηση των κρεματορίων. Οι αποτεφρωτήρες σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν από την εταιρία J. A. Topf und Söhne, η οποία φρόντιζε και την συντήρησή τους. Μετά την εισβολή της Βέρμαχτ στην Ουγγαρία τον Μάρτιο 1944 εκτοπίστηκαν μεταξύ Μάιου και Ιουλίου του ίδιου έτους 440.000 Ούγγροι Εβραίοι στο Άουσβιτς ΙΙ Μπίρκεναου. Οι ικανοί για εργασία μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, ενώ περίπου 250.000 δολοφονήθηκαν. Παρόλο που τα κρεματόρια δούλευαν αδιάκοπα, ήταν αδύνατο να αποτεφρωθούν τόσα πτώματα σε σύντομο χρόνο. Για τον λόγο αυτό, τα πτώματα των θυμάτων καίγονταν και σε ανοιχτό χώρο. Στις 7 Οκτωβρίου 1944 οι κρατούμενοι του Ειδικού Αποσπάσματος (Sonderkommando, Εβραίοι κρατούμενοι που δούλευαν τα κρεματόρια και κρατούνταν χωρισμένοι από τους υπόλοιπους) επαναστάτησαν. Γυναίκες κρατούμενες κατάφεραν να μεταφέρουν κρυφά εκρηκτική ύλη από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις στο στρατόπεδο, με την οποία ανατίναξαν ένα μέρος του Κρεματορίου 4. Στη συνέχεια οι φυλακισμένοι επιχείρησαν μαζική διαφυγή, αλλά οι 250 δραπέτες τελικά συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν (πηγή: Wikipedia).
Σήμερα τα κρεματόρια κι οι θάλαμοι αερίων έχουν γκρεμιστεί. Οι λόγοι ήταν πως οι ναζί ήθελαν να πάρουν τα δομικά υλικά και να τα μεταφέρουν στο Μαντχάουζεν, πιστεύοντας πως αυτό το στρατόπεδο συγκέντρωσης δε θα έπεφτε ποτέ στα χέρια των συμμάχων, ενώ το τελευταίο κρεματόριο το ανατίναξαν για να σβήσουν τα ίχνη τους από τους Σοβιετικούς, όταν αυτοί μπήκαν στην Πολωνία. Τους περισσότερους αιχμαλώτους τους πήραν στην Γερμανία, αφήνοντας πίσω τους μερικές χιλιάδες από αρρώστους κι ανήμπορους για τους οποίους είχε δοθεί η εντολή να εκτελεστούν. Οι ναζί όμως δε πρόλαβαν να ολοκληρώσουν το έργο τους λόγω του Κόκκινου Στράτου που είχε φτάσει πλέον στην Κρακοβία.
Ο προβληματισμός μου, παρατηρώντας την αχανής αυτή έκταση, ήταν πως ενώ οι Σύμμαχοι γνώριζαν την ύπαρξη των στρατοπέδων συγκέντρωσης, δεν έκαναν απολύτως τίποτα. Βομβάρδισαν τα εργοστάσια που βρισκόντουσαν περιμετρικά των στρατοπέδων αλλά δεν κατέστρεψαν τις σιδηροδρομικές γραμμές που οδηγούν τις εκατοντάδες χιλιάδες ψυχές που δολοφονήθηκαν και κάηκαν στα κρεματόρια του Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Απάντηση σ' αυτό δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα...
Μας βρήκε η νύχτα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, κάτι που μεγάλωσε κι άλλο την ήδη υπάρχουσα ανατριχίλα. Το λεωφορείο που μας επέστρεψε Κρακοβία, έσπαγε τα δεσμά μιας ενοχικότητας που μας προκάλεσε όλη αυτή η εμπειρία. Μία ενοχικότητα που παρατηρείται κυρίως σε συνειδητοποιημένους ανθρώπους καθώς υπάρχουν μέχρι σήμερα αρνητές του ολοκαυτώματος αλλά και "συνάνθρωποι" με ναζιστική ιδεολογία, κάτι που προκαλεί ανησυχία.
Πολλές φορές ακούω για τις ενέργειες κάποιων χώρων, οι οποίες άλλοτε είναι θετικές κι άλλες φορές αρνητικές. Στο Άουσβιτς βίωσα την πιο συνταραχτική αύρα που έχω νιώσει στη ζωή μου.

Πώς θα αποφύγουμε τις παγίδες του Ερντογάν

του Γιώργου Βεργόπουλου

Το πιο κρίσιμο ερώτημα για να ερμηνεύσουμε την εξωτερική πολιτική Ερντογάν (ιδιαίτερα στα θέματα που μας αφορούν άμεσα) είναι αν η Τουρκία τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε «αναθεωρητική δύναμη». Αν δηλαδή επιδιώκει την αλλαγή/ανατροπή των υφιστάμενων ισορροπιών στην περιοχή μέσα από μια πολιτική «μηδενικού αθροίσματος» μεταξύ των περιφερειακών παικτών. Σε αντίθεση με τις «αναθεωρητικές δυνάμεις», τα κράτη που υποστηρίζουν την υφιστάμενη κατάσταση (status quostates) επιδιώκουν την διατήρηση των υπαρχουσών διεθνών ισορροπιών και κατανομών, προφανώς επειδή θεωρού ότι ευνοούνται από αυτές. Τα status quo states συνήθως ακολουθούν τη λεγόμενη στρατηγική αμοιβαίου οφέλους (win win strategy) δηλαδή οικονομικές συμφωνίες και πλαίσια ασφάλειας που (υποτίθεται ότι) είναι σε όφελος όλων (και πρώτιστα βέβαια των ιδίων αφού ελέγχουν το status quo) . Ενώ οι αναθεωρητικές δυνάμεις, επιδιώκοντας την ανατροπή των ισορροπιών, επιδιώκουν αναγκαστικά πολιτικές μηδενικού αθροίσματος. Αν ο ένας κερδίζει, ο άλλος χάνει.
Σε παγκόσμιο επίπεδο status quo state είναι προφανώς οι ΗΠΑ και μαζί με αυτές τα μεγάλα κράτη της Δυτικής Ευρώπης, η Ιαπωνία κλπ. Αναθεωρητικές δυνάμεις με την πλήρη έννοια του όρου είναι το Ιράν (που επιδιώκει επέκταση του Σιιτικού άξονα), η Βόρεια Κορέα (που επιδιώκει να εισέλθει στο πυρηνικό κλάμπ), το Πακιστάν (που εγείρει εδαφικές αξιώσεις προς την Ινδία και επίσης για άλλους λόγους) κ.α.
Η Ρωσία και η Κίνα δεν αποτελούν αληθινά αναθεωρητικές δυνάμεις διότι συμμετέχουν στο διεθνές πολιτικό και οικονομικό σύστημα σε όλα τα επίπεδα του. Θέτουν αναθεωρητικά ζητήματα μέσα στο πλαίσιο του διεθνούς statusquo, όχι σε κάθετη αντίθεση με αυτό. Και πολιτεύονται ανάλογα με την περιοχή και το ζήτημα.
Εκτιμώ ότι σε περιφερειακό επίπεδο η Τουρκία συμπεριφέρεται με αυτό τον ενδιάμεσο τρόπο. Θέτει αναθεωρητικά ζητήματα χωρίς να επιθυμεί να έλθει σε σύγκρουση συνολικά με το υφιστάμενο σύστημα διεθνών σχέσεων. Και η κύρια στόχευση της είναι προς τα νοτιοανατολικά. Προς τις παλιές επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που στερήθηκε με τη συνθήκη της Λωζάνης ( σε συνέχεια της διανομής Σάικς – Πικό το 1917) και με τις οποίες θεωρεί ότι τη συνδέουν πολιτιστικοί και θρησκευτικοί δεσμοί.
Θεωρεί επίσης ότι η γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή αυτή της Συρίας, του Ιράκ, ακόμη και του Αζερμπαιτζάν ευνοεί τις φιλοδοξίες της. Αθροίζοντας αυτές τις φιλοδοξίες με την μόνιμη επιδίωξη της να εμποδίσει την δημιουργία ανεξάρτητης Κουρδικής κρατικής οντότητας (η οποία θα χωροθετηθεί ακριβώς εκεί) μπορούμε να ερμηνεύσουμε με έναν συνεκτικό τρόπο την πολιτική της. 
Δεν θα διακινδυνεύσει όμως η Τουρκία την διεθνή απομόνωση για τις επιδιώξεις της αυτές. Αντίθετα επιδιώκει να τις νομιμοποιεί μέσα από συμμαχίες, μόνιμες ή τυχοδιωκτικές.
Προς το Αιγαίο και την Κύπρο η Τουρκία έχει τις γνωστές επιδιώξεις του «γκριζαρίσματος» και της συνεκμετάλλευσης. Που για να έχουν νόημα πρέπει να είναι ακόμη περισσότερο εντός του υπάρχοντος διεθνούςstatus quo και πολύ περιορισμένα αναθεωρητικές.
Με απλά λόγια, το ορθό που επισημάνθηκε από τον Έλληνα ΥΠΕΞ ότι «η Ελλάδα δεν είναι Συρία και Ιράκ» το γνωρίζει πρώτα απ όλα η Τουρκία. Γιατί απλά δεν είναι συμφέρον της να μην το γνωρίζει. Δεν επιθυμεί ούτε να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ, ούτε να χάσει ακόμη και την «ειδική σχέση» με την ΕΕ, ούτε να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη σχέση της με τις ΗΠΑ.
Αντίθετα η Τουρκία θέλει να διαπραγματευτεί σε δεύτερο χρόνο με όλους αυτούς, με την «Δύση» σύμφωνα με τις παραδοσιακές έννοιες, την οικειοποίηση των κερδών που φιλοδοξεί να αποκομίσει στη Δυτική Ασία αλλά και τον ενισχυμένο ρόλο της στην περιοχή χάρη και στα υποθετικά κέρδη της.
Τι σημαίνουν αυτά; Ότι η Τουρκία ακολουθεί μια στρατηγική προκλήσεων στο Αιγαίο και την Κύπρο ώστε να ενισχύει την πίεση της για τις «γκρίζες ζώνες» και την συνεκμετάλλευση, αλλά χωρίς να επιθυμεί να «χρεωθεί» μείζον επεισόδιο. Το οποίο δεν μπορεί να δικαιολογήσει παράλληλα με την επεμβατική και εκτός διεθνούς δικαίου πολιτική της στη Δυτική Ασία. Θα ήταν too much για το διεθνές σύστημα ασφαλείας, άρα δεν θα την συνέφερε.
Ωστόσο ο Ερντογάν θα συνεχίσει αυτό τον καιρό να προκαλεί, και για να πιέζει προς Ελλάδα και Κύπρο αλλά και επειδή η εθνικιστική ρητορική που έχει υιοθετήσει στο εσωτερικό με βασική στόχευση του τη Δυτική Ασία αναπτύσσει την αντικειμενική δυναμική της. Ενώ άλλες δυνάμεις στην Τουρκία, για να ανταπεξέλθουν στην εσωτερική προπαγάνδα Ερντογάν όσο πλησιάζουν οι κρίσιμες τουρκικές εκλογές, πλειοδοτούν σε ρητορεία για τα ελληνοτουρκικά.
Οπότε η Ελλάδα πρέπει αφενός να απαντά διπλωματικά αλλά και στην πράξη (αναχαιτίσεις κλπ) στις προκλήσεις Ερντογάν αφετέρου να αξιολογεί συνεχώς ψύχραιμα την κατάσταση.
Να αποφύγουμε και τις δυο παγίδες. Και την υποχωρητικότητα που θα ενίσχυε στην πράξη τις τουρκικές διεκδικήσεις και την υπέρμετρη αντίδραση που θα μας έμπλεκε σε ένα διεθνές blame game, ποιος άρχισε πρώτος κλπ. Η Ελλάδα έχει συμφέρον να είναι 100% δύναμη του status quo, δηλαδή ανυποχώρητη στα δικαιώματα της και θεσμική στην προάσπιση τους.
Παρά την (αναπόφευκτη) γκρίνια της αντιπολίτευσης, θεωρώ ότι αυτή η δύσκολη άσκηση ισορροπίας που ασκείται ήδη από την κυβέρνηση είναι η μόνη σωστή.
Μεσοπρόθεσμα η Τουρκία πρέπει να βρει νέο σημείο σταθεροποίησης εσωτερικά και εξωτερικά. Μπορεί να βγει ενισχυμένη στη Δυτική Ασία. Μπορούμε κι εμείς να είμαστε ενισχυμένοι σε συμμαχίες στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό το παιχνίδι διαμόρφωσης του νέου αλλά όχι ριζικά διαφορετικού πλαισίου ασφαλείας, σταθερότητας και συμμαχιών είναι και το πιο ουσιαστικό για τη δική μας πλευρά.

Πηγή: metasximatismos.gr

Η επικινδυνότητα του ιδεολογικού ναρκισσισμού στην Αριστερά

Tο αποτέλεσμα των ιταλικών εκλογών όχι μόνο επιβεβαιώνει την λάθος στροφή της Ευρώπης, αλλά αποδεικνύει πως η επικίνδυνη πορεία οδηγεί στο μονόδρομο του ακραίου εθνικισμού. Κι αν μέχρι σήμερα προβλημάτιζε η ακροδεξιά πολιτική των μικρών χωρών της ομάδας Βίζεγκραντ, η Ιταλία ταρακουνάει επικίνδυνα τη Γηραιά Ήπειρο.
Μπορεί η Ιταλία να ανήκει στις οικονομικά ισχυρές χώρες της ευρωζώνης αλλά το χρέος της εντείνει τις εσωτερικές αποσχιστικές της τάσεις, καθώς ο βιομηχανικός βορράς θεωρεί αβάσταχτο βαρίδι τον φτωχό νότο ενώ οι νότιοι μέχρι σήμερα κατηγορούν τους βόρειους για ληστρική πολιτική. Την ίδια στιγμή ο βορράς δε φαίνεται και τόσο ενιαίος καθώς κάθε περιοχή επιθυμεί τη δική της αυτονομία. Η Ιταλία θυμίζει αρκετά τη σημερινή κατάσταση της Ευρώπης. Ίσως και να την εμπνέει συνεχίζοντας μία παράδοση αιώνων καθώς θεωρείται η πνευματική δύναμη που διακριτικά δίνει τον βηματισμό στην υπόλοιπη ήπειρο από την εποχή της Αναγέννησης.
Τα αποτελέσματα των εκλογών συζητήθηκαν και προβλημάτισαν. Νικήτριες βγήκαν η Δεξιά κι η Ακροδεξιά, οι οποίες εκφράζονται με έντονο ευρωσκεπτικισμό και δελέασαν αρκετούς ψηφοφόρους με έξοδο της χώρας από την ευρωζώνη καθώς η ιταλική αστική τάξη έχει αρχίσει να πλήττεται από τις εντολές πολιτικής λιτότητας των Βρυξέλλες και του Βερολίνο. Όπως παρατηρούμε η ιταλική δεξιά δεν έχει την δουλοπρέπεια των Ελλήνων ομοϊδεατών της.
Ο προβληματισμός μου όμως δεν πατάει πάνω σ’ αυτό το θέμα. Αυτό που μου προκάλεσε κάποια ανησυχία (καθώς είναι γνωστό το φαινόμενο και στη δική μας χώρα), είναι η τάση της Αριστεράς. Ενώ παρατηρούμε πως η Δεξιά κι η Ακροδεξιά δείχνουν συσπειρωμένες, στην Αριστερά γίνεται το πανηγύρι της διάσπασης. Από την εποχή που το ιταλικό κομμουνιστικό κόμμα έπαιζε πρωταγωνιστικό ρόλο με προσωπικότητες όπως τον Παλμίρο Τολιάτι (αλλά και παλαιότερα με τον Αντόνιο Γκράμσι) σήμερα η διασπασμένη Αριστερά μετράει ένα 5% (Liberi e Uguali 3,42%, Potere al Popolo 1,13%, Partito Comunista 0,32%, Per una Sinistra Rivoluzionaria 0,08%). Φυσικά και δε θεωρώ κεντροαριστερό το Δημοκρατικό Κόμμα, όπως δε θεωρώ πως ο ΣΥΡΙΖΑ εκπροσωπεί την Αριστερά της Ελλάδος. Γι’ αυτόν τον λόγο δεν υπολογίζω το δικό του ποσοστό.
Αυτό που έχω παρατηρήσει στον χώρο της Αριστεράς είναι ένας ιδεολογικός ναρκισσισμός, ο οποίος την διασπά σε μικρά κομμάτια. Υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσαμε να μιλάμε για μία πλούσια ποικιλία απόψεων και ιδεών. Όμως στην εποχή που ο φασισμός επανέρχεται δριμύτερος, η ενυπάρχουσα διάσπαση είναι μία ύπουλη “πολυτέλεια”.
Παίρνοντας παράδειγμα τα αποτελέσματα των ιταλικών εκλογών, ας αναλογιστούμε τη χαρά που παίρνει η ακροδεξιά βλέποντας την Αριστερά μοιρασμένη σε δεκάδες κομμάτια.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Ανεπιθύμητη η Χρυσή Αυγή στο νησί - Αποχώρησε σύσσωμο το δημοτικό συμβούλιο όταν μέλη της ζήτησαν τον λόγο

Την άμεση αντίδραση του συνόλου των μελών του δημοτικού συμβουλίου Χίου προκάλεσε η παρουσία σήμερα το βράδυ σε αυτό, δυο εκπροσώπων της τοπικής οργάνωσης της «Χρυσής Αυγής».
Συγκεκριμένα, οι παραπάνω δύο ζήτησαν και έλαβαν τον λόγο, προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την έκδοση ομόφωνου ψηφίσματος του δημοτικού συμβουλίου, με το οποίο καταδικάζονταν η εκδήλωση του κόμματος για το προσφυγικό, ενώ δηλωνόταν ότι είναι ανεπιθύμητοι στο νησί οι ομιλητές της εκδήλωσης, ένας βουλευτής και ένας ευρωβουλευτής.
Αμέσως μόλις ξεκίνησε η τοποθέτηση των στελεχών του κόμματος, αποχώρησαν οι δημοτικοί σύμβουλοι της Αριστεράς, και ακολούθησαν οι δημοτικοί σύμβουλοί όλων των υπολοίπων παρατάξεων, δηλώνοντας έτσι συμβολικά την απαρέσκεια τους στην παρουσία της «Χρυσής Αυγής» στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου.
Στη συνεδρίαση παρέμεινε μόνο ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, Γιάννης Γεωργιάδης, ο οποίος και αρνήθηκε την απόσυρση του ψηφίσματος, επειδή όπως είπε απηχεί την ομόφωνη θέση του δημοτικού συμβουλίου και των πολιτών της Χίου.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Ιταλία φωνάζει. Η Ευρώπη ακούει;

του Δημήτρη Χριστόπουλου*

Τα αποτελέσματα των ιταλικών εκλογών φωνάζουν. Φωνάζουν ότι η πορεία μιας ανέμπνευστης και μέτριας Ευρώπης τροφοδοτεί πραγματικά σενάρια ακραίου εθνικισμού, πρωτόγονου λαϊκισμού και, σε τελευταία ανάλυση, απαξίωσης της ιδέας ότι μπορούμε να συνυπάρχουμε ήρεμα.
Η Ιταλία δεν είναι τυχαία. Είναι, ιστορικά, η χώρα που συμπυκνώνει με τον πιο ζωντανό, τον πιο εκρηκτικό τρόπο, τις μεγάλες ευρωπαϊκές αντιθέσεις. Είναι μοναδική σε αυτό και υπήρξε εφ’ όλης της ύλης πρωτοπόρος ως πυξίδα της ηπείρου – για το καλύτερο και για το χειρότερο. Μπορεί η Ευρώπη να πατάει –όπως πατάει– στον γαλλο-γερμανικό άξονα εδώ και μερικές δεκαετίες, αλλά, στη μακρά διάρκεια, η Ιταλία δίνει τον βηματισμό.
Από τον ύστερο Μεσαίωνα και την επινόηση της πολιτικής ως τέχνης μακριά από τη θεολογία (Μακιαβέλι), την Αναγέννηση και τη μορφή του Ντα Βίντσι –κάτι σαν Αριστοτέλης της πρώιμης νεωτερικότητας–, η Ιταλία χαράσσει καθολική πορεία για τους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς.
Από το εθνικό κίνημα του 19ου αιώνα και τον αλυτρωτισμό του (ιταλική η λέξη irredenta) έως τη φρενήρη καπιταλιστική ανάπτυξη του ιταλικού Βορρά που συμβιώνει μέχρι πριν από έναν αιώνα ακόμα και με τη ληστεία στον Νότο.
Από την πρώτη μορφή εθνικά οργανωμένης εγκληματικότητας εντός και εκτός της επικράτειας, πολύ πριν φτιαχτούν οι νέες, αγριότερες μαφίες των ημερών μας, έως τα αποσχιστικά κινήματα του Βορρά, που αμφισβητούν την εδαφική ενότητα του κράτους. Από το εξωφρενικό δημόσιο χρέος που κάνει το ελληνικό να φαίνεται παιχνιδάκι έως τα τεράστια οικονομικά σκάνδαλα διαφθοράς που δονούν διαρκώς την ιταλική δημόσια ζωή. Από τις αρχετυπικές σχέσεις με τη διασπορά της ώς την πορεία του Μουσολίνι προς τη Ρώμη και την εδραίωση του φασισμού πριν από τον ναζισμό.
Συνάμα όμως και με τον ευρωκομμουνισμό, μια εκδοχή του κομμουνισμού πολύ πιο συμβατή με την ευρωπαϊκή πολιτική κουλτούρα σε σχέση με τον μπολσεβικισμό που κυριαρχούσε. Το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα είχε έναν Τολιάτι (για να μην αναφερθώ βέβαια στον Γκράμσι), όταν το ΚΚΕ είχε τον Ζαχαριάδη.
Τέλος, από τις εσχατιές του 20ού αιώνα, η Ιταλία εισάγει έναν νέο νέο τύπο πολιτικού ανδρός, ο οποίος, αφού «έδωσε τη γραμμή» του απόλυτου εκφυλισμού στο ευρωπαϊκό τηλεοπτικό τοπίο, σφυρηλάτησε στη συνέχεια το πρωτοφανές ώς τότε για αστική δημοκρατία μοντέλο ταύτισης της οικονομικής ολιγαρχίας με δημόσια εξουσία. Πολιτικές τάσεις και φαινόμενα που βλέπουμε πλέον παντού. Μετά τον Μπερλουσκόνι, και η τηλεόραση και η πολιτική έχουν αλλάξει. Μάλιστα, ο μέχρι πολύ πρόσφατα αποδιοπομπαίος τράγος της Ευρωπαϊκής Ενωσης φαντάζει σήμερα, παραμορφωμένος από τις πλαστικές, πολύ φιλικότερος, πολύ πιο ευπρόσδεκτος στα μάτια των Βρυξελλών και του Βερολίνου σε σχέση το Κίνημα των Πέντε Αστέρων.
Σε όλη τη νεωτερικότητα, η Ιταλία λειτουργεί τροχιοδεικτικά: αυτό που γίνεται εκεί μπορεί να δοκιμαστεί παντού στην Ευρώπη. Αυτή είναι η ιταλική ιδιαιτερότητα. Αν σήμερα η ήπειρος κωφεύσει στο μήνυμα των ιταλικών εκλογών και συνεχίσει αμέριμνη την ανεπίγνωστη πορεία της στεγνής γραφειοκρατίας της, τότε η τάση που διακρίνεται στην Ιταλία θα γενικευτεί με συνοπτικές διαδικασίες. Και αυτό θα είναι ολέθριο.
Επί των ημερών μας, η Ευρώπη δεν είναι στα καλύτερά της, ούτε όμως στα χειρότερά της. Εχουμε δει κι από τα δύο στο παρελθόν. Εχουμε τα παραδείγματα των μεγάλων πολέμων, έχουμε όμως και τη συλλογική προσπάθεια της Ευρώπης να μαζέψει τα κομμάτια της με σοβαρές στρατηγικές και σοφές συγκλίσεις μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και σε αυτή τη διαδικασία, η Ιταλία είχε πρωταγωνιστικό ρόλο. Είτε με πολιτικούς τής μετριοπαθούς Δεξιάς όπως ο Ντε Γκάσπερι, είτε με πολιτικούς της μετριοπαθούς Αριστεράς, όπως ο Σπινέλι αρχικά κι ο Περτίνι αργότερα.
Σήμερα όμως, στην Ευρώπη κυριαρχεί η πλαδαρή μετριότητα. Και το μέτριο ποτέ δεν είναι ελκυστικό. Δεν πείθει, δεν εμπνέει. Αντιθέτως, το κακό μπορεί να γοητεύσει τους ανθρώπους, να είναι ελκυστικό, όπως έχει συμβεί στο ευρωπαϊκό παρελθόν.
Τα πολιτικά σενάρια της ηπείρου μας λίγο μπορούν να θυμίζουν κλασικές ταινίες του Χόλιγουντ όπου ξέρουμε από την αρχή πως ο καλός νικάει, μετά το σασπένς. Ο ιταλικός κινηματογραφικός ρεαλισμός μάς ταιριάζει πολύ περισσότερο. Και σε αυτό η Ιταλία δίνει γραμμή.
Οσο η Ευρώπη παραμένει μέτρια τόσο ο κίνδυνος του κακού παραμονεύει. Η Ιταλία μάς έκανε τη χάρη να το φωνάξει.

* Πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αν. καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Ναι η Ελλάδα κινδυνεύει από πολωνοποίηση, κινδυνεύει να αποκτήσει ακροδεξιά κυβέρνηση

του Σταμάτη Θεοδωρόπουλου

Μπαράζ ακροδεξιών ανακοινώσεων και δηλώσεων εκδηλώνεται τις τελευταίες ημέρες στο χώρο της ΝΔ. Προφανώς η στροφή του αρχηγού του κόμματος προς τα δεξιά με αφορμή την ονομασία της ΠΓΔΜ αλλά και η δυναμική παρουσία των Σαμαρά και Γεωργιάδη με την εμφυλιοπολεμική ρητορική τους, άνοιξαν το καπάκι.
Το λούστρο της κεντροδεξιάς και του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού που από τα πάνω είχε επιβληθεί στη ΝΔ ξέφτισε απότομα.
Ακούγεται πια καθαρά η φωνή του τέρατος, της λαϊκιστικής ακροδεξιάς που εξακολουθεί να ορκίζεται πίστη στη Μακρόνησο, τις πολιτικές διώξεις και τον επαρχιώτικο ρατσισμό.
Η ανακοίνωση ότι 57 προφυλακισμένοι για διάφορα αδικήματα που περιμένουν τη δίκη τους θα μεταφερθούν στις Φυλακές Κορυδαλλού (μεταξύ τους και ο Γιατζόγλου) θεωρήθηκε σε επίσημη ανακοίνωση της ΝΔ ως καταρράκωση του κράτους δικαίου. Για όποιον δεν το γνωρίζει οι Φυλακές Κορυδαλλού είναι δικαστικές, δηλαδή προορίζονται καταρχήν για αυτό τον σκοπό. Αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες για τη σημερινή ΝΔ που αντιλαμβάνεται τη Δικαιοσύνη ως εκδικητικό μηχανισμό. Όπως επίσης αντιλαμβάνεται τη Δικαιοσύνη ως θεσμό που δεν έχει αρμοδιότητα να ελέγχει για σκάνδαλα τα δικά της στελέχη, γιατί το κράτος είναι η ΝΔ. Δεν είναι ακατανόητο, αυτά ακριβώς συνέβαιναν τη δεκαετία του 50.
Ενώ ο μόνιμος βουλευτής Λακωνίας της ΝΔ, ο Αθανάσιος Δαβάκης, δήλωσε ότι λυπάται τα παιδιά των “γύφτων” επειδή γεννήθηκαν από τέτοιους γονείς. Που δεν θέλει να τον ψηφίζουν κλπ. Και λίγο μετά “τα μάζεψε”. Σημειωτέον ότι ο κ. Δαβάκης διαδέχθηκε στην έδρα της Λακωνίας της ΝΔ τον συγγενή του Δημήτριο Δαβάκη, υφυπουργό και υπουργό της ΕΡΕ στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών και υπουργό Δημόσιας Τάξης της ΝΔ κατά την πορεία του Πολυτεχνείου 1980. Ενώ ο Αθανάσιος Δαβάκης διετέλεσε υφυπουργός Άμυνας το 2013-14 και είναι σήμερα υπεύθυνος Άμυνας της ΝΔ. Γιατί ένας Δαβάκης πρέπει να είναι ή στην Άμυνα ή στην Δημόσια Τάξη της συντηρητικής παράταξης τα τελευταία 50 χρόνια σταθερά. Με αυτές τις απόψεις επίσης σταθερά.
Υπάρχουν πολλά αντίστοιχα τις προηγούμενες ημέρες, θα υπάρξουν φοβάμαι και χειρότερα τις προσεχείς. Το τέρμα του κατήφορου είναι ο πάτος λέει ο λαός μας.
Αυτά όμως είναι λίγο - πολύ γνωστά. Δεν έχουμε ωστόσο συνειδητοποιήσει και αναδείξει επαρκώς τις πιθανές συνέπειες τους και τη στρατηγική σημασία τους. Ότι με την επιταχυνόμενη προσχώρηση της στην ακροδεξιά ρητορική η ΝΔ απομακρύνεται τρέχοντας από το ευρωπαϊκό κεκτημένο και την σύγχρονη μεταπολεμική ευρωπαϊκή κεντροδεξιά.
Ως αριστεροί πολίτες γνωρίζουμε ότι η ευρωπαϊκή κεντροδεξιά δεν είναι αγία. Είναι βαθιά νεοφιλελεύθερη και ανάλογα με τις περιστάσεις έχει δείξει και το αυταρχικό της πρόσωπο, όπως πρόσφατα ο Ραχόι στην Ισπανία. Αλλά φασίστες δεν είναι. Αυτή η οριοθέτηση από την ακροδεξιά, αποτέλεσμα της τραγικής εμπειρίας του Παγκόσμιου Πολέμου, είναι πολύτιμη για την Ευρώπη. Στηρίχτηκε σε προσωπικότητες όπως ο Ντε Γκωλ (αντικομμουνιστής αλλά και αντιφασίστας) και ο Αντενάουερ. Μια οριοθέτηση που αντέχει και σήμερα. Η γαλλική δεξιά δεν διανοείται τη σύμπραξη με τη ΛεΠεν σε δεύτερους γύρους, η γερμανική δεξιά δεν διανοήθηκε να συζητήσει με το AfD.
Αυτό που αποκαλείται σήμερα στην ΕΕ Πολωνοποίηση είναι η ανάδειξη στην Πολωνία και στην Ουγγαρία κυβερνήσεων τυπικά μεν συντηρητικών αλλά πολύ στα δεξιά του ευρωπαϊκού χριστιανοδημοκρατικού άξονα, κυβερνήσεων με δυσδιάκριτα τα όρια τους από την ακροδεξιά. Οι οποίες ασκούν στο εσωτερικό λαϊκιστικές ακροδεξιές πολιτικές και κλείνουν τα σύνορα στους μετανάστες. Και στην Πολωνία τουλάχιστον επιχειρούν να αλώσουν την Δικαιοσύνη μέσα στο σχέδιο τους επιβολής ενός ακροδεξιού καθεστώτος που αποκλίνει πλήρως από το ευρωπαϊκό δημοκρατικό κεκτημένο. Με αποτέλεσμα οι σχέσεις της ΕΕ με την Πολωνία που είναι μέλος της να δοκιμάζονται συνεχώς, παρά τις προσπάθειες του κ. Τουσκ να απαλύνει τις συγκρούσεις.
Με τη φόρα που έχει πάρει η ομάδα Σαμαρά στη ΝΔ και τις εφεδρείες που φαίνεται να έχει στην βαθιά ΝΔ, στις αναμνήσεις του Αβέρωφ και της ΕΡΕ, η αξιωματική αντιπολίτευση αρχίζει πράγματι να θυμίζει Πολωνική και Ουγγρική δεξιά-ακροδεξιά. Από την επίσημη δυτικοευρωπαϊκή κεντροδεξιά μόνον κάτι γραφικοί όπως ο κ. Βίζερ την στηρίζουν πια με θέρμη.
Η ανοχή που δείχνουν προς αυτή την επικίνδυνη ακροδεξιά πτέρυγα της ΝΔ τόσο τα παραδοσιακά στελέχη του κεντροδεξιού χώρου όσο και το προσωπικό περιβάλλον του κ.Μητσοτάκη οφείλεται κυρίως στο φόβο μιας διάσπασης που θα εξανέμιζε τις πιθανότητες επανόδου στην κυβέρνηση. Αποδέχονται δηλαδή να συγκυβερνήσουν με την συγκροτημένη πλέον ακροδεξιά που αποτελεί κόμμα μέσα στο κόμμα τους. Αν δεν το κατορθώσουν ούτε έτσι, όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι η διάσπαση της ΝΔ είναι προαποφασισμένη, με πρωτοβουλία της ακροδεξιάς ομάδας. Και με επικεφαλής ούτε τον κ. Γεωργιάδη ούτε τον κ. Σαμαρά.
Το μείζον ζήτημα δεν είναι όμως οι εσωκομματικές εξελίξεις στην ΝΔ. Είναι ότι η Ελλάδα, μετά τόσα χρόνια κρίσης και στο συγκεκριμένο περιβάλλον όπου βρίσκεται, δεν έχει το περιθώριο μιας έστω και πρόσκαιρης Πολωνοποίησης. Γιατί η αποσταθεροποίηση που θα ακολουθήσει οικονομικά και γεωπολιτικά θα είναι δυσβάστακτη για τη χώρα.

Πηγή: Μετασχηματισμός

Ο Σπόρος

Σίγουρα κάποιος κινηματογραφόφιλος γενετιστής θα διαπιστώσει πως η δυστοπική ταινία "Σπόρος" του Σεμίχ Καπλάνογλου, είναι ένα πάντρεμα μεταξύ γονιδίων που προήλθαν από το "Stalker" του Αντρέι Ταρκόφσκι και το "Πι" του Ντάρεν Αρονόφσκι. 

Κατ' αρχήν, θα ήθελα να πω πως έχω σε μεγάλη εκτίμηση τον συγκεκριμένο Τούρκο σκηνοθέτη από τότε που είδα το αριστουργηματικό "Μέλι", μία από τις πιο ανθρώπινες ευρωπαϊκές ταινίες των τελευταίων ετών (το "Γάλα" και το "Αυγό" από την τριλογία του Γιουσούφ όπου ανήκει και το "Μέλι", δεν με κέρδισαν τόσο). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ενθουσιαστώ με την είδηση της νέας του ταινίας.

Η ιστορία μας μεταφέρει σε ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον όπου η γενετική έχει προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις τόσο στη φύση όσο και στον άνθρωπο. Η ανισορροπία που έχει επέλθει χώρισε τους ανθρώπους σε δυο ομάδες. Σ' αυτούς που ζουν σε ένα αστικό κι ελεγχόμενο περιβάλλον και σ' αυτούς που περιφέρονται ως νομάδες στον υπόλοιπο πλανήτη, στους Νεκρούς Τόπους όπως δηλώνονται στην ταινία. Κάθε τόσο, ένα εξειδικευμένο προσωπικό επιλέγει μικρά παιδιά από την "κατώτερη" κοινωνία, κι αφού τα περάσει από διάφορα στάδια και τα θεωρήσεις κατάλληλα, τα εντάσσει στην "ανώτερη" κοινωνία. Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ένας γενετιστής που προέρχεται από τους Νεκρούς Τόπους, καθώς ήταν ένα από αυτά τα επιλεγμένα παιδιά. Έκτοτε αφιέρωσε τη ζωή του αναζητώντας τον τέλειο σπόρο που θα σώσει την ανθρωπότητα από τον λιμό. Σε ένα όμως αδιέξοδο των ερευνών του, αποφασίζει με τη βοήθεια μιας κοπέλας να περάσει παράνομα τα θανατηφόρα σύνορα αναζητώντας έναν ιδιοφυή συνάδελφό του, ο οποίος είχε διαφύγει στους Νεκρούς Τόπους μετά από ένα πειραματικό δυστύχημα όπου έχασε τη σύζυγό του. Έκτοτε αρχίζει μία ατελείωτη περιπλάνηση σε μια γη άγνωστη κι αφιλόξενη, αναζητώντας την αλήθεια αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό.  

Η ταινία ξεκινάει πολύ δυναμικά, επιβεβαιώνοντας πανηγυρικά τις προσδοκίες μου. Η καθαρότητα των ασπρόμαυρων πλάνων προσφέρει μία μυσταγωγική ατμόσφαιρα ενώ το καδράρισμα της κάθε εικόνας είναι απόλυτα ισορροπημένο. Οι διάλογοι λίγοι και λιτοί, δίνοντας μ' αυτόν τον τρόπο τη δυνατότητα στο θεατή να βυθιστεί ελεύθερα σε κάθε πλάνο καθώς οι μικρές λεπτομέρειες είναι που δίνουν ποιητική χροιά στην ταινία. Το βλέμμα του κοριτσιού που κοιτάει τις πύλες των συνόρων και το πατρικό χέρι που το αγγίζει στοργικά στρέφοντάς το προς το ανθρώπινο καραβάνι. Και μέσα στο πλήθος ένας νεαρός χάνει κάθε του ελπίδα και τρέχει ανεξέλεγκτα προς τα θανατηφόρα σύνορα. Λίγα δευτερόλεπτα ελευθερίας λίγο πριν πέσει φλεγόμενος στη νεκρή ζώνη. Σκηνές που πραγματικά ξεχειλίζουν από συναισθηματική ένταση.

Επόμενο πλάνο, ο πρωταγωνιστής καθώς οδηγάει σιωπηλός μέσα σε μία πόλη μουντή και σχεδόν νεκρή, μέχρι που πέφτει σε διαδηλώσεις και ταραχές. Η νεολαία ξεσπάει για τον γενετικό ρατσισμό κι απαιτεί το άνοιγμα των συνόρων. Ένα μούδιασμα κυριεύει το κορμί μου, παρακολουθώντας όλες αυτές τις εικόνες από το πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου, καθώς αναρωτιέμαι σε τι διαφέρουν από τις σημερινές καταστάσεις;

Από τα πρώτα πλάνα, αισθάνομαι μία εφιαλτική οικειότητα. Το ξεδιάλεγμα των ανθρώπων μου θύμισε αρκετά την πολιτική της Γερμανίας απέναντι στη προσφυγική κρίση, μιας κι άνοιγε τα σύνορά της σε ένα επιλεγμένο κομμάτι προσφύγων (όσοι είχαν πτυχία ή αρκετά λεφτά μαζί τους) αφήνοντας τους υπόλοιπους εγκλωβισμένους σε Ελλάδα και Ιταλία. Επίσης οι φωνές των διαδηλωτών, είναι ακριβώς οι ίδιες με τις δικές μας φωνές, όταν απαιτούσαμε να ανοίξουν τα σύνορα διότι οι άνθρωποι πνιγόντουσαν στη θάλασσα. Κι αν σε μας το θανάσιμο εμπόδιο ήταν το νερό, στην ταινία ήταν η φωτιά.

Από τη στιγμή που ο πρωταγωνιστής περνάει τα σύνορα, αρχίζει το φιλοσοφικό κομμάτι της ταινίας το οποίο όμως με δυσκόλεψε πολύ. Με βρήκε τελείως αδιάβαστο καθώς βασιζόταν σε ένα από τα κεφάλαια του Κορανίου, μ' αποτέλεσμα να μη μπορώ να καταλάβω αρκετά σημεία του.  Παρ' όλα αυτά βρήκα αρκετά στοιχεία που ήταν κάπως χριστιανικά όπως το όνειρο του γενετιστή με την "καιόμενη βάτο" αλλά και τον πειρασμό που εμφανίζεται μπροστά του κατά τη διάρκεια μιας δοκιμασίας.
Κατά τη γνώμη μου, το φιλοσοφικό κομμάτι της ταινίας ήταν και το αδύναμο σημείο της. Όμως στα υπόλοιπα σημεία, ο "Σπόρος" μ' εντυπωσίασε. Πέρα από τα αριστοτεχνικά πλάνα και τις καλές ερμηνείες, ενθουσιάστηκα και με τα τοπία για να οποία θέλω πολύ να μάθω που βρίσκονται, ειδικά ο βράχος με το τζαμί στην κορυφή του.
Ο "Σπόρος" είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις ταινιών που έχουν απαιτήσεις από τον θεατή, ώστε να μπορέσουν να γίνουν απόλυτα κατανοητές. Προσωπικά με μάγεψε τόσο στα κομμάτια που κατάλαβα όσο και σ' αυτά που μου ήταν απολύτως δυσνόητα, κάτι το οποίο μ' έχει κάνει να αναζητώ απαντήσεις.

Βαθμολογία: 7/10

Ο Ιταλός ασθενής

Η αγωνία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το αποτέλεσμα των σημερινών εκλογών στην Ιταλία είναι απόλυτα δικαιολογημένη. Ο μεγάλος ασθενής της Ευρώπης ανεβάζει πυρετό επί χρόνια. Οι ανισότητες μεγαλώνουν, η ανεργία των νέων είναι στα ύψη, η «ευέλικτη» εργασία κάνει θραύση, ενώ το ιταλικό χρέος (2,3 τρισεκατομμύρια ευρώ) αντιστοιχεί στο είκοσι τοις εκατό του συνολικού χρέους της Ευρωζώνης. Η προειδοποίηση που απηύθηνε ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ για μεγάλη αναταραχή στις αγορές μάλλον ανέβασε κι άλλο τον αντιευρωπαϊκό πυρετό αντί να τον καταστείλει. 
Το φάρμακο της νεοφιλελεύθερης λιτότητας όχι μόνο αποδείχθηκε αναποτελεσματικό, αλλά επιδείνωσε την κατάσταση του ασθενούς. Η καταστροφή των μικρομεσαίων, η μεταναστευτική κρίση, το οργανωμένο έγκλημα και η αδυναμία του πολιτικού συστήματος να προσφέρει χειροπιαστές λύσεις για την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων, αποτέλεσαν το λίπασμα με το οποίο δυνάμωσε το θηρίο του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του φασισμού.
Αντί να διαχωρίσει τη θέση της από την Ακροδεξιά, η Δεξιά του Μπερλουσκόνι αγκάλιασε τη Λέγκα του Βορρά και τους νεοφασίστες Αδελφούς της Ιταλίας σχηματίζοντας έναν «κεντροδεξιό συνασπισμό». Στα τελευταία μέτρα του προεκλογικού μαραθώνιου εμφανίστηκε σαν από μηχανής θεός ο δεξιός πρόεδρος της Ευρωβουλής Αντόνιο Ταγιάνι, στον οποίο φιλοδοξεί να αναθέσει την πρωθυπουργία ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι.
Στην Κεντροαριστερά, που βλέπει με δέος τα φώτα του επερχόμενου τρένου, ο Ματέο Ρέντζι ποντάρει στα αντανακλαστικά των πολιτών απέναντι σε μια ακροδεξιά παλινόρθωση, ενώ ξεκαθάρισε ότι σκοπεύει να παραμείνει στο τιμόνι του Δημοκρατικού Κόμματος ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. Με τη στάση του αυτή έδωσε πόντους σε ένα άλλο σενάριο εκ Βρυξελλών (και Βερολίνου) για «μεγάλο συνασπισμό α λα ιταλικά», έναν κυβερνητικό αρραβώνα της Κεντροαριστεράς με τον μπερλουσκονισμό.
Κατακερματισμένη πάει στις κάλπες η Αριστερά στα αριστερά του Δημοκρατικού Κόμματος καθώς οι καλές προθέσεις δεν ήταν αρκετές για να υπάρξει πολιτική σύγκλιση ούτε για να ξεπεραστούν σκληρές προσωπικές αντιπαραθέσεις. Υπάρχουν περιθώρια για κυβερνητική συνεργασία ενός τμήματός της με το Δημοκρατικό Κόμμα, αλλά δύσκολα θα βγουν τα... κουκιά.
Η αντισυστημική οργή των πολιτών εκφράζεται με το υψηλό δημοσκοπικό ποσοστό του κινήματος που ίδρυσε ο Μπέπε Γκρίλο για να το παραδώσει στα χέρια του 32χρονου Λουίτζι Ντι Μάιο, βάζοντας όμως νερό στο κρασί του αντιευρωπαϊσμού. Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για μεγάλη αποχή, αυτό δεν θα οφείλεται τόσο στην κακοκαιρία όσο στον κακό... καιρό ενός συστήματος που ωθεί τους πολίτες εκτός παιχνιδιού. Οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών που ξιφουλκούν με τον «αριστερό και δεξιό λαϊκισμό» ενδέχεται να βρεθούν προ νέων εκπλήξεων, όχι μόνο από το αποτέλεσμα της κάλπης αλλά και από τις μετεκλογικές συμμαχίες.

Πηγή: Αυγή

Μία υπόγεια πολιτεία από αλάτι

Από τότε που έκλεισα τα αεροπορικά εισιτήρια για την Κρακοβία, πολλοί φίλοι με συμβούλευσαν να μη παραβλέψω τα αλατωρυχεία της Βιέλιτσκα. Αναζητώντας πληροφορίες για το συγκεκριμένο αξιοθέατο, έμαθα πως είναι μνημείο της Unesco και θεωρείται ένας από τους δημοφιλέστερους προορισμούς της Κεντρικής Ευρώπης. Παίρνοντας εικόνα κι από μερικές φωτογραφίες, σκέφτηκα πως έπρεπε να μπει στο πρόγραμμα κι η επίσκεψη στην πόλη αυτή. Μετά από τρεις ώρες υπόγειας περιπλάνησης, μπορώ να πω πως δεν ενθουσιάστηκα αλλά δεν μου ήταν κι αδιάφορο.
Προτελευταία μέρα στην Κρακοβία, κι ο υπέροχος καιρός άρχισε σιγά σιγά να χαλάει. Μετά από ένα πλούσιο πρωινό κι έναν απολαυστικό καφέ στην εβραϊκή συνοικία της πόλης, φύγαμε για το κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό για να πάρουμε το τραίνο για την Βιέλιτσκα. Υπάρχουν συχνά δρομολόγια του προαστιακού αλλά κι αστικών λεωφορείων καθώς η πόλη βρίσκεται μόλις 14 χλμ. έξω από την Κρακοβία.
Φτάσαμε στην πόλη μία ώρα πριν την κάθοδό μας στα αλατωρυχεία. Έτσι είχαμε την ευκαιρία να περιπλανηθούμε στην επίγεια Βιέλιτσκα για να πάρουμε μία γεύση από την καθημερινή ζωή των κατοίκων της. Δυστυχώς δεν υπήρχε κάτι αξιόλογο να δούμε πέρα από ένα πάρκο που συνέδεε την είσοδο των αλατωρυχείων με την εκκλησία και την κεντρική πλατεία της πόλης.
Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν τα κτίρια που λειτουργούν ως είσοδοι στο αλατωρυχείο. Υπήρχαν παντού διασκορπισμένα στην πόλη, με τους μεταλλικούς γερανούς να δεσπόζουν πάνω από τις στέγες τους. Παρατηρώντας τα, προσπαθούσα να καταλάβω το μέγεθος του σπηλαίου που βρισκόταν ακριβώς κάτω από τα πόδια μας.
Η ώρα όμως περνούσε κι έτσι πήγαμε κατευθείαν στην είσοδο του αλατωρυχείου περιμένοντας τον οδηγό μας. Ένας αγγλόφωνος Πολωνός μας μάζεψε κι όλοι μαζί κατεβήκαμε 67 ορόφους. Από εκείνο το χαμηλό επίπεδο ξεκίνησε η βόλτα μας στις δαιδαλώδεις στοές.
Η αλήθεια είναι πως το αξιοθέατο ως ιδέα έχει ένα ενδιαφέρον. Τεράστιες αίθουσες σχηματίζονται εκατοντάδες μέτρα κάτω από τη γη, κι αυτό προκαλεί ένα δέος. Αλλά απ' όλη τη διαδρομή, το μόνο που άξιζε ήταν το Παρεκκλήσιο της Ευλογημένης Κίνγκα. Ένας καθεδρικός ναός διαστάσεων 54 μ. επί 17 μ. και με ύψος 12 μέτρα. Ο τρόπος που μας αποκαλύφθηκε ήταν εντυπωσιακός. Ένα μεγάλο μπαλκόνι κοντά στην οροφή του ναού, βοηθούσε στο να δούμε ολόκληρη τη μεγαλοπρέπεια του χώρου. Από εκεί κατεβήκαμε στον κυρίως χώρο για να θαυμάσουμε από κοντά τις ανάγλυφες παραστάσεις, τα γλυπτά και την Αγία Τράπεζα. Όλα κατασκευασμένα από αλάτι. Ίσως να είναι κι ο μοναδικός λόγος που μας εντυπωσίαζε.
Μέχρι όμως να φτάσουμε εκεί, ο οδηγός μας πέρασε από διάφορα σημεία όπου συναντήσαμε αγάλματα σπουδαίων επισκεπτών του ορυχείου όπως ο Κοπέρνικος κι ο Σοπέν αλλά και παρουσιάζοντας διάφορες δραστηριότητες τόσο των ανθρακωρύχων όσο και των πρώτων ανθρώπων που κατοίκησαν στις περιοχές αυτές. Βασικά έχουν προσπαθήσει να κάνουν τη βόλτα λιγότερο βαρετή, αλλά με την προσπάθειά τους αυτή ανέδειξαν ένα υπόγειο κιτς πάρκο.
Σε ένα άνοιγμα υπήρχε κι η αναπαράσταση του μύθου της Αγίας Κίνγκα. Η Κίνγκα ήταν δούκισσα της Ουγγαρίας, κόρη του βασιλιά Μπέλα Δ' της Ουγγαρίας και της Μαρίας Λασκαρίνας, κόρης του Βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδώρου Α' Λάσκαρι. Στα 16 της αρραβωνιάστηκε το δούκα και μετέπειτα βασιλιά της Πολωνίας Βολέσλαο Ε' τον "Αγνό", ο οποίος ήταν τότε 19 ετών. Σύμφωνα με το διαδεδομένο θρύλο, η Κίνγκα ζήτησε από τον πατέρα της να της δώσει ως γαμήλιο δώρο, αντί για χρυσό και κοσμήματα, ένα αλατωρυχείο. Για να πραγματοποιηθεί η επιθυμία της, πέταξε το δαχτυλίδι των αρραβώνων της σ' ένα αλατωρυχείο στην Ουγγαρία. Μετά την τέλεση του γάμου της στην Πολωνία, η Κίνγκα, ταξιδεύοντας μιαν ημέρα στην κοντινή πόλη της Βιελίτσκα και διέταξε τους Ούγγρους αλατωρύχους, που είχε φέρει μαζί από την πατρίδα της, να ανοίξουν ένα πηγάδι. Αντί όμως για νερό, εξορύχτηκε "λευκός χρυσός", καθώς και το δαχτυλίδι της μέσα σ' ένα πέτρωμα αλατιού, το δαχτυλίδι αυτό που είχε πετάξει η δούκισσα στο αλατωρυχείο στην Ουγγαρία. Έτσι, η Κίνγκα ανακηρύχθηκε έκτοτε προστάτιδα των αλατωρύχων και από το 1690 ξεκίνησε και η λατρεία της "ως ευλογημένης Κίνγκα". Ωστόσο το αλατωρυχείο θεωρείται ως το δεύτερο αρχαιότερο της Ευρώπης καθώς άρχισε να λειτουργεί από τον 13ο αι. ενώ η πρώτη καταγραφή του λευκού χρυσού έγινε το 1119. Αλλά η παράδοση είναι παράδοση κι οφείλουμε να την σεβόμαστε.
Βγαίνοντας πάλι στην επιφάνεια, ένιωσα πως κουβαλούσα μαζί μου τη μυρωδιά του αλατιού. Περιπλανήθηκα για μία ακόμη φορά στο κέντρο της πόλης, γεμίζοντας τα πνευμόνια μου με τον δροσερό αέρα του χιονισμένου τοπίου. Γυρνώντας με το τραίνο στην πόλη, προσπαθούσα να ξεδιαλύνω ποια σημεία της υπόγειας περιπλάνησης μου άρεσαν και ποια όχι. Στο φωτογραφικό βίντεο παραθέτω όλα όσα άξιζαν. 

Lady Bird

Όταν έπεσε στην αντίληψή μου η παραπάνω ταινία, υπέθεσα πως είναι ένα ακόμη κομεντί του ανεξάρτητου αμερικανικού κινηματογράφου. Ακόμη και το trailer επιβεβαίωνε αυτές τις εντυπώσεις, καθώς μου παρουσίαζε μία αδιάφορη ιστορία για την εφηβεία ενός κοριτσιού. Παρ' όλα αυτά κάτι με τραβούσε να το δω. Κι η αλήθεια είναι πως αυτό που παρακολούθησα δεν είχε καμία απολύτως σχέση με ότι είχα στο μυαλό μου, διότι η ταινία ήταν πραγματικά απολαυστική. Η πλοκή κυλάει ευχάριστα και γρήγορα χωρίς να δημιουργεί κοιλιές, ενώ το χιούμορ είναι αστείρευτο κι αρκετά έξυπνο. 

Η ιστορία παρουσιάζει την ενηλικίωση ενός κοριτσιού που μεγαλώνει μέσα σε μία συνηθισμένη προβληματική οικογένεια και κάτω από τους περιορισμούς ενός εκκλησιαστικού σχολείου όπου φοιτά. Καθ' όλη τη διάρκεια της ταινίας υπάρχει ένα έντονο κατηγορώ στον τρόπο ζωής που πολλές φορές επιβάλλεται στους νέους είτε από τους γονείς, είτε από το σχολείο, ενώ για την εφηβεία μας την παρουσιάζει με ήπιο τρόπο ως μία τραυματική περίοδος, έτσι όπως την έχουμε βιώσει αρκετοί από μας, καθώς ζούμε το κάθε τι  με ένταση. Συναισθηματική έξαρση, ανακάλυψη του σεξ, επιλογή φίλων και συντρόφων αλλά και πρώτες απόπειρες αποδέσμευσης από τον οικογενειακό μας κύκλο.

Ωστόσο έχουμε συνηθίσει το θέμα της εφηβείας να παρουσιάζεται στις ταινίες  με χαρωπό τρόπο. Ο καθένας έχει το σύντροφο που θέλει, οι φίλοι είναι πάντα στο πλευρό του καθενός, οι γονείς δείχνουν κατανόηση στα θέλω των παιδιών τους και το σενάριο είναι γραμμένο από τον Κοέλιο καθώς το σύμπαν συνωμοτεί πάντα για να πετύχει ο πρωταγωνιστής αυτό που θέλει. Προς μεγάλη μου έκπληξη, δε συμβαίνει αυτό στο Lady Bird. 

Η πρωταγωνίστρια δεν είναι ούτε ένα άβγαλτο και ντροπαλό κορίτσι αλλά ούτε κι η προσωπικότητα που τραβάει όλα τα βλέμματα πάνω της. Η κανονικότητά της δημιουργεί μία απίστευτη οικειότητα με τον θεατή. Οι προβληματισμοί και τα ερωτήματα που θέτει στέκουν με βάσιμα επιχειρήματα και αναδύουν ένα αίσθημα νοσταλγίας σε όσους από μας έχουν κάνει πανομοιότυπες σκέψεις. Ακόμη κι η επανάστασή της είναι ρεαλιστική. Ξεσπάει εκεί που χρειάζεται κι όσο την παίρνει αλλά ταυτόχρονα δείχνει κατανόηση όπου απαιτείται, ρίχνοντας τον εγωισμό της χωρίς δεύτερη σκέψη. Οι ερωτικές τις απογοητεύσεις δεν την οδηγούν σε εσωστρέφεια ούτε την ωθούν στο να ρίξει ευθύνες σε άλλους. Αντιθέτως αναλαμβάνει τις συνέπειες των πράξεών της, τις ζυγίζει και με ήρεμη σκέψη παίρνει τις κατάλληλες αποφάσεις στη σωστή στιγμή. Όλα τα παραπάνω στοιχεία κατατάσσουν το Lady Bird στην κινηματογραφική λίστα ταινιών ειλικρίνειας και θάρρους. 

Ένας λόγος που δέθηκα πολύ με την προσωπικότητα της ηρωίδας είναι οι τάσεις φυγής της. Αισθάνεται εγκλωβισμένη στο σπίτι της αλλά και στην πόλη που ζει, γι' αυτό επιθυμεί να φύγει μακριά με σκοπό να διευρύνει τους ορίζοντές της αλλά και για να αποφύγει όλα αυτά που της είναι βάρος και την κρατούν στάσιμη. Αυτά που μου άρεσαν πολύ πάνω της είναι ο παρορμητισμός της, το χιούμορ της, η αυθάδειά της που δε ξεπερνάει τα όρια της χυδαιότητας κι ο χαριτωμένος εγωισμός της. Εξαιρετική στον ρόλο της η Σίρσα Ρόναν, την οποία όσο παρακολουθούσα τόσο διαπίστωνα πως κάτι μου θυμίζει χωρίς να έχω ξαναδεί ταινία της. Την επόμενη μέρα κατάλαβα πως είχε παίξει στο "Loving Vincent" κάνοντας την κόρη του γιατρού που φρόντιζε τον ζωγράφο. Με είχε εντυπωσιάσει τότε το βλέμμα της όπως και τώρα. Είτε ζωγραφιστό είτε κανονικό, είναι γεμάτο συναισθήματα και δυναμισμό. 

Εξαιρετική όμως στην ερμηνεία της είναι κι η μητέρα της πρωταγωνίστριας, την οποία κι ερμηνεύει καλά η Λόρι Μετκαλφ. Η ιστορία βασίζεται πολύ στη σχέση μάνας-κόρης καθώς η μάνα προσπαθεί να κόψει τα φτερά του παιδιού της, κυριευμένη από το φόβο της επερχόμενης αποδέσμευσης του. Εν μέρει η ταινία παρουσιάζει με καθαρό κι όμορφο τρόπο τα γονεϊκά συμπλέγματα που κουβαλούν τα παιδιά. Στο τέλος υπερισχύει η επιθυμία της κόρης κάτι που φέρνει τη ρήξη. Μία ρήξη που οφείλεται περισσότερο στην καταπάτηση του εγωισμού παρά στην εκδήλωση αγάπης. Κι εκεί που το παιδί αναπνέει πλέον ελεύθερα, συνειδητοποιεί εκ του ασφαλούς, την έλλειψη μιας σωστής κι αγνής επικοινωνίας με τον γονιό της. Αυτή η ανάγκη παρουσιάζονται με ένα γλυκόπικρο τρόπο, προσφέροντας ένα ειλικρινές και συγκινητικό φινάλε. 

Το Lady Bird δεν παρουσιάστηκε ως αριστούργημα όπως συνέβη με τις φετινές αποτυχημένες κινηματογραφικές προτάσεις. Είναι όμως μία αξιοπρεπέστατη προσπάθεια ταξινόμησης της εφηβικής μνήμης και μία νοσταλγική διάθεση για μια περίοδο που δυστυχώς για πολλούς από μας πέρασε ανεπιστρεπτί. Η σκηνοθέτης Γκρέτα Γκέργουικ μας προσφέρει ένα γλυκό κι ειλικρινές δημιούργημα με μία ισορροπημένη πλοκή χωρίς πολλά λόγια και δήθεν διαθέσεις. Γι' αυτό και κέρδισε τις εντυπώσεις πολλών κινηματογραφόφιλων αλλά και της δικής μου. 

Βαθμολογία: 7/10

Σιωπή, ανοχή κι απάθεια, τα τρία υπόβαθρα του νεοναζισμού

Πριν μερικές βδομάδες, έχοντας παρακολουθήσει τα δυο συλλαλητήρια σε Θεσσαλονίκη κι Αθήνα, εξέφρασα τον προβληματισμό μου πως ο απλός λαός που κατέβηκε στις συγκεντρώσεις με τα πιο αγνά πατριωτικά αισθήματα, έδωσε πάτημα στους νεοναζί να βγουν ξανά από τις τρύπες τους. Δυστυχώς επαληθεύτηκαν οι ανησυχίες μου.
Η δολοφονική επίθεση των νεοναζί στον αυτοδιαχειριζόμενο χώρο Φαβέλα, δεν είναι η πρώτη καθώς είχε προηγηθεί βομβιστική επίθεση με εκρηκτικό μηχανισμό τον περασμένο Αύγουστο. Λίγους μήνες μετά συνελήφθησαν τέσσερα άτομα τα οποία ανήκουν στην ακροδεξιά οργάνωση «Απέλλα». Το χτύπημα τότε ήταν τυφλό σε αντίθεση με τη δεύτερη φορά που είχε δολοφονικό χαρακτήρα καθώς οι νεοναζί εισέβαλλαν στο χώρο με στειλιάρια και πυρσούς. Το ίδιο βράδυ υπήρξε μία ακόμη επίθεση σε ένα αυτοδιαχειριζόμενο χώρο στο Κουκάκι.
Σ’ όλη αυτήν την υπόθεση, τα συστημικά κανάλια προπαγάνδας παρουσίασαν την δολοφονική επίθεση των νεοναζί ως ένα απλό ακόμη επεισόδιο. Κάπως έτσι προσπάθησαν να παρουσιάσουν και την δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Ωστόσο για τα συστημικά κανάλια γνωρίζουμε πως είναι όργανα του εκάστοτε κεφαλαίου, το οποίο παράλληλα ρυθμίζει την ύπαρξη και τη δράση του φασισμού. Όμως η στάση τους δε δικαιολογείται διότι με το να μη παρουσιάζουν την επανεμφάνιση των νεοναζί, όχι μονάχα τους αφήνουν στο απυρόβλητο αλλά τους κάνουν πλάτες για να συνεχίσουν ανενόχλητοι την δολοφονική τους δράση.
Όμως αυτό που εξοργίζει στην όλη υπόθεση είναι η στάση της ελληνικής δικαιοσύνης καθώς απ’ αυτές τις επιθέσεις σπανίως οι δράστες συλλαμβάνονται κι οι ποινές είναι αμελητέες καθώς οι δράσεις τους χαρακτηρίζονται ως πταίσματα. Μη ξεχνάμε πως οι πολλαπλές αναβολές στη δίκη της Χρυσής Αυγής, την έχει καταντήσει ως μια φαρσοκωμωδία μεγάλης διάρκειας. Η επικινδυνότητα της παραπάνω ανοχής φάνηκε με τη στάση των συνηγόρων υπεράσπισης που χαρακτήρισαν «ασθένεια» την αιτία απουσίας της δικηγόρου Ελευθερίας Τομπατζόγλου, η οποία ήταν ένας από τους τραυματίες της κυριακάτικης επίθεσης, ενώ το συμβάν το χαρακτήρισαν ως «ατύχημα». 
Συμπτωματικά, δυο μέρες πριν την επίθεση των νεοναζί στον Πειραιά και στο Κουκάκι, παρακολούθησα την τελευταία ταινία του Φατίχ Ακίν, «Μαζί ή Τίποτα», κάτι που με βοήθησε να συνειδητοποιήσω περισσότερο πως η σιωπή της κοινωνίας, η ανοχή του κράτους κι η απάθεια της δικαιοσύνης απέναντι στον νεοναζισμός δίνουν περισσότερα περιθώρια δράσης στους δολοφόνους κι επειδή γνωρίζουμε πως κάθε δράση φέρνει κι αντίδραση, πολύ φοβάμαι πως η κατάσταση θα ξεφύγει επικίνδυνα…

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Η Γέννηση ενός Ηγέτη (2015)

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχω αναφέρει πως αρκετά κινηματογραφικά διαμάντια περνούν αθόρυβα από τις σκοτεινές αίθουσες, μ' αποτέλεσμα να μην τραβούν τη προσοχή και το ενδιαφέρον που τους αναλογεί. Δε θυμάμαι αν η συγκεκριμένη ταινία προβλήθηκε σε κάποιο κινηματογράφο, εκτός κι αν δεν βρήκε διανομή στη χώρα μας, μ' αποτέλεσμα να καεί άδικα όπως συνέβη και σ' άλλες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα το εξαιρετικό The Witch. Για την "Γέννηση ενός Ηγέτη" είναι διπλό το κρίμα διότι η σκηνοθεσία, τα πλάνα κι η μουσική σίγουρα αναδεικνύονται περισσότερο σε έναν κινηματογράφο παρά σε μια ιδιωτική προβολή.

Ένα ακόμη στοιχείο που κάνει τη συγκεκριμένη ταινία ξεχωριστή είναι πως πατάει πάνω σε πολλά επίπεδα καθώς ταλαντεύεται σε πραγματικά γεγονότα και σε μία αόριστη εξέλιξη, η οποία όμως δε διαφέρει μ' αυτά που ακολούθησαν εκείνη τη περίοδο. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος έχει πλέον λήξει με την Αντάντ θριαμβεύτρια στο πεδίο των μαχών. Ένας Αμερικανός διπλωμάτης εγκαθίσταται με την οικογένειά του στην Γαλλία, καθώς του έχει ανατεθεί να είναι ρυθμιστής σε μία συμφωνία παράδοσης της ηττημένης Γερμανίας. Η περίοδος είναι έκρυθμη καθώς κι οι δυο πλευρές μετρούν τις απώλειές τους και προσπαθούν ξανά να ορθοποδήσουν. Την ίδια στιγμή ο γιος της οικογένειες ζει ένα πρωτόγνωρο αδιέξοδο καθώς αποπροσανατολίζεται στο νέο περιβάλλον καθώς νέα πρόσωπα έχουν μπει στη ζωή του. Ο δυναμικός του χαρακτήρας προκαλεί προβλήματα στους γονείς του, οι οποίοι προσπαθούν να τον τιθασεύουν με άσχημες συνέπειες τόσο στους ίδιους όσο και στα πρόσωπα που τους περικλείουν. Οι εξελίξεις όμως τρέχουν. Οι διπλωμάτες σχεδιάζουν ένα μίνι πραξικόπημα, όπου κεκλεισμένων των θυρών μοιράζουν εδάφη, πόλεις και θρησκείες, την ώρα που η Γερμανία αποφασίζει να συνθηκολογήσει. Κι ενώ τα πραγματικά τους κίνητρα είναι να νεκρώσουν κάθε παράγοντα που μπορεί να επιφέρει ανάπτυξη (πολεμική, βιομηχανική, οικονομική κ.ο.κ.) στον εχθρό, οι αποφάσεις που παίρνουν, δεν είναι τίποτα παραπάνω από το σπέρμα του φασισμού που σκέπασε μετέπειτα την Ευρώπη. 

Τόσο ο τίτλος της ταινίας όσο και το τρέιλερ που κυκλοφορεί, είναι παραπλανητικοί και το πιστεύω αυτό διότι ενώ έχεις προετοιμαστείς να παρακολουθήσεις τα βιώματα που δημιουργούν έναν δικτάτορα, τελικά γίνεσαι μάρτυρας της γέννηση του σκοταδισμού. Ωστόσο σου παρουσιάζει και το πρώτο σκέλος, στο οποίο η ολοκλήρωση της ηγετικής φυσιογνωμίας περνιέται σε δύο στάδια ταυτοχρόνως, κάτι που δίνει ένα ιδιαίτερο κύρος στο σενάριο. Την πολυεπίπεδη αυτή ανάλυση, διαπιστώνουμε λίγο πριν το χαοτικό φινάλε. 

Είναι γνωστό πως η βάση που ξεκινάει το χτίσιμο της προσωπικότητας ενός ηγέτη, είναι τα παιδικά του βιώματα κι οι σχέσεις με τους γονείς. Το συναίσθημα που κυριεύει τον ήρωα και τον μετατρέπει σε ένα καταστροφικό κι αυτοκαταστροφικό ον, είναι ο θυμός. Γι' αυτόν τον λόγο, η ιστορία είναι χωρισμένη σε κεφάλαια-θυμούς. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις των γονιών είναι κάπως ασαφείς, κάτι που στρέφει την προσοχή των θεατών κατευθείαν στον μικρό ήρωα. Αξιοποιώντας την ευκαιρία που του δίνεται, γίνεται ο ρυθμιστής του σπιτιού. Οι μεταβολές στη ψυχοσύνθεσή του, επηρεάζουν το κλίμα και τις αποφάσεις των γονέων. Όταν το συνειδητοποιεί αυτό ο πατέρας είναι πλέον αργά. "Δε θα αφήσουμε ένα παιδί να εξουσιάζει το σπίτι μας" δηλώνει καθώς μπαίνει με απειλητικές διαθέσεις στο δωμάτιο του μικρού για να τον τιμωρήσει. Όμως οι θυμοί κι η ισχυροποίηση της προσωπικότητας, έχουν στήσει ήδη τα θεμέλια ενός ανερχόμενου ηγέτη. 

Το να γίνει όμως κάποιος ηγέτης, χρειάζεται υπομονή και διακριτικότητα. Οφείλει να χει το χάρισμα στο να ελίσσεται αθόρυβα ανάμεσα από σπουδαία πρόσωπα και να απορροφά κάθε πληροφορία που μπορεί μελλοντικά να του φανεί χρήσιμη. Χωρίς να τραβάει πάνω του την προσοχή, κάθεται στην άκρη του τραπεζιού ή σε μια σκοτεινή γωνία και συλλέγει κάθε συζήτηση που πραγματοποιείται κοντά του. Κι αφού αποκτήσει τα κατάλληλα εφόδια, ξεκινάει τις δημόσιες σχέσεις που θα τον βοηθήσουν στην προσωπική του ανάδειξη. 

Αυτές οι δυο περίοδοι εξέλιξης, παρουσιάζονται ταυτόχρονα την ίδια ακριβώς στιγμή με μία εκπληκτική μαεστρία που σε βρίσκει απροετοίμαστο στο τελείωμα του έργου.
Για να πετύχει όμως αυτό, ο νεαρός ηθοποιός Μπρέιντι Κορμπέτ πραγματοποίησε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, βασιζόμενος σε ένα εκπληκτικό καστ ηθοποιών. Η Μπερενίζ Μπεζό που την γνωρίσαμε στο The Artist ερμηνεύει την αινιγματική μητέρα του πρωταγωνιστή ενώ για τον Λίαμ Κάνινγχαμ έρχεται γάντι ο ρόλος του διπλωμάτη που προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ οικογένειας και καθήκοντος. Επίσης αρκετά ερωτεύσιμη η Στέισι Μάρτιν που υποδύεται την δασκάλα του μικρού πρωταγωνιστή ενώ έκπληξη της ταινίας είναι ο Ρόμπερτ Πάττινσον, ο οποίος φαίνεται πως επιλέγει καλύτερους ρόλους απ' αυτούς που τον είχαμε γνωρίσει. Η αποκάλυψη όμως στη ταινία είναι η ανεπανάληπτη ερμηνεία του πιτσιρικά Τομ Σγουίτ, για τον οποίον δεν έχω λόγια να περιγράψω τον ενθουσιασμό που μου προκάλεσε το παίξιμό του. Επίσης κι οι δεύτεροι ρόλοι είναι εξαιρετικοί, όπως της υπηρέτριας που φροντίζει τον μικρό αλλά και του παπά.
Ωστόσο, η μοναδικότητα της ταινίας στηρίζεται και στα εκπληκτικά της πλάνα. Μία μαγεία που σπάνια συναντάμε στον κινηματογράφο. Το συγκεκριμένο έργο ανήκει στην κατηγορία των ταινιών όπου κάθε πλάνο θα μπορούσε άνετα να είναι ένας πίνακας ζωγραφικής ή μία στατική φωτογραφία. Ο φωτισμός, τα χρώματα κι η ισορροπία των μορφών μέσα στο κάδρο, προσφέρουν ένα μοναδικό έργο τέχνης, το οποίο δένει απίστευτα με την υποβλητική μουσική του Σκοτ Γουώκερ.

Είναι εξαιρετική η ξεχωριστή παρουσίαση των προσώπων αλλά αυτό που κέρδισε την εκτίμησή μου είναι τα διπλωματικά παρασκήνια. Ο κυνικός τρόπος με τον οποίον κάποιοι άνθρωποι χαράζουν γραμμές πάνω στους χάρτες και μεταβάλουν το ρου της ιστορίας αλλά και της καθημερινής ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων, τη στιγμή που αδυνατούν να ρυθμίσουν την ίδια τους τη ζωή. Στο αρρωστημένο ημίφως της Κεντρικής Ευρώπης, προσπαθούν να κρύψουν τις αδυναμίες τους και τα σκοτεινά τους κίνητρα. Η ειρήνη εξάλλου δε συμφέρει κανέναν όσο κι αν την διαλαλούν οι περισσότεροι. Το τέλος ενός πολέμου δεν είναι τίποτα παραπάνω από τις βάσεις που θα πατήσει ο επόμενος πόλεμος. Η Γέννηση του Φασισμού είναι μια πραγματικότητα που όλοι γνωρίζουν με μαθηματική ακρίβεια στο που και πότε θα ξεπηδήσει.
Το φινάλε της ιστορίας προκαλεί ένα μούδιασμα λόγω της επικαιρότητάς του. Πάνω σ' αυτό το μούδιασμα πατάει ο δημιουργός και μας ρίχνει σε μία ατελείωτη δίνη που προκαλεί έντονη ζάλη. Λίγο πριν μπούμε σ' αυτόν τον ανεξέλεγκτο ίλιγγο, παρακολουθούμε την "ιεροτελεστία" της φασιστικής εδραίωσης. Ο τόπος κι ο χρόνος είναι ακαθόριστος, αν και θυμίζει έντονα την Δημοκρατία της Βαϋμάρης. Οι νέοι ρυθμιστές κατεβαίνουν τα σκαλιά, παρουσιάζοντας μ' αυτόν τον τρόπο την σταδιακή κατάπτωση της ηθικής, της δημοκρατίας και της ελευθερίας και προετοιμάζονται να προϋπαντήσουν τον νέο τους ηγέτη. Μέσα στο ξέφρενο πλήθος που εκφράζει τον θαυμασμό και την αγάπη του στο νέο σωτήρα, ένα κορίτσι αντιπροσωπεύει την αγνότητα της νέας γενιάς, καθώς μένει ατάραχο κι αδιάφορο, έχοντας το βλέμμα του στραμμένο προς άλλη κατεύθυνση. Πριν προλάβεις να βγεις από το σοκ που σου προκαλεί το πρόσωπο του ηγέτη, αρχίζει η βασανιστική δίνη, που σου αφήνει περιθώριο για μία μόνο σκέψη. Υπάρχει ελπίδα;...
Η "Γέννηση ενός Ηγέτη" είναι ένα σπάνιο διαμάντι που απευθύνεται σε μία περιορισμένη κατηγορία κινηματογραφόφιλων. Θα μπορούσε κάλλιστα να θεωρηθεί ως μία ταινία-μουσείο καθώς αναδεικνύεται εντυπωσιακά η αύρα εκείνης της εποχής. Τα κτίρια, οι συμπεριφορές, τα κοστούμια, οι παραδόσεις αλλά κι οι ιστορικές συγκυρίες, είναι χαρακτηριστικά που σπάνια τα βρίσκουμε μαζεμένα μέσα σε ένα έργο. Επίσης η βουτιά στη ψυχοσύνθεση των προσώπων μαρτυρεί μία εξαιρετική μελέτη πάνω στη δημιουργία ισχυρών προσωπικοτήτων.
Παρόλο που είναι μία πολύ δύσκολη ταινία, την προτείνω ανεπιφύλακτα διότι βοηθάει αρκετά στην ερμηνεία των σημερινών εξελίξεων στην Ευρώπη και στην Μέση Ανατολή αλλά και των παρανοϊκών προσώπων που κυβερνούν ισχυρά κράτη.

Βαθμολογία: 9/10